Pełny tekst orzeczenia I SA/Lu 463/23

I SA/Lu 463/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Andrzej Niezgoda
Grzegorz Wałejko /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 29 § 1, art. 59 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 1 czerwca 2023 r. znak 0601-IEE-7192.20.2023.14 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z 29 grudnia 2022 r. znak 0602-SEE.711.3.2001.2022.2; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. znak 0601-IEE.7192.20.2023.14 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ("organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia G. spółki z o.o. w B. ("spółka" lub "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Białej Podlaskiej ("organ egzekucyjny") z 29 grudnia 2022 r. znak 0602-SEE.711.3.2001.2022.2 umarzające postępowanie egzekucyjne.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny prowadził wobec majątku spółki postępowanie egzekucyjne, między innymi na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez P. : nr [...] z 15 listopada 2019 r., nr [...] z 28 listopada 2019 r., nr [...] z 28 listopada 2018 r. nr [...] z 28 listopada 2019 r., nr [...] z 16 grudnia 2019 r. nr [...] z 16 grudnia 2019 r. i nr [...] z 14 października 2020 r. Tytułami powyższymi objęto karę pieniężną za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty zapasowej.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi dokonał szeregu czynności, m.in.: zajął rachunek w C. S.A., A. S.A. i S. S.A. Zajął inną wierzytelność pieniężną u A. R., A. P. i Parafii [...]. Powyższe czynności nie przyniosły jednak żadnego rezultatu.
Następnie Sąd Rejonowy w B. , działając na wniosek organu egzekucyjnego postanowieniem z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt [...] zobowiązał spółkę do wyjawienia majątku. W wyniku powyższego, działająca w imieniu spółki osoba złożyła wykaz majątku oraz oświadczenie, w którym potwierdziła bezskuteczność prowadzonej wobec spółki egzekucji administracyjnej, informując jednocześnie, że spółka nie prowadzi działalności, nie uzyskuje żadnych dochodów oraz nie posiada majątku trwałego i wymagalnych wierzytelności. Działalność gospodarcza prowadzona pod adresem ul. [...], [...] (skład materiałów) została zakończona w 2019 r., a umowa dzierżawy nieruchomości została rozwiązana. Wg oświadczenia spółka nie prowadzi ewidencji środków trwałych, gdyż ich nie posiada.
W takim stanie faktycznym organ egzekucyjny postanowieniem z 29 grudnia 2022 r. umorzył - na podstawie z art. 59 § 2 u.p.e.a. - postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki w oparciu o ww. tytuły wykonawcze.
Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie, przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.
Spółka zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a., polegające na niewłaściwym zastosowaniu i umorzeniu postępowania egzekucyjnego pomimo że spółka posiada majątek, z którego możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych pozwalających na zaspokojenie egzekwowanych należności. Jak argumentowała posiada majątek w postaci wierzytelności z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług, które pozwolą na spłatę egzekwowanego zadłużenia, czego organ egzekucyjny nie uwzględnił naruszając art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zwrot VAT dotyczy poszczególnych okresów rozliczeniowych w latach 2018-2019 i obejmuje łączną kwotę 1.045.580,00 zł. Zdaniem spółki są to znaczne środki finansowe, które pozwolą na zaspokojenie egzekwowanych należności i kosztów postępowania egzekucyjnego. Z tych względów umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego było bezzasadne i nastąpiło z naruszeniem prawa.
W dniu 28 marca 2023 r. do organu odwoławczego wpłynął wniosek spółki o zawieszenie postępowania w sprawie powyższego zażalenia. Wniosek ten został rozpatrzony przez organ odwoławczy postanowieniem z 26 kwietnia 2023 r. odmawiającym zawieszenia postępowania zażaleniowego.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organ odwoławczy podniósł, że jakkolwiek umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest prawem organu i należy do jego uznania, to jednak decyzja ta nie może być dowolna i pozostawać w całkowitym oderwaniu od stanu rzeczywistego sprawy. Możliwość działania organu na podstawie tego przepisu nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych sprawy w celu jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Przyczyną umorzenia przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest bezskuteczność, co oznacza brak majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja.
Zdaniem organu odwoławczego taka okoliczność zaistniała w przedmiotowej sprawie. Jak argumentował, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego sporządzono zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych do wielu banków i uzyskano informacje, że na rachunkach brakuje środków do realizacji zajęcia. Sporządzono również zajęcia innej wierzytelności do kontrahentów i również uzyskano odpowiedzi o braku zobowiązań wobec spółki. Poczyniono ustalenia, że spółka nie posiada pojazdów, nie występuje jako strona czynności cywilnoprawnych oraz nie składa sprawozdań finansowych. Ponadto organ egzekucyjny wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w B. o nakazanie zobowiązanej wyjawienia majątku, co również nie przyniosło efektu w postaci ujawnienia jakiegokolwiek majątku.
