Pełny tekst orzeczenia I SA/Kr 2826/01

I SA/Kr 2826/01 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Długosz-Ślusarczyk
Jan Zając /przewodniczący/
Józef Gach /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Jan Zając Sędziowie WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk NSA (del.) Józef Gach Protokolant Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2004r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 13 listopada 2001r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 1997- 2000 skargę oddala
Uzasadnienie
Wymienioną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) uwzględniło w całości skargę N. Spółki Węglowej S.A. w T. na decyzję tego Kolegium z dnia [...].05.2001r. [...] utrzymujące w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...].01.2001 r., którą N. Spółce Węglowej S.A. w T. określono zaległość w podatku od nieruchomości za lata 1997-2000 i odsetki za zwłokę od tej zaległości. W uzasadnieniu wymienionej decyzji wskazano, że podziemne wyrobisko górnicze nie jest budowlą w rozumieniu art.3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 2002 Nr 9, poz. 84) i przez to nie podlega ono opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Analogiczne stanowisko zajął NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 2.07.2001 r. nr FPS 2/01 (Monitor Podatkowy 2001/8/2).
Natomiast w sprawie zaległość podatkową wraz z odsetkami za zwłokę określono ze względu na brak obliczenia i uiszczenia podatku od nieruchomości od podziemnego wyrobiska górniczego w kopalni Węgla Kamiennego "J." w L.. Z tego względu należało uchylić i umorzyć postępowanie podatkowe.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Prokurator Rejonowy w C. i w skardze wniósł o uchylenie wymienionej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z powodu naruszenia art. 121 § 1, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Decyzja ta nie posiada w istocie uzasadnienia albowiem powołano się w niej tylko na pogląd wyrażony w powołanej uchwale 7 sędziów NSA. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 5 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) taka uchwała wiąże tylko w konkretnej sprawie i dlatego stanowisko w niej zajęte nie może być automatycznie bezkrytycznie przenoszone do innych spraw.
Nadto jeden z członków powyższego składu złożył zdanie odrębne do stanowiska zajętego w przedmiotowej uchwale, które opierało się na założeniu, że pytanie prawne zostało źle sformułowane i dlatego odpowiedź nie dotyczyła istoty rzeczy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. naruszyło również art.3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż nie wzięło pod uwagę, że wyrobisko górnicze i budowle umieszczone w tym wyrobisku, to nie to samo. Powołana uchwała 7 Sędziów NSA odnosi się do wyrobiska górniczego, jako wolnej przestrzeni w górotworze powstałej na skutek działalności wydobywczej, która nie jest środkiem trwałym.
Tak rozumiane wyrobisko górnicze nie jest i nigdy nie było przedmiotem opodatkowania. Przedmiotem tym są tylko budowle umieszczone w tym wyrobisku, które są środkami trwałymi. Analogiczne stanowisko jest zajmowane w doktrynie (por. opinie prawne E. Etela, W. Nykiela oraz glosa J. Premanowicza, do powołanej uchwały składu 7 sędziów NSA). W niniejszej sprawie opodatkowano kapitalne wyrobisko górnicze rozumiane jako umieszczone w nim budowle, gdyż podstawowym i jedynym dokumentem na podstawie którego rozstrzygnięto tę sprawę była kartoteka środków trwałych wymieniająca te budowle.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i wyjaśniło, że konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełnić szereg postulatów odnośnie treści i formy, które powinny być różnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. l tak w dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania w danej sprawie decyzji (Jan Zimmerman Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie s. 123 do 127oraz 132-133). Cechy dobrego uzasadnienia są zdaniem cyt. autora następujące: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadnienie zaskarżonej decyzji posiada cechy, które wymienia ten autor.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przepisy o podatkach i opłatach lokalnych w przeciwieństwie do przepisów np. o podatku dochodowym od osób prawnych nie odsyłają do Klasyfikacji Rodzajowej Środków Trwałych. W związku z tym brak jest podstaw do kierowania się tą klasyfikacją przy rozstrzygnięciu, czy "kapitalne (podziemne) wyrobisko górnicze" jest budowlą dla celów podatku od nieruchomości. To samo dotyczy budowli umieszczonej w tym wyrobisku.
Wg znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy prawnej S. P. nawet w kontekście zaprezentowanej definicji "budowla" ( słownikowej ) trudno by zaprzeczyć, iż możliwe jest istnienie "wolnej (pustej) przestrzeni - wyrobiska, bez infrastruktury służącej podstawowemu celowi - pozyskiwanie kopalin". Oznacza to, że nie można przeciwstawiać infrastruktury umieszczonych w podziemnym wyrobisku górniczym temu wyrobisku. Zdaniem autora elementy te stanowią jedną całość. Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko.
Z kolei błędem jest sięganie najpierw do definicji słownikowych przy określaniu czy podziemne wyrobisko górnicze jest budowlą. Skoro bowiem w art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako przedmiot opodatkowania wymienia się nieruchomości i obiekty nie złączone trwale z gruntem a następnie konkretyzuje się je w art. 3 ust. 1 tej ustawy jako grunty, budynki lub ich części, to należy sięgnąć najpierw do kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), gdyż w tych aktach posługuje się tymi pojęciami i definiuje. Tak też postąpiono w uchwale składu 7 sędziów NSA. Spośród wywodów w niej zawartych zwrócić należy szczególną uwagę , na to, że w art. 3 pkt 1 wyróżnia obiekty budowlane dzieląc je na budynki, budowle i obiekty małej architektury, a według legalnej definicji zakresowej sformułowanej w art. 3 pkt 3 tej ustawy przez "budowlę" należy rozumieć "każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne obronne i fortyfikacje, ochronne hydrotechniczne zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenów, budowle sportowe, pomniki a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową". Art. 2 Prawa budowlanego, stanowi, że "Przepisów tego prawa nie stosuje się do wyrobisk górniczych" (ust. 1). oraz "Przepisy Prawa budowlanego nie naruszają przepisów Prawa geologicznego i górniczego w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych" (ust. 2 pkt 1).
W komentarzu do art. 2 Prawa budowlanego zaś czytamy:
1. Zasadą jest, że przepisy jednej ustawy nie wyłączają stosowania przepisów innych ustaw, chyba, że przepis ustawy wyraźnie tak stanowi. PrBudU normy takiej nie zawiera, a wręcz przeciwnie stwierdza w art. 2, że w odpowiednim zakresie należy stosować określone przepisy odrębne. Wyliczenie tych przepisów nie ma charakteru wyczerpującego, a jedynie wskazuje na najważniejsze regulacje. Przyjęcie takiej zasady ma ten skutek, że do określonych obiektów budowlanych mogą mieć zastosowanie zarówno przepisy zawarte w PrBudU, jak i wyliczonych ustaw. Wyjątkowo natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 przepisy ustawy PrBudU nie mają w ogóle zastosowania do wyrobów górniczych.
2. Ustawa z 4.02.1994r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27 poz.96) określa zasady i warunki wykonywania prac geologicznych, wydobywania kopalin za złóż oraz ochrony złóż kopalin, wód podziemnych i innych składników środowiska w związku z wykonywaniem prac geologicznych wydobywaniem kopalin. Zakładem górniczym jest, w rozumieniu tej ustawy, wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących do bezpośredniego wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie związane z nimi obiekty i urządzenia przeróbcze. Przestrzeń w granicach, której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, objętej koncesją jest obszarem górniczym, a przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładów górniczego - terenem górniczym.
Do projektowania, budowy utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych zakładu górniczego w zakresie nieuregulowanym przepisami Prawa geologicznego i górniczego stosuje się przepisy prawa budowlanego. Obiektami budowlanymi zakładu górniczego są obiekty budowlane w rozumieniu prawa budowlanego zlokalizowane w całości na powierzchni ziemi, służące do bezpośredniego wydobywania kopaliny ze złoża, (zob. Jerzy Siegień " Prawo budowlane" komentarz wydanie 4 s. 86-87).
Z powyższego wynika, ze w zakładzie górniczym brak jest obiektów budowlanych pod powierzchnią ziemi. Nie inaczej jest w KWK "J." w L.. Dlatego należy podzielić linię orzecznictwa NSA, jaka zapoczątkowana została powołaną uchwałą składu 7 sędziów. Z linią tą zgodził się SN w uchwale składu 7 sędziów z dnia 12.03.2002r. sygn. akt III ZP 34/01 (OSNAPiUS 2002/23/561), co uzasadnił tym, że: "Ustawa Prawo geologiczne i Prawo górnicze odróżniała i odróżnia wyrobiska górnicze od obiektów budowlanych. l tak np. z art.6 pkt 7 tej ustawy wynika, że zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących przedsiębiorcy do bezpośredniego wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie z nimi związane obiekty i urządzenia przeróbcze. Zatem nie ulega wątpliwości, że podziemne wyrobisko górnicze nie jest budowlą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach". Do tej uchwały również zostało złożone zdanie odrębne. Nie jest ono jednak przekonywujące. W szczególności wywiedziono w nim obowiązek podatkowy nie z przepisów ustaw (tak jak tego wymaga art. 217 Konstytucji RP), lecz z ich wykładni i to rozszerzającej o czym świadczy najlepiej następujący jego fragment
"wyrobisko górnicze", jako "przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub w górotworze, powstała w wyniku robót górniczych" (art. 6 pkt 10 Prawa geologicznego i górniczego), może się znajdować: a) albo w granicach przestrzennych nieruchomości gruntowej (art. 46 § 1 in principio w związku z art. 143 KC); b) albo poniżej dolnej granicy przestrzennej nieruchomości gruntowej, przy czym w tym wypadku poddane jest ono odpowiednio takiemu samemu reżimowi prawnemu jak "złoże kopaliny" (art. 14 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego), czyli należy wobec niego stosować odpowiednio nie tylko przepisy o własności złóż kopalin oraz o własności nieruchomości gruntowej (art. 7 ust. 1 oraz art. 8 Prawa geologicznego i górniczego), lecz także przepisy o tzw. użytkowaniu górniczym (art. 7 ust. 2 i art. 13 Prawa geologicznego i górniczego). W konsekwencji, oznacza to, że także status prawny "podziemnego wyrobiska górniczego" (podobnie jak to ma miejsce w wypadku wyrobiska górniczego na powierzchni ziemi) determinowany jest "przepisami o własności nieruchomości gruntowej" ( art.8 Prawa geologicznego i górniczego ). To z kolei przesądza i o tym, iż także "podziemne wyrobisko górnicze" spełnia przesłanki przedmiotowe poddania go obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku od nieruchomości na tych samych zasadach co wyrobiska górnicze na powierzchni ziemi. Tym samym jakkolwiek "podziemne wyrobisko górnicze" nie jest nieruchomością gruntową, to jednak z woli samego ustawodawcy (sic!) posiada ono "status praw nieruchomości gruntowej" i w konsekwencji spełnia przedmiotowe przesłanki prawne uzasadniające objęcie go obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku od nieruchomości w ramach poddanych temu podatkowi "nieruchomości gruntowych", czyli tak jak każdy "grunt nie objęty przepisami o podatku rolnym lub leśnym" (art. 3 ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) - zarówno wtedy, gdy "podziemne wyrobisko górnicze" pozostaje w dyspozycji przedsiębiorstwa górniczego wydobywającego kopalinę ze złóż, jak i w wypadku "bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych" (art. 15 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 Prawa geologicznego i górniczego).
Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. wprowadzając ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.