I SA/Lu 105/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2007-03-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowysamochód osobowynabycie wewnątrzwspólnotoweprawo unijneETSdyskryminacja podatkowanadpłata podatkuzwrot podatkuprawo celne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie odmowy zwrotu podatku akcyzowego od samochodu nabytego wewnątrzwspólnotowo, uznając, że polskie przepisy akcyzowe w tym zakresie naruszały prawo unijne.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot podatku akcyzowego zapłaconego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo. Skarżąca twierdziła, że podatek został pobrany niezgodnie z prawem wspólnotowym, w szczególności z zasadą niedyskryminacji podatkowej. Organy podatkowe odmówiły zwrotu, uznając polskie przepisy za zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny, opierając się na wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, uchylił decyzje organów, stwierdzając, że polskie przepisy dotyczące opodatkowania akcyzą używanych samochodów sprowadzanych z UE naruszały art. 90 TWE, gdyż mogły prowadzić do wyższego opodatkowania niż w przypadku podobnych pojazdów krajowych.

Skarżąca H. G. wniosła o zwrot podatku akcyzowego zapłaconego od samochodu marki Lancia Kappa, nabytego wewnątrzwspólnotowo, twierdząc, że podatek został pobrany niezgodnie z prawem wspólnotowym. Organy podatkowe, w tym Naczelnik Urzędu Celnego i Dyrektor Izby Celnej, odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając polskie przepisy o podatku akcyzowym za zgodne z prawem krajowym i wspólnotowym. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) dotyczących swobodnego przepływu towarów i zakazu dyskryminacji podatkowej. Sąd, po zawieszeniu postępowania w celu uzyskania odpowiedzi od Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w podobnej sprawie (C-313/05), uwzględnił skargę. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007 r., który stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu, jeśli kwota podatku nałożona na używane pojazdy nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w kraju. Sąd uznał, że polskie przepisy, które opodatkowywały akcyzą samochody sprowadzane z UE, podczas gdy podobne samochody już zarejestrowane w kraju były z tego zwolnione, naruszały zasadę niedyskryminacji. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te mogą naruszać art. 90 TWE, jeśli prowadzą do sytuacji, w której podatek akcyzowy nałożony na używane pojazdy sprowadzone z innego państwa członkowskiego przewyższa rezydualną kwotę podatku zawartą w cenie podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wyroku ETS C-313/05, który wskazał, że opodatkowanie akcyzą samochodów używanych sprowadzanych z UE, podczas gdy podobne samochody już zarejestrowane w kraju nie podlegają temu podatkowi, narusza zasadę niedyskryminacji z art. 90 TWE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 72 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.a. art. 81 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. 75 § ust. 3

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 233 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.a. art. 13

Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Polskie przepisy dotyczące opodatkowania akcyzą samochodów używanych nabytych wewnątrzwspólnotowo naruszają art. 90 TWE, ponieważ mogą prowadzić do wyższego opodatkowania niż w przypadku podobnych pojazdów krajowych. Podatek akcyzowy pobrany od samochodu nabytego wewnątrzwspólnotowo był nienależny z uwagi na naruszenie prawa wspólnotowego.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe argumentowały, że polskie przepisy o podatku akcyzowym są zgodne z prawem krajowym i wspólnotowym, a obowiązek zapłaty akcyzy od samochodu niezarejestrowanego na terytorium kraju jest prawidłowy. Argument, że akcyza stanowi cło przywozowe lub opłatę o skutku równoważnym (art. 25 TWE) został odrzucony przez ETS. Argument, że deklaracja uproszczona narusza swobodę przepływu towarów (art. 28 TWE) został odrzucony przez ETS.

Godne uwagi sformułowania

nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone – tzn. gdy rzeczywiście dokonana wpłata jest wyższa niż należna kwota zobowiązania podatkowego, jak i nienależnie uiszczone – tzn. gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną, mimo, że nie jest do tego zobowiązany lub też gdy w chwili dokonania świadczenia istniał tytuł prawny, lecz został następnie uchylony Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Prawo to stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z ustawami państw członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Irena Szarewicz-Iwaniuk

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Czajecka-Szpringer

członek

Wojciech Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą samochodów używanych nabytych wewnątrzwspólnotowo, zasada pierwszeństwa prawa unijnego nad prawem krajowym."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed wyroku ETS C-313/05 i jego implementacji. Konieczność indywidualnej analizy porównawczej wartości pojazdów i stawek podatkowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie prawa unijnego w codziennych sytuacjach obywateli i podkreśla znaczenie zasady pierwszeństwa prawa UE. Jest to przykład, jak orzecznictwo ETS wpływa na polskie prawo podatkowe.

Czy zapłaciłeś za dużo akcyzy za auto z UE? Sąd potwierdza: polskie przepisy mogły naruszać prawo wspólnotowe!

Dane finansowe

WPS: 1262 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Lu 105/07 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Irena Szarewicz-Iwaniuk /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Czajecka-Szpringer
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 72 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art. 81 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
art. 75 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz H. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. Nr 29, poz. 257 z późn. zm.) i art. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z. nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym dotyczącym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Lancia Kappa o numerze nadwozia [...] w kwocie 1262,00 zł., Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, iż w dniu 8 czerwca 2005 r. do Urzędu Celnego w Z. wpłynęło pismo H. G., zgodnie z którym wnosiła o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego, uiszczonego za samochód nabyty w obrocie wewnątrzwspólnotowym, pobrany wbrew przepisom prawa wspólnotowego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Z. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym dotyczącym nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Lancia Kappa 2.0 o numerze nadwozia [...] w kwocie 1262,00 zł.
Od powyższej decyzji H. G. złożyła odwołanie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji oraz uwzględnienie przedmiotowego wniosku i zwrot akcyzy wraz z odsetkami.
Dyrektor Izby Celnej rozpatrując odwołanie uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z dyspozycją art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Ponadto, nadpłata podatku ma miejsce, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno w ogóle mieć miejsca (świadczenie nienależne), albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa (świadczenie nadpłacone).
Odnosząc się do zarzutu strony, która wniosła o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego, stwierdzić należy, że w przedmiotowej strawie nie doszło do takiej nadpłaty. Zgodnie z art. 81 ustawy o podatku akcyzowym, podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, jest obowiązany po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego i dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.
Wraz ze wstąpieniem do Unii Europejskiej Polska została związana przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do opodatkowania wyrobów podatkiem akcyzowym.
Podstawowym dokumentem określającym zakres przedmiotowy tego podatku jest dyrektywa 92/12/EWG z dnia 2 lutego 1992r. Zgodnie z art. 3 ust. 3 powyższej dyrektywy, Państwa Członkowskie zachowały prawo do dowolnego nakładania lub utrzymywania podatków pod warunkiem, że nie będą one powodowały zwiększenia formalności granicznych w obrocie handlowym między Państwami Członkowskimi. Z tego powodu zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych na obszarze Unii Europejskiej są niejednolite.
Dyrektywa jako źródła prawa wiąże dane państwo w zakresie celów, do osiągnięcia których została wydana, wymagając do swojej skuteczności interwencji państwa w postaci transformacji jej postanowień w powszechnie obowiązujące przepisy prawa wewnętrznego. Tak też w odniesieniu do dyrektywy 92/12/EWG postąpiła Polska uchwalając ustawę o podatku akcyzowym, w której oprócz podlegających regulacjom wspólnotowym wyrobów akcyzowych zharmonizowanych opodatkowano wyroby akcyzowe nie zharmonizowane, w postaci min. samochodów osobowych.
Powyższe uregulowanie jest zgodne ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który w wyroku C-343/90 przyjął interpretację, zgodnie z którą podatek nakładany na wyroby akcyzowe niezharmonizowane jest podatkiem wewnętrznym i należy do wyłącznej kompetencji danego państwa.
Odnosząc się do zarzutu Strony, organ odwoławczy podkreślił, iż w myśl art. 25 TWE cła przywozowe i wywozowe lub opłaty o skutku równoważnym, są zakazane między Państwami Członkowskimi. Zakaz ten stosuje się również do ceł o charakterze fiskalnym. Jako, że cłem jest nakładana przez Państwo opłata pieniężna pobierana z tytułu przekroczenia przez towar granicy, liczona od jego wartości, ilości lub wagi, natomiast obowiązek zapłaty akcyzy jest związany z pierwszą rejestracją pojazdu na terenie kraju i dotyczy zarówno samochodów krajowych jak nabywanych wewnatrzwspólnotowo i importowanych, zatem powyższy zarzut należy uznać za bezprzedmiotowy. Także art. 90 TWE pozostawia Państwom Członkowskim swobodę w zakresie kształtowania krajowych przepisów podatkowych, w tym stawek podatku VAT i akcyzy. Nie mogą one jedynie nakładać pośrednio lub bezpośrednio na produkty innych Państw Członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy.
Powyższe wskazuje, że został on uchwalony w celu zapobiegania protekcjonistycznemu traktowaniu produkcji krajowej. Tymczasem w odniesieniu do polskiego rynku samochodów używanych trudno znaleźć przesłanki uzasadniające taką tezę, wobec braku przedmiotu ochrony. Nie można też mówić o ochronie polskich producentów samochodów, skoro zdecydowana większość jest sprzedawana na zagranicznych rynkach.
Nabywane wewnątrzwspólnotowo nowe samochody osobowe obciążone są takim samym podatkiem akcyzowym jak te sprzedawane w krajowych salonach. W polskim ustawodawstwie przypadki dyskryminacji bezpośredniej czy pośredniej nie mają miejsca. Jedynym bowiem kryterium wyznaczającym obowiązek uiszczenia podatku akcyzowego od samochodu osobowego jest fakt jego niezarejestrowania na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym), niezależnie od tego, czy został on kupiony w kraju, importowany czy też nabyty wewnątrzwspólnotowo. Kryterium opodatkowania akcyzą nie stanowi kraj pochodzenia pojazdu, ale inne zdarzenie jakim jest pierwsza rejestracja w kraju. Przedmiotem opodatkowania są samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju (por. art. 80 ust. 1 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 ust. 1 i ust. 2 w/w rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r.
Zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 120 ordynacji podatkowej organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i wiążące się z tym przyjęcie jej specyficznego porządku prawnego, który w bardzo dużym stopniu ingeruje w system prawny każdego Państwa Członkowskiego powoduje, że w okresie początkowym powstają liczne kontrowersje i wątpliwości odnośnie wzajemnych relacji przepisów krajowych i wspólnotowych, których to rozwiązanie częstokroć wymaga bezpośrednich uzgodnień pomiędzy rządami krajowymi, a Komisją Europejską lub Radą Unii Europejskiej, przy czym czasami konieczne jest odwołanie się do najwyższego organu sądowego Unii Europejskiej - Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu, którego orzeczenia i wykładnia prawa są wiążące na terenie całej Wspólnoty.
Organy administracji państwowej są zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego i powstrzymywania się od stosowania sprzecznych z nimi przepisów krajowych, należy to jednakże odnieść do przypadków, gdy niezgodność taka jest oczywista. Natomiast w razie powstania wątpliwości nie dysponują one żadnym instrumentem prawnym umożliwiającym wyjaśnienie kontrowersji wynikających ze sprzecznych dyspozycji przepisów prawa krajowego i unijnego. Z tych też względów została ustanowiona nad nimi kontrola sądów administracyjnych.
Organ odwoławczy podał, iż w dniu 22 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 679/05 wystosował do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu pytanie prejudycjalne odnośnie zgodności polskich przepisów akcyzowych z prawem unijnym. Sytuacja taka nie przesądza jednakże z góry faktu sprzeczności przepisów podatku akcyzowego z przepisami prawa unijnego, co powoduje, że do czasu uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia organy podatkowe zobowiązane są do stosowania przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego H. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o jej uchylenie, zarzucając bezprawność wobec naruszenia przepisów art. 25, 28 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz postanowień dyrektyw nr 92/12 EWG i nr 70/50/EWG, które to przepisy i postanowienia wprowadziły zasadę swobodnego przepływu towaru i zakaz dyskryminacji podatkowej towarów podobnych, pochodzących z innych państwa członkowskich. W uzasadnieniu podała, iż od początku funkcjonowania Unii Europejskiej przyjęto zasadę niedyskryminującego obciążenia podatkami towarów krajowych i zagranicznych, co oznacza, iż produkty importowane nie mogą być opodatkowane wyżej niż takie same produkty krajowe. Zasada ta wynika wprost z art. 90 i 91 TWE. Zdaniem skarżącej akcyza wprowadzona wyłącznie na samochody używane, które nabyte zostały w innym państwie członkowskim jest opłatą o skutku równoważnym do cła, co uzasadnia art. 25 TWE. Ponadto obciążenia fiskalne na używany pojazd przywieziony z terytorium innego kraju członkowskiego nie mogą być wyższe, niż udział podatków zawarty w cenie aut na rynku krajowym (art. 90 TWE). Przepis art. 3 ust. 3 dyrektywy nr 92/12 EWG zabrania zwiększania formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu pomiędzy państwami członkowskimi. Taką formalnością związaną z podatkiem akcyzowym od sprowadzanych z państw członkowskich samochodów jest obowiązek składania deklaracji AKC-U. Również art. 81 ustawy o podatku akcyzowym jest sprzeczny z prawem wspólnotowym, a mianowicie z art. 28 TWE, który stanowi o swobodzie przepływu towarów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i w całości podtrzymał swoją argumentację dotyczącą zgodności pobrania podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowgo nabycia samochodowego przed jego pierwszą rejestracją z przepisami zarówno prawa polskiego jak i wspólnotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W sprawie niniejszej do takiego naruszenia doszło i dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, iż regulacje dotyczące nadpłaty zawarte są w przepisach Rozdziału 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w przepisach art. 72 – 80. Zgodnie z art. 72 § 1 za nadpłatę uważa się kwotę 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, 2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej, 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
Mając na uwadze treść art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nadpłatę można ogólnie zdefiniować jako nienależne świadczenie podatkowe. Przepis ten uznaje za nadpłatę kwotę podatku nadpłaconego lub zapłaconego nienależnie. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 1255/97, "nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone – tzn. gdy rzeczywiście dokonana wpłata jest wyższa niż należna kwota zobowiązania podatkowego, jak i nienależnie uiszczone – tzn. gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną, mimo, że nie jest do tego zobowiązany lub też gdy w chwili dokonania świadczenia istniał tytuł prawny, lecz został następnie uchylony".
W niniejszej sprawie skarżąca pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w Z. o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego za samochód marki Lancia Kappa 2.0 nabyty w obrocie wewnątrzwspólnotowym, jako pobranego niezgodnie z prawem wspólnoty.
Rozpatrując wniosek skarżącej, zarówno organ I instancji, jak i rozpatrujący odwołanie organ II instancji – Dyrektor Izby Celnej, nie uznali jej zarzutów odnośnie naruszenia prawa wspólnotowego za zasadne i tym samym nie znalazł podstaw do stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Z tego powodu, skarżąca korzystając ze swojego uprawnienia, skierowała skargę na wydaną w tej sprawie decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzuty niezgodności przepisów ustawy o podatku akcyzowym dotyczące obowiązku zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspónotowym samochodu osobowego z art. 25, 28 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2) zwanego dalej TWE, a zatem pobrany niezgodnie z prawem wspólnotowym podatek, powinien zostać zwrócony. .
Po wpłynięciu skargi, postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Lu 629/05 (k.16-20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu udzielenia odpowiedzi przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie o sygn. akt C-313/05, która miała za przedmiot wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i dotyczyła wykładni art. 25, 28 i 90 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U.L 76, str.1). Następnie, postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 629/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r., wydanym w powołanej wyżej sprawie C-313/05, Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w Luksemburgu orzekł, że:
1) Podatek akcyzowy, taki, jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE.
2) Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie same skutki.
3) Artykuł 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można czytać w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w kwestii wykładni lub obowiązywania przepisów prawa wspólnotowego jest wiążące z dniem jego ogłoszenia. W odniesieniu do skutku orzeczenia w czasie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że orzeczenie interpretacyjne Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wywołuje skutki ex tunc, a zatem sądy państw członkowskich są obowiązane stosować przepis prawa Wspólnot Europejskich w znaczeniu ustalonym przez sąd, także do stanów faktycznych powstałych przed jego ogłoszeniem. Podnieść przy tym należy, iż wyroki Trybunału, wydane na podstawie art. 234 TWE mają moc quasi prawotwórczą i muszą być uwzględniane przez organy krajowe.
Dodatkowo przypomnieć należy, iż od 1 maja 2004 r. tj. od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego, na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej, podlega wszelkim normom prawa wspólnotowego (z uwzględnieniem modyfikacji dotyczących tzw. okresów przejściowych, wynikających z załącznika Nr XII do art. 24 Aktu Przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu Akcesyjnego), bez potrzeby ich inkorporacji. Członkostwo w Unii Europejskiej oznacza, iż od 1 maja 2004 r. na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe z całym jego dotychczasowym dorobkiem. Prawo to stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z ustawami państw członkowskich, zgodnie z zasadami: bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.
Podzielając w pełni stanowisko ETS w cytowanym wcześniej wyroku w sprawie C-313 i odnosząc powyższe do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skargi dotyczących niezgodności przepisów ustawy o podatku akcyzowym określających obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspónotowym samochodu z przepisami art. 25, 28 i art. 90 akapit 2 TWE.
Uznał natomiast za zasadny zarzut skargi, w którym skarżąca wyraziła stanowisko, iż "obciążenia fiskalne na używany pojazd przywieziony z innego kraju członkowskiego nie mogą być wyższe niż udział podatków zawarty w cenie aut na rynku krajowym".
Jak orzekł ETS w powołanym wyżej wyroku, artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane, starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.
Jak wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, samochody przed upływem dwóch lat od ich produkcji, opodatkowane były stawką akcyzy w wysokości ustalonej identycznie dla samochodów osobowych sprzedawanych w kraju jak i dostarczanych wewnątrzwspólnotowo, nabywanych wewnątrzwspólnotowo oraz importowanych. Stawka akcyzy od tych pojazdów wynosiła w obu przypadkach dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 m2 – 13,6 % podstawy opodatkowania, dla pozostałych – 3,1 %. Natomiast w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, stawki procentowe akcyzy wzrastały wraz z wiekiem pojazdu, aż do wysokości 65%. Czyli, teoretycznie stawki podatkowe dla podobnych samochodów osobowych sprzedawanych w kraju jako nowe i używane były jednakowe w porównaniu do stawek dla nowych i używanych samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Jednak w związku z uregulowaniami ustawy o podatku akcyzowym, stanowiącymi, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami ustawy o ruchu drogowym, objęcie zakresem przedmiotowym tej ustawy wyłącznie samochodów niezarejestrowanych na terenie kraju spowodowało, że sprzedawane na terenie kraju używane samochody osobowe nie podlegały opodatkowaniu akcyzą (już wcześniej były zarejestrowane). Sprowadzane zaś z państw członkowskich Unii obciążał podatek akcyzowy, którego wielkość zależała od wieku pojazdu. Takie uregulowanie godzi w zasadę wyrażona w art. 90 ust. 1 TWE.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca nabyła w dniu 25 sierpnia 2004 r., samochód osobowy marki Lancia Kappa 2,0 wyprodukowany w 1998 r. (czyli starszy niż dwa lata) i zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym w związku z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego zapłaciła podatek akcyzowy w wysokości 63,1% podstawy opodatkowania.
Biorąc pod uwagę wyrok ETS w sprawie C- 313, aby ocenić, czy podatek zapłacony przez skarżącą w wysokości określonej w powołanym rozporządzeniu Ministra Finansów został zapłacony zasadnie, należy porównać kwotę podatku nałożonego na pojazd sprowadzony z innego Państwa Członkowskiego UE i kwotę tego podatku zawartego w cenie podobnego samochodu zarejestrowanego w kraju. Dopiero porównanie kwoty akcyzy nałożonej na auto zakupione poza granicami kraju i "kwoty podatku rezydualnego" z jednoczesnym uwzględnieniem "stawki podatku rezydualnego", będzie mogło prowadzić do ustalenia wysokości nadpłaty. Przy czym podstawę do ustalenia "kwoty podatku rezydualnego" zawartego w cenie podobnego pojazdu krajowego stanowić będzie jego wartość rynkowa. Należy zatem ustalić wartość rynkową podobnego samochodu używanego w Polsce. Podstawą dla ustalenia podatku akcyzowego dla pojazdów nabytych w Państwie Członkowskim innym niż Polska będzie zadeklarowana przez podatnika wartość transakcyjna pojazdu (cena nabycia). Różnica w wysokości tych podatków będzie stanowić nadpłatę w rozumieniu art. 72 Ordynacji podatkowej i podlegać będzie zwrotowi na rzecz skarżącego.
Takie ustalenia poczyni organ ponownie rozpoznając sprawę i stosownie do nich wyda odpowiednią decyzję zgodnie z podaną wyżej wykładnią § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego.
Z tych też względów oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI