I SA/OL 138/25

I SA/Ol 138/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1297
art. 6ka ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 września 2022 r., nr SKO.63.118.2022 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za czerwiec i lipiec 2022 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia 2 sierpnia 2022 r., znak: GM.6232.6.8.2022, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej w S. kwotę 1.117 (tysiąc sto siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga Spółdzielni Mieszkaniowej w S. (dalej: "spółdzielnia", "strona" lub "skarżąca") dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium", "SKO") utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza S. (dalej: "organ I Instancji") z 2 sierpnia 2022 r. nr GM.6232.6.8.2022 określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w S. przy ul. [...] za miesiące czerwiec i lipiec 2022 r. w wysokości 8.736 zł.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek zawiadomienia z 5 lipca 2022 r. podmiotu odbierającego odpady (R. Spółka z o.o.) o stwierdzonych w dniach 8 i 24 czerwca oraz 5 lipca 2022 r. naruszeniach obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez właścicieli ww. nieruchomości poprzez wystawienie w pojemnikach na odpady zmieszane tworzyw sztucznych, szkła, papieru oraz odpadów bio. Z każdego z ww. odbiorów sporządzono dokumentację fotograficzną, na której uwidoczniono także naklejkę o nieprawidłowej segregacji na pojemniku na odpady zmieszane.
W toku postępowania organ I instancji przeprowadził 21 lipca 2022 r. kontrolę segregacji odpadów, podczas której stwierdzono w pojemnikach na odpady zmieszane przynależnych do opisanej nieruchomości styropian, plastik, torby papierowe, kartony, bioodpady. Do protokołu z kontroli dołączono wydruki zdjęć pojemników na odpady zmieszane.
Powyższe ustalenia legły u podstaw wydania przez organ I instancji opisanej na wstępie decyzji z 2 sierpnia 2022 r., w której oceniono, że zaistniały przesłanki do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawek podwyższonych, zawarte w art. 6ka ust. 3 oraz art. 6k ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1297, ze zm.; dalej: "u.c.p.g.").
Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium wydało zaskarżoną decyzję, w której uznało, że dla zastosowania art. 6ka u.c.p.g. wystarczy jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Wyjaśniło bowiem, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny, stąd opłata podwyższona stanowi w tej sytuacji opłatę za dodatkową usługę. Dodało, że podwyższona opłata nie ma charakteru stałego, jest określana za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie.
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania, a ponadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów: a) informacji ze strony internetowej miasta o prawidłowej segregacji odpadów na okoliczność wykazania, że odpady plastikowe, szklane czy papierowe w określonych przypadkach nie podlegają segregacji, b) wzoru umowy dotyczącej odbioru odpadów komunalnych na okoliczność sposobu zawiadamiania właściciela nieruchomości o fakcie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:
1/ art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 oraz art. 229 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.; dalej: "Op") poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czego wyrazem jest:
- uznanie, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów bez podstawy w materiale dowodowym, gdyż jedynie dokumentacja fotograficzna z 5 lipca 2022 r. potwierdza, że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdował się papier i plastik, które odpowiednio mogły być papierem zabrudzonym i plastikiem po olejach,
- sposób segregacji ustalony na terenie miasta zezwala, aby w pojemnikach na odpady niesegregowane (zmieszane) znajdowały się plastikowe opakowania z zawartością po olejach, a także papier zabrudzony i tłusty, przy czym zebrany materiał dowodowy nie wyjaśnia czy w pojemniku znajdowały się odpady tego rodzaju; istnieją zatem wątpliwości co do rodzaju śmieci mogących znajdować się w pojemniku na odpady niesegregowane, przez co nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
2/ art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm.) i art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie:
- że odpady zmieszane, co do których podmiot odbierający odpady wystosował 5 lipca 2022 r. zawiadomienie do organu I instancji, są odpadami selektywnie zbieranymi,
- za właściwe naliczenie opłaty podwyższonej za odbiór odpadów przyjętych jako zmieszane, podczas gdy odpady co do których podmiot odbierający zgłosił 5 lipca 2022 r. uwagi, były od początku ich wytworzenia odpadami zmieszanymi, co do których nie może mieć zastosowania sankcja z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.,
- że podmiot odbierający odpady komunalne w sposób prawidłowy zawiadomił stronę skarżącą o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów poprzez umieszczenie naklejek na pojemnikach, podczas gdy z treści umowy zawartej pomiędzy podmiotem odbierającym odpady a organem I instancji wynika, że podmiot odbierający ma obowiązek pisemnego (e-mail) zawiadomienia właściciela nieruchomości.
W uzasadnieniu tych zarzutów wywiedziono, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy o odpadach selektywnie można zbierać papier, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, itp., natomiast selektywnie nie można zbierać odpadów zmieszanych. Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że podmiot odbierający odpady przyjmuje odpady, które nie są zbierane w sposób selektywny jako niesegregowane (zmieszane). Zauważono, że organ I instancji czyni zarzuty naruszenia selektywnego zbierania odpadów w stosunku do odpadów zmieszanych, które, jak wskazują ww. przepisy nie są zbierane w sposób selektywny. Oceniono, że skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane to nie można do nich zastosować sankcji z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Uznano bowiem, że sankcję tą można zastosować tylko w sytuacji gdy w którymś strumieniu odpadów zbieranych selektywnie znajdą się odpady o innych właściwościach, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Założono także, że obowiązek pisemnego zawiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady ma być wykonywany każdorazowo po stwierdzonym naruszeniu, a nie poprzez zbiorcze zawiadamianie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 565/22 tutejszy Sąd oddalił skargę spółdzielni wniesioną w niniejszej sprawie. Orzeczenie to zostało jednak uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") wyrokiem z 30 października 2024 r. sygn. akt III FSK 806/23, a sprawa została przekazana tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego wyroku zwrócono uwagę na wynikający z art. 6ka ust.1 u.c.p.g. obowiązek powiadomienia właściwego organu oraz właściciela nieruchomości przez odbierającego odpady o przypadkach zaniechania selektywnego zbierania odpadów. Wywiedziono, że rzeczone powiadomienie właściciela nieruchomości pełni funkcję informacyjno-prewencyjną, gdyż właściciel nieruchomości po jego otrzymaniu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie i zapobieżeniu ponoszenia większych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Mając na uwadze tę funkcję powiadomienia NSA uznał, że powiadomienie właściciela powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych.
Jako istotną NSA uznał również formę tego powiadomienia, które wobec braku stosownej regulacji prawnej powinno mieć formę pisemną, gdyż w tym zakresie obowiązuje określona w art. 126 Op zasada pisemności. Zdaniem NSA w rozpoznanej sprawie nie wynika precyzyjnie, czy zasada ta została uwzględniona przy zawiadamianiu organu, czy zaniechano jej zastosowania przy zawiadomieniu strony postępowania. Ponadto NSA jako wadliwą ocenił zastosowaną w niniejszej sprawie formę powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 Op. Zauważył bowiem, że naklejka nie zawiera informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, w niektórych przypadkach brak informacji o tym kto ją nakleił. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, że pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. NSA uznał, że naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości. Dodał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika ponadto precyzyjnie kiedy, jakiej treści i konkretnie do kogo zostało wysłane pisemne zawiadomienie o stwierdzonych nieprawidłowościach w segregowaniu odpadów, czy był to, czy też nie właściciel nieruchomości, czy było to zawiadomienie zindywidualizowane, czy też zbiorcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Rozpoznając skargę złożoną w niniejszej sprawie tut. Sąd związany był, na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyżej powołanym wyroku z 30 października 2024 r. III FSK 806/23, w którym NSA stwierdził naruszenie art. 6ka ust. 1 ustawy u.c.p.g.
W przepisie tym przyjęto, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. W nawiązaniu do stanowiska NSA zajętego w powołanym wiążącym wyroku tut. Sąd przyjął, że powiadomienie właściciela nieruchomości, o którym jest mowa w przytoczonym przepisie ma charakter informacyjno-prewencyjny, gdyż ma na celu umożliwienie właścicielowi nieruchomości podjęcia działań służących wyeliminowaniu w przyszłości uchybień w segregacji odpadów oraz zapobieganiu ponoszenia podwyższonych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dlatego omawiane powiadomienie powinno nastąpić niezwłocznie po stwierdzeniu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Ponadto znaczenie ma także sposób, w jaki właściciel nieruchomości zostaje powiadomiony o niedopełnieniu ww. obowiązku przez podmiot odbierający odpady. Biorąc pod uwagę z jednej strony brak wskazania w ustawie u.c.p.g. formy powiadomienia, z drugiej zaś strony mając na względzie wyrażoną w art. 126 Op zasadę pisemności, a także przyjmowaną pisemną formę powiadamiania organu przez podmiot odbierający odpady przyjąć należy, że podmiot ten w takiej samej formie powinien powiadamiać także właściciela nieruchomości. Zaś z akt sprawy (akta administracyjne, k.15, k.9) wynika, że podmiot odbierający odpady powiadomił organ listem poleconym. Powstała zatem nieuzasadniona treścią art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. dysproporcja pomiędzy wysoce sformalizowanym sposobem powiadomienia organu oraz bardzo nieformalnym powiadomieniem właściciela obiektu.
W aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy znajduje się dokumentacja fotograficzna wskazująca na brak prawidłowej segregacji odpadów. Trudno jednak na tej podstawie stwierdzić, czy naklejki znajdujące się na niektórych pojemnikach zawierają treści odpowiadające wyżej wskazanym wymogom co do daty, treści oraz raz autora i adresata. Nie ma też możliwości zweryfikowania, czy ewentualny przekaz z ww. naklejek dotarł do adresata, tj. do właściciela nieruchomości. W związku z powyższym na podstawie akt administracyjnych nie można ocenić, czy właściciel nieruchomości został prawidłowo i skutecznie powiadomiony o nieprawidłowej selekcji odpadów. Prowadzi to do wniosku, że zastosowana forma powiadomienia właściciela nie spełnia wymogów wynikających z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., bowiem nie został zachowany informacyjno-prewencyjny charakter powiadomienia właściciela nieruchomości, podkreślany w wyroku III FSK 806/23.
Wobec tego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził stanowiska organu w kwestii istotnej dla podjętego rozstrzygnięcia, tj. ustalenia w zakresie powiadomienia właściciela nieruchomości o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów. Ocenia prawna dokonana przez organ nastąpiła więc z naruszeniem art. 191 Op, zgodnie z którym organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Nie podziela zaś Sąd zarzutów skargi w zakresie naruszenia w istotny sposób przepisów postępowania, tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 oraz art. 229 Op poprzez uznanie, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów bez podstawy w materiale dowodowym, z którego, zdaniem skarżącej, jedynie dokumentacja fotograficzna potwierdza, że w pojemnikach na odpady zmieszane znajdował się papier i plastik, które mogły być papierem zabrudzonym i plastikiem po olejach. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach – Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Odpady komunalne są zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, jako odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych. Zaś selektywnym zbieraniem jest zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami (art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o odpadach). W art. 3 ust. 2 pkt 5) u.c.p.g. przyjęto, że selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmuje co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Do pojemników odpadów zmieszanych należy w tej sytuacji wrzucać odpady, których nie można posegregować. W ocenie Sądu błędnie uznała skarżąca, że skoro i tak odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, to nie można do nich zastosować art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Jest bowiem oczywiste, że przy selektywnej zbiórce odpadów do pojemnika z odpadami zmieszanymi nie mogą trafić odpady z frakcji zbieranych w sposób selektywny (szkło, papier, plastik, bioodpady), co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z dokumentacji organu wynika, że nie przestrzegano segregacji zadeklarowanej 8 kwietnia 2022 r. Organ I instancji otrzymał od podmiotu odbierającego odpady zawiadomienie z 5 lipca 2022 r. o braku segregacji polegającym na tym, że odpady należące do frakcji zbieranych w sposób selektywny: szkło, papier, plastik, bioodpady – były nieprawidłowo wystawione do odbioru w pojemnikach na odpady zmieszane. Podobne ustalenia dokonane zostały w protokole sporządzonym przez pracownika organu 21 lipca 2022 r. Wynika z niego, że w pojemnikach odpadów zmieszanych znajdował się: styropian, plastik, torby papierowe, kartony oraz bioodpady. Te stwierdzenia są wystarczające do uznania przez organy obu instancji, że naruszono zadeklarowany obowiązek segregacji odpadów komunalnych. W aktach sprawy znajdują się ponadto fotografie, na których uwidoczniono odpady zalegające poza pojemnikami przeznaczonymi na dany rodzaj odpadów, co również narusza obowiązek ich segregacji: opakowanie kartonowe – k. 8, śmieci w workach – k. 19 i śmieci luzem – k. 20 akt administracyjnych). Obowiązki związane z zabezpieczeniem pojemników przed działaniem osób trzecich spoczywają na właścicielu nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.
W związku z powyższym wbrew zarzutom skargi materiał dowodowy zebrany w rozpoznawanej sprawie dawał podstawy do uznania, że doszło do naruszenia zasad segregacji odpadów.
Przyczyną uchylenia zaskarżonych decyzji jest zasadność zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 191 poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że podmiot odbierający odpady komunalne w sposób prawidłowy zawiadomił stronę skarżącą o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów, umieszczając naklejki na pojemnikach. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do wyrażenia takiej oceny.
Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona ustaleń, kto, kiedy i w jaki sposób został powiadomiony o nieprawidłowościach w segregowaniu odpadów i czy nastąpiło to zgodnie z treścią art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. interpretowanego tak, jak uczynił to NSA w wyroku III FSK 806/23 oraz tut. Sąd w wyroku wydanym w tej sprawie.
W związku z uwzględnieniem skargi Sąd pozostawił organowi do rozpoznania wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do skargi dokumentów, tj. informacji ze strony internetowej miasta o prawidłowej segregacji odpadów na okoliczność wykazania, że odpady plastikowe, szklane czy papierowe w określonych przypadkach nie podlegają segregacji oraz wzoru umowy dotyczącej odbioru odpadów komunalnych na okoliczność sposobu zawiadamiania właściciela nieruchomości o fakcie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów.
W związku z powyższym konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.