I SA/Ke 565/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę przedsiębiorcy na karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych uprawnień, uznając, że przewóz śliwek nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne, gdyż kierowca nie był pracownikiem skarżącego.
Przedsiębiorca Z. L. został ukarany karą pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych uprawnień. Spór dotyczył tego, czy przewóz śliwek z hurtowni do odbiorcy był przewozem na potrzeby własne. Organ administracji i WSA uznały, że nie, ponieważ kierowca nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu Kodeksu pracy, mimo istnienia umowy zlecenia. Sąd podkreślił, że wszystkie warunki przewozu na potrzeby własne muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednego z nich skutkuje uznaniem przewozu za transport drogowy wymagający odpowiednich uprawnień.
Sprawa dotyczyła skargi Z. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych uprawnień. Kontrola drogowa wykazała, że pojazd przewoził śliwki z hurtowni skarżącego do odbiorcy. Kierowca oświadczył, że nie jest zatrudniony przez skarżącego i wykonuje przewóz "gratisowo", nie posiadając dokumentu przewozowego ani uprawnień. Skarżący twierdził, że przewóz był na potrzeby własne, powołując się na umowę zlecenia z kierowcą oraz status rolnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że przewóz nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne, określonych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Kluczowe było niespełnienie warunku, aby pojazd był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Sąd podkreślił, że umowa zlecenia nie tworzy stosunku pracy, a interpretacja pojęcia "pracownik" powinna uwzględniać definicję z Kodeksu pracy. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą statusu rolnika, wskazując, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a przewóz był związany z tą działalnością, co wykluczało zastosowanie przepisów dotyczących rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, taki przewóz nie może być uznany za przewóz na potrzeby własne, jeśli nie jest spełniony warunek, aby pojazd był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawa o transporcie drogowym wymaga łącznego spełnienia wszystkich warunków przewozu na potrzeby własne. Niespełnienie warunku prowadzenia pojazdu przez pracownika (w rozumieniu Kodeksu pracy) skutkuje tym, że przewóz nie jest przewozem na potrzeby własne, nawet jeśli istnieje umowa zlecenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.d. art. 4 § pkt 4 i 6a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 3 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 33 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92a § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92c § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 4 § pkt 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 4 § pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 4 § pkt 4 lit. d
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
u.t.d. art. 4 § pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 92a § ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
u.t.d. art. 5b § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
k.p. art. 2
Kodeks pracy
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189f
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 189a § § 2 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przewóz drogowy nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne, ponieważ kierowca nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu Kodeksu pracy. Umowa zlecenia nie tworzy stosunku pracy, a interpretacja pojęcia 'pracownik' w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. powinna uwzględniać definicję z Kodeksu pracy. Przewóz był związany z działalnością gospodarczą skarżącego, co wykluczało zastosowanie przepisów dotyczących rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne w sytuacji niespełnienia pozostałych warunków.
Odrzucone argumenty
Przewóz był wykonywany na potrzeby własne skarżącego na podstawie umowy zlecenia. Skarżący posiadał status rolnika, co zwalniało go z obowiązku uzyskania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Organ wadliwie ocenił dowody, kwestionując wiarygodność umowy zlecenia.
Godne uwagi sformułowania
przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych [...] przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników rozumienie pojęcia "pracownik" użytego w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym następuje przy uwzględnieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 2 Kodeksu pracy działalność wytwórcza w rolnictwie [...] obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w niniejszej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i skontrolowany przewóz wykonywany był w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego. Dlatego przywoływane przez stronę wielokrotnie orzeczenie NSA nie miało zastosowania w okolicznościach faktycznych tej sprawy.
Skład orzekający
Agnieszka Banach
sprawozdawca
Magdalena Stępniak
członek
Mirosław Surma
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'pracownik' w kontekście przewozu na potrzeby własne w ustawie o transporcie drogowym oraz rozróżnienie między działalnością gospodarczą a statusem rolnika w kontekście tych przepisów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, a jednocześnie posiada status rolnika, a przewóz jest związany z działalnością gospodarczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne spełnienie wszystkich warunków formalnych, nawet w pozornie prostych sytuacjach transportowych. Pokazuje też, jak sądy interpretują kluczowe pojęcia prawne.
“Czy umowa zlecenia wystarczy, by przewóz był 'na potrzeby własne'? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ke 565/23 - Wyrok WSA w Kielcach Data orzeczenia 2024-01-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach Sędziowie Agnieszka Banach /sprawozdawca/ Magdalena Stępniak Mirosław Surma /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Transport Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2201 art. 4 pkt 4 i 6a, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 33 ust. 2 pkt 2, art. 92a ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] września 2023 r. nr [...].[...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 28 września 2023 r. nr [...].463566 Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie (dalej "GITD"), po rozpoznaniu odwołania Z. L., utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 29 września 2022 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że 6 sierpnia 2022 r. w miejscowości B. (droga krajowa nr [...]) miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki MAN o nr rej. [...], którym kierował P. S., wykonując krajowy przewóz drogowy rzeczy z S. do Prandocina w imieniu przedsiębiorcy Z. L.. Z zeznań kierowcy zawartych w protokole kontroli wynika, że nigdzie nie pracuje, ale prowadzi własne gospodarstwo rolne. W chwili zatrzymania do kontroli wykonywał na rzecz skarżącego przewóz śliwek z hurtowni przedsiębiorstwa w S. do odbiorcy [...] w Prandocinie. Kierowca oświadczył, że nie jest zatrudniony przez skarżącego i wykonuje dla niego przewóz "gratisowo". Przewozy takie wykonywał również 7 i 8 lipca oraz 2 i 3 sierpnia 2022 r. Dodał, że nie otrzymał od skarżącego dokumentu przewozowego ani dokumentu potwierdzającego uprawnienie do wykonywania przewozu drogowego. W toku postępowania organ ustalił, że na dzień kontroli skarżący nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Skarżącemu wydano zaświadczenie nr [...] na przewozy na potrzeby własne. Strona w załączeniu do pisma z 23 listopada 2022 r. przesłała organowi kopię umowy zlecenia zawartej 1 lipca 2022 r. z ww. kierowcą. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji decyzją z 29 września 2022 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł tytułem popełnienia naruszenia z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji GITD wskazał na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.), zwanej "u.t.d.", w szczególności art. 4 pkt 3, pkt 4, pkt 22, art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1 oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z definicją przewozu na potrzeby własne jest on wykonywany pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, pod warunkiem spełniania wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d. warunków. Jednym z nich jest prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. GITD ocenił, że na dzień kontroli kierowca nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu Kodeksu pracy. Z zeznań kierowcy przesłuchanego w czasie kontroli w charakterze świadka wynika bowiem, że nie łączyła go ze skarżącym żadna umowa, a usługę kierowania pojazdem wykonywał bez wynagrodzenia. W toku postępowania skarżący przedstawił kopię umowy zlecenia zawartej 1 lipca 2022 r. z P. S., z której wynika, że kierowca zobowiązał się do przewozu śliwek samochodem ciężarowym z gospodarstwa sadowniczego strony do wskazanego miejsca za wynagrodzeniem. Organ nie dał jednak wiary przedłożonej umowie, ponieważ treść zeznań kierowcy przesłuchanego w dniu kontroli w charakterze świadka pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań przeczy jej istnieniu na dzień kontroli. Kierowca zeznał, że nie otrzymuje od skarżącego wynagrodzenia za realizację przewozów śliwek oraz nie łączy go ze skarżącym żadna umowa. Nadto wskazał, że śliwki pochodzą z hurtowni skarżącego posiadanej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej a nie z gospodarstwa sadowniczego, jak wynika to z umowy zlecenia. Niezależnie od powyższego GITD wyjaśnił, że nawet gdyby stronę i kierowcę łączyła umowa zlecenia, to i tak nie świadczyłaby ona o spełnieniu warunku przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 lit. a) u.t.d. Bezspornym jest bowiem, że na dzień kontroli P. S. nie był związany ze stroną umową o pracę. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że w tej sprawie strona w dniu kontroli wykonywała przewóz niespełniający wszystkich przesłanek przewozu na potrzeby własne, stanowiący transport drogowy, na wykonywanie którego nie posiadała stosownych uprawnień, dlatego nałożona na nią kara pieniężna za popełnienie naruszenia z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. jest zasadna. Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności przewozu drogowego potwierdzone protokołem kontroli wskazują na wykonywanie przez stronę przewozu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu na okoliczność, że na dzień kontroli posiadała status rolnika. Niemniej w stanie faktycznym niniejszej sprawy okoliczność ta nie ma znaczenia, dlatego organ nie prowadził postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Bezspornym jest bowiem, że realizowany przez stronę przewóz z dnia kontroli nie spełniał wszystkich przesłanek przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 u.t.d. Niezależnie od tego, czy przewóz z dnia kontroli był wykonywany w ramach działalności rolniczej, czego strona nie wykazała, czy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co wynika z zeznań kierowcy, wymagał on spełnienia warunków przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 u.t.d. W przeciwnym razie był to przewóz zarobkowy rzeczy, do realizacji którego strona nie posiadała wymaganych uprawnień. Nadto GITD wskazał, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. W ustalonym stanie faktycznym przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., z którego wynika, że brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swoją odpowiedzialność. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na stronie postępowania, a w tym przypadku skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie, że w tej sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność za popełnienie naruszenia. Końcowo GITD wskazał, że art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję organu odwoławczego Z. L. zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 4 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, ust. 6 i ust. 7 u.t.d poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że wykonywany 6 sierpnia 2022 r. przewóz drogowy nie mieści się w definicji przewozu na potrzeby własne, w sytuacji gdy przewoźnik spełniał wszelkie przesłanki do uznania, że w tym dniu wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne, a dodatkowo posiadał status rolnika, co skutkowało bezpodstawnym nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] zł na skarżącego; b) art. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. przez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że przewóz drogowy z dnia kontroli nie był wykonywany na potrzeby własne w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności rolniczej, w sytuacji gdy skarżący posiadał na dzień kontroli status rolnika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, o czym świadczy zapis w umowie zlecenia zawartej 1 lipca 2022 r. przez skarżącego z P. S.; Skarżący zarzucił nadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak przeprowadzenia w toku postępowania administracyjnego ustaleń w kierunku tego, czy skarżący spełnia wymogi podmiotu o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d.; b) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na uznaniu, że przedłożona do akt sprawy umowa zlecenia z 1 lipca 2022 r. między stroną a P. S. jest niewiarygodna z uwagi na fakt, że przeczy jej istnieniu na dzień kontroli treść zeznań kierowcy, w sytuacji gdy nie ma żadnych podstaw, aby prawdziwość oraz wiarygodność tej umowy kwestionować; c) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem ustalenia i przeprowadzenia wszelkich niezbędnych czynności dla wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do wydania decyzji z pominięciem słusznego interesu strony oraz wszystkich istotnych okoliczności w sprawie; d) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy wydanie takiej decyzji nie było właściwe z uwagi na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów materialnych i proceduralnych. W związku z istotnymi wątpliwościami w sprawie, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji rozliczeniowej ZUS z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia P. S. za okres od 1 lipca 2022 r. do 30 września 2022 r. celem wykazania zatrudnienia wskazanego podmiotu na podstawie umowy zlecenia przez skarżącego, po uprzednim zwróceniu się przez Sąd do Biura Terenowego ZUS Oddział w S. celem nadesłania wskazanej dokumentacji. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że pierwszym i zasadniczym błędem organu jest uznanie za niewiarygodny dowodu z umowy zlecenia zawartej 1 lipca 2022 r. pomiędzy skarżącym a P. S.. Zdaniem skarżącego, organ bezpodstawnie podważa w ogóle jej istnienie na dzień kontroli, wskazując, że przeczy temu treść zeznań kierowcy złożonych w trakcie kontroli. W ocenie skarżącego treść zeznań złożonych przez kierowcę 6 sierpnia 2022 r. wynikała przede wszystkim z jego obawy przed nałożeniem kary finansowej bezpośrednio na niego. Wobec zatrzymania pojazdu przez organy kontroli kierujący pojazdem zapewne miał obawy co do możliwości przekroczenia dopuszczalnej ładowności pojazdu ciężarowego, czy też innych naruszeń, związanych np. z brakiem lub posiadaniem nieprawidłowej dokumentacji dotyczącej pojazdu, którym kierował, a które jak się okazało wystąpiły i skarżący ich nie kwestionuje. Zdaniem skarżącego, umowa zlecenia z 1 lipca 2022 r. jest wiarygodna i stanowi dowód w sprawie, w oparciu o który należało stwierdzić, że kierowca był upoważniony do wykonywania przewozu na potrzeby własne strony na podstawie czynności prawa cywilnego. Skarżący podniósł, że o ile można przyznać, że kierowca nie był związany z nim umową o pracę w dniu kontroli, to jednak wykonywanie czynności na jego rzecz na podstawie umowy zlecenia powoduje, że spełnione zostały wszystkie przesłanki przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 u.t.d., w tym zakresie bowiem NSA dopuszcza wykonywanie przewozu na podstawie umów prawa cywilnego. Tymczasem organ opiera się na literalnym brzmieniu sformułowania zawartego w art. 4 pkt 4 u.t.d., uznając, że pojęcie "pracownik" należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 2 Kodeksu pracy. Skoro jednak NSA dopuszcza zastosowanie tego przepisu również wobec podmiotów wykonujących czynności na podstawie umów prawa cywilnego niebędących pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy, to uznać należy, że wykonywany przewóz w realiach tej sprawy mieści się w ramach definicji art. 4 pkt 4 u.t.d. Zdaniem skarżącego, drugą ważną kwestią jest fakt że organ uznał, iż strona nie wykazała, aby na dzień kontroli wykonywała działalność rolniczą. Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów postępowania poprzez brak przeprowadzenia w toku postępowania ustaleń w kierunku tego, czy skarżący spełnia wymogi podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być bowiem wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Nie dotyczy to jednak przewozów wykonywanych przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tym miejscu skarżący wskazał, że posiadał status rolnika w rozumieniu ww. ustawy na dzień kontroli. Skarżący prowadzi gospodarstwo sadownicze - uprawę śliwek o powierzchni ok. 25 ha w miejscowości S.. Organ doszedł zatem do błędnego przekonania, że przewóz drogowy 6 sierpnia 2022 r. był wykonywany nie przez podmiot posiadający status rolnika, lecz w ramach działalności gospodarczej. Brak inicjatywy organów w tym zakresie stanowi istotne naruszenie, które w ocenie skarżącego musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie 25 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz wnioski w niej zawarte, dołączył do skargi dokumenty w postaci umowy zlecenia z 1 lipca 2022 r. oraz wydruki formularzy do ZUS z 24 stycznia 2024 r. na okoliczność, że osoba kierująca krytycznego dnia była zatrudniona przez skarżącego od 1 lipca 2022 r. W związku z tym pełnomocnik skarżącego cofnął wniosek ujęty w skardze o wystąpienie o te dokumenty do ZUS. Skarżący dodał, że posiada stosowne zaświadczenie ze Starostwa na przewozy własne i sporny kurs był realizowany w ramach tego zaświadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania. Sąd, poddając kontroli zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy przewóz wykonywany na rzecz przedsiębiorstwa skarżącego w dniu kontroli drogowej przeprowadzonej 6 sierpnia 2022 r. był przewozem na potrzeby własne. Rozstrzygnięcie sporu wymaga wskazania, że zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Nie może być wątpliwości, że przewóz na potrzeby własne to przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę. Odbywa się pomocniczo do podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez tego przedsiębiorcę. Zatem w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności ustalenia wymagało to, czy skontrolowany przewóz wykonywany był przez przedsiębiorcę (w jego imieniu) oraz czy miał charakter pomocniczy wobec podstawowej działalności skarżącego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Z. L. od 2010 r. prowadzi działalność gospodarczą. Przedmiotem tej działalności jest sprzedaż hurtowa owoców i warzyw. Z zeznań kierowcy prowadzącego pojazd w dniu 6 sierpnia 2022 r. wynika, że wykonywał on przewóz śliwek na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Transportowego Z. L. z siedzibą w S. . Śliwki przewoził z hurtowni tego przedsiębiorstwa z miejscowości S. do odbiorcy tj. firmy [...] do Prandocina. O wykonanie przewozu poprosił go skarżący. Świadek oświadczył, że nie jest zatrudniony u skarżącego i przewóz ten wykonywał dla skarżącego "gratisowo". [...] był załadowany przez pracowników przedsiębiorstwa Z. L.. Nie ważył tego samochodu przed wyjazdem na drogę publiczną. Wynika z powyższego, że przedmiotowy przewóz z całą pewnością wykonywany był przez przedsiębiorcę (w jego imieniu i na jego rzecz) tj. Z. L. prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Transportowe w S. . Celem tego przewozu była dostawa śliwek z hurtowni przedsiębiorcy do odbiorcy. Ponieważ skarżący prowadzi hurtownię owoców i warzyw niewątpliwie sporny przewóz mógł być wykonywany pomocniczo do jego podstawowej działalności gospodarczej. Powołany wyżej art. 4 ust. 4 pkt 1 u.t.d. wymaga jednak, dla uznania, że przewóz jest przewozem na potrzeby własne, aby pojazdy samochodowe używane do przewozu były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Tymczasem w niniejszym przypadku kierowcą pojazdu, którym przewóz był wykonywany, nie był ani sam przedsiębiorca, ani też jego pracownik. Kierujący pojazdem w dniu kontroli drogowej P. S. zeznał, że nie jest zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego, przewóz wykonuje "gratisowo". Zatem nie był on w dacie kontroli zatrudniony przez skarżącego na umowę o pracę. Z tych powodów sporny przewóz nie mógł być zakwalifikowany jako przewóz na potrzeby własne. Powyższej oceny nie zmieniają następujące okoliczności podnoszone przez stronę, tj. że: - skarżący posiadał w dacie kontroli zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, albowiem skontrolowany w dniu 6 sierpnia 2022 r. przewóz nie spełniał wymogów przewozu na potrzeby własne. - skarżący zawarł z P. S. w dniu 1 lipca 2022 r. umowę zlecenia, zgodnie z którą zleceniobiorca (P. S.) zobowiązuje się do przewozu śliwek samochodem ciężarowym z gospodarstwa sadowniczego zleceniodawcy (Z. L.) do miejsca wskazanego przez zleceniodawcę na terenie kraju. Niemniej zawarcie tej umowy nie skutkuje zatrudnieniem P. S. przez skarżącego, albowiem skarżącego i P. S. nie łączy stosunek pracy, a jedynie stosunek o charakterze cywilnoprawnym. Jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd podziela ten pogląd, aby przejazd mógł być traktowany jako przewóz na potrzeby własne, musi spełniać warunki wymienione w art. 4 pkt 4 lit. a-d ustawy o transporcie drogowym łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje, że przejazd nie może być traktowany, jako przewóz na potrzeby własne, zatem stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym jest transportem drogowym. Niewątpliwie ustawa o transporcie drogowym, określając przesłanki uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne, nie definiuje pojęcia pracownika użytego w art. 4 pkt 4 lit. a. W jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że rozumienie pojęcia "pracownik" użytego w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym następuje przy uwzględnieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 2 Kodeksu pracy (por. np. wyroki NSA z dnia 25 lipca 2019 r., II GSK 1865/17, z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 65/08, z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 623/08 oraz wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1019/13 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). - skarżący prowadzi gospodarstwo sadownicze i posiada status rolnika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Strona w toku postępowania eksponowała stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 26 października 2011 r., II GSK 1105/10, zgodnie z którym w świetle art. 3 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 4 lit. a utd wykonywanie niezarobkowego przewozu na potrzeby własne przez podmiot nieprowadzący działalności gospodarczej jest dopuszczalne także przez osobę upoważnioną przez ten podmiot na podstawie czynności prawa cywilnego. Otóż przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 u.t.d. stanowi, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Regulacje ustawowe dotyczące przewozu na potrzeby własne zawiera m.in. Rozdział 5 ustawy o transporcie drogowym (art. 33 i nast. tej ustawy). Przepis art. 33 ust. 2 pkt 2 u.t.d. zwalnia od obowiązku uzyskania zaświadczenia, potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. przewozów drogowych wykonywanych: przez podmioty, niebędące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r. poz. 266, 1535 i 1621). Wynika z powyższego, że dopuszczalne jest wykonywanie niezarobkowego przewozu na potrzeby własne także przez osobę upoważnioną przez podmiot na podstawie czynności prawa cywilnego, ale wyłącznie w sytuacji gdy podmiot ten nie prowadzi działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i skontrolowany przewóz wykonywany był w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego. Dlatego przywoływane przez stronę wielokrotnie orzeczenie NSA nie miało zastosowania w okolicznościach faktycznych tej sprawy. Zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 1 pkt 1 u.t.d. i lp. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy, skoro sporny przewóz drogowy – jako niespełniający wymogów przewozu na potrzeby własne (niezarobkowego przewozu drogowego) – wykonywany był z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia ujawnione podczas przedmiotowej kontroli nie przekroczyła 12 000 zł. Stosownie do art. 4 pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006". Z kolei transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Dalej idąc, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009". Jak stanowi art. 5b ust. 2 pkt 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Skarżący (w jego imieniu kierowca skontrolowanego pojazdu) nie okazał się żadnym dokumentem uprawniającym go do wykonywania transportu drogowego rozumianego jak wyżej, a przewóz ten z całą pewnością nie spełniał wymogów niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne. Jednocześnie skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność administracyjną (art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Z tych przyczyn Sąd ocenił, że zarzuty skargi są niezasadne, a zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu pierwszej instancji, nie naruszają prawa w stopniu, który wymagałby ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Organy przeprowadziły postępowanie dowodowe z zachowaniem wymogów prawa określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oceniły całość zgormadzonych dowodów. Właściwie przepisy prawa materialnego w okolicznościach faktycznych tej sprawy. Mając to na względzie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI