I SA/Kr 67/24

I SA/Kr 67/24 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Wiesław Kuśnierz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3, art. 58 par. 1 pkt 5, par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. J. na upomnienie Prezydenta Miasta Oświęcim z dnia 9 listopada 2023 r., nr OŚ.3160.1.963.2023.V w przedmiocie wezwania do uregulowania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
B. J. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na "postępowanie Prezydenta Miasta Oświęcimia z dnia: 9.11.2023r., Nr OŚ.3160.1.963.2023.V" i zażądała "jego natychmiastowego uchylenia w całości". Wniosła też kilkanaście wniosków m.in. o natychmiastowe:
- "złożenie wyjaśnień o podjętych działaniach w sprawie grabieży mienia prywatnego",
- "przesłanie kopii wszystkich dokumentów w sprawie",
- "przesłanie kopii wniosów o ściganie złożonych prze urząd",
- (...).
Uzasadnienie skargi stanowi zdanie: "Załączniki. Podatek śmieciowy za 2023r 3 rata został zapłacony w całości w ustawowych terminach co potwierdzają przelewy bankowe".
Prezydent Miasta Oświęcim w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej. Prezydent przywołał treść art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "P.p.s.a.". Wskazał, że w prowadzonym przez Prezydenta postępowaniu nie zostało wydane rozstrzygnięcie czy podjęta czynność objęta kognicją sądu administracyjnego. Prowadzone postępowanie dotyczy egzekucji należności z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi od właściciela nieruchomości należącej do Skarżącej.
Dalej Prezydent podniósł, że wniesienie zażalenia na ww. upomnienie jest niedopuszczalne. Przedstawił też historię sporu ze Skarżącą w kwestii opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi począwszy od 2020 r., w tym kolejno kierowane do Skarżącej upomnienia na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Opisał zasady zaliczania wpłat dokonywanych przez podatnika posiadającego zaległości. Zaznaczył, że podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, na który ma być zaliczona. Ewentualne zarzuty w tym zakresie Skarżąca może formułować w toku postępowania egzekucyjnego, a nie sądowoadministracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi w pierwszej kolejności Sąd bada, czy sprawa mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem czy skarga jest dopuszczalna.
Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie skargi po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Na zasadzie § 3 omawianego przepisu odrzucenie skargi następuje w drodze postanowienia i może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z dyspozycją art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przedmiotem wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez sądy administracyjne jest kontrola działalności administracji publicznej, dokonywana pod względem zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Innymi słowy, przedmiotem tym są konflikty w sferze stosunków administracyjno-prawnych sensu largo, tj. spory co do zgodności z prawem działania administracji publicznej w sferze, w jakiej organ administracji został upoważniony do kształtowania uprawnień i obowiązków (osoby fizycznej, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej) niepowiązanych z nim ani więzami zależności organizacyjnej ani podległości służbowej. Jedną ze stron tych stosunków jest organ administracji publicznej, drugą zaś ów podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa obowiązującego została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ może w sposób władczy i jednostronny konkretyzować jego prawa i obowiązki. Kontrola działalności administracji publicznej ma charakter ograniczony, co oznacza, że są nią objęte jedynie działania administracji wskazane w ustawie, i to dopiero po dopełnieniu przez skarżącego określonych warunków. Wynika on przede wszystkim z przepisów wyznaczających zakres właściwości sądów administracyjnych oraz postanowień procesowych określających przesłanki dopuszczalności skargi oraz granice postępowania sądowo-administracyjnego (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Komentarz 2004, s. 14-16).
Dopuszczalny przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a. Tymi władczymi formami są:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i pkt9 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.).
Dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zatem zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien przewidzieć konkretny przepis prawa.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, że skarga na taki akt lub czynność jest niedopuszczalna, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlega odrzuceniu.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest upomnienie z dnia 9 listopada 2023 r., nr OŚ.3160.1.963.2023.V wzywające na podstawie art. 15 u.p.e.a. do uregulowania wskazanych w nim należności pieniężnych.
Zdaniem Sądu zaskarżonej czynności wezwania nie można zaliczyć do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. O ile przyczyny niezaliczenia ww. wezwania do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej z art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a-8 są oczywiste - przedmiotowe wezwanie nie jest ani decyzją, ani postanowieniem a także pisemną interpretacją przepisów prawa podatkowego, ani którymkolwiek z aktów wymienionych w pkt 4a-7 tego przepisu, ani przejawem bezczynności organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego artykułu, to wyjaśnienia wymaga przyczyna jego niezaliczenia do "innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.).
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Powyższe implikuje istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu, przez "czynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, skarga na upomnienie wydane w trybie u.p.e.a. nie mogła być zaliczona do kategorii prawnych form działania administracji publicznej objętej przepisem art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ nie rozstrzyga co do uprawnień i obowiązków Skarżącej. W konsekwencji należało uznać, że nie dotyczy żadnego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., ani też nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych.
Stosownie do art. 6q ust. 1 z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399; dalej: u.c.p.g.), w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.
W myśl art. 6qa § 1 u.c.p.g. właściwy organ gminy, do której nie stosuje się art. 19 § 2 u.p.e.a., może wykonywać zadania z zakresu egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie porozumienia z naczelnikiem urzędu skarbowego. Porozumienie nie może dotyczyć prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Z kolei stosownie do treści art. 6 § 1 u.p.e.a, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2083) wydanego na podstawie art. 6 § 2 u.p.e.a., obowiązującego do dnia 25 marca 2024 r., wierzyciel przesyła zobowiązanemu upomnienie, o ile jest wymagane, w zakresie należności pieniężnej, której wysokość:
1) przekracza dziesięciokrotność kosztów upomnienia:
a) niezwłocznie - jeżeli nie zostały podjęte działania informacyjne,
b) przed upływem 21 dni od dnia, w którym po raz pierwszy podjęto działanie informacyjne;
2) nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia - przed upływem 6 miesięcy poprzedzających upływ terminu przedawnienia należności pieniężnej.
Upomnienie jest zatem dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania (por. W. Piątek, A. Skoczylas w R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 103-104 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., wyd. 5, str. 72). Oznacza to, iż upomnienie ma walor czysto informacyjny.
Z doręczeniem upomnienia zobowiązanemu nie została połączona dopuszczalność wniesienia przez ten podmiot jakiegokolwiek środka prawnego. Upomnienie jest zatem niezaskarżalną czynnością wierzyciela obowiązku, poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Powyższe stanowisko jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych por. wyroki NSA: z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 609/16, z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3197/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 147/18, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 114/18, wyroki WSA w Kielcach z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 249/18 i z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 513/18, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 885/18, postanowienie WSA w Opolu z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 152/16).
Ponadto podkreśla się w tym orzecznictwie, iż upomnienie nie stanowi również aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i w związku z tym nie przysługuje na nie skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego. Wadliwe wystawienie upomnienia może być natomiast podstawą zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10).
Upomnienie nr OŚ.3160.1.963.2023.V skierowane przez Prezydenta Miasta Oświęcim do Skarżącej na podstawie art. 15 u.p.e.a. wzywające Skarżącą do uregulowania należności pieniężnych przez zapłatę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z przepisami u.c.p.g., oraz kosztów upomnienia, nie jest decyzją administracyjną, postanowieniem, ani też innym niż określone w pkt 1-3 aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a zatem żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2, § 2a czy § 3 P.p.s.a.
W konsekwencji, skarga wniesiona w niniejszej sprawie, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być przez Sąd rozpoznawana. W związku z powyższym Sąd nie mógł się odnieść do spornej między stronami kwestii zaliczenia dokonanej przez Skarżącą wpłaty. Jak słusznie wskazał Prezydent w odpowiedzi na skargę, ewentualne zarzuty w tym zakresie Skarżąca może formułować w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie przepisów u.p.e.a.
Wobec ustalenia zatem, że przedmiot skargi nie może być skutecznie zaskarżony do WSA, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., wedle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (pkt 5a), orzekł jak w sentencji postanowienia.