I SA/Ke 331/25

I SA/Ke 331/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 81 ust. 3, art. 71 ust. 2, art. 81 ust. 1 i 2 i 5 i 11 i 11a,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92c ust. 1, art. 92a ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189a par. 2, art. 189f par. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 3 czerwca 2025 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 31 marca 2025 r.
nr [...] o nałożeniu na T. B. kary pieniężnej
w wysokości [...] zł.
Organ ustalił, że 20 lutego 2025 r. około godziny 10:08 na punkcie kontroli
[...] Marwice Zachód, kontroli poddano pojazd członowy składający się
z pojazdu marki SCANIA o nr rej. [...] oraz naczepy marki KOEGEL o nr rej. [...], którym kierował D. E.. Ww. pojazdem członowym wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy ze [...] do [...]. W toku analizy okazanych do kontroli dokumentów stwierdzono, że naczepa marki KOEGEL o nr rej. [...] nie posiada ważnego badania technicznego. W dowodzie rejestracyjnym o serii i nr [...] widnieje data upływu terminu badania 15 lutego 2025 r. Powyższe sprawdzono w bazie Centralnej Informacji o Pojazdach i Kierowcach.
Organ wskazał na art. 189a § 2 k.p.a., art. 92a ust. 1, 3 i 7 w zw.
z art. 93 ust. 1, art. 92b ust. 1, art. 4 pkt 22 lit. I ustawy z 6 września 2001 r.
o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 ze zm.) dalej "u.t.d.",
art. 71 ust. 1, art. 81 ust. 5 i art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo
o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.) dalej "p.r.d." i podniósł, że w związku z ujawnionym wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, do momentu zakończenia kontroli kierowca nie okazał żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez skontrolowany pojazd ważnego badania technicznego. Ponadto strona nie przedstawiła żadnego dokumentu, który świadczyłby o wykonaniu przedmiotowego badania przed kontrolą.
W ocenie organu z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez skarżącego przepisów prawa w zakresie wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego, potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego i materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony należycie już w momencie kontroli drogowej. Strona miała zapewniony czynny udział w sprawie o czym świadczą wniesione przez nią wyjaśnienia w sprawie.
Zdaniem organu przeprowadzona przez stronę wykładnia przepisów p.r.d. jest błędna. Okresowe badanie techniczne jest badaniem, które właściciel pojazdu ma obowiązek wykonać, celem wykazania, że dany pojazd jest zdatny i może zostać dopuszczony do ruchu drogowego. W myśl obowiązujących przepisów, aby pojazd został dopuszczony do ruchu drogowego, musi posiadać dowód rejestracyjny, który
z kolei uzyskuje się po rejestracji pojazdu. Jedną z przesłanek, jaką należy spełnić przy rejestracji pojazdu, jest uzyskanie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego, które stosownie do art. 81 ust. 3 p.r.d. jest po raz pierwszy przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ stwierdził, że przeprowadzenie badań technicznych po kontroli nie podważa ustaleń kontrolujących z dnia 20 lutego 2025 r. Przesłane przez skarżącego wraz z odwołaniem zaświadczenie nie stanowi dowodu, że w chwili kontroli pojazd był sprawny technicznie.
Zdaniem organu w sprawie nie ma zastosowania art. 189 e oraz f k.p.a. – organ nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia sankcji w niniejszej sprawie gdyż nie wystąpiły przesłanki egzoneracyjne, a przepisy działu IVa k.p.a. zostały w niniejszym przypadku wyłączone z mocy art. 189a § 2 k.p.a.
Organ przeprowadził również postępowanie w zakresie art. 92c ustawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania tego przepisu.
Na powyższą decyzję T. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
I. lp. 9.1 załącznika nr [...] do u.t.d. przez niewłaściwe jej zastosowanie wynikające
z błędnie przeprowadzonej wykładni przejawiające się nałożeniem sankcji na podstawie przywołanego tu przepisu w sytuacji nieprzedstawienia pojazdu do okresowego badania technicznego, podczas gdy badanie to nie przesądza
o zdatności pojazdu do ruchu drogowego;
II. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezastosowanie w sprawie pomimo zaistnienia okoliczności prawnych i faktycznych materializujący możliwość zastosowania pouczenia administracyjnego.
