I SA/KR 323/21

I SA/Kr 323/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Inga Gołowska /sprawozdawca/
Wiesław Kuśnierz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1079/22 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 119 pkt 3, art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 stycznia 2021r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2020r. nr [...] orzekającym o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2019r. nr [...], działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 156§1, art. 127, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej-K.p.a.) w zw z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 1427 ze zm. dalej-u.p.e.a.)- utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2020r. nr [...]
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2020r. nr [...], SKO w K., po rozpatrzeniu wniosku S. K. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w K. z dnia 13 czerwca 2019r. nr [...] orzekającego o uznaniu zarzutów w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S. K. domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w K. z dnia 13 czerwca 2019r. i żądając ochrony prawnej w oparciu o konkretne przepisy prawa. Wydanie postanowienia w oparciu o inne argumenty jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy. Postanowienie nie odnosi się do zarzutów wniosków o stwierdzenie nieważności tylko przedstawia pogląd prawny, który nie był przedmiotem wniosku. Zdaniem S. K., opłata dodatkowa pobierana w związku z nieuiszczeniem opłaty za parkowanie w strefie płatnego postoju powinna być ustalana (określana) w decyzji gdyż art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych nakazuje wprost stosowanie przepisów K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia przypomniało treść art.156§1 K.p.a. oraz dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Kolegium nie stwierdziło zaistnienia rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do postanowienia tegoż Kolegium z dnia 13 czerwca 2019r. nr [...]
Kolegium zaznaczyło, że opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania jest daniną publiczną, opłatą samorządową i nie jest wymagane wydanie decyzji. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie gdzie podkreśla się, że opłata dodatkowa jest obowiązkowa, wynika z mocy samego prawa a dla jej realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.
Organy, zdaniem Kolegium dokonały prawidłowej wykładni art. 13 ust. 1 pkt 1 w zw z art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Podstawę działania organu egzekucyjnego stanowił art. 13f ust. 1 w zw z art. 40d ust. 2 ustawy o drogach publicznych.
Skoro obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje z mocy prawa to możliwość dochodzenia swoich racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33§1 pkt 1 i 4 u.p.e.a.). Charakter pobieranej opłaty został wyjaśniony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt: P 6/02.
Kolegium stwierdziło, że postanowienie SKO w K. z dnia 13 czerwca 2019r. nr [...] nie jest obarczone wadą wymienioną w art. 156§1 pkt 2 K.p.a., nie dopatrzyło się również innych wad.
W skardze do Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł S. K. domagając się stwierdzenia nieważności ewentualnie jego uchylenia. Skarżący domagał się także zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał na rażące naruszenia prawa, którego dopuścił się organ. Cała argumentacja organu jest metodologicznie błędna i pomija argumenty podniesione przez stronę. Uzasadnienie kwestionowanego postanowienia nie odnosi się do argumentów strony. Organ orzekał tak jakby art. 2§2, art. 21§1 Ordynacji podatkowej oraz art. 60 pkt 7 i art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w ogóle nie było.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133§1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania. W przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że przewidziana w art. 13f ust. 1 u.d.p. opłata dodatkowa zaliczana jest do kategorii tzw. niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. Z kolei na mocy art. 67 ust. 1 u.f.p. do należności tych w zakresie nieuregulowanym powołaną ustawą stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (dalej-O.p.)
Zgodnie z art. 72§1 pkt 1 O.p., za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Na podstawie art. 73§1 pkt 1 O.p., nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Z art. 75§1 O.p. wynika natomiast uprawnienie podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku w sytuacji, gdy wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek albo wykazał nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej.
W świetle ww. przepisów wskazać należy, że dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej kluczowe jest ustalenie czy kwota, której dotyczy postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego o zwrot nadpłaty, została nienależnie wyegzekwowana w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym, jak wywodził w skardze skarżący.
Problematykę opłat związanych z pozostawieniem pojazdów w strefie płatnego parkowania reguluje ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Jak stanowi art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązek wniesienia opłaty parkingowej za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania spoczywa na podmiotach korzystających z dróg publicznych. Zgodnie z art. 13b ust. 3 u.d.p. strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) w stosownej uchwale. Opłatę, o której mowa w cytowanym wyżej przepisie pobiera się zgodnie z art. 13b ust. 1 u.d.p., za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Zgodnie z art. 13b ust. 2 u.d.p. strefę ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej. Z kolei art. 13f ust. 1 u.d.p. stanowi, że za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową, a rada gminy (rada miasta) określa wysokość tej opłaty oraz sposób jej pobierania.
Z treści przytoczonych regulacji jednoznacznie wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa. Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po wystąpieniu określonego stanu faktycznego (zaparkowania w strefie, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej), z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek. W tym miejscu należy przypomnieć, że w myśl art. 21§1 O.p. zobowiązanie podatkowe może powstać w dwojaki sposób: z dniem zaistnienia zdarzenia z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania albo z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającego wysokość tego zobowiązania. Obowiązek uiszczenia opłaty parkingowej powstaje w ten pierwszy sposób. Każdy, kto najdzie się w sytuacji określonej przez przepis rangi ustawowej - art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. - czyli parkuje pojazd samochodowy na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania, jest obowiązany do ponoszenia opłat. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynika wprost z ustawy, a jego konkretyzacja nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Dokonanie obliczenia tej opłaty i jej pobór następuje w drodze czynności materialno - technicznej. Skoro więc dla realizacji obowiązku poniesienia opłaty parkingowej nie jest konieczna jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji), przyjąć należy, że również w przypadku powstania obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej - ze względu na jej funkcjonale związanie z opłatą za parkowanie w strefie płatnego parkowania - wydanie takiego indywidualnego aktu administracyjnego nie jest wymagane.
Co więcej, ustawodawca nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. Zgodnie natomiast z art. 207§1 i 2 O.p. organ administracji publicznej załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji, gdy przysługuje mu w tym zakresie norma kompetencyjna do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. W analizowanym stanie prawnym ustawodawca normy takiej nie przewidział, co jest konsekwencją braku przedmiotu rozstrzygania w sprawie, skoro źródło powstania obowiązku wynika bezpośrednio z przepisu prawa (ustawy i przepisu prawa miejscowego). Takie stanowisko jednolicie prezentowane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14 października 2009r. sygn. akt: II SA/SZ 35/09; wyrok NSA z 12 marca 2010r. sygn. akt: I OSK 1683/09; wyrok NSA z 18 listopada 2016r. sygn. akt: I OSK 1978/16). Słusznie zatem przyjęły organy obu instancji, że skoro wskazany obowiązek powstaje z mocy prawa, to w tym zakresie nie prowadzi się postępowania administracyjnego, jak i nie rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że w realiach rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że nałożona na skarżącego opłata dodatkowa została pobrana nienależnie.
Odnosząc się do argumentacji skargi zauważyć należy, że zmierza ona w istocie do podważenia istnienia obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, co skarżący wywodzi z braku wydania decyzji określającej wysokość tej opłaty.
Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest konieczna (ani wręcz dopuszczalna) jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji, ustawodawca bowiem nie upoważnił organów administracji do wydawania takich aktów. (...) Zgodzić się należy ze skarżącym, że opłaty dodatkowe za nieuiszczenie opłaty parkingowej stanowią niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 u.f.p. Wyjaśnić należy, że pojęcie niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochód Skarbu Państwa albo budżetu jednostek samorządu terytorialnego, obejmuje zarówno należności powstające z mocy prawa, jak też wymagające dookreślenia w drodze decyzji. W przypadku opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty parkingowej, opisany wyżej charakter prawny obowiązku, mający oparcie w przepisach szczególnych (ustawa o drogach) eliminuje możliwość wydania decyzji administracyjnej. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że użycie przez ustawodawcę sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (tak wyrok NSA z 9 maja 2019r. sygn. akt: I GSK 41/19)."
Tym samym, Kolegium zasadnie przyjęło, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w K. z dni 13 czerwca 2019r. nr [...]
Nie podzielając zatem żadnego z zarzutów skargi i uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za zgodne prawem, Sąd skargę jako nieuzasadnioną, oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.