I SA/KE 48/24

I SA/Ke 48/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 22, art. 92 b ust. 1, art. 92 a ust. 1, 7art. 74 , art. 76 a, art. 76 par. 1, art. 78 par. 1, 2, art. 92c, ust. 1,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 34, art. 32 ust. 1, art. 33 ust. 1,
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 października 2023 r. nr BP.501.2076.2023.2367.KI13.475382 w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Stanisława Misztala kwotę 324 (trzysta dwadzieścia cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 30 października 2023 r.
nr BP.501.2076.2023.2367.KI13.475382 utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 26 lipca 2023 r.
nr WITD.DI.0152.XIIIl 199/83/23 o nałożeniu S. M. kary pieniężnej w wysokości 8100 zł.
Organ wskazał, że kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw.
z art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U.2022.2201 ze zm.) dalej "u.t.d.". Treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do ww. ustawy określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do ustawy. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Organ wskazał ponadto na przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014", tj. art. 32 ust. 1 i ust. 3, art. 33 ust. 1, art. 34 określające obowiązki przedsiębiorstw transportowych i kierowców w zakresie stosowania i użytkowania tachografów, wykresówek oraz kart kierowcy. Organ wskazał także na przepisy Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006) określające obowiązki w zakresie czasu pracy, tj. art. 8 ust. 1 – 5, art. 4 lit. g.
Organ wskazał, że 25 maja 2023 r. przeprowadzono kontrolę drogową
w K., parking przy ul. [...], autobusu marki IRISBUS
o nr rej. [...] Pojazdem kierował S. K., który wykonywał krajowy transport drogowy osób na rzecz strony z K. do S.. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli.
W toku kontroli stwierdzono, że 25 maja 2023 r. w godz. 06:36 do godz. 06:52 kierowca S. K. nie zalogował do tachografu swojej karty kierowcy. Jak wynika z protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka, przejechał
z ul. [...] na miejsce kontroli (nie logując swojej karty), celem odbycia prawidłowego 9-godzinnnego odpoczynku. Z uwagi na powyższe została nałożona kara w wysokości 5000 zł - lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Na podstawie analizy danych cyfrowych na karcie kierowcy oraz w pamięci urządzenia rejestrującego stwierdzono ponadto, że kontrolowany kierowca 24 maja 2023 r. po zakończonym dziennym okresie prowadzenia pojazdu w miejscowości Z. wylogował swoją kartę kierowcy i prowadził autobus o nr rej. [...] przez 18 minut, tj. od godz. 21:52 do godz. 22:13. W czasie przesłuchania w dniu kontroli kierowca zeznał, że wylogował kartę w celu uniknięcia naruszenia czasu pracy dotyczącego odebrania 9-godzinnego odpoczynku. W związku z powyższym stwierdzono naruszenie polegające na niedopuszczalnym wyjęciu wykresówki lub karty kierowcy, mające wpływy na rejestrację danych. Zdaniem organu zasadne zatem jest utrzymanie kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d.
Analiza okazanych do kontroli danych z karty kierowcy i z tachografu wykazała też, że kierowca S. K. 24 maja 2023 r. rozpoczął pracę o godz. 07:31 w 24-godzinnym okresie rozliczeniowym trwającym od godziny 07:31 - 24 maja 2023 r. do godz. 07:31 - 25 maja 2023 r., powinien odebrać odpoczynek dzienny
w dwóch częściach - co najmniej 3-godzinnej oraz co najmniej 9-godzinnej. Kierowca odebrał drugą część odpoczynku w godzinach od 22:13 (24.05) do godz. 06:36 (25.05) czasu UTC+1. Odpoczynek ten trwał 8 godzin i 37 minut. Do normy
9-godzinnego odpoczynku brak 37 minut. Z uwagi na powyższe okoliczności, została nałożona kara w wysokości 100 zł - lp. 5.6.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał na art. 78 § 1 i 2 k.p.a.