W związku z tym, mimo podjętych działań w celu wyegzekwowania zaległości egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna - zaś podjęte czynności egzekucyjne i zastosowane środki wykazały bezskuteczność egzekucji.
Jednocześnie wyjaśnił, że w wyniku podjętych działań ustalił, że spółka nie posiada wymagalnych wierzytelności z tytułu zwrotu VAT. Ponadto spółka nie przedstawiła żadnych dowodów na istnienie po jej stronie wymagalnych wierzytelności w Lubelskim Urzędzie Skarbowym w Lublinie.
Zdaniem organu odwoławczego również wskazana we wniosku z 24 marca 2023 r. o zawieszenie postępowania zażaleniowego okoliczność, że spółka wystąpiła do Sądu Okręgowego w L. z pozwem o zapłatę wobec A. M. spółki z o.o. z siedzibą w B. również nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego postanowienia - nie umożliwia bowiem skutecznego dokonania egzekucji.
Odnosząc się do wskazań spółki, że decyzje które stanowiły podstawę wystawienia tytułów wykonawczych zostały uchylone przez WSA w Warszawie, co jej zdaniem oznacza, że przedmiotowy obowiązek nie jest obecnie wymagalny i postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a nie w trybie art. 59 § 2 tej ustawy organ odwoławczy wskazał, że wystąpił do wierzyciela - R. o udzielenie informacji dotyczącej tego zagadnienia. W udzielonej mu odpowiedzi wierzyciel wskazał, że Minister Klimatu i Środowiska złożył skargi kasacyjne do NSA na wyroków powołanych przez spółkę. Wyroki te nie są prawomocne i zdaniem wierzyciela na obecnym etapie nie ma podstaw, aby wycofać tytuły wykonawcze wystawione wobec spółki, tym samym nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Na powyższe postanowienie spółka złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając mu naruszenie:
1) art. 6 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydanego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., pomimo że z uwagi na uchylenie decyzji stanowiących podstawę wystawionych tytułów wykonawczych obowiązki objęte tymi decyzjami nie podlegają wykonaniu;
2) art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o ten przepis, pomimo że postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak wymagalności obowiązku, gdyż decyzje stanowiące podstawę wystawionych tytułów wykonawczych zostały uchylone przez sąd administracyjny, a ponadto spółka posiada majątek w postaci niezwróconego VAT oraz wierzytelności objęte toczącym się postępowaniem cywilnym;
3) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w konsekwencji pominięcie istotnych okoliczności, w szczególności faktu uchylenia przez sąd administracyjny decyzji stanowiących podstawę wystawienia, tytułów wykonawczych oraz posiadania przez spółkę majątku;
4) art. 8 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez prowadzone postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej oraz brak należytej analizy sytuacji finansowej i majątkowej spółki, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że spółka posiada majątek pozwalający na zaspokojenie egzekwowanych należności;
5) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszanie postępowania egzekucyjnego, pomimo że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie orzeczenia w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd.
W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Jak argumentowała, prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i niedopuszczalne, gdyż nie istnieje wymagalny obowiązek, który podlegałby egzekucji. Wskazała, że decyzje administracyjne, które były podstawą wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego są uchylane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, np. wyrokami z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt: V SA/Wa 914/22, V SA/Wa 915/22, V SA/Wa 916/22 i V SA/Wa 979/22. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie decyzji wymiarowej, która została następnie uznana za niezgodną z prawem i wyeliminowana z obrotu prawnego, jest zaś niezgodne z prawem. Wyeliminowanie decyzji wymiarowej z obrotu prawnego oznacza, iż odpadła podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji brak jest podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie podniosła, że choć organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania dopuszczalności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie jest on jednak zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej w ogóle. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje podnoszony przez organ odwoławczy fakt, iż Minister Klimatu i Środowiska złożył skargi kasacyjne do NSA od wspomnianych wcześniej wyroków WSA w Warszawie uchylających decyzje stanowiące podstawę wystawionych w przedmiotowej sprawie tytułów wykonawczych, a tym samym wyroki te nie są prawomocne. Stosownie bowiem do art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.