W ocenie skarżącego powodem uzasadniającym konieczność uchylenia skarżonej decyzji oraz umorzenia wszczętego i prowadzonego obecnie postępowania, jest brzmienie przepisu sankcjonującego lp. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy, który organy zastosowały wobec strony niniejszego postępowania. Wskazany tu delikt polega bowiem na wykonywaniu przewozu pojazdem nieposiadającym aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Strona prezentuje stanowisko, zgodnie z którym okresowe badanie techniczne nie potwierdza zdatności pojazdu do ruchu drogowego.
Dalszy wywód rozpocząć trzeba od podziału badań technicznych zapisanego w art 81 ust. 2 p.r.d. Zgodnie z zadekretowaną tam normą wyróżnić trzeba trzy rodzaje takich badań, tj. okresowe, dodatkowe oraz cyt.: co do zgodności
z warunkami technicznymi. Już z tego podziału strona wyciąga wniosek, iż badanie okresowe nie potwierdza zgodności pojazdu z warunkami technicznymi określonymi w p.r.d. oraz rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Badania określające zgodność z warunkami technicznymi są odmienną od okresowych kategorią sprawdzeń. Zostały one wskazane w analizowanej tu normie materialnej obok badań okresowych i dodatkowych - a nie jako frakcja badań okresowych. Zatem zgodnie z art. 81 ust. 2 p.r.d. wynik badań okresowych nie przesądza o tym, czy pojazd wypełnia, czy też nie wypełnia, określone w przepisach warunki techniczne ergo nie decyduje o zdatności pojazdu do ruchu drogowego. Tym samym brak takich badań stwierdzony w toku kontroli nie jest deliktem, którego znamiona opisane zostały pod Ip. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy. Zgodność co do spełniania warunków technicznych jest odrębnym rodzajem badania, co wynika
z treści art. 81. ust 2 p.r.d., a w trakcie badania okresowego nie weryfikuje się zgodności z warunkami technicznymi.
W konsekwencji więc jawi sią stan prawny, w którym odbycie z wynikiem pozytywnym okresowych badań technicznych nie przesądza o zdatności jakiegokolwiek pojazdu do ruchu drogowego. Z kolei negatywny wynik okresowego badania także nie skutkuje brakiem możliwości poruszania się danym pojazdem po drodze. Funkcję dopuszczenia do ruchu drogowego danej jednostki pojazdowej pełnią całkowicie inne badania, wymienione jako trzecie w art. 81 ust 2 p.r.d.
Skarżący dodał, że w sporne badanie zostało wykonane po powrocie
z wyjazdu, w toku którego dokonano sprawdzenia dającego początek niniejszej sprawie. Jako dowód strona przedłożyła kopię dowodu rejestracyjnego
z odpowiednim wpisem. Dlatego też w sprawie winien znaleźć zastosowanie
art. 92c ust. 1 ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, co stanowi naruszenie ujęte pod lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Zgodnie z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - za każdy pojazd – podlega karze pieniężnej 2000 zł
W sprawie poza sporem jest, że podczas kontroli 20 lutego 2025 r. stwierdzono, że naczepa marki Koegel o nr rej. T. [...] nie posiada ważnego badania technicznego - w dowodzie rejestracyjnym widniała data upływu terminu badania 15 lutego 2025 r.
Skarżący kwestionuje zasadność i podstawy prawne nałożenie kary. W ocenie skarżącego bowiem okresowe badania techniczne nie potwierdzają zdatności pojazdu do ruch drogowego. Według skarżącego takim badaniem jest badanie,
o którym mowa w art. 81 ust. 3 p.r.d. tj., badanie pojazdu co do zgodności
z warunkami technicznymi. Przepis lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. nie dotyczy zaś takich badań.
Sąd stwierdza, że stanowisko skarżącego nie znajduje potwierdzenia
w przepisach prawa, a w szczególności, w mających zastosowanie w sprawie ustawie Prawo o ruchu drogowym o ustawie o transporcie drogowym.
Wymaga wyjaśnienia, że w świetle art. 71 ust. 2 p.r.d. pojazd zdatny do ruchu to pojazd dopuszczony do ruchu. Pojazdy zostają natomiast dopuszczone do ruchu, jeżeli m.in. odpowiadają warunkom technicznym określonym w art. 66.
Z godnie z art. 66 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym pojazd uczestniczący
w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; 2) nie zakłócało spokoju publicznego przez powodowanie hałasu przekraczającego poziom określony w przepisach szczegółowych; 3) nie powodowało wydzielania szkodliwych substancji w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych; 4) nie powodowało niszczenia drogi; 5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu; 6) nie powodowało zakłóceń radioelektrycznych w stopniu przekraczającym wielkości określone w przepisach szczegółowych.
Zdatność pojazdu do ruchu (zgodność z warunkami technicznymi) potwierdzają natomiast badania techniczne tego pojazdu. Przepis art. 81 ust. 1 p.r.d. nakłada na właścicieli pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru, przyczepy lub samochodu osobowego przeznaczonego do zawodów sportowych, obowiązek przedstawienia każdego z ww. pojazdów do badania technicznego
W świetle art. 81 ust. 2 p.r.d. badania techniczne dzieli się zaś na: 1. badania okresowe, 2. badania dodatkowe oraz 3. badania co do zgodności z warunkami technicznymi. Wszystkie trzy rodzaje badań dotyczą sprawdzenia zgodności pojazdów z warunkami technicznymi. Podział ten nie dotyczy rodzaju przeprowadzanych badań, jak chce tego skarżący, ale m.in. częstotliwości przeprowadzanych badań w zależności m.in. od rodzaju pojazdów.
Podstawowym badaniem technicznym dotyczącym większości pojazdów jest badanie okresowe. Co do zasady okresowe badanie techniczne pojazdu przeprowadza się corocznie (art. 81 ust. 5 p.r.d.).
Zakres przeprowadzanych badań okresowych określają przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
z 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz dokumentów stosowanych przy tych badaniach
(Dz. U. z 2024 r., poz. 141) wydanego na podstawie art. 81 ust. 15 p.r.d. W § 1 rozporządzenia prawodawca stwierdził, że badania techniczne polegają na sprawdzeniu, czy pojazd odpowiada warunkom technicznym określonym
w wymienionych w nim aktach prawnych (pkt 1) i ocenie prawidłowość działania pojazdu (pkt 2). Natomiast w § 2 określono zakres okresowego badania technicznego, stwierdzając, że badaniu podlega sprawność działania poszczególnych zespołów i układów pojazdu, w tym w szczególności pod względem bezpieczeństwa jazdy i ochrony środowiska wymieniając w ust. 1 pkt 3 lit. od a do i) poszczególne zespoły i układy podlegające badaniu związane niewątpliwie
z zdolnością pojazdu do ruchu drogowego.
Badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi dotyczą zaś szczególnych sytuacji i określonych rodzajów pojazdów, np. pojazdu wyposażonego w blokadę alkoholową (art. 81 ust. 11 pkt 10 p.r.d), pojazdu zabytkowego przez pierwszą rejestracją (art. 81 ust. 11a p.r.d.), samochodu osobowego przeznaczonego do zawodów sportowych (art. 81 ust. 11b p.r.d.).
Z takimi pojazdami nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Nie ulega wątpliwości, że wszystkie wymienione badania techniczne mają potwierdzać spełnianie przez pojazd określonych w przepisach warunków technicznych, a w rezultacie jego sprawność i zdatność do ruchu drogowego
Z przywołanych wyżej regulacji wynika też, że istnieje wymóg posiadania przez właściciela pojazdu aktualnego badania technicznego.
Błędnie zatem wywodzi skarżący, że badanie okresowe nie potwierdzają zgodności pojazdu z warunkami technicznymi określonymi w ustawie Prawo o ruchu drogowym.
W konsekwencji również bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność wykonania okresowego badania technicznego z wynikiem pozytywnym 20 lutego 2025 r., już po przeprowadzeniu kontroli. Nawet dobry stan techniczny pojazdu nie zwalnia z konieczności wykonania badań okresowych pojazdu najpóźniej w ostatnim dniu ważności poprzedniego badania, tj. w niniejszym przypadku 15 lutego 2025 r. Po tym dniu pojazd nie mógł legalnie poruszać się po drogach publicznych.
Okoliczność ta nie uzasadnia również zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Stosownie do powołanej regulacji nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy
i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane
z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Do tego by uwolnić się od odpowiedzialności podmiot wykonujący przewozy musi zatem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych
w art. 92c u.t.d. spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie.
Sąd zaakceptował stanowisko organu, według którego skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 92c u.t.d.
W związku z tym, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej została odrębnie uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d., w sprawie nie ma zastosowania
art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Reguła kolizyjna art. 189a § 2 k.p.a. daje pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom Działu IVa k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 248/21, podniósł, że z przywołanej regulacji - i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie
w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania
w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.