I SA/KE 418/24

I SA/Ke 418/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Artur Adamiec /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92a ust. 1, , 5, 7, art. 4 pkt 22 lit. h, art. 92c ust. 1 pkt 1, art. 92b ust. 1art. 92c,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 par. 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 24 czerwca 2024 r. nr BP.500.169.2023.2308.KI13.583253 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: inspektor, organ) decyzją z 24 czerwca 2024 r. nr BP.500.169.2023.2308.KI13.583253 utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 maja 2023 r. nr WITD.DI.0152.WI/XIII1368/7/23/KP o nałożeniu na J. S. (dalej: strona, skarżący) kary pieniężnej w wysokości 7.500,00 zł.
Organ wyjaśnił, że wobec J. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą J. S. Firma Handlowo-Usługowa JANTRANS w Skarżysku - Kamiennej, przeprowadzono kontrolę, a następnie postępowanie administracyjne w toku którego stwierdzono naruszenia z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 919; ze zm.), dalej: u.t.d., zawarte w załączniku nr 3 do tej ustawy:
1.lp. 5.12 – przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej:
1/ o czas do 1 godziny,
2/ o czas od 1 godziny do mniej niż 3 godzin,
3/ za każdą rozpoczętą godzinę od 3 godzin;
2.Ip. 6.2.1. – niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi;
3.lp. 6.3.14 – nieumieszczenie na wykresówce lub wydruku wymaganych wpisów lub umieszczenie na wykresówce lub wydruku nieczytelnych wpisów ręcznych;
4.lp.9.1 – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – za każdy pojazd.
Organ opisał w treści decyzji powyższe naruszenia wskazując ich zakres, podstawę prawną oraz wysokość wymierzonej kary pieniężnej.
W zakresie naruszenia z lp. 5.12 organ wyjaśnił, że w trakcie kontroli danych cyfrowych z karty kierowcy J. S. wykazano, iż w okresie rozliczeniowym od godz. 00:05 w dniu 03.11.2022 r. do godz. 16:05 w dniu 03.11.2022 r. przekroczył on dopuszczalny dobowy 10-godzinny czas pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej, o 1 godzinę i 50 minut. W okresie tym kierowca wykonywał pracę łącznie przez 11 godzin i 50 minut, a dopuszczalnym było wykonywanie przez kierowcę pracy w wymiarze do 10 godzin. Czas pracy kierowcy w ww. okresie przekroczył dopuszczalny limit 10 godzin na dobę, ponieważ praca świadczona była w porze nocnej pomiędzy godziną 00:00 i godziną 04:00, zgodnie z oświadczeniem strony o wyznaczonej porze nocnej w przedsiębiorstwie. Podczas kontroli nie okazano wydruku uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu pracy lub wymaganych przerw. Za powyższe naruszenie na stronę została nałożona kara pieniężna w wysokości 100,00 zł.
W zakresie naruszenia z lp. 6.2.1. organ wskazał, że analiza okazanych podczas kontroli wykresówek z pojazdu o nr rej. [...] oraz danych z CEPiK wykazała, że 19 grudnia 2022 r. o godz. 13:20 w ww. pojeździe zostało przeprowadzone badanie techniczne. Do kontroli nie okazano jednak wykresówki z 19 grudnia 2022 r. ani żadnych innych dokumentów wskazujących na zarejestrowanie tego przejazdu. W związku z powyższym stwierdzono naruszenie polegające na nierejestrowaniu aktywności w postaci jazdy, przebytej drogi oraz prędkości pojazdu na wykresówce kierowcy J. S. podczas przejazdu w celu wykonania badania technicznego. Za powyższe naruszenie organ nałożył za kontrolowany podmiot karę w wysokości 5.000,00 zł.
W zakresie naruszenia z lp. 6.3.14 organ wskazał, że kierowcy S. Z. i J. S. nie wprowadzili na wykresówki wymaganych wpisów czynności "innej pracy" prowadząc pojazd osobowy w dniach:
1) 8 grudnia 2022 r. S. Z. z miejscowości S.-K. godzina wyjazdu 14:00 do miejscowości K. godzina przyjazdu 15:30 w celu przejęcia pojazdu nr. rej. [...],
2) 8 grudnia 2022 r. J. S. z miejscowości K. godzina wyjazdu 15:35 do miejscowości S.-K. godzina przyjazdu 17:15,
3) 28 grudnia 2022 r. S. Z. z miejscowości S.-K. godzina wyjazdu 13:15 do miejscowości G. godzina przyjazdu 14:30 w celu przejęcia pojazdu [...],
4) 28 grudnia 2022 r. J. S. z miejscowości G. godzina wyjazdu 14:35 do miejscowości S.-K. godzina przyjazdu 16:00.
Ponadto ustalono, że J. S. nie wprowadził na swoją wykresówkę symbolu państwa, w którym rozpoczyna dzienny okres pracy:
1/ 20 grudnia 2022 r., 28 grudnia 2022 r. oraz nie wprowadził na swoją wykresówkę symbolu państwa, w którym kończy dzienny okres pracy:
2/ 20 grudnia 2022 r., 28 grudnia 2022 r.
Na tej podstawie stwierdzono łącznie brak 8 wymaganych wpisów i za to naruszenie została na stronę nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 400,00 zł.
W zakresie naruszenia z lp. 9.1 organ wskazał, że na podstawie danych z dowodu rejestracyjnego pojazdu marki Renault o numerze rejestracyjnym [...] ustalono, iż ważność okresowego badania technicznego tego pojazdu przeprowadzonego 10 grudnia 2021 r. upływała 10 grudnia 2022 r., natomiast powyższy pojazd został poddany badaniu dopiero 19 grudnia 2022 r. Na podstawie analizy materiału dowodowego ustalono, że pojazdem tym były wykonywane 19 grudnia 2022 r. przewozy drogowe, pomimo braku ważnego badania technicznego.
Za powyższe naruszenie organ nałożył za kontrolowany podmiot karę w wysokości 2.000,00 zł.
Za wszystkie powyższe naruszenia załącznika nr 3 do u.t.d. na stronę została nałożona kara pieniężna w łącznej wysokości 7.500,00 zł.
Organ wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i ust. 7 w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia wskazane w tym załączniku. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych, a regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdą również przepisy art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Organ wskazał na brak spełnienia w sprawie przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. Wyjaśnił, że skarżący nie wykazał, aby zaszły w rozpatrywanej sprawie okoliczności dające podstawy do zastosowania wskazanego przepisu pozwalającego na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Ponadto w sprawie nie zaszły żadne niedające się przewidzieć okoliczności nadzwyczajne ani nie została za stwierdzone naruszenia nałożona kara przez inny podmiot, ani też od ich stwierdzenia nie upłynął okres 2 lat. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy także naruszeń przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. Aby doszło do zastosowania tego przepisu, przesłanka braku wpływu na powstałe naruszenie musi być następstwem zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Ponadto, zdaniem organu nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie całościowego materiału dowodowego obejmującego m.in. informacje z CEPiK w sprawie wypadku drogowego, w którym uczestniczył pojazd o nr rej. [...]. Organ wyjaśnił, że data zdarzenia została prawidłowo ustalona na podstawie materiału dowodowego, organ wziął pod uwagę także dane z CEPiK. Niemniej jednak to nie data zdarzenia ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, lecz okres, w którym pojazd nie mógł zostać poddany badaniu technicznemu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję inspektora wniósł J. S.. Wniósł o uchylenie decyzji inspektora w całości, uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części, tj. w zakresie w jakim na skarżącego nałożono kary pieniężne w wysokości:
- 5.000,00 zł z uwagi na naruszenie określone jako niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (art. 92a ust. 1, 7, 11u.t.d.; zał. nr 3 lp. 6.2.1);
- 2.000,00 zł z uwagi na naruszenie określone jako wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd (art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d.; zał. nr 3 lp. 9.1); ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzucił naruszenie:
1/ art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 lp. 6.2.1 poprzez uznanie, iż doszło do niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujących nierejestrowaniem 19 grudnia 2022 r. na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, podczas gdy:
- 19 grudnia 2022 r. w pojeździe [...] zostało przeprowadzone badanie techniczne przedmiotowego pojazdu (identyfikator badania 3926365931391117; nr badania [...]; nr stacji kontroli pojazdów [...]) i jedynie w tym celu pojazd znajdował się wówczas w ruchu, tj. kierowca przemieścił się z bazy, gdzie stacjonował do oddalonej o kilka kilometrów dalej stacji kontroli pojazdów i z powrotem; wskazany przewóz nie był związany z przewozem osób czy rzeczy; nie był wykonywany w związku z działalnością przedsiębiorstwa;
- pomimo faktu, iż w ocenie skarżącego brak było obowiązku odnotowywania na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi w związku z badaniem technicznym pojazdu 19 grudnia 2022 r. - u skarżącego w pojeździe w danym dniu wykresówka znajdowała się w pojeździe, a sam przejazd z 19 grudnia 2022 r. został na niej odnotowany - niemniej z uwagi na okoliczności związane z porządkowaniem kabiny po przeprowadzonych naprawach oraz niedopatrzeniem przedmiotowa wykresówka najprawdopodobniej została wyrzucona;
2/ art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 lp. 9.1 poprzez uznanie, iż doszło do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd - podczas gdy:
- 6 grudnia 2022 r. doszło do wypadku drogowego z udziałem pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (co zostało odnotowane w rejestrze CEPIK, do którego organ I instancji posiadał dostęp, co sam potwierdził w treści decyzji z 24 czerwca 2024 r.);
- pojazd pozostawał w naprawie w okresie, kiedy upłynął termin jego przeglądu i dopiero 19 grudnia 2022 r. możliwe było jego podstawienie do stacji kontroli pojazdów celem weryfikacji stanu technicznego auta;
- w okresie od 7 grudnia 2022 r. do 18 grudnia 2022 r. pojazd pozostawał w naprawie, co wynika nadto z akt szkody likwidowanej przez I. T. S. V. I. G. w W. prowadzonej pod numerem [...], o które to akta ani organ I, ani organ II instancji nie wystąpili;
3/ art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak zebrania w sprawie całościowego materiału dowodowego, tj. całości akt szkody likwidowanej przez I. T. S. V. I. G. w W. oraz dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych oględzin uszkodzonego pojazdu w związku ze zdarzeniem drogowym z 6 grudnia 2022 r., pomimo wiedzy o prowadzonym postępowaniu likwidacyjnym, z których to akt wynika, iż pojazd [...] w dniu 10 grudnia 2022 r. nie mógł przejść okresowego badania technicznego pojazdu z uwagi na konieczność przeprowadzenia oględzin przez rzeczoznawcę majątkowego oraz pozostawanie w naprawie;
4/ art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak szczegółowego odniesienia się przez Organ II instancji do zarzutu skarżącego zawartego w odwołaniu, tj. zarzutu naruszenia art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 lp. 6.2.1 oraz poprzestaniu na stanowisku, iż przedmiotowy zarzut uważa za niezasadny (str. 14 decyzji — "Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony o niesłusznym stwierdzeniu naruszeń lp. 9.1 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do utd".
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie był w stanie przewidzieć, iż 6 grudnia 2022 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...], względem którego wyznaczono kolejny termin badania technicznego na 10 grudnia 2022 r., ulegnie wypadkowi (nie z winy kierowcy skarżącego), a tym samym niemożliwym będzie przeprowadzenie owego badania technicznego 10 grudnia 2022 r. Zważywszy na powstałe w pojeździe uszkodzenia konieczna była jego naprawa, która nie zakończyła się przed 10 grudnia 2022 r. Pojazd dopiero 19 grudnia 2022 r. był zdatny do użytku oraz możliwe było jego podstawienie do stacji kontroli pojazdów celem przeprowadzenia badania technicznego, co też zostało niezwłocznie przez skarżącego uczynione. Wskazał także, że ani organ I, ani organ II instancji nie zweryfikowały okoliczności związanych z brakiem wykresówki. Dodał, że organ II instancji pomimo posiadania wiedzy o postępowaniu likwidacyjnym nr [...] dotyczącym zdarzenia z 6 grudnia 2022 r. nie wystąpił o akta tej szkody oraz nie uczynił jakichkolwiek kroków zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenia daty oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę. Podsumowując wskazał, że organ II instancji jedynie powielił w swojej decyzji argumentację organu I instancji. Organ II instancji nie odniósł się w sposób całościowy do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 lp. 6.2.1, jak również cały ciężar dowodowy w sprawie starał się przerzucić na skarżącego.
Wniósł także o: dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z uzyskanych przez skarżącego niepełnych akt szkody nr [...] dotyczących zdarzenia z dnia 6 grudnia 2022 r. (oznaczając dokumenty jako pkt od a/ do h/); wystąpienie przez sąd do ubezpieczyciela (I. T. U. S.A. V. I. G. - ul. [...] [...]) o całość akt szkody nr [...] celem wykazania, iż uszkodzony pojazd Renault 440 Premium nr rej. [...] w dniu 10 grudnia 2022 r. nie mógł uczestniczyć w przeglądzie technicznym z uwagi na powstałe uszkodzenia oraz z uwagi na konieczność dokonania oględzin pojazdu przez rzeczoznawcę majątkowego; wystąpienie przez sąd do S. U. V. E. w W. (al. J. ; [...]) o załączenie do akt całości dokumentacji dotyczącej kalkulacji naprawy nr [...] (dot. szkody nr [...]), w tym dokumentu wskazującego na dokonane oględziny oraz datę owych oględzin celem wykazania braku możliwości uczestniczenia uszkodzonego pojazdu [...] w badaniu technicznym 10 grudnia 2022 r.
Zgłosił także żądanie, aby po otrzymaniu akt od ubezpieczyciela i spółdzielni, poinformować pełnomocnika o możliwości zapoznania się z przedmiotowymi aktami celem wskazania dokumentów, z których skarżący będzie chciał przeprowadzić stosowne dowody.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja inspektora z 24 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, nakładającą na J. S. karę pieniężną w wysokości 7.500,00 zł za naruszenia z załącznika nr 3 do u.t.d.: lp. 5.12 – przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej; Ip. 6.2.1. – niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi; lp. 6.3.14 – nieumieszczenie na wykresówce lub wydruku wymaganych wpisów lub umieszczenie na wykresówce lub wydruku nieczytelnych wpisów ręcznych; lp.9.1 – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – za każdy pojazd.
Wyżej wymienione naruszenia stwierdzono po przeprowadzeniu kontroli przedsiębiorstwa J. S. i po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przestrzegania przepisów krajowych i unijnych w wykonywaniu transportu drogowego w okresie od 8 marca 2022 r. do 8 marca 2023 r.
Tytułem wstępu do rozważań trzeba wskazać, że art 92a ust. 1 u.t.d. przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym art. 92a ust. 5 ustawy zawiera ograniczenia sumy kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy w zależności od liczby zatrudnianych kierowców.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa.
Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Z kolei przepis art. 4 pkt 22 lit. "h" u.t.d. stanowi, że użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014", lub aktów wykonawczych do rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
Skarżący nie zakwestionował w skardze stwierdzonych przez organ naruszeń w zakresie lp. 5.12 i lp. 6.3.14 zał. nr 3 do u.t.d. Zakwestionował naruszenia w zakresie lp. 6.2.1 oraz lp. 9.1 zał. nr 3 do u.t.d., a także naruszenia przepisów: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i 3 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.
Zarzuty procesowe sformułowane w skardze sprowadzają się w istocie do stwierdzenia, że organ nie wystąpił o akta szkody dotyczącej zdarzenia z 6 grudnia 2022 r., przez co nie dążył do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego (w szczególności ustalenia daty oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę) oraz nie odniósł się w sposób całościowy do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. w zw. z zał. nr 3 lp. 6.2.1, przerzucając cały ciężar dowodowy na skarżącego.
Przeprowadzona przez sąd kontrola z urzędu wykazała pełną prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego. Należy przypomnieć, że w toku postępowania organy te stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organy ustalając stan faktyczny, kierowały się zasadami wynikającymi z przywołanych regulacji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli, dowodu rejestracyjnego pojazdu marki Renault o nr rej. [...], danych z CEPiK, wykresówek, kart kierowców i dalszej dokumentacji składającej się na akta sprawy, prawidłowo ustaliły fakt zaistnienia opisanych wyżej naruszeń.
Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego sprowadzają się w istocie rzeczy do prezentowania własnych ocen stanu faktycznego.
O ile należy zgodzić się ze skarżącym, że zgodnie z art. 7 k.p.a. to na organach ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to trzeba wskazać, że tak ukształtowana zasada ciężaru dowodu doznaje jednak przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza, gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 603/16; wyrok NSA z 30 października 2023, II GSK 796/20; te i przywołane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2007 r., II GSK 172/07, wyraził pogląd, który sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela, że nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania z lojalnego współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r., II GSK 616/20).
Powyższe stanowisko potwierdzają liczne przykłady z orzecznictwa, które akcentują, że obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego (por. wyroki NSA z: 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10; 10 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10). W ramach lojalnego współdziałania w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych, strona powinna przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Organ ma zatem obowiązek poszukiwania dowodów, niemniej jednak nie jest nieograniczony w tym zakresie, bowiem w świetle orzecznictwa z przepisu art. 77 § 1 k.p.a. nie wynika wcale, że na organ został przerzucony cały ciężar dowodowy w sprawie. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. Z wyżej wskazanego przepisu nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, że organy administracji obowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia sama środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA: z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96; z 25 kwietnia 2024 r., II GSK 133/21).
Na taką właśnie konstrukcję ciężaru dowodu w postępowaniu w zakresie sankcji przewidzianych w u.t.d. wskazuje treść art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Odnosząc się zatem do wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, sąd stwierdza, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Nieusprawiedliwione są zatem sformułowane w skardze zarzuty procesowe. Organ, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania.
Sąd nie stwierdził również żadnych wad co do nałożonych kar za stwierdzone naruszenia. Dotyczyły one naruszeń: z lp. 5.12 – przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej:
1/ o czas do 1 godziny,
2/ o czas od 1 godziny do mniej niż 3 godzin,
3/ za każdą rozpoczętą godzinę od 3 godzin;
Ip. 6.2.1. – niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi;
lp. 6.3.14 – nieumieszczenie na wykresówce lub wydruku wymaganych wpisów lub umieszczenie na wykresówce lub wydruku nieczytelnych wpisów ręcznych;
lp.9.1 – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego – za każdy pojazd. Przy czym skarżący zakwestionował naruszenia w zakresie lp. 6.2.1 oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ustalenia związane z zakwestionowanymi uchybieniami znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a wnioski organu co do podstawy prawnej wymierzenia kar oraz ich wysokości są prawidłowe.
Przeprowadzona przez sąd kontrola z urzędu wykazała prawidłowość ustaleń organu i zastosowanych w tym zakresie przepisów prawa również w zakresie pozostałych uchybień.
Pomimo twierdzenia skarżącego, że odnotował aktywność kierowcy, prędkość pojazdu i przebytą drogę podczas przejazdu 19 grudnia 2022 r., to nie przedstawił na to stosownego dowodu. Skarżący nie wykazał także, że pojazd pozostawał w naprawie w okresie, kiedy upłynął termin jego przeglądu i dopiero 19 grudnia 2022 r. możliwe było jego podstawienie do stacji kontroli pojazdów.
Z załączonego do odwołania pisma ubezpieczyciela z 21 grudnia 2022 r. wynika jedynie fakt zdarzenia drogowego z 6 grudnia 2022 r. W toku postępowania administracyjnego strona w żaden sposób nie wykazała, że pojazd marki Renault o nr rej. [...] po zdarzeniu z 6 grudnia 2022 r. pozostawał w naprawie i jak długo trwała ta naprawa. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dowodu, który uprawdopodobniłby stawiane przez siebie tezy. W szczególności nie przedstawił faktur lub rachunków wskazujących, że ww. pojazd był poddawany naprawom, mimo że w toku postępowania administracyjnego był pouczony o treści art. 92b ust. 1 i art. 92c u.t.d. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 29 marca 2023 r. – k. 38 akt administracyjnych). Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy wskazanie stronie postępowania, że nie podziela jej argumentacji o niesłusznym stwierdzeniu naruszeń z lp. 9.1 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. (strona 14 zaskarżonej decyzji) albowiem strona wykazała jedynie fakt zdarzenia drogowego, a nie udowodniła, że pojazd pozostawał w naprawie, jest wystarczające dla zrozumienia motywów podjętego rozstrzygnięcia.
W odwołaniu skarżący powołał się na treść art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 561/2006".
Zgodnie z jego treścią rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu. W orzecznictwie przyjmuje się, że ww. przepis dotyczy jazdy próbnej w ramach napraw albo konserwacji pojazdu dokonywanych po wykonanych naprawach mających na celu utrzymanie pojazdu w sprawności technicznej przez kierowcę wraz z mechanikiem albo mechanika, który ma odpowiednie kwalifikacje do kierowania danym pojazdem (wyrok NSA z 13 października 2016 r., II GSK 675/15). W sprawie strona nie wykazała i nie udowodniła, że przewóz drogowy w związku z wykonywaniem, którego doszło do naruszeń był wyłączony spod reżimu rozporządzenia nr 561/2006.
Odnośnie stwierdzenia, że przejazd z bazy do stacji kontroli pojazdów i z powrotem nie był związany z przewozem osób czy rzeczy, czyli w związku z działalnością przedsiębiorstwa, sąd wskazuje, że z powyższego nie wynika, by przejazd wykonany 19 grudnia 2022 r. nie pozostawał w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Zgodnie bowiem z przepisem art. 4 lit. a rozporządzenia nr 561/2006 "przewóz drogowy" dla celów niniejszego rozporządzenia jest to "każda podróż odbywana w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy".
W przypadku wykonywania przewozu na potrzeby własne (niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy) w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy istnieje obowiązek przestrzegania postanowień rozporządzenia nr 561/2006 (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 3 listopada 2011 r., II SA/Po 749/11). Każdy przejazd pojazdem przeznaczonym do transportu osób lub rzeczy, bez względu na cel podróży, a także bez względu na to, czy pojazd przewozi ładunek, bądź osoby, czy też porusza się bez ładunku i nie przewozi osób, powinien być kwalifikowany jako przewóz drogowy, chyba, że zachodzą warunki, o których mowa w art. 3 i 13 rozporządzenia nr 561/2006 (wyrok WSA w Gdańsku z 6 kwietnia 2017 r., III SA/Gd 133/17).
Tym samym uznać należy, że wykonany 19 grudnia 2022 r. przejazd z bazy do stacji kontroli pojazdów i z powrotem związany był z działalnością przedsiębiorstwa, a zatem winna być zarejestrowana aktywność kierowcy, prędkość pojazdu i przebytą drogę podczas tego przejazdu.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy rozważyły możliwość odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary w oparciu o art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis ten ma zastosowanie m.in. wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że przedsiębiorca wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. Przepis ten nie może jednak być interpretowany w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych prawem. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest bowiem uzależniona od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wymogom tym organy sprostały.
Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w art. 92b i 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1473/18). Przedsiębiorca nie może więc oczekiwać, ani wymagać od organu ustalania z urzędu okoliczności mających – ewentualne – znaczenie dla uwolnienia się tego podmiotu spod odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia.
Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest zatem łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa w tym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Z perspektywy podniesionych przez skarżącego w skardze argumentów i wniosków dowodowych istotne jest, że to przedsiębiorca transportowy, aby uwolnić się od odpowiedzialności musi wykazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
W związku z tym, art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć.
Zdaniem sądu w realiach sprawy trafnie organy przyjęły, że skarżący nie wskazał na żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d., a jak wynika z wyżej zaprezentowanych rozważań, ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w tych przepisach spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy.
Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych dowodów wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia jego odpowiedzialności. Słusznie zatem w kontrolowanej sprawie nie zastosowano przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Podsumowując, zdaniem sądu organy nie uchybiły zasadom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dokładając starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny w niniejszej sprawie, o czym świadczy treść uzasadnień wydanych w sprawie decyzji. Należy przyjąć, że dla potrzeb wydania zaskarżonych rozstrzygnięć zebrany materiał dowodowy jest kompletny i - w świetle zawartych w nich wyjaśnień - dawał organom podstawę do podjęcia ustaleń co do stwierdzenia, z jednej strony wskazanych naruszeń obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów u.t.d. i aktów prawa wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d., a z drugiej przyjęcia stanowiska, że skarżący nie spełnienia przesłanek określonych w art. 92c u.t.d., dających organom możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W kontekście zawartych w skardze wniosków dowodowych sąd stwierdza, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Przede wszystkim w tym miejscu trzeba zaznaczyć, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania.
Wyjaśnić także należy, że sądy administracyjne co do zasady nie prowadzą postępowania dowodowego i nie dokonują własnych ustaleń faktycznych.
Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.
Zatem przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych.
Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje także podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Załączone do skargi dokumenty datowane są na: 8 grudnia 2022 r., 9 grudnia 2022 r.,19 grudnia 2022 r., 21 grudnia 2022 r., 4 stycznia 2023 r., 12 stycznia 2023 r., a więc sprzed wszczęcia postępowania administracyjnego (zawiadomienie o wszczęciu z 29 marca 2023 r. – k. 38 akt administracyjnych). Przy czym okres naprawy pojazdu (od 7 grudnia 2022 r. do 18 grudnia 2022 r.) wynika jedynie z maila z 12 stycznia 2023 r. skierowanego od strony skarżącej do ubezpieczyciela (k. 24 akt sądowych).
Ponadto, przeprowadzenie dowodu z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może obejmować żądania "wystąpienia" przez sąd do innego sądu czy organu bądź podmiotu o nadesłanie akt lub dokumentu z tych akt oraz poszukiwanie tak widzianego dowodu za stronę i to w postępowaniu sądowym. To strona wnioskująca o przeprowadzenie dowodu ma taki dokument sądowi przedłożyć, zwłaszcza jeżeli twierdzi, że jest on istotny dla rozstrzygnięcia (tak NSA w wyroku z 11 lipca 2023 r., II GSK 1523/22).
Z powyższych względów skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.