I SA/Ke 92/26

I SA/Ke 92/26 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 29 § 1 i § 2, art. 7 § 2, art. 1a w zw. z art. 54, art. 15 § 1, art. 18 , art. 64cd par.1,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art.6, art. 6, art. 11, art. 77 par.1, art. 80, art. 10,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: dyrektor) postanowieniem z 17 grudnia 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. (dalej: naczelnik) z 14 października 2025 r. znak: [...] w sprawie oddalenia wniosku T. W. o zwrot kosztów egzekucyjnych.
Organ wyjaśnił, że naczelnik wszczął egzekucję z majątku T. W. w oparciu o własny tytuł wykonawczy nr [...] z 11 września 2025 r. W dniu 12 września 2025 r. naczelnik uzyskał z zajętego rachunku bankowego środki pieniężne, które w całości zaspokoiły dochodzone wierzytelności objęte ww. tytułem wykonawczym oraz naliczone koszty egzekucyjne. W dniu 15 września 2025 r. naczelnik zakończył egzekucję prowadzoną w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] i uchylił zajęcia wierzytelności dokonane u wszystkich dłużników zajętych wierzytelności. Stosowne zawiadomienia przekazano dłużnikom zajętych wierzytelności 15 września 2025 roku.
Pismem z 18 września 2025 r. zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego oraz wniosek o zwrot naliczonych kosztów egzekucyjnych w całości.
Po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego, naczelnik w dniu 14 października 2025 r. wydał dwa postanowienia: o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne -znak: [...] oraz o oddaleniu wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych - znak: [...]
Rozpoznając zażalenie od drugiego z wymienionych postanowień dyrektor podniósł, że dyspozycja z art. 64cd § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), ma charakter obligatoryjny. Zwrot dokonywany w tym trybie nie następuje na drodze uznania administracyjnego, lecz jest konsekwencją powzięcia stosownej informacji przez organ egzekucyjny o tym, że postępowanie egzekucyjne było niezgodne z prawem. Organ egzekucyjny w postępowaniu w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie ma obowiązku ustalenia prawidłowości postępowania egzekucyjnego, począwszy od jego wszczęcia aż do jego zakończenia. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do badania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji ani kwestionowania rozstrzygnięć stanowiących podstawę działania organów egzekucyjnych, gdyż wkraczałoby to w zagadnienia nieobjęte istotą postępowania w przedmiocie zwrotu. W związku z powyższym, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają argumenty zobowiązanego odnoszące się do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgłaszane naruszenie przepisów art. 29 § 1 i § 2, 15 § 1, czy 59 u.p.e.a. nie może być przedmiotem badania w postępowaniu dotyczącym zwrotu kosztów egzekucyjnych.
Warunkiem zastosowania art. 64cd § 1 u.p.e.a., tj. zwrotu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych, jest spełnienie dwóch przesłanek. Koszty muszą być uzyskane lub wyegzekwowane oraz organ musi dysponować wiedzą o niezgodności z prawem zakończonego postępowania egzekucyjnego.
W przedmiotowej sprawie ziścił się jedynie pierwszy z warunków - organ wyegzekwował koszty egzekucyjne. Drugi z warunków nie został spełniony. Oprócz skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego zobowiązany skorzystał ze środka ochrony prawnej dedykowanego dla weryfikacji prawidłowości postępowania egzekucyjnego, jakim są zarzuty złożone 12 września 2025 r. w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a. Postanowienie naczelnika z 7 listopada 2025 r. znak: [...] w sprawie wniesionych zarzutów jest nieostateczne (postępowanie w sprawie zażalenia zobowiązanego z 28 listopada 2025 r. na ww. postanowienie jest prowadzone przez dyrektora). Zatem postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.
Samo subiektywne i niepotwierdzone żadnym aktem administracyjnym przeświadczenie zobowiązanego o niezgodności z prawem zakończonej egzekucji (postępowanie egzekucyjne, jak wskazano powyżej w dalszym ciągi trwa), nie daje podstawy do zwrotu kosztów egzekucyjnych. W przypadku ostatecznego uznania wniesionych zarzutów naczelnik będzie miał obowiązek zwrotu wyegzekwowanych kosztów zobowiązanemu - nawet bez jego interwencji. Zobowiązany skorzystał ze środka ochrony prawnej dedykowanego do badania wymagalności egzekwowanego obowiązku i dopuszczalności egzekucji, tj. złożył zarzuty z art. 33 u.p.e.a., a dyrektor prowadzi postępowanie.
Zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego określonych w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - w odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - jest bezpodstawny. Organ nie dopatrzył się złamania zasad określonych w ww. przepisach. Organ egzekucyjny w sposób prawidłowy zebrał cały materiał dotyczący postępowania w sprawie wniosku o zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie dyrektora wniósł T. W.. Wnosząc o uchylenie tego postanowienia oraz postanowienia naczelnika zarzucił naruszenie:
1. art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do niniejszego postanowienia stanowiącego, że organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podczas gdy organ egzekucyjny nie jest zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej,
2. art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, podczas gdy w sprawie organ egzekucyjny zastosował najbardziej uciążliwy środek egzekucyjny dla skarżącego, tj. zajęcia innych wierzytelności od kontrahentów T. W., podczas gdy zastosowanie tego środka było przedwczesne, albowiem środki znajdujące się na rachunkach bankowych były wystarczające do zaspokojenia wierzyciela,
3. art. 1a zw. z art. 54 u.p.e.a., poprzez uznanie, że wystawienie tytułu wykonawczego oraz prowadzenie na jego podstawie postępowania egzekucyjnego w administracji nie są czynnościami egzekucyjnymi, podczas gdy czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego,
4. art. 15 § 1 u.p.e.a w zw. z art. 29 u.p.e.a. poprzez wszczęcie oraz prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy nie zostały spełnione wszelkie przesłanki wymagane prawem ku temu,
5. art. 10 k.p.a. przez pozbawienie odwołującego się możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia swoich uwag, a także wniosków dowodowych, albowiem organ II instancji nie umożliwił możliwości wypowiedzenia się na temat zgromadzonego materiału oraz nie uprzedził o zamknięciu prowadzonego postępowania,
6. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak przekonującego wyjaśnienia w postanowieniu przesłanek uzasadniających oddalenie zażalenia oraz poprzez brak należytego uzasadnienia postanowienia i niewskazanie, czym kierował się organ oddalając zażalenie.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że uzasadnienie decyzji zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. W uzasadnieniu tym brak jest należytego odniesienia się twierdzeń przedstawianych przez odwołującego się, albowiem znalazły się w nim same fakty. Brak również w treści uzasadnienia jakiegokolwiek odniesienia do dowodów zgromadzonych w sprawie. Organ skupił się jedynie na kwestii innego prowadzonego postępowania o sygnaturze [...] Pomimo prowadzonego innego postępowania, organ nie jest zwolniony z należytego rozpatrzenia sprawy.
Nie sposób zgodzić się też z twierdzeniami, jakoby organ egzekucyjny w postępowaniu w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie miał obowiązku ustalenia prawidłowości postępowanie egzekucyjnego, począwszy od dnia wszczęcia aż do jego zakończenia. Słusznie zauważył organ, że spełniona została jedna z przesłanek, tj. uzyskane zostały koszty egzekucyjne, jednakże błędnie uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka, która miałaby być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie organ postępowania całkowicie dowolnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy.
Powyżej wskazane rozstrzygnięcia wprost wykazują, że upomnienie winno być wysłane, a egzekucja nie powinna się toczyć.
Organ całkowicie błędnie uznał, że nie był zobowiązany do badania dopuszczalności egzekucji administracji, tzn. czy egzekucja jest w ogóle dopuszczalna. Egzekucja nie powinna być prowadzona bez pisemnego upomnienia. Wszelkie koszty, jakie zostały w związku z tym pozyskane od dłużnika, winny być zwrócone. W sprawie nie zostały podjęte żadne czynności mające na celu sprawdzenie oraz ustalenie czy obowiązek jeszcze istnieje. Od samego początku organ wiedział, że kwota zostanie uregulowana.
W kolejnym zarzucie skarżący podniósł, że przez całkowicie dowolne działania organu został pozbawiony możliwości wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego, a tym samym doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Skarżący nie został formalnie powiadomiony o zakończeniu postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji przyjęto za podstawę rozważań sądu.
Ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia należy rozpocząć od powołania treści art. 64cd § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
Wynik wykładni językowej, systemowej wewnętrznej oraz celowościowej doprowadza do wniosku, że przepis art. 64cd § 1 u.p.e.a. w istocie doprecyzowuje procedurę zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi. Dotyczy sytuacji, w której wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Przy czym pojęcie niezgodności z prawem nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, choć ma charakter uniwersalny. Katalog przypadków "niezgodności z prawem" pozostaje otwarty. W praktyce oznacza to możliwość odniesienia pojęcia "niezgodności z prawem" do rozmaitych sytuacji. Ustawodawca posługuje się pojęciem "okaże się", co będzie się odnosić do powzięcia stosownej informacji przez organ egzekucyjny, których źródłem mogą być okoliczności prowadzonej sprawy bądź innej sprawy, a także informacje udostępnione czy ujawnione przez inne podmioty biorące udział w postępowaniu egzekucyjnym.
W konsekwencji, podstawą zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych jest każda (jakakolwiek) niezgodność z prawem dotycząca wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, która zostanie ujawniona ("okaże się") po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych.
Podkreślić należy, że organ dokonał wnikliwych ustaleń w zakresie wyjaśnienia, czy doszło do spełnienia spornej w sprawie okoliczności, tj. niezgodności z prawem dotyczącej wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W sposób czytelny i wyczerpujący opisał w treści uzasadnienia postanowienia (błędnie nazywanego w skardze "decyzją"), że prowadzone są dwa postępowania – ze skargi na czynność egzekucyjną, w którym zostało wydane postanowienie naczelnika o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne (znak: [...]) oraz w sprawie wniesionych zarzutów, w którym wydane zostało postanowienie naczelnika z 7 listopada 2025 r. (znak: [...]). Jeżeli na dzień wydania zaskarżonego w sprawie postanowienia o oddaleniu wniosku w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych ustalił ponadto, że postępowania w sprawie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną, czy w sprawie zarzutów egzekucyjnych nie przyniosły skutku w postaci ostatecznego stwierdzenia zasadności ich wniesienia, to organ nie był władny uznać, że zaszedł przypadek niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Należy przy tym zauważyć, że sam skarżący nie podał żadnych informacji, z których wynika, że ziściła się sporna przesłanka niezgodności z prawem dotyczącej wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał natomiast okoliczności, które są podstawą wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, czy zarzutów egzekucyjnych. Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych organ nie jest natomiast uprawniony oceniać ich zasadności. Jak bowiem słusznie wskazał w odpowiedzi na skargę, kontrola stosowanych środków egzekucyjnych, czy badania prawidłowości działań, dla których u.p.e.a. przewiduje odrębne, niekonkurencyjne środki ochrony prawnej, leży poza zakresem niniejszego postępowania. Z tych przyczyn nie można uznać zasadności twierdzenia skargi, ż organ zobowiązany był badać dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej czy zasadność twierdzenia o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Również poza zakresem niniejszego postępowania leży kwestia wystawienie tytułu wykonawczego i doręczenia upomnienia.
W rezultacie nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 29 § 1 i § 2, art. 7 § 2, art. 1a w zw. z art. 54, art. 15 § 1 i art. 18 u.p.e.a., albowiem w sprawie nie doszło do spełnienia niezbędnej przesłanki zwrotu kosztów zobowiązanemu, tj. wszczęcia i prowadzenia egzekucji niezgodnej z prawem. Sąd nie stwierdził także naruszenia podnoszonych w skardze przepisów postępowania (art. 6, art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Podejmując rozstrzygnięcie dyrektor rozważył wszystkie istotne okoliczności faktyczne, które poddał ocenie w kontekście wskazywanych przez stronę norm prawnych z art. 64cd § 1 u.p.e.a. Ocena ta jest prawidłowa. Skarżący nie podważył skutecznie oceny dokonanej w zaskarżonym postanowieniu, zaś niezadowolenie z wydanego przez organ rozstrzygnięcia nie może być utożsamiane z naruszeniem zasad wynikających z k.p.a. Postanowienie zawiera przy tym wszystkie elementy wymagane przepisami prawa (art. 124 k.p.a.), w tym wnikliwe i oparte na racjonalnych argumentach uzasadnienie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 18 u.p.e.a. przewiduje w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. Sposób stosowania tych przepisów k.p.a. należy jednak uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową. Przy interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 k.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 k.p.a., należy brać pod uwagę odrębność celów postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego. Zasada ta, przejawiająca się między innymi w obowiązku zagwarantowania stronie dostępu do akt sprawy oraz w umożliwieniu stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, odnosi się jedynie do postępowania orzekającego i jedynie do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela. Stąd w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje zastosowania określona w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Zarzuty strony w tym zakresie nie są więc zasadne.
Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.