i stwierdził, że organ I instancji zasadnie oddalił wniosek dowodowy strony
o przesłuchanie w charakterze strony kierowcy, ponieważ dowód ten został już przeprowadzony podczas kontroli drogowej. Nie wystąpiła również potrzeba przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, ponieważ nie wystąpiły niewyjaśnione istotne okoliczności w sprawie dla stwierdzenia powyższych naruszeń ustawy o transporcie drogowym, które wymagały przeprowadzenia takiego dowodu. Dowód ten został zgłoszony przez stronę jedynie w celu ustalenia przesłanek
z art. 92c zwalniających skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej, co nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Wyjaśnienia strony nie pozostają
w sprzeczności ze stanem faktycznym ustalonym na podstawie zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego. Natomiast za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Odnośnie okoliczności wskazujących na możliwość zastosowania art. 92b u.t.d. organ przytoczył wyrok NSA z 21 lipca 2015 r. o sygn. akt II GSK 1334/14, z którego wynika m.in., że "Przeprowadzanie indywidualnych rozmów z kierowcami naruszającymi normy czasu prowadzenia pojazdów, jak również udzielenie im ustnych upomnień, bez zastosowania efektywnych środków dyscyplinujących, nie świadczy o zapewnieniu przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji
i dyscypliny pracy." Zdaniem organu strona winna była upewnić się czy kierowcy wykonujący przewozy na rzecz strony prawidłowo zrozumieli obowiązujące w tym zakresie przepisy oraz czy stosują się do nich w trakcie wykonywania transportu. Właściwy system kontroli i nadzoru obowiązujący w przedsiębiorstwie strony doprowadziłby do ujawnienia faktu wykonywania przez kierowców transportu
z naruszeniem przepisów z zakresu norm czasu pracy.
W ocenie organu w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. za względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło
w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
Na powyższą decyzję S. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił:
1.rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w związku z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. "Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi" jak i w związku z lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d. tj. "Niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych". Skarżący wskazał, że systematyka załącznika nr 3 do u.t.d. prowadzi do konstatacji, że niezalogowanie karty kierowcy nie stanowi o wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf (lp. 6.2 załącznika nr 3 do u.t.d.), ale stanowi naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d.). To pozycja 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d. nosi tytuł "naruszenie zasad
i warunków użytkowania tachografu". Pozycja 6.3.9 z załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi o "niepoprawnym stosowaniu wykresówek lub karty kierowcy z wyjątkiem przypadków o których mowa w lp. 6.3.1 - 6.3.10 i 6.3.14" i wskazuje numer 2.13, który według załącznika I rozporządzenia nr 2016/403 odnosi się do naruszenia polegającego na niepoprawnym stosowaniu karty kierowcy. Interpretator powinien opierać się na rezultatach wykładni językowej i dopiero gdy ta prowadzi do niedających się usunąć wątpliwości, korzystać z wykładni systemowej lub funkcjonalnej;
2. nieprawdziwe określenie stanu faktycznego podczas kontroli drogowej. W ocenie skarżącego organ kierując się ogromną ignorancją i rażącym brakiem znajomości przepisów prawa min. Rozporządzenia 165/2014 oraz ustawy o transporcie drogowym, dosłownie w kilku zdaniach w uzasadnieniu decyzji administracyjnej odniósł się do ustaleń zawartych w protokole kontroli, opierając się na nie zgodnych ze stanem faktycznym ustaleniach, a przede wszystkim na domysłach, które podczas kontroli nie zostały poparte jakimikolwiek dowodami. Jednocześnie nie odniósł się również do podniesionych w odwołaniu stwierdzeń i odmówił przeprowadzenia dowodów, jednocześnie zarzucając brak aktywności strony.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Skarga została uwzględniona, ale nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na skarżącego w związku ze stwierdzonymi, podczas kontroli drogowej, naruszeniami obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikającymi z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d., tj. z rozporządzenia nr 561/2006
i nr 165/2014.
Sąd stwierdził przede wszystkim naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym organ niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego (błąd subsumcji). Nieprawidłowo bowiem zakwalifikował wykonywanie przewozu bez zalogowanej karty kierowcy jako naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., który sankcjonuje to naruszenie karą pieniężną w wysokości 5000 zł. Zdaniem sądu naruszenie to odpowiada treści lp. 6.3.19 ("Niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy"), a kara wynosi 2000 zł.
Zdaniem sądu ponadto organ naruszył przepisy postępowania oceniając przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu,
tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (zob. np. wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17; CBOSA).Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został
w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Postępowanie
w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Oceniając postępowanie organu należy wskazać, że w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności
i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy
(art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organy ustalając stan faktyczny kierowały się zasadami wynikającymi z przywołanych regulacji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli drogowej, danych cyfrowych pobranych
z tachografu, karty kierowcy, zeznań kierowcy prawidłowo ustaliły, że kierowca S. K. 24 maja 2023 r., po zakończonym dziennym okresie prowadzenia pojazdu w miejscowości Z., wylogował swoją kartę kierowcy
i prowadził autobus o nr rej. [...] przez 18 minut, tj. od godz. 21:52 do godz. 22:13 oraz 25 maja 2023 r. w godz. 06:36 do godz. 06:52 nie zalogował do tachografu swojej karty kierowcy. Z powyższego wynika również, że kierowca naruszył wymóg dzielonego dziennego okresu odpoczynku, skracając drugą cześć odpoczynki o 37 min. Przerwa ta powinna bowiem trwać co najmniej 9 godzin (od 22:13 do 07:13), a trwała 8 godzin i 37 minut (od 22:13 do 06:36).
Zaakcentowania wymaga, że sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 w zw. z art. 76a u.t.d., a ponadto protokół ten, jako dokument urzędowy - w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Powyższy protokół korzysta
z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem osoby - podmiotu (przedstawiciela) kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Wprawdzie istnieje możliwość podważenia protokołu kontroli, ale wyłącznie na zasadzie przeprowadzenia przeciwdowodu, czyli jedynie przez konkretny dowód wskazujący, że dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. W niniejszej sprawie kierowca potwierdził stwierdzono naruszenia, a strona nie wniosła do protokołu zastrzeżeń oraz nie przedstawiła dowodu z którego wynikałoby, że dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. Ustalenia kontroli nie zostały zatem podważone przez skarżącego. Stwierdzone w toku kontroli naruszenia zostały ponadto potwierdzone przez kierowcę podczas jego przesłuchania. Z tych względów organ miał podstawy do odmowy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy, zgłoszonego przez skarżącego. Stosownie bowiem do art. 78 § 1 i 2 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ może natomiast nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami chyba, że mają one znaczenie dla sprawy.
Z przepisów zawartych w art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 wynika, że obowiązkiem kierowcy jest rejestrować swoją aktywność na wykresówce lub karcie kierowcy od momentu rozpoczęcia przewozu do jej zakończenia. Jeśli w czasie przewozu kierowca nie rejestruje swojej aktywności na wykresówce lub karcie kierowcy, ma miejsce naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu karty kierowcy (lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d.). Rubryka nr 4 załącznika nr 3 do u.t.d. zawiera m.in. numer grupy naruszeń zawartych w załączniku I do Rozporządzenia 2016/403 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Przy pozycji lp. 6.3.19 numer ten to 2.13. Z kolei przy numerze 2.13 ww. rozporządzenia wskazano m.in. na naruszenie polegające na niepoprawnym stosowaniu karty kierowcy oraz podstawę prawną tego - art. 34 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014. Stosownie do powołanej regulacji kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadza pojazd.
Z tych względów kwalifikacja przez organ omawianego naruszenia do lp. 6.2.1 jest nieprawidłowa. Pozycja ta dotyczy bowiem naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 dotyczących właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy, polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, a tytuł pozycji 6.2 dotyczy naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. W niniejszej sprawie takiej niewłaściwej obsługi i ingerencji nie stwierdzono. Kwalifikowanie omawianego naruszenia do pozycji lp. 6.2.1 było usprawiedliwione w stanie prawnym sprzed września 2018 r., kiedy to treść tej pozycji wskazywała na naruszenie polegające na nierejestrowaniu na karcie pojazdu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi i nie istniała pozycja lp. 6.3.19.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 maja 2023 r.
sygn. akt II GSK 289/20 (dostępny na CBOSA), określając rodzaj naruszeń objętych pozycją lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., wskazał, że "chodzi tu o takie sytuacje,
w których dochodzi do wadliwego działania urządzenia albo zmian, których efektem jest ingerencja w dane rejestrowane przez to urządzenie. Zatem działania muszą być skierowane do urządzenia (tachografu) i w nim powodować wadliwość działania lub niepewność danych rejestrowanych przez tachograf. Wniosek taki wypływa z treści tytułu działu opisującego naruszenia objęte l.p. 6.2. załącznika nr 3 do u.t.d.
W konsekwencji oznacza to, że w l.p. 6.2.1. załącznika nie mogą mieścić się te wszystkie działania, które prowadzą do rejestrowania niepełnych danych związanych z aktywnością kierowcy, ale tylko takie, które mają miejsce w związku z ingerencją
w samo urządzenie potwierdzające dane."
Stwierdzone przez sąd naruszenie prawa materialnego ma wpływ na treść rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że kwalifikacja naruszenia do lp. 6.3.19 zmniejsza wysokość kary pieniężnej nałożonej na skarżącą za to naruszenie z 5000 zł do
2000 zł.
Prawidłowo natomiast zakwalifikowano wylogowanie przez kierowcę karty
24 maja 2023 r. o godz. 21:52 jako niedopuszczalne wyjęcie wykresówki lub karty kierowcy, mające wpływy na rejestrację danych, tj. naruszenie określone w lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d. i nałożenie kary w wysokości 3000 zł. Obowiązek rejestrowania przez kierowcą swojej aktywności na karcie kierowcy do zakończenia przewozu wynika z wyżej powołanego art. 34 rozporządzenia nr 165/2014. Organ prawidłowo również stwierdził skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego
o 37 minut wskazując szczegółowo na stosowne przepisy rozporządzenia
nr 561/2006 i kwalifikując to naruszenie do pozycji lp. 5.6.1 załącznika nr 3 do u.t.d., która w przypadku skrócenia tego czasu do 1 godziny przewiduję karę w wysokości 100 zł. Z powyższego wynika, że nawet za nieznaczne skrócenie czasu pracy ustawodawca przewidział nałożenie kary pieniężnej.
W ustawie o transporcie drogowym figurują dwa przepisy przewidujące możliwość uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności (okoliczności poniższe musi wykazać przedsiębiorca). Pierwszym z nich jest art. 92b wskazujący
w ust. 1, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów (...), a także prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów. Przywołany przepis odnosi się jedynie do naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach
i okresach odpoczynku, tj. naruszeń przewidzianych w lp. 5.1. – 5.6.2. załącznika
nr 3 do ustawy.
Z kolei art. 92c ust. 1 ustawy odnosi się generalnie do wszystkich naruszeń, za które grozi przewidziana w art. 92a ust. 1 kara. Przepis art. 92c ustawy stwierdza w ust. 1, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wprowadza zatem wymogi bardziej rygorystyczne niż art. 92b ust. 1 u.t.d. Do tego by uwolnić się od odpowiedzialności nie wystarczy już by podmiot wykonujący przewozy wykazał właściwą dyscyplinę pracy i poprawny system wynagradzania. Musi on bowiem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza.
Sąd zaakceptował stanowisko organu, według którego skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 92c ust. 1 u.t.d. Taką okolicznością nie może być bowiem fakt prowadzenia pojazdu przez kierowcę, gdzie trudno jest
o osobisty nadzór pracodawcy. Jak prawidłowo argumentował organ sytuacja taka jest typowa w stosunkach tego rodzaju. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Powyższy przepis ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika. W konsekwencji przedsiębiorca powinien każdorazowo sprawdzać pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe oraz mieć kontakt telefoniczny z kierowcą, który znajduje się w trasie. Nadzór nad pracą kierowcy powinien być wzmożony, w szczególności w sytuacji gdy kierowca, tak jak w niniejszej sprawie, nie wraca po zakończonym kursie do bazy, lecz wraca do domu i z tego też miejsca następnego dnia rozpoczyna nowy kurs.
Organom umknęło natomiast, że okoliczności wskazywane przez skarżącego dotyczące szkolenia kierowców m.in. w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy oraz ukaranie kierowcy naganą na piśmie, mogą stanowić przesłanki egzoneracyjne wskazane w art. 92b ust. 1 u.t.d. W tym zakresie konieczne jest ustalenie czy naruszenia przepisów w zakresie czasu pracy kierowców były już wcześniej stwierdzane przez organ. Brak takich naruszeń, przy istniejącym w przedsiębiorstwie sposobie szkolenia i wynagradzania kierowców może bowiem oznaczać, że przedsiębiorca skutecznie egzekwuje ustanowione zasady. Przy akceptacji tezy, że ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92b ust. 1 u.t.d. powinien wykazać sam przedsiębiorca, należy zauważyć, że jak już wyżej wyjaśniono obowiązkiem organu administracji jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony, a organ winien podjąć stosowne działania, w tym m.in. przesłuchać skarżącego na okoliczność zapewnienia przez niego właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz żądać od strony przedstawienia dokumentów na poparcie jej twierdzeń, w celu ustaleniu stanu faktycznego.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższe rozważania, prawidłowo zakwalifikują naruszenie niezalogowania przez kierowcę karty do pozycji lp. 6.3.19 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz uwzględnią uwagi sądu co do braków postępowania dowodowego w zakresie wystąpienia wskazywanych przez stronę okoliczności egzoneracyjnych.
Podsumowując stwierdzone naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" art. i 135 p.p.s.a. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji zapadła z takim naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane
w postępowaniu przed organem II instancji. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku z powyższym, uchylenie
w postępowaniu sądowym również rozstrzygnięcia organu I instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, na które składa się wpis od skargi – 324 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.