I SA/Ke 47/07

I SA/Ke 47/07 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2007-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Ewa Rojek /sprawozdawca/
Grażyna Jarmasz /przewodniczący/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135, art.200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 29 poz 257
art.80, art.81
Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym
Dz.U. 2004 nr 87 poz 825
par.7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art.25, art.28, art.90
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dz.U.UE.L 1992 nr 76 poz 1 art.3 ust. 1 i 3
Dyrektywa Rady Nr 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich  przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Dominik Gajek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
I SA/Ke 47/07
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobu akcyzowego niezharmonizowanego w postaci samochodu osobowego marki Opel Kadett rok produkcji 1990.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 13 kwietnia 2005r. A. S. złożyła w Urzędzie Celnym w K. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Opel Kadett wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia wpłaty akcyzy. W złożonej deklaracji wykazała podatek akcyzowy w kwocie 27 zł, który wpłaciła. Analogiczne czynności w stosunku do przedmiotowego samochodu wykonała A. P., która w dniu 12 maja 2005 r. złożyła deklarację z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o wpłaceniu akcyzy za samochód osobowy i wpłaciła podatek akcyzowy w kwocie 80.00 zł.
Wobec wykluczających się nawzajem żądań Naczelnik Urzędu Celnego w K. wszczął w stosunku do A. S. postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu. Postępowanie to wykazało, iż przedłożona przez A. S. umowa kupna przedmiotowego samochodu osobowego nie zawiera danych potwierdzających okoliczności zawarcia umowy, w szczególności ceny sprzedaży ani daty nabycia pojazdu. W tej sytuacji organ I instancji wydał decyzję z dnia [...], nr [...], w której opierając się na treści art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 i Nr 68, poz. 623 z ze zm.) prawidłowo ustalił podstawę opodatkowania oraz określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w wysokości 1.437,00 zł.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu A.S. zarzutu dotyczącego sprzeczności z prawem unijnym zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania jednolitych zasad funkcjonowania niektórych systemów podatkowych, w tym systemu poboru podatku akcyzowego. Podatek ten jest tzw. podatkiem konsumpcyjnym co oznacza, iż powinien być pobierany z chwilą wprowadzenia wyrobu akcyzowego do konsumpcji, według stawki podatku obowiązującej w państwie, w którym to wprowadzenie nastąpiło. Wspólny system prawa akcyzowego obowiązuje w Unii Europejskiej od 1993r. na mocy Dyrektywy Rady z dnia 25 lutego 1992r., nr 92/12/EWG, w sprawie przepisów ogólnych dotyczących wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym oraz w sprawie składowania, przepływu i kontrolowania takich wyrobów, ustalającej zasady obrotu produktami objętymi akcyzą i sposób pobierania akcyzy w stosunku do towarów unijnych lub importowanych do Unii Europejskiej z krajów trzecich. Dyrektywa ta uzupełniona została dyrektywami szczegółowymi (strukturalnymi) dotyczącymi opodatkowania poszczególnych wyrobów akcyzowych oraz regulacjami budującymi cały system przemieszczania się tych towarów z tzw. podatkiem akcyzowym zawieszonym. Zgodnie z art. 249 (189) TWE dyrektywa wiąże każde państwo członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Aktem, który ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowany we wszystkich Państwach Członkowskich, jest rozporządzenie. Rozporządzenia Wspólnoty Europejskiej w sprawie podatku akcyzowego regulują jedynie kwestie odnoszące się do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych , pozostawiając państwom członkowskim swobodę w zakresie i strukturze opodatkowania podatkiem akcyzowym innych wyrobów akcyzowych, tzw. niezharmonizowanych. Samochody osobowe należą zaś do tej drugiej grupy.
Zdaniem organu zarzut niezgodności polskich przepisów podatkowych z prawem Unii mógłby rozstrzygnąć Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który zgodnie z art. 220 TWE czuwa nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji ETS nie zajął jednak stanowiska w sprawie zgodności krajowych przepisów podatkowych dotyczących opodatkowania podatkiem akcyzowym nabywanych wewnątrzwspólnotowo samochodów osobowych z przepisami Unii Europejskiej. Dlatego też wszystkie zagadnienia związane z podatkiem akcyzowym dotyczącym wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, czyli również samochodów osobowych, są regulowane jedynie przez przepisy polskiego prawa i tylko w jego granicach możliwe jest rozstrzygniecie przez organ celny tej sprawy.
Na decyzję tą A.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę. Zaskarżonej w całości decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa obowiązującego w Unii Europejskiej. Wniosła o uchylenie lub zmianę decyzji przez zwolnienie jej od obowiązku zapłaty akcyzy w wysokości 1.437,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji skarżąca podniosła, iż Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie do niniejszego stanu faktycznego ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.). Wskazała, iż skoro na polski obszar celny samochód osobowy wprowadziła w kwietniu 2005 r., a więc po dniu wstąpienia Polski do UE, winny być stosowane przepisy prawa unijnego, jako nadrzędne. W ocenie skarżącej wydanie decyzji w oparciu o powołaną ustawę stanowi jej najistotniejsze uchybienie. Przyjęcie, że samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym i podlega opodatkowaniu w drodze nabycia wewnątrzwspólnotowego stoi w sprzeczności z orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych oraz z unormowaniami unijnymi.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem wyrażonym przez Dyrektora Izby Celnej, iż umowa sprzedaży samochodu osobowego marki Opel Kadett nie zawiera danych potwierdzających okoliczności zawarcia umowy. Jej zdaniem brak jest podstaw do kwestionowania faktu zakupu towaru za cenę 10 EURO.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. Nr [...].Uzasadniając wniosek stwierdził, że w związku z treścią wyroku ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania, którego celem będzie ustalenie kwoty należnego podatku akcyzowego nie przekraczającego rezydualnej kwoty tego podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu między stronami w niniejszej sprawie jest wysokość podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego.
Rozstrzygnięcie tego zagadnienia wymaga zbadania zgodności uregulowań prawa krajowego, tj. przepisów (m.in. art. 80 i 81) ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz.U. 2004r. Nr 29 poz. 257 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej jako Rozporządzenie z 22 kwietnia 2004r.) z przepisami prawa wspólnotowego - art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 – załącznik, powoływanego dalej jako TWE) oraz art. 3 ust. 1 i 3 Dyrektywy Rady z dnia 25 lutego 1992r. nr 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. UE. L. z 1992r. nr 76/1).
Od dnia 1 maja 2004r., tj. od dnia wejścia w życie Traktatu z dnia 16 kwietnia 2003r. o przystąpieniu do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej (Dz. U. z 2004r., Nr 90, poz. 864; tzw. Traktat Ateński), na mocy którego Polska stała się Państwem Członkowskim Wspólnoty Europejskiej, na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe z całym jego dotychczasowym dorobkiem (z uwzględnieniem modyfikacji dotyczących tzw. okresów przejściowych, wynikających z załącznika Nr XII do art. 24 Aktu Przystąpienia, będącego integralną częścią Traktatu Akcesyjnego). Prawo to stanowi część krajowego porządku prawnego, zaś w przypadku kolizji z przepisami państw członkowskich, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami krajowymi, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (dalej jako ETS) zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym przejawia się w koncepcji pierwszeństwa jego stosowania, tj. w każdym przypadku, gdy sąd krajowy stwierdzi niezgodność normy prawa krajowego z prawem wspólnotowym, ma obowiązek odmowy zastosowania tej normy prawa krajowego. W razie wątpliwości, czy rzeczywiście występuje niezgodność prawa krajowego z prawem wspólnotowym, sąd państwa członkowskiego powinien wystąpić do ETS z zapytaniem wstępnym na podstawie art. 234 TWE. Orzeczenie wydane w tym trybie przez ETS wiąże sąd w danej sprawie, nie mając co prawda mocy wiążącej erga omnes, wskazując jednak kierunek wykładni analizowanych przepisów dla innych sądów i organów.
Wspomniana wyżej kwestia dotycząca zgodności przepisów prawa krajowego w zakresie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, ze wskazanymi normami prawa wspólnotowego, na skutek pytania prejudycjalnego wystosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 679/05) stała się przedmiotem badania przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
W orzeczeniu z dnia 18 stycznia 2007r. (sprawa o sygn. C-313/05) Trybunał stwierdził po pierwsze, że podatek akcyzowy, taki jak ten ustanowiony w Polsce ustawą o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE. Wskazał również, iż art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy 92/12 nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. ETS nie zakwestionował zatem samej zasady pobierania podatku akcyzowego, a także możliwości stosowania przepisów dotyczących deklaracji uproszczonej przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju. Zarazem jednak podniósł, iż w analizowanej kwestii istotnym jest, by dokonać rozróżnienia między dwiema kategoriami pojazdów, a mianowicie z jednej strony tymi, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji (przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy), a z drugiej strony tymi, które są sprzedawane jako używane po upływie tego dwuletniego okresu. Jak bowiem wynika z Rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004r., pojazdy osobowe sprzedawane jako nowe lub używane w okresie dwóch lat od ich wyprodukowania, są opodatkowane podatkiem akcyzowym obliczanym według tej samej stawki. Natomiast jeśli chodzi o podatek akcyzowy, który obciąża pojazdy używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, stawka podatku akcyzowego jest obliczana zgodnie ze wzorem przewidzianym w § 7 tego rozporządzenia. Stosowanie tego wzoru prowadzi zaś do wzrostu stawki wraz z wiekiem pojazdu. Powołując się na własne, wcześniejsze orzeczenia Trybunał wskazał, że dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków (wyrok w sprawie C-90/94 Haahr Petroleum, Rec. str. I-4085, pkt 34, oraz wyrok z dnia 23 października 1997 r. w sprawie C-375/95 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-5981, pkt 29). W konsekwencji ETS stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Zdaniem Trybunału na sądzie krajowym będzie w związku z tym ciążył obowiązek zbadania czy organy wydając zaskarżoną decyzję badały powyższe okoliczności, a w szczególności czy stosowanie § 7 tego rozporządzenia ma takie skutki.
W niniejszej sprawie podatkiem akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego objęto samochód osobowy marki Opel Kadett wyprodukowany w 1990 roku. Skarżąca A.S. nabyła powyższy pojazd w dniu 11 kwietnia 2005 r. na terenie N., zaś w dniu 13 kwietnia 2005r. złożyła w Urzędzie Celnym w K. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego, uiszczając należność wynikającą z podatku akcyzowego w kwocie 27 zł. Do deklaracji dołączyła dokument sprzedaży samochodu nie określający jego ceny. W tym miejscu należy podkreślić, że bezpodstawny jest zarzut skarżącej, iż widniejąca na umowie sprzedaży samochodu cena jego zakupu wynosząca 10 EURO nie stanowi podstawy do kwestionowania faktu zakupu towaru za tą cenę. Cena 10 EURO została wpisana do umowy przez skarżącą już po złożeniu deklaracji ( co nie jest okolicznością sporną). Z kolei w trakcie przeprowadzonego przez Urząd Celny postępowania podatkowego skarżąca zeznała, iż zakupiła samochód za cenę 150 EURO. Okoliczności te dały Urzędowi Celnemu w K. podstawę do zakwestionowania wysokości ceny zakupu samochodu. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego uznano, że umowa sprzedaży nie jest dokumentem potwierdzającym okoliczności zawarcia stosunku zobowiązaniowego, bowiem nie zawiera danych w zakresie oznaczenia ceny oraz daty nabycia samochodu. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w K. wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Wyliczenia stawki podatku dokonano w oparciu o reguły przewidziane w przepisie § 7 Rozporządzenia z 22 kwietnia 2004r. Dokonując więc oceny zasadności wniosku o zwrot nadpłaty należało rozważyć prawidłowość zastosowania tego przepisu rozporządzenia w aspekcie jego zgodności z przepisami wspólnotowymi, tj. art.90 akapit pierwszy TWE poprzez zbadanie, czy wyliczona kwota podatku przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych używanych pojazdów, zarejestrowanych wcześniej. W przypadku bowiem istnienia takiej nadwyżki, zgodnie z powołanym orzeczeniem ETS, przepis ten jako niezgodny z normami prawa wspólnotowego, nie może być stosowany.
Wobec powyższego z uwagi na konieczność, poczynienia przez organy celne ustaleń faktycznych, stanowiących odniesienie dla prawidłowego zastosowania norm prawnych, z uwzględnieniem hierarchii źródeł prawa (zasady pierwszeństwa), mając na względzie zachowanie wymogu dwuinstancyjności postępowania administracyjnego należało wyeliminować z obrotu rozstrzygnięcia organów obu instancji.
Reasumując, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.