I SA/Ke 281/24

I SA/Ke 281/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Andrzej Mącznik
Artur Adamiec /przewodniczący/
Magdalena Chraniuk-Stępniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 76 par 1, art. 77 par 1, art. 80 i art. 107 par 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 4 pkt 22 lit. h, art. 72 pkt 1, art. 74 ust. 1, art. 85 ust. 2 pkt 1, art. 92a ust. 1 i 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 maja 2024 r. nr BP.500.206.2023.0165.KI13.565127 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: inspektor) decyzją z 13 maja 2024 r. nr BP.500.206.2023.0165.KI13.565127 utrzymał w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 15 czerwca 2023 r. nr WITD.DI.0152.WI/XIII0465/10/23/KP o nałożeniu na S. S. kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
Organ wyjaśnił, że wobec S. S., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą C.-T. S. S. S., przeprowadzono kontrolę, w toku której stwierdzono naruszenia z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140), dalej: u.t.d.:
1. lp. 5.1- przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 9 godzin w sytuacji, gdy kierowca dwukrotnie w danym tygodniu wydłużył jazdę dzienną do 10 godzin, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych, za czas powyżej 15 minut do mniej niż 1 godziny;
2. lp. 5.2 - przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone o czas do mniej niż 1 godziny, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych;
3. Ip. 5.5 - skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego, o czas do 1 godziny, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych, o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych;
4. lp. 5.11- przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; o czas do mniej niż 30 minut, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych, o czas od 30 minut do mniej niż 1 godzina i 30 minut, karą w wysokości [...] złotych, za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut, karą w wysokości [...] złotych, międzynarodowym okazjonalnym przewozie osób, w godzinach od 22°° do 6°°, gdy pojazd obsługuje jeden kierowca: o czas do mniej niż 1 godzina i 30 minut - karą w wysokości [...] złotych, za każdą rozpoczętą godzinę od 3 godzin karą w wysokości [...] złotych;
5. lp. 5.12 - przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej: konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść lp. 5.12 załącznika nr [...] do u.t.d., który sankcjonuje przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej, o czas do 1 godziny, karą [...] złotych, o czas od 1 godziny do mniej niż 3 godzin, karą [...] złotych, za każdą rozpoczętą godzinę od 3 godzin karą [...] złotych;
6. Ip. 6.3.11 - niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za każdy dzień sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych maksymalnie [...] złotych;
7. lp. 6.3.17 - naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy za każdego kierowcę sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych;
8. lp. 1.6 - niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części, sankcjonowane jest karą w wysokości [...] złotych.
Organ opisał w treści decyzji powyższe naruszenia wskazując ich zakres, podstawę prawną oraz wysokość wymierzonej kary pieniężnej.
Co do naruszenia z lp. 1.6 wyjaśnił, że w związku z prowadzoną kontrolą wzywał przedsiębiorcę m.in. do okazania danych cyfrowych z urządzeń rejestrujących i z kart kierowców, którzy wykonywali przewozy w okresie pomiędzy dniem 1 sierpnia 2022 r., a dniem 31 października 2022 r. zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. Ponadto stronę wzywano m.in. do przedłożenia dokumentów związanych z wykonywanymi przewozami drogowymi. Dokumenty, o które wzywał organ, nie zostały przedstawione, co zostało odnotowane w protokole z okazania dokumentów z dnia 16 stycznia 2023 r.
Analiza przedstawionych danych cyfrowych wczytanych z kart zatrudnionych kierowców i z tachografów użytkowanych pojazdów samochodowych nie umożliwiła jednoznacznego ustalenia tras przewozów, realizowanych przez przedsiębiorcę w okresie kontroli, przestrzegania przepisów dotyczących czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców, tj. od 1 sierpnia 2022 r. do 30 października 2022 r. Porównując przedstawione przez stronę dane cyfrowe z danymi z Elektronicznego Systemu Poboru Opłat otrzymanymi od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej organ kontrolny zauważył, że wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do przewozów realizowanych do [...]. Z analizy zapisów w tachografach pojazdów prowadzonych przez A. P. wynikało, że były to fragmenty przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorcę do [...]. Pojazdy przejmowane były przez A. P. na bazie strony, a oddawane "w trasie" innym kierowcom.
Strona w toku trwania kontroli w siedzibie podmiotu nie wykazała A. P., jako wykonującego przewozy drogowe na jej rzecz, i pomimo dwukrotnych wezwań organu kontrolnego nie przedstawiła do kontroli zapisów z jego karty kierowcy. W piśmie z 27 stycznia 2023 r. strona stwierdziła, że nie posiada zapisów z karty kierowcy A. P..
W dniu rozpoczęcia kontroli, tj. 16 stycznia 2023 r. strona przedstawiła umowy najmu, z których wynika, że A. P. nie był pracownikiem strony, a jedynie jako osoba prywatna wynajmował od niej pojazdy samochodowe. Według umów A. P., jako osoba prywatna, tj. nie prowadząca żadnej działalności gospodarczej, wynajmował od strony pojazdy o numerach rejestracyjnych: [...], [...], [...], [...] na okresy od jednego do maksymalnie trzech dni. Są to ciągniki samochodowe, które wynajmowane bez naczep nie są przydatne do prywatnego użytku, tj. nie związanego z żadną działalnością gospodarczą. Ustalono, że w ten sposób w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r. kierowca A. P. przejechał pojazdami przedsiębiorcy łącznie dystans ok. 13.800 km.
Organ kontrolny wzywał A. P. na przesłuchanie w charakterze świadka, informując o tym fakcie stronę. Z powodu przebywania A. P. za granicą, nie było możliwe przesłuchanie go w charakterze świadka w celu wyjaśnienia wątpliwości i ustalenia charakteru wykonywanych przez niego przedmiotowych przewozów.
Aby jednoznacznie określić charakter przewozów wykonywanych przez stronę, organ kontrolny pismem z 15 lutego 2023 r., wezwał S. S. do przedstawienia kopii wszystkich dokumentów przewozowych (CMR) związanych ze wszystkimi przewozami międzynarodowymi wykonanymi przez stronę w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r. Strona nie odpowiedziała w żaden sposób na przedmiotowe wezwanie.
Wobec powyższego, po wyczerpaniu innych możliwości ustalenia charakteru przedmiotowych przewozów pismem z 27 marca 2023 r. organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa, jednak strona nie stawiła się na przesłuchanie. Następnie kontrolujący funkcjonariusz próbował skontaktować się ze stroną telefonicznie, jednakże bezskutecznie.
W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że stwierdzono niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w części poprzez nieprzedstawienie do kontroli wymaganej dokumentacji, ani też niezłożenie merytorycznych wyjaśnień, uniemożliwiając w części przeprowadzenie kontroli w zakresie:
1. ustalenia faktycznych tras oraz charakteru wykonywanych przewozów, a zatem przestrzegania przepisów dotyczących czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców wykonujących zlecane zadania transportowe. Pomimo wezwań nie przedstawiono do kontroli żadnych dokumentów przewozowych dotyczących przewozów międzynarodowych zrealizowanych w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r. (w szczególności do [...]), w związku z czym nie można było ustalić, czy zapisy wykonywane przez tachograf na kartach kierowców są zapisami kompletnymi i zawierają wszystkie czynności faktycznie wykonywane przez kierowców prowadzących pojazdy, czy te czynności wykonywane w obszarze przewozów łączonych (zmiany kierowców "w trasie") nie zostały w ogóle zarejestrowane, a kierowca wpisem manualnym zapisał na swojej karcie jako "odpoczynek";
2. kontroli prawidłowości obsługi tachografów cyfrowych zamontowanych w pojazdach użytkowanych przez stronę przez wszystkich kierowców, którzy wykonywali przewozy w okresie pomiędzy dniem 1 sierpnia 2022 r., a dniem 31 października 2022 r.
Kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny wynosi łącznie [...] złotych.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w protokole kontroli (w załączniku do protokołu) nie ma zapisanego naruszenia z lp. 1.6 załącznika nr [...] do u.t.d., organ wyjaśnił, że kara ta nie została nałożona za to, że strona nie stawiła się osobiście w siedzibie WITD w dniu 12 kwietnia 2023 r. Fakt, że naruszenie to nie zostało stwierdzone w protokole kontroli wynikał z tego, że organ kontrolny w toku kontroli stwierdził, że kierowca A. P. w okresie od 1 sierpnia 2022 r. - 31 października 2022 r., przejechał pojazdami strony łącznie dystans 13.800 km. Wezwanie organu z 27 marca 2023 r., adresowane do przedsiębiorcy, było wynikiem tego, że strona nie wyjaśniła w toku trwania kontroli okoliczności wykonywania jej pojazdami przewozów przez ww. kierowcę. Strona nie przedłożyła żadnych dowodów i dokumentów odnośnie tych przejazdów. Wobec niemożności przesłuchania kierowcy A. P., działania podjęte przez organ kontrolny, mające na celu ustalenie faktycznych przejazdów i pracy tegoż kierowcy, należy uznać za prawidłowe. Również rozszerzenie postępowania administracyjnego o kolejne naruszenie, określone w lp. 1.6 jest prawidłowe. Strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających stawiane w odwołaniu tezy. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że przedsiębiorca wykonywał przejazdy wyłączone z obowiązku rejestracji czasu pracy na mocy wyłączenia z art. 3 lit. g rozporządzenia 561/2006.
Organ wyjaśnił, że to na przedsiębiorcy prowadzącym przedsiębiorstwo transportowe spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, mający na celu przeciwdziałanie naruszeniom wymogów ustawy. W odwołaniu strona nie wskazała na żadne okoliczności, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d. Ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy, gdyż to on wywodzi z tych przepisów skutki prawne prowadzące do zwolnienia się z odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie przepisów prawa.
Na powyższą decyzję S. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zaskarżyła ją w części, w jakiej nałożono karę [...] zł. Wnosząc o uchylenie decyzji w tej części zarzuciła naruszenie:
- art. 92a ust. 1 w zw. z zał. nr 3 lp. 1.6 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w tym sanowanie nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla naruszenia stwierdzonego podczas kontroli w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy kontrola się zakończyła;
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 107 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 1 i ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przez uznanie, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie czynności kontrolnych;
- art. 7 w zw. z art. 7 i art. 107 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz brakiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;
- art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę "pogłębiania obywateli" do organów państwa, a co przejawiło się w pobieżnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, przez co organ uznał, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające ukaranie skarżącej;
- art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranych dowodów, co przejawiło się przyjęciem, że na podstawie zebranego materiału dowodowego należało uznać za zasadne ukaranie skarżącą karą w wysokości [...] zł;
- art. 7, 8, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, zebranie materiału dowodowego w sposób niezupełny oraz wydanie decyzji bez uwzględnienia słusznego interesu strony;
- art. 1, 9, 75, 77, 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak zrozumiałego uzasadnienia wydanych decyzji.
Skarżąca wskazała, że podczas kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie okazane zostały do kontroli wszystkie żądane dokumenty. Przekazano ponadto informacje na piśmie dotyczące pojazdów, które w okresie objętym kontrolą nie były użytkowane przez kontrolowanego, w tym zestawienia okresów, w których pojazdy były w dyspozycji innych podmiotów, ilość przejechanych km oraz umowę najmu. A. P. był najemcą i w okresie objętym kontrolą, na podstawie umowy wynajmował pojazdy na okres od 1 do 3 dni. Po zwrocie pojazdu A. P. płacił za wynajem zgodnie ze stawką określoną w umowie najmu, co każdorazowo było dokumentowane. Kopie dokumentów potwierdzających zapłaty za wynajem, kopie umowy najmu i zestawienia okresów korzystania z pojazdów zostały przedstawione podczas kontroli. Ze względu na fakt, że najemca A. P. wykonywał przewozy wynajętymi pojazdami na własną rzecz, przedsiębiorca nie miał podstaw do tego aby sczytywać jego kartę kierowcy i okazywać pliki pobrane z jego karty kierowcy podczas kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie. Zatem podczas kontroli przedsiębiorca nie okazał danych z karty kierowcy A. P.. Natomiast skarżąca przedstawiła i udostępniła organowi żądaną dokumentację w trakcie przeprowadzonej kontroli. Wszystkie zatem okoliczności związane z wynajęciem samochodów A. P. zostały ujawnione w trakcie toczącego się postępowania. Bezpodstawnym zatem było domaganie się przez organ składania dodatkowych wyjaśnień, czy także dokumentów po przeprowadzonej kontroli.
Strona wyraziła stanowisko, że kontrola przedsiębiorcy rozpoczyna się w dacie okazania podmiotowi kontrolowanemu legitymacji służbowej kontrolującego i upoważnienia do jej przeprowadzenia wraz z podjęciem pierwszej czynności kontrolnej (art. 79a ust. 1 i art. 79b u.s.d.g. oraz art. 75 ust. 1 u.t.d.). Natomiast zakończenie kontroli następuje z dniem sporządzenia protokołu kontroli i doręczenia go kontrolowanemu przedsiębiorcy. Kontrola w przedsiębiorstwie C.-T. S. S. S. została zakończona 31 stycznia 2023 r., co potwierdza protokół kontroli sporządzony tego dnia przez inspektora A. W.. W protokole tym zapisano datę zakończenia kontroli - 31 stycznia 2023 r. W załączniku do protokołu kontroli zapisane zostały naruszenia przepisów stwierdzone w trakcie kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie, ale nie ma tam zapisanego naruszenia z Ip. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d.
Organ podkreśla brak ustosunkowania się strony na wezwanie po przeprowadzonej kontroli pomijając okoliczność, że wszystkie dokumenty dotyczące A. P. zostały organowi przekazane. W trakcie kontroli organ, będąc świadom i posiadając wiedzę na temat przedmiotowego najmu, nie wzywał strony do przedłożenia dodatkowej dokumentacji czy w tym kierunku złożenia wyjaśnień.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja w tej części, w której Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na S. S. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie z lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. Zadaniem skarżącej, stwierdzenie tego naruszenia jest nielegalne, ponieważ nastąpiło już po zakończeniu kontroli. Ponadto podniosła, że nie przekazała dokumentów odnoszących się do A. P., ponieważ był on najemcą pojazdów. Zdaniem sądu, twierdzenia skarżącej nie zasługują na aprobatę.
Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie.
Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Z kolei przepis art. 4 pkt 22 lit. "h" u.t.d. stanowi, że użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in. z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 165/2014", lub aktów wykonawczych do rozporządzenia (UE) nr 165/2014.
Zastosowana przez organ kara pieniężna z lp. 1.6 załącznika nr 3 do u.t.d. dotyczy niepoddania się lub uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli w całości lub w części (kara [...] zł). Przed odniesieniem się do tej kwestii wymaga jednak uprzednio wyjaśnienia, że działania kontrolne przeprowadzane przez służby Inspekcji Transportu Drogowego uregulowane zostały w rozdziale 9 i 10 ustawy o transporcie drogowym, a dodatkowo w rozdziale 11 dotyczącym kar pieniężnych. Zawarte we wskazanych rozdziałach przepisy określają przedmiotowo zadania kontrolne inspekcji oraz kompetencje jej organów, wyszczególniając podmioty podlegające kontroli inspekcji, precyzując tryb dokonywania kontroli oraz obowiązki jakie spoczywają na kontrolowanych podmiotach. Stwierdzone w toku postępowania kontrolnego naruszenia prawa, o których mowa w art. 92a u.t.d., nakazują organowi przeprowadzającemu kontrolę nałożyć karę w określonej załącznikiem do ustawy wysokości. Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.t.d., karę pieniężną, o której mowa m.in. w art. 92a ust. 1 i 2 nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Pomiędzy dwoma powyższymi trybami postępowania zachodzi związek, który wyraża się zależnością postępowania administracyjnego od ustaleń, jakie zostały poczynione w trakcie kontroli. Niekorzystne dla podmiotu kontrolowanego wyniki tej kontroli stanowią podstawę faktyczną do wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 k.p.a., a w razie potwierdzenia ustaleń zawartych w protokole kontroli - do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Powyższe prowadzi do wniosku, że w znaczeniu materialnym i procesowym postępowanie kontrolne i postępowanie administracyjne, mimo zachodzącego między nimi związku, stanowią dwa różne tryby działania organu, niepodlegające jednej regulacji. Podejmowane przez uprawnione do tego organy działania i czynności kontrolne, w tym sporządzenie protokołu z kontroli, pozostają poza postępowaniem administracyjnym o nałożeniu kary pieniężnej, które to postępowanie w dacie sporządzenia protokołu (art. 74 ust. 1 u.t.d.) jeszcze się nie toczy. Niemniej, protokół, o którym mowa stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i co istotne - dowód w przyszłym postępowaniu administracyjnym, którego wszczęcie zależy od zawartego w protokole stwierdzenia naruszenia prawa.
Co jednak znamienne, protokół ten jest jedynie punktem wyjścia do ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach o nałożenie kar za poszczególne naruszenia. Zatem późniejsze wyjaśnienie w przeprowadzonym postępowaniu, czy i jakie naruszenia rzeczywiście miały miejsce, nie może być uznane za jakiekolwiek naruszenie przepisów postępowania.
Powyższe oznacza, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej, że brak stwierdzenia w protokole naruszenia nie pozwala na nałożenie kary pieniężnej w tym zakresie, jeśli naruszenie to stwierdzono już po zakończeniu kontroli, w toku postępowania administracyjnