I SA/Ol 67/26

I SA/Ol 67/26 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 27 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 8 stycznia 2026 r., nr 2801-IEW.720.28.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga D.W. (dalej: "zobowiązany" "strona", "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w [...] (dalej: "Dyrektor Oddziału ZUS", "organ I instancji") z 24 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie 26 własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne z tytułu składek za okresy: od stycznia 2015 r. do września 2016 r. oraz od lipca 2017 r. do sierpnia 2017 r. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu odpowiednio: [...].
W piśmie z 11 października 2024 r. (złożonym w organie 16 października 2024 r.) zobowiązany, powołując art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wskazał przy tym na przedawnienie należności, brak wymagalności obowiązku z innego powodu, tj. nierozstrzygnięcie sprawy w zakresie umorzenia należności, a ponadto określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia WSA w Olsztynie.
Postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS stwierdził niedopuszczalność wniesionych zarzutów podnosząc, że strona wniosła już wcześniej (10 lipca 2023 r.) zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zauważył jednak, że postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. Dyrektor Oddziału ZUS odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie tych zarzutów z uwagi na uchybienie terminu na ich złożenie. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z 29 września 2023 r., a wyrokiem z 13 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Ol 404/23 tutejszy Sąd oddalił skargę na postanowienie DIAS wydane w tej sprawie.
Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 5 grudnia 2024 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prezesa ZUS z 14 stycznia 2025 r. nr [...]. Wyrokiem z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/OI 124/25 tut. Sąd uchylił jednak ww. postanowienie Prezesa ZUS, a orzeczenie to jest prawomocne. W uzasadnieniu tego wyroku zauważono, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed 30 lipca 2020 r., a tym samym do tego postępowania z mocy art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070; dalej: "ustawa nowelizująca") stosuje się przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Stwierdzono, że wniesione w niniejszej sprawie zarzuty powinny zatem podlegać rozpatrzeniu zgodnie z brzmieniem przepisów art. 33 i art. 34 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Oceniono ponadto, że zgłoszone przez skarżącego zarzuty nie zostały dotychczas merytorycznie rozpatrzone w odrębnym postępowaniu, gdyż postanowieniem Dyrektora Oddziału ZUS z 8 sierpnia 2023 r. odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie tych zarzutów. Uwaga ta poczyniona została przez Sąd na kanwie przewidzianej w art. 34 § 1a u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r.) zasady niekonkurencyjności środków prawnych.
Postanowieniem z 8 października 2025 r. Prezes ZUS uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z 5 grudnia 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 24 listopada 2025 r. Dyrektor Oddziału ZUS, powołując m.in. art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; dalej: "Kpa") w zw. z art. 18 u.p.e.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. W postanowieniu wskazano, że na wcześniejszym etapie nie doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia wniesionych zarzutów, bowiem postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. odmówiono wszczęcia postępowania w tej sprawie, z uwagi na wniesienie zarzutów z uchybieniem terminu.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem DIAS z 8 stycznia 2026 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniesiono, że wystawione w kontrolowanej sprawie tytuły wykonawcze stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) zawierały pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Założono, że pouczenie zobowiązanego o terminie składania zarzutów zawarte w tytułach wykonawczych nastąpiło w dniu doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, tj. w latach 2015 - 2020 (do 28 lutego 2020 r.). Natomiast zarzuty zostały wniesione 16 października 2024 r., czyli w terminie przekraczającym siedmiodniowy termin do ich wniesienia, co wyklucza dokonanie przez organ egzekucyjny ich merytorycznej oceny. Zdaniem DIAS uchybienie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne z art. 33 u.p.e.a. oznacza zgodnie z art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. brak podstaw do prowadzenia postępowania w ich sprawie. Ponadto stwierdzono, że w stanie prawnym obowiązującym do 30 lipca 2020 r. zarzuty mogły być wniesione jeden raz w postępowaniu egzekucyjnym, a zobowiązany skorzystał uprzednio z tej możliwości, wnosząc zarzuty 10 lipca 2023 r.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Oddziału ZUS z obowiązkiem merytorycznego rozpatrzenia zarzutów wniesionych 16 października 2024 r. Zarzucono naruszenie w tej sprawie: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 124 § 1 i 2 Kpa. Wskazano na pominięcie oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Ol 124/25 i zaniechanie realizacji obowiązku merytorycznego rozpoznania zarzutów pomimo tego, że wcześniejsze postanowienia organów w tym przedmiocie miały charakter jedynie procesowy.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 5 marca 2026 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski sformułowane w skardze, a ponadto wskazał na błędne zastosowanie w tej sprawie art. 61a § 1 Kpa. Ocenił bowiem, że skoro w przepisach u.p.e.a. nie przewidziano wprost odmowy wszczęcia postępowania w przypadku spóźnionych zarzutów to organ winien stwierdzić ich bezskuteczność. Zauważył, że organ nie wykazał, ani tego, aby w tej sprawie zachodziła tożsamość stanu faktycznego ani nie przedstawił dokumentów doręczeń tytułów wykonawczych. Założył, że w sytuacji uchylenia przez sąd rozstrzygnięcia z powodu niewłaściwej podstawy prawnej organ nie może ponownie doprowadzić do identycznego skutku procesowego poprzez zmianę podstawy prawnej. Uznał, że brak dowodów skutecznych doręczeń w aktach sprawy wyklucza stwierdzenie, że termin przewidziany w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w ogóle upłynął. Podniósł, że organ nie przeanalizował ani przesłanek do przywrócenia terminu, ani faktycznych okoliczności, które mogły uniemożliwić skarżącemu wcześniejsze zgłoszenie zarzutów. Stwierdził, że ograniczenie się wyłącznie do formalnej analizy dat bez odniesienia się do skutków wcześniejszych wyroków może stanowić o naruszeniu w tej sprawie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 Kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Sąd nie podzielił argumentacji skargi w zakresie zarzucanego naruszenia przepisów Kpa: art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 124 § 1 i 2. Nie stwierdził także, aby doszło do zarzucanego pominięcia oceny prawnej zawartej w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 17 czerwca 2025 r., I SA/Ol 124/25, z którego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wynikał obowiązek merytorycznego rozpoznania zarzutów.
W wyroku powyższym stwierdzone zostało, że organ rozpoznając zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym zastosował przepisy ustawy u.p.e.a. w niewłaściwym brzmieniu, co spowodowało uchylenie zaskarżonego postanowienia z przyczyn proceduralnych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: "ppsa"). Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Rozpatrując ponownie zarzuty wniesione przez skarżącego 16 października 2024 r. organ I instancji zastosował przepisy u.p.e.a. według stanu prawnego sprzed 30 lipca 2020 r., stwierdzając, że zostały wniesione z przekroczeniem siedmiodniowego terminu, przewidzianego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz że nie były przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. W tym ostatnim zakresie inaczej wypowiedział się DIAS, wskazując że zarzuty wniesione 10 lipca 2023 r. podlegały merytorycznemu rozpatrzeniu.
Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z powołanego przepisu Kpa wynika, że jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu w zakresie objętym tym przepisem mieści się niezachowanie terminu do wniesienia podania, w rozpoznawanej sprawie - do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Bowiem z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. termin ten wynosił 7 dni, zaś pouczenie w tym zakresie powinno zostać zawarte w tytule wykonawczym. W aktach sprawy znajdują się opisane w zaskarżonym postanowieniu tytuły wykonawcze, w oparciu o które wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, zawierające omawiane pouczenie.
Z akt sprawy oraz ze znajdujących się w nich rozstrzygnięć organu wynika, że skarżący po raz pierwszy zgłosił w tej sprawie do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w dniu 10 lipca 2023 r. Było to w ocenie Sądu działanie nieskuteczne, gdyż już wówczas zarzuty okazały się spóźnione, co doprowadziło do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów i zostało zaakceptowane przez tut. Sąd w prawomocnym wyroku z 13 marca 2024 r. I SA/Ol 404/23. Wbrew jednak stanowisku DIAS, okoliczność powyższa nie potwierdza, aby skarżący naruszył zasadę jednokrotnego skorzystania z omawianego środka prawnego, jakim są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, zawartą w art. 34 § 1a u.p.e.a. Prawidłowo zatem organ I instancji przyjął na str.3 postanowienia z 24 listopada 2025 r., że nie wydane zostało w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa ma bowiem charakter formalny (por., przykładowo, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2026 r., II OSK 559/25, z 25 listopada 2025 r., III OSK 1699/24). Tak też przyjął Sąd w wiążącym wyroku I SA/Ol 124/25. Sąd wskazał w nim m.in., że odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wierzyciel nie wypowiadał się merytorycznie, a jedynie wydał rozstrzygnięcie o charakterze stricte procesowym, stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia tego środka prawnego. Sąd wyjaśnił, że nie można mówić o "rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu" zarzutów zobowiązanego, w sytuacji, gdy odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych uprzednio zarzutów z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem terminu.
Niemniej jednak, pomimo wadliwego stanowiska DIAS w kwestii skutków wniesienia przez skarżącego zarzutów z 10 lipca 2023 r., prawidłowa jest ocena naruszenia przez skarżącego terminu do wniesienia zarzutów, skutkująca wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. Wraz z odpowiedzią na skargę organ przedłożył Sądowi odpisy opisanych w zaskarżonym postanowieniu spornych tytułów wykonawczych z dowodami ich doręczenia. Ponadto Sądowi znane jest z urzędu, ze sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt I SA/Ol 404/23, zakończonej wyrokiem prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2024 r., że zostały one doręczone skarżącemu w datach wskazywanych przez organ, przytoczonych w ww. wyroku.
W tych okolicznościach nie ma wątpliwości, że zarzuty wniesione 16 października 2024 r., chociaż mogły zostać uznane za wniesione w ramach jednokrotnego skorzystania z tego środka prawnego, to jednak zostały wniesione z naruszeniem terminu, co uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie.
Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zaś na podstawie art. 8 § 1 i 2 Kpa organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Na podstawie art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Postanowienie organu powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 § 1 i 2 Kpa, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego lub służy od niego sprzeciw oraz gdy zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych zasad i przepisów dotyczących prowadzenia postępowania oraz zawiera wymienione wyżej elementy, a także uwzględnia ocenę prawną zawartą w wyroku I SA/Ol 124/25, czego nie podważono skutecznie w skardze.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl