I SA/LU 743/23

I SA/Lu 743/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Joanna Cylc-Malec
Marcin Małek /sprawozdawca/
Monika Kazubińska-Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 61, art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 5 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska - Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2023 r. znak SKO.41/5078/EG/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi P. P. (skarżący, strona lub zobowiązany) jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie z 27 października 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z 13 lipca 2023 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu złożonego do postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony w oparciu o tytuły wykonawcze z 24 stycznia 2020 nr [...] i z 17 lutego 2020 r. nr [...] z uwagi na uchybienie terminu do jego złożenia.
W ocenie organu odwoławczego organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu do wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o wymienione wyżej tytuły wykonawcze.
Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. (obecnie [...].) za pośrednictwem poczty w dniu 23 marca 2020 r. Natomiast zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone zostały dopiero 13 czerwca 2023 r., a więc po znacznym upływie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, który wynosi 7 dni. Organ odwoławczy dodał, że wskazane tytuły wykonawcze zawierają stosowne pouczenie o terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skoro zarzuty zobowiązanego nie mogły być rozpatrzone merytorycznie, to organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w trybie art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." Rozstrzygnięcie to uwzględnia podstawową zasadę, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.
W skardze na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze skarżący wskazał, że nie było podstaw do utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji gdyż tytuł wykonawczy w oparciu o który organ prowadził egzekucję jest wadliwy oraz został nieskutecznie doręczony i nie wywołał skutków prawnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd uchyla zaskarżony akt, jeśli stwierdzi, że wydano go z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 1634 ze zm. - dalej: p.p.s.a), w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania.
Przeprowadzona w wyżej wskazanych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu, stąd skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Zasadniczą kwestią w tej sprawie jest to, czy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, będący sformalizowanym środkiem prawnym służącym zobowiązanemu w postępowaniu administracyjnym, został wniesiony przez skarżącego w terminie. Oceniając tę kwestię należy przede wszystkim wskazać na właściwy stan prawny, zmienił się on bowiem zasadniczo z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie przedmiotowe tytuły wykonawcze sporządzone zostały 24 stycznia 2020 r. i 17 lutego 2020 r., a zatem na gruncie starego stanu prawnego, dlatego też zastosowanie w sprawie mają przepisy wskazanej ustawy w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.
W związku z powyższym prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oczywiste zatem jest, że w niniejszej sprawie zobowiązany mógł zgłosić zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wyłącznie w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego.
Jedynie w aktualnym stanie prawnym, zarzuty zgodnie z art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a., wnosi się nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Jednakże przepis ten z uwagi na przywołane wyżej regulacje przejściowe nie miał w sprawie zastosowania.
W aktach sprawy znajdują się natomiast przedmiotowe tytuł wykonawczy z 24 stycznia 2020 r. nr [...] i z 17 lutego 2020 r., nr [...] (k. 1-2 akt organu I instancji). Wskazane tytuły wykonawcze zawierają stosowne pouczenie o terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały odebrane z placówki pocztowej przez pełnomocnika pocztowego skarżącego, o którym mowa w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), w dniu 23 marca 2020 r. (k. 5 akt organu I instancji). Upoważnienie określonej osoby jako pełnomocnika pocztowego do odbioru pism, w tym pism od organów administracji, wiąże nie tylko te organy, ale i tę osobę, dlatego doręczenie za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru pism jest doręczeniem skutecznym dla adresata (por. post. SN z 30 stycznia 2018 r., I UZ 63/17).
W tych okolicznościach zobowiązany zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych mógł skutecznie zgłosić do 30 marca 2020 r.
Tymczasem pismo zawierające zarzut braku wymagalności obowiązku sformułowany w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy, zostało nadane w polskiej placówce operatora wyznaczonego 13 czerwca 2023 r. Z powyższych ustaleń wynika, że termin do zgłoszenia zarzutów został znacznie przekroczony (ponad 3 lata).
Jak zaś wyżej wskazano warunkiem wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jest ich wniesienie z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. i mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie).
Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów winno natomiast skutkować odmową wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z kolei art. 61a § 2 kpa stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie.
Co prawda w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestią dyskusyjną jest jaką formę winno przybrać rozstrzygnięcie organu w sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, przepisy u.p.e.a. nie regulują bowiem wprost tego zagadnienia. Jednakże mając na uwadze, że zarzuty wniesione z uchybieniem terminu nie mogą być rozpatrzone merytorycznie, to zasadnym jest wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w przedmiocie tych zarzutów. Tym samym Sąd podziela argumentację zawartą przykładowo w wyroku WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1017/13 oraz wyroku WSA w Gliwicach z 24 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 689/14). Stanowisko to uwzględnia podstawową zasadę, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.
Podsumowując, zgłoszenie zarzutów po terminie skutkuje tym, że postępowanie mające na celu ich merytoryczną ocenę nie może zostać wszczęte. Jest to "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a.
Trafnie przy tym Kolegium, za bezpodstawny uznało zarzut zażalenia dotyczący błędnego ustalenia statusu skarżącego. Zobowiązany zgłosił zarzut braku wymagalności obowiązku (zobowiązania podatkowego) w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie konkretnych tytułów wykonawczych tj. nr 410/NF/2020 i nr 1043/NF/2020. W tytułach tych określony jest on jako zobowiązany. Zatem organ egzekucyjny przed przystąpieniem do ich merytorycznej oceny zobowiązany był do sprawdzenia czy zostały one wniesione w terminie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Prawidłowo również wywiodło, że przedmiotowe postanowienie nie rozstrzyga w przedmiocie braku podstaw do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Skarżący w piśmie z 13 czerwca 2023 r. nie domagał się wznowienia postępowania w jakiejkolwiek sprawie administracyjnej (brak takiego przedmiotu żądania). W piśmie tym zgłosił zarzut braku wymagalności obowiązku w odniesieniu do konkretnych tytułów wykonawczych, w tym nr 410/NF/2020 i nr 1043/NF/2020 oraz skargę do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji rozpoznanie skargi znajdzie swoje rozstrzygnięcie w odrębnym postanowieniu.
Reasumując, w ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały w sprawie normę przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis obliguje organ, w sytuacjach jak w tej sprawie, do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutu.
Wniesienie zarzutów po terminie jest bowiem przeszkodą, która uniemożliwia ocenę zasadności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, co czyni niedopuszczalnym wszczęcie postępowania w tej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 listopada 2018 r., I SA/Wr 748/18).
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że rozstrzygnięcie to Sąd podjął po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, albowiem w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w ten sposób może zostać rozpoznana sprawa ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.