Nadto dodała, że postępowanie egzekucyjne nie powinno być umorzone w oparciu o art. 59 ust. 2 u.p.e.a., gdyż jego dalsze prowadzenie mogłoby doprowadzić do zaspokojenia należności wierzyciela. Jak wskazała spółka posiada bowiem majątek w postaci wierzytelności z tytułu zwrotu VAT, które pozwolą na spłatę egzekwowanego zadłużenia. Środki te znajdują się w posiadaniu Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie. Kwoty te wynikają ze złożonych przez spółkę deklaracji podatkowych VAT-7. Deklaracje te nie zostały zakwestionowane przez organ podatkowy, a zatem są wiążące. Organ podatkowy nie wydał również decyzji rozstrzygających kwestię zwrotu podatku.
Ponadto wskazała, że posiada wierzytelność pieniężną wobec swojego dłużnika A. sp. z o.o. której kwota wynosi już ponad 1.085.000, 00 zł (kwota należności głównej bez odsetek). Spółka podjęła już stosowne środki prawne i wystąpiła na drogę postępowania sądowego, w celu uzyskania i wyegzekwowania wspomnianej wierzytelności. Postępowanie sądowe prowadzone jest przed Sądem Okręgowym w [...]. Tym samym, co najmniej przedwczesne było umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W związku z tym, organ powinien zawiesić postępowanie zażaleniowe do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy sądowej przeciwko A. sp. z o.o. Sprawa ta stanowi bowiem zagadnienie wstępne względem przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na danym etapie postępowania. Podstawę prawną umorzenia postępowania stanowił art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
W związku z tym wyjaśnić należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Przesłanka do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego została natomiast określona w art. 59 § 2 u.p.e.a., którego treść przywołano powyżej. W obu przypadkach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Co ważne może tego dokonać na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu.
Nie może również umknąć to, że analizowany przepis (art. 59 § 2 u.p.e.a.) ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. W związku z tym organ rozważając sposób rozstrzygnięcia, zobowiązany jest do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów.
Podkreślić jednak należy, że zanim organ egzekucyjny przystąpi do ustalenia podstawy faktycznej warunkującej umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zobligowany jest podjąć ustalenia dotyczące istnienia jakichkolwiek przeszkód do prowadzenia takiego postępowania.
Dopuszczalność egzekucji administracyjnej lub istnienie przeszkód natury formalnej do jej dalszego prowadzenia wyprzedza bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Bezspornym jest, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany jest do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna. W zakresie badania dopuszczalności egzekucji mieszczą się natomiast ustalenia dotyczące istnienia w obrocie prawnym decyzji, stanowiącej podstawę wykonania obowiązku i ewentualne ustalenia dotyczące jej wykonalności. Stanowią one o tym, czy istnieje obowiązek podlegający wykonaniu.
Jednocześnie, co należy wskazać, badanie, czy obowiązek istnieje lub czy występuje brak jego wymagalności, nie musi być równoważne z kontrolą orzeczenia stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela bowiem pogląd, że w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub podatkowym, ale zauważa, że nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje oraz czy jest ono wymagalne (zob. np. wyrok NSA z 14 marca 2019 r., II FSK 2027/17).
W rozpoznanej sprawie skarżąca przeszkodę w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego wiąże z uchyleniem przez sąd administracyjny decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie których prowadzono niniejsze postępowanie egzekucyjne (chodzi tu o wskazane przez spółkę wyroki WSA w Warszawie). Istnienie takiej decyzji w obrocie prawnym ma natomiast fundamentalne znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z tego względu organ egzekucyjny rozstrzygając w przedmiocie umorzenia postepowania egzekucyjnego zobligowany jest wpierw dokonać samodzielnych ustaleń w zakresie wykonalności orzeczenia stanowiącego podstawę dochodzonych zobowiązań, a nie tylko opierać się na stanowisku wierzyciela. Istnienie przesłanki do umorzenia postępowania art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wyklucza bowiem dopuszczalność umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 tej ustawy. Tożsamo istnienie postaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 u.p.e.a.) uniemożliwia jego umorzenia.
W sprawie bezspornym zaś jest, że spółka w toku kontrolowanego postępowania podnosiła, że decyzje stanowiące postawę wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały uchylone w wyniku kontroli sądowej i jako takie nie mogą wywoływać skutków prawnych do skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ natomiast odnosząc się do tej kwestii powołał się na stanowisko wierzyciela, wskazujące, że wyroki uchylające te decyzje nie są prawomocne i na obecnym etapie nie ma podstaw, aby wycofać tytuły wykonawcze wystawione wobec spółki, tym samym nie zaistniała przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W istniejących w sprawie okolicznościach stanowiska tego nie można uznać za prawidłowe.
Mianowicie, organ odwoławczy stwierdził w istocie, że obowiązek wynikający z decyzji ostatecznych (choć uchylonych nieprawomocnie przez sąd) jest wymagalny i winien być egzekwowany. Organ nie wziął jednak pod uwagę treści art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepis ten wskazuje jednoznacznie, że dla osiągnięcia skutków w nim określonych (brak skutków prawnych) prawomocność orzeczenia nie jest wymagana. Już samo wydanie wyroku uchylającego określoną decyzję rodzi skutek w postaci braku skutków prawnych i to aż do uprawomocnienia się wyroku. Zatem niewątpliwie skutkiem wydania wyroków uchylających decyzję jest to, że uchylone nimi decyzje nie podlegają wykonaniu. Brak jest zatem podstaw do powoływania się w tym przypadku przez wierzyciela i w konsekwencji przez organ egzekucyjny na zasadę wykonalności decyzji ostatecznych, skoro przepis art. 152 p.p.s.a. w sposób nie budzący wątpliwości zasadę tę wyłącza w razie wydania wyroku uwzględniającego skargę. Należy przy tym stwierdzić, że jeśli decyzja nie podlega wykonaniu, to jest to jedno ze zdarzeń w oczywisty sposób powodujących brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wstrzymanie wykonania obowiązku jest obligatoryjną przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co zupełnie pominął organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy, dokonana przez organ odwoławczy ocena stanowiska skarżącej dotyczącego tej właśnie kwestii, była całkowicie błędna.
Jednocześnie dodać należy, że obiektywnie rzecz biorąc, obowiązkiem organu jest uwzględnienie stanu prawnego oraz okoliczności faktycznych sprawy aktualnych na dzień wydawania rozstrzygnięcia. Natomiast nawet jeśli organ egzekucyjny nie dysponował informacjami w powyższym zakresie, to już z całą pewnością kwestie te powinien był wziąć pod uwagę i prawidłowo rozważyć organ odwoławczy, czego jednak nie uczynił. W tym zakresie organ odwoławczy nie jest związany w żaden sposób stanowiskiem wierzyciela, tym bardziej, że było ono nieprawidłowe. Jak wyżej wskazano organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz istnienie przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Co więcej organ egzekucyjny nie może unikać oceny obiektywnych, następczych okoliczności, mających oczywisty wpływ na kwestię zasadności dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W motywach uchwały sygn. akt I FPS 5/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił między innymi, że nie do pogodzenia z zasadą państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest sytuacja, gdy naruszenie prawa przez organy państwa (tylko bowiem w takim przypadku decyzja może być uchylona) powodowałoby konsekwencje korzystne dla państwa, a niekorzystne dla podatników. Uchylenie decyzji organu wymaga przywrócenia stanu, jaki istniał przed jej wydaniem z punktu widzenia skutków prawnych prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W świetle powyższego prawomocny wyrok sądu uchylający decyzję na podstawie której wszczęto i prowadzono postępowanie egzekucyjne oznacza nic innego jak to, że wierzyciel nie był uprawniony do wystawienia w stosunku do podmiotu zobowiązanego wskazanego w tej decyzji tytułu wykonawczego w celu przymusowej realizacji obowiązków, wynikających z jej treści.
Oczywistym jest, że powyższe uwagi dotyczą wyłącznie orzeczenia prawomocnego. Inaczej zaś jest w sytuacji uchylenia decyzji orzeczeniem nieprawomocnym, co wywołuje skutek uwzględnienia treści art. 152 1 p.p.s.a. Przepis ten jak już wskazano "zawiesza" tylko skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to jedynie na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W rozumieniu tego przepisu brak wymagalności obowiązku oznacza bowiem definitywne jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje natomiast w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji.
W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 59 § 2 u.p.e.a., bowiem organy obu instancji nie zweryfikowały sprawy pod kątem podnoszonej przez stronę utraty przymiotu wykonalności decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Innymi słowy, nie podjęły one wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie zaś z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Organy nie poczyniły natomiast żądnych ustaleń wskazujących czy, a jeśli tak to które to decyzje zostały uchylone i ewentualnego powiązania ich z wystawionymi tytułami odwoławczymi, a tym samym czy w istocie wskazywane przez skarżącą orzeczenia sądowe wiążą się z przedmiotem niniejszego postępowania. Dopiero te ustalenia pozwoliłyby organom na ocenę skutków orzeczeń sądowych, które sąd opisał powyżej.
Dlatego też ponownie rozpatrując sprawę organ egzekucyjny uwzględni powyższe stanowisko, które powinno być potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania.
W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu postanowień organów obu instancji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi.