I SA/Kr 573/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-08-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas /przewodniczący/ Piotr Głowacki /sprawozdawca/ Urszula Zięba Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I GSK 1548/23 - Wyrok NSA z 2024-12-06 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, 8, 12 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja |Sygn. akt I SA/Kr 573/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 sierpnia 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 r., sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr 212/OR06/23 w przedmiocie płatności ekologicznej za 2022 r. - skargę oddala - Uzasadnienie Sygn. akt I SA/Kr 573/23. UZASADNIENIE W dniu 14.05.2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Olkuszu wpłynął wniosek skarżącego Z.K. o przyznanie na 2022 r. płatności ekologicznej w wariancie 5.1 (tu zadekl. 7,01 ha w ramach dz. rolnych E2, D2, A2, F2) i 6.1 (tu zadekl. 23,35 ha w ramach dz. rolnych BI, Cl, Gl). Postępowanie zainicjowane wnioskiem zostało zakończone decyzją Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr 0110-2023-003767, na mocy której powierzchnię uprawnioną do płatności EKO 5.1 ustalono na poziomie 2,73 ha (wykluczenia dot. dz. E2, D2, A2 i F2), a EKO 6.1 na poz. 23,07 ha (wykluczenia dot. dz. rolnej BI, Cl i Gl). Oznaczało to przyznanie płatności 6.1 w pomniejszeniu o odmowę przyznania płatności 5.1 wraz z nałożeniem sankcji 3-letnich z uwagi na znaczną różnicę między pow. zadeklarowaną i uprawnioną. W odwołaniu zarzucono, iż sporna działka nr [...] w chwili składania wniosku stanowiła działkę orną, co wynika ze zdjęć lotniczych z 2021r. i okoliczności jej przeorania przez skarżącego i wykonania zasiewu wieloletniej mieszanki traw, z powodu poprzedniego dużego zachwaszczenia. Dyrektor OR ARiMR decyzją nr 212/OR06/2023 z dnia 21 kwietnia 2023r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W/g organu odwoławczego w przypadku płatności w wariancie 5.1 z płatności wykluczono całość działki rolnej F2 (1,90 ha położoną w zachodniej części dz. ewid. nr [...]) i większą część dz. rolnej A2 (zadekl. 2,49 ha, za pow. uprawnioną uznano 0,11 ha) leżącą we wschodniej części dz. ewid. nr [...]. Ww. wariant 5.1 obejmuje uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji. W związku z tym na działkach zadeklarowanych do tego wariantu nie mogą się znajdować trwałe użytki zielone. Wskazano na zdjęcie lotnicze działki ewid. nr [...] z 2022 r. pochodzące z systemu informatycznego ARiMR, na którym kolorem fioletowym ozn. pow. deklarowane w ramach działek A2 i F2 a kolorem czerwonym obszar uznany za grunt orny (ww. 0,11 ha na dz. A2). Wzmiankowana w odwołaniu deklaracja strony za 2022 r. dot. ww. działek rolnych (mieszanka wieloletnia traw z bobowatymi drobnonasiennymi) nie pozwala na uznanie, że na działkach tych nie ma już trwałego użytku zielonego. Nie pozwala na to również wzmiankowane przez stronę odwołaniu przyoranie ww. działek i wysianie na nich wieloletniej mieszanki traw z bobowatymi nasiennymi. Sama deklaracja nie przesądza o charakterze użytkowania danego gruntu - organy ARiMR w ramach kontroli wniosków sprawdzają prawidłowość deklaracji, a w tym jej zgodność z wymogami danego wariantu płatności. Ww. przyoranie i wysiew mieszanki nie przerwały ciągłości trwałego użytku zielonego na obszarze działek rolnych F2 i A2. W takiej sytuacji TUZ na tych działkach wciąż istnieje i z tego powodu nie mogły być one uznane za kwalifikujące się do płatności EKO w wariancie 5.1. Wbrew twierdzeniom strony z odwołania ARiMR nie domaga się od strony zmiany uprawy na gruntach ornych na TUZ. W ramach realizacji zobowiązania (rozpoczętego przez stronę 15.03.2022 r.) takie zmiany są zasadniczo niedopuszczalne z wyjątkami wskazanymi w § 6 rozporządzenia dot. płatności ekologicznej. W niniejszej sprawie stwierdzono jedynie, że działania strony (deklaracja, przyoranie i wsianie mieszanki) nie były działaniami wystarczającymi do uznania, że na działkach rolnych F2 i A2 istnienie TUZ zostało faktycznie przerwane. Definicje trwałych użytków zielonych, płodozmianu, roślin zielnych i użytków zielonych przynajmniej od 2004 r. i obecnie nie zawierają treści wskazujących na to, aby fakt orania gruntu i obsiania go odmianą pastewnej rośliny zielnej inną niż uprawiana na tym gruncie poprzednio (przed przyoraniem) sam w sobie wykluczał klasyfikacje tego gruntu w dalszym ciągu jako "trwałe użytki zielone". Ww. regulacje nie wprowadzały i nie wprowadzają również żadnego rozróżnienia między trawą, a określonymi pastewnymi roślinami zielnymi i pomiędzy roślinami tego ostatniego rodzaju. Z tego powodu wybór konkretnej odmiany pastewnej rośliny zielnej uprawianej na danych gruntach nie ma wpływu na klasyfikację tych gruntów jako "trwałych użytków zielonych" - o ile przez 5 lat nieprzerwanie grunty te były użytkami zielonymi. Płodozmian, który wykluczałby istnienie TUZ miał i ma miejsce tylko w przypadku rozpoczęcia uprawy rośliny uprawnej, innej niż pastewna roślina zielna. Tylko taka sytuacja oznaczałaby wystarczająco odmienne (inne) użytkowanie gruntu, na którym był dotychczas TUZ do uznania, że TUZ faktycznie na tym gruncie już nie istnieje. Tym samym ani zmiana odmiany trawy, wsianie jej mieszanki, ani też stosowany proces technologiczny, taki jak oranie lub skaryfikacja z dosiewem na gruncie z TUZ nie oznaczają zmiany klasyfikacji użytkowania na wyraźnie odmienny od TUZ. Fakt przejścia na tym samym gruncie z określonego rodzaju użytków zielonych na inny nie może być uznany za "płodozmian", wykluczający klasyfikację jako "trwałe użytki zielone". Wynika to także z dążenia do zachowania i powiększania trwałych użytków zielonych. Zastosowana w niniejszej sprawie ocena jest oparta o wyrok Trybunału UE (druga izba) z dnia 2 października 2014 r. (sprawa C-471/13). Zgodnie z tym wyrokiem definicję "trwałych użytków zielonych" należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ona grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy, gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej inną niż uprawiana na nich poprzednio. Powyższa ocena wynika także z analizy poprzednich deklaracji strony na działce ewid. nr [...]. Od 2017 r. do 2021 r. strona deklarowała na tej działce między 4,43 a 4,57 ha trwałego użytku zielonego. W wyniku zabiegów dokonanych na dz. ewid. nr [...] w związku z deklaracją za 2022 r. (łącznie 4,39 ha mieszanki traw na działkach A2 i F2) faktycznie na działce tej wciąż znajduje się użytek zielony. Jest to sytuacja inna, niż na pozostałych działkach deklarowanych w 2022 r. do wariantu 5.1, tj. dz. ewid. nr [...] (dz. rolna E2 o pow. 2,17 ha) i [...] (D2 o pow. 0,45 ha), gdzie za 2022 r. także zadeklarowano mieszankę wieloletnią traw z bobowatymi drobnonasiennymi. W przypadku tych działek od 2017 r. albo w ogóle nie były one deklarowane do wsparcia (dz. [...] - lata 2017-2020 a dz. [...] - lata 2017-2019) albo taka mieszanka była już na nich wysiewana (na dz. [...] w 2021 r. a na dz. [...] w 2020 i 2021 r.). Ocena sposobu użytkowania wszystkich ww. działek od roku 2017 wynika z tego, że za TUZ uznawany jest użytek zielony, który pozostaje takim nieprzerwanie przez minimum 5 lat. W przypadku działki [...] taki stan miał miejsce, a w przypadku działek [...] i [...] taki stan nie miał miejsca. Także brzmienie par. 11 ust. l pkt 2 lit. a i par. 7 ust. 5 rozporządzenia EKO z 2015 r. wskazuje pośrednio, że uprawa mieszanki wieloletniej traw z bobowatymi drobnonasiennymi może prowadzić do zaistnienia TUZ a nie do utraty takiej klasyfikacji. Naruszone przez stronę przepisy to przede wszystkim § 2 ust. l pkt 2 i § 12 ust. 3 rozporządzenia EKO z 2015 r., które dotyczą zadeklarowania do płatności obszaru nieużytkowanego rolniczo oraz zapisy § 11 ust. 1, który wskazuje, że płatności w wariancie 6.1 przysługują do trwałych użytków zielonych, a w wariancie 5.1 do gruntów ornych. Konsekwencje zawyżenia (przedeklarowania) powierzchni uprawnionej do płatności związanych do powierzchni upraw, płatności rolnośrodowiskowej, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej i płatności ekologicznej regulują art. 18 i art. 19 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014. Wyliczenia zmniejszeń płatności zastosowane w decyzji zostały uznane za dokonane prawidłowo. Ponieważ różnica między obszarem zatwierdzonym, a obszarem zadeklarowanym w ramach płatności EKO 6.1 nie przekracza 3% obszaru zatwierdzonego lub 2 ha, ale była większa niż 10 arów płatności EKO zostały oszacowane w/g powierzchni zatwierdzonej. Z kolei w przypadku płatności EKO 5.1 różnica między pow. zadeklarowaną a uprawnioną wyniosła ponad 50% powierzchni uprawnionej, a to oznaczało odmowę tych płatności połączoną z nałożeniem sankcji 3-letnich. Według organu odwoławczego nieprawidłowości, jakie stwierdzono w przedmiotowej sprawie obciążają producenta. Brak okoliczności, które pozwoliłyby ocenić tą kwestię inaczej. Przy ocenie uchybień przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem ARiMR w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. W związku z tym to sama strona powinna postarać się o to, by dane z wniosku o płatności odpowiadały rzeczywistości oraz odpowiednio wcześnie powiadomić ARiMR o ewentualnych zmianach w tym zakresie. Zwłaszcza, że składając wniosek strona podpisała się pod ujętym w tym wniosku oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania żądanych płatności. Podpis pod wnioskiem o płatności istotne w niniejszej sprawie oznaczał tu zatem swego rodzaju poręczenie znajomości zasad przyznawania płatności, gwarancję rzetelności deklarowanych we wniosku informacji, jak i zgodę na poddanie tych informacji weryfikacji (por. np. wyrok NSA z 29.11.2011 r. - II GSK 1203/10, wyr. NSA z 30.10.2012 r. - II GSK$1530/11). Ponieważ zadeklarowane we wniosku dane są podstawowe dla ustalenia wielkości pomocy, podanie tych danych musi być dokonane w pełni świadomie. Wynika to także z tego, że zawartość wniosku wiąże organ, który decydując o pomocy musi się odnieść właśnie do danych zadeklarowanych (por. wyrok WSA w Łodzi z 27.03.2006 r. - II SA/Łd 1174/05). Zgodnie z obowiązującymi przepisami organ l instancji nie mógł zignorować stanu stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych. Rozstrzygając sprawy wniosków o płatności ARiMR musi bowiem respektować wymogi związane z udzielaniem wsparcia danego rodzaju i podobnie traktować rolników w podobnych sytuacjach. Brak uwzględnienia ww. nieprawidłowości byłby możliwy, gdyby w okolicznościach tej konkretnej sprawy strona nie była w stanie ich uniknąć bądź usunąć. Zdaniem ARiMR, nic takiego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Nie złożono wniosku całkowicie poprawnego pod względem faktycznym, a strona ani nie wycofała się prawidłowo z wątpliwej zawartości swojego wniosku, ani terminowo nie wprowadziła żadnych zmian w tej mierze. Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie; - art. 7, 8 i 12 k. p. a. poprzez pominięcie faktu, iż w dacie składania wniosku rolnik działał w oparciu o dane wskazywane przez aplikację eWniosek Plus i system LPIS precyzyjnie wskazujący rodzaj i charakter gruntów i bezpośrednio sugerujący dalszy sposób działania wnioskodawcy (działkę [...] opisujący jako grunt ornych) i nieznana mu była zmiana danych w systemie dokonana po 31 maja 2022 r., przy czym grunt ten faktycznie był zaorany, co tym bardziej utwierdziło skarżącego w przekonaniu o prawidłowości danych wskazywanych przez system LPIS, - uznanie, iż przyjęcie w ramach wniosku dla działki [...] rodzaju gruntu - grunt omy stanowiło uchybienie obciążające rolnika w sytuacji, gdy: - informacje zawarte w systemie pochodzą ze źródeł ARiMR, a rolnik/osoba składająca wniosek nie ma możliwości zmiany tych danych i dokonując wyboru pomiędzy wariantami 5.1, a 6.1 posługuje się danymi wskazywanymi przez system - a ten wprost wskazał dla działki [...] grunty orne o powierzchni 4,39 ha, a dla pozostałych objętych wnioskiem działek, trwałe użytki zielone - i zgodnie z tymi danymi wnioskodawca sporządził wniosek, - już po wniesieniu wniosku (w okresie od 31 maja do 4 lipca 2022 r.) w systemie LPIS dokonano zmiany danych dotyczących TUZ (w tym również zmieniono dane dotyczące działki [...]) - o czym wnioskodawca (reprezentujący go doradca) w dacie składania wniosku nie mógł wiedzieć, przy czym istniejący wcześniej podawany przez system LPIS sposób użytkowania gruntów na działce [...] wyraźnie wskazywał, że grunt ten figuruje, jako grunt omy o powierzchni 4.59 ha, a w konsekwencji powyższych uchybień błędne nałożenie sankcji pieniężnej w postaci trzyletniego potrącania kwoty 4.708 zł z przyszłych przysługujących dopłat stanowiące niesprawiedliwe i niesłuszne obciążenie rolnika wysoką karą za błędny wynikające wyłącznie z działania systemu e wniosków, a nie spowodowane działaniem samego rolnika, który w żaden sposób nie zmierzał do zawyżenia danych uprawniających do dopłat, a jedynie opierał się na informacjach podanych dla działki [...] przez system LPIS w aplikacji eWniosek, - art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art, 29 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 z późn. zm.), § 2, § 16 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich w latach 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnie tych przepisów i niezastosowanie przez organy rozpoznające sprawę wniosku skarżącego o płatności, samodzielną weryfikację wniosku i przyznanie płatności z kategorii gruntów, które w ramach kontroli ustalił organ I instancji tj. uwzględnienia zaniżonej powierzchni gruntów "trwałe użytki zielone" do kategorii 6.1, - § 2 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 3 rozporządzenia EKO z 2015 r. poprzez przyjęcie, że zadeklarowane we wniosku skarżącego o przyznanie płatności obszary zostały błędnie określone przez skarżącego, jako grunty orne (działka [...] na obszarze działek rolnych F2 i A2), w sytuacji gdy były to trwałe użytki zielone. W uzasadnieniu wskazano na pisma Ministerstwa Rolnictwa z dat. 29 maja 2023 r. oraz poprzedzającego je pisma doradcy rolnego w sprawie błędnego nakładania sankcji na rolników w związku z aktualizacją bazy danych LPIS dokonaną po terminie nabory wniosków, z których wynika, iż zmiana opisów gruntów uznawanych jako TUZ w systemie eWniosek nastąpiła dopiero w wyniku nie istniejącej w dacie składania wniosku aktualizacji bazy LPIS dokonanej w okresie od 31.05. do 4.07. 2022 r. (tj. już po zakończonym terminie naboru wniosków), a Ministerstwo Rolnictwa zwróciło się do ARMIR w celu zapobiegnięcia na przyszłość wprowadzania rolników w błąd. Stąd skarżący prawidłowo wypełnił wniosek o dopłaty dla działki [...] opierając się na danych wskazywanych przez system LPIS uznających ten teren jako grunt orny. Składając wniosek strona pozostaje w przekonaniu i słusznym zaufaniu, że dane w systemie rządowym dot. PROW 2014-2020, są rzetelne i oddają rzeczywisty stan faktyczny. W sytuacji zmiany takich danych bez wiedzy uczestnika postępowania naruszenia doznaje zasada z art.8 kpa. Nie sposób uznać, że w niniejszym postępowaniu nie obowiązuje wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada zaufania. Brak oceny danych w okresie po złożeniu wniosku do czasu jego rozpoznania i brak jakiejkolwiek wzmianki o tym fakcie przez organy dwóch instancji w niniejszej sprawie stanowi naruszenie zasady zaufania w postępowaniu administracyjnym. Nałożenie sankcji pieniężnej w postaci trzyletniego potrącania kwoty 4.708, zł z przyszłych przysługujących dopłat w przypadku niniejszej sprawy stanowi przejaw automatyzmu urzędniczego, sprzecznego z wymogami wykładni art.18 i art. 19 rozporządzenia UE nr 640/14 w aspekcie nie uznania błędu własnego jednostki certyfikującej, albowiem to dane ARiMR (jednostka certyfikująca) były niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Wobec czego, nawet gdyby przyjąć, iż wniosek posiada jakąkolwiek wadę, to występują w niniejszej sprawie przesłanki przewidziane w art. 15 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. do odstąpienia od zastosowania kar. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej : "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Zarzuty skarżącego zmierzały do wykazania, że składając wniosek działał w zaufaniu do bazy systemu LPIS, która na tyle wiązała skarżącego w chwili składania wniosku, iż nie mógł on złożyć czy skorygować deklaracji względem działki nr [...] i nie został on także o następczej zmianie poinformowany. Co do spornej działki baza ta wskazywał wówczas na działki orne. Zatem istota sporu odnosi się do skutków prawnych zadeklarowanych przez skarżącego powierzchni gruntów uprawnionych do wariantu 5.1 (gdzie wymagane są grunty orne, a nie trwały użytek zielony). W chwili składania wniosku aplikacja służąca do przesyłania deklaracji (eWniosek) wskazywała, że praktycznie cały obszar niezadrzewiony na działce ewid. nr [...] jest gruntem ornym i skarżący zadeklarował na dz. ewid. nr [...] działki rolne A2 o powierzchni 2,49 ha (zach. cz. działki ewid. Nr [...]) i F2 o pow. 1,90 ha (wsch. cz. działki [...]). Natomiast już po złożeniu wniosku (w toku kontroli administracyjnej) nastąpiła aktualizacja danych LPIS, sprowadzająca się do tego, że większość obszaru dz. ewid. nr [...] jest uznana za obszar z trwałym użytkiem zielonym (a nie z gruntem ornym - taki pozostaje tylko na 0,11 ha obszaru ww. działki A2). Dalsze tego skutki prowadzą do wniosku, że skoro wariant 5.1 przysługuje tylko go obszarów z gruntami ornymi, a sporny teren, który okazał się trwałym użytkiem zielonym został wykluczony z ww. płatności 5.1, to wystąpiło zawyżenie powierzchni uprawnionego do tej płatności, co z uwagi na poziom tego zawyżenia skutkowało odmową ww. płatności i nałożeniem na stronę sankcji 3- letnich. Organy w zakresie kwalifikacji spornego gruntu i oceny spełnienia przesłanek płatności do wariantu 5.1 zasadnie oparły się na analizie zdjęć lotniczych i deklaracji strony za 2022 r. i lata wcześniejsze. Zgodnie z tymi danymi ww. działka była deklarowana przez stronę do płatności obszarowych od 2013r. (w latach 2013-2015 strona składała wnioski o płatności w biurze powiatowym ARiMR innym, niż w Olkuszu, a wcześniej ww. działkę ewid. deklarował do płatności inny rolnik). W latach 2015-2021 r. na ww. działce strona wprost deklarowała trwały użytek zielony. Wnioski strony za lata 2013-2014 nie zawierają wpisów o deklarowaniu TUZ na ww. działce. Ponieważ od 2015 na ww. obszarze nieprzerwanie istniał użytek zielony przez 5 lat, to od 2020r. użytek ten stał się trwałym użytkiem zielonym. Całokształt ww. informacji pozwolił zatem na stwierdzenie, że strona zgłosiła do płatności za 2022 r. w wariancie 5.1 na ww. działce ewid. znaczny obszar wciąż istniejących trwałych użytków zielonych, podczas gdy płatności w tym wariancie wymagają gruntów ornych. Ciągłość istnienia TUZ na ww. obszarze w 2022 r. wynikała z tego, że strona swoimi działaniami w 2022 r. nie zastosowała płodozmianu na tym obszarze. Organy słusznie przyjęły, iż przed okresem wegetacyjnym w 2022 r. strona zaorała większą część ww. działek rolnych (całość dz. F2 o pow. 1,90 ha i 2,38 ha dz. rolnej A2 na 2,49 pow. zadeklarowanej) a następnie wysiała na tym obszarze roślinę pastewną zielną (w przypadku strony - mieszankę wieloletnią traw z bobowatymi drobnonasiennymi), czego skarżący nie kwestionuje, jedynie uzasadniając zabiegi walką z zachwaszczeniem. Takie zabiegi strony nie zakończyły jednak istnienia użytku zielonego na ww. działkach rolnych (nie pojawił się w ich wyniku grunt orny), który utrwalił się w roku 2020. Użytek zielony istnieje dalej nawet mimo przyorania, o ile został obsiany pastewną rośliną zielną, która mogła być nawet inna, niż ta, która rosła na tym terenie przed przyoraniem. Gdyby strona wysiała na zaoranym gruncie inną pastewną roślinę zielną (np. zboże, ziemniaki itp.) wówczas bez wątpienia istnienie TUZ na ww. gruncie zostałoby przerwane. To przerwanie nastąpiłoby z uwagi na zaistnienie wówczas realnego płodozmianu na tym obszarze, który nie nastąpił w sytuacji ponownego wsiania rośliny zielnej. Istnienie TUZ na terenach zadeklarowanych do wariantu 5.1 uniemożliwiało przyznanie płatności w tym wariancie do tych terenów. Nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze norm prawa materialnego. Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, że skarżący nie zadeklarowałby spornego gruntu do ww. wariantu 5.1, gdyby zawczasu uzyskał odpowiednią informację, to prawidłowa była ocena, iż skoro od 2015 r. nieprzerwanie istniał tam użytek zielony, to w 2020 r. stał się on trwałym użytkiem zielonym z uwagi na brzmienie np. art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia wspólnotowego nr 1307/2013. Skarżący i jego działający doradca, powinien wiedzieć, że przyoranie trwałego użytku zielonego i ponowne wysianie na nim rośliny zielnej nie zmieni klasyfikacji tego terenu z TUZ na grunt orny. W takiej sytuacji (nieprzerwanego istnienia TUZ) teren ten nie powinien być zadeklarowany do płatności 5.1. Zatem decydujące jest fatyczny całokształt działania skarżącego, a nie baza LPIS. Strona mogła nadto zmienić klasyfikację terenu na działce ewid. nr [...] z gruntu ornego na TUZ (i odwrotnie) już w chwili składania swojej deklaracji na 2022 r. w aplikacji eWniosek. Mogła również zaznaczyć, że 0,11 ha obszaru tej działki faktycznie pozostawał gruntem ornym, ponieważ w poprzednich latach w ogóle nie było na tym fragmencie TUZ (strona usunęła tu zakrzewienia). Ww. modyfikacje mogły być dokonywane w praktyce do końca terminu na składanie zmian do wniosków za 2022 r., tj. do dnia 15.06.2022 r. a nawet do 27.06.2022 r. Brak takich zmian był błędem strony i brakiem odpowiedniego poziomu staranności. Z kolei organy ARiMR mają obowiązek weryfikacji i aktualizacji danych w systemie identyfikacji działek rolnych odnośnie istnienia lub nieistnienia na danej działce rolnej TUZ. Okoliczność, iż w wyniku takiego sprawdzenia już po upływie terminu na składanie zmian, nie potwierdziły się dane zadeklarowane przez skarżącego nie może prowadzić do sanowania nieprawidłowości wniosku. W tych okolicznościach zmiana w bazie LPIS musiała zostać uwzględniona podczas kontroli administracyjnej wniosku rolnika o płatności za 2022 r. Faktyczne utrwalenie się użytku zielonego, o którym powinien on wiedzieć nie jest związane ze zmianami warstw opisowych działek rolnych np. w aplikacji eWniosek, a wynika z okoliczności faktycznych (min. 5-letnie trwanie użytku zielonego) i przepisów prawa (z definicją TUZ). Rolnik ma obowiązek deklarować swoje grunty do wnioskowanych przez siebie płatności (art. 17 ust. 5 rozporządzenia wspólnotowego nr 809/2014) z uwzględnieniem aktualnego ich stanu, działań dokonywanych na tych gruntach oraz własnych deklaracji z poprzednich lat. Możliwe jest także zanegowanie danych widocznych w aplikacji eWniosek w chwili składania wniosku o płatności jak i po zakończeniu okresu składania wniosku o przyznanie płatności w jednej kampanii, a przed rozpoczęciem kolejnej. Zasadnie organy argumentowały, iż aplikacja eWniosek w przypadku danych już w niej dostępnych odnośnie poszczególnych działek (opartych np. o informacje z wniosków za wcześniejsze lata) nie może być traktowana jako sztywna sugestia co do zawartości wniosku o płatności. Założeniem działania ww. aplikacji jest ułatwienie składania deklaracji na kolejny rok, ale przy zapewnieniu rolnikom możliwie dużego poziomu samodzielności przy składaniu ich deklaracji i z odpowiednimi ostrzeżeniami co do ewentualnej nieprawidłowości wpisywanych danych. Wobec tego zarzuty co do niedokładnego wyjaśnienia sprawy, nieuwzględnienia interesu strony, naruszenia praworządności czy też zasady proporcjonalności i równego traktowania czy zaufania do organu, nie mogły być uwzględnione. Z uwagi na powyższe oddalono skargę w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Kr 573/23
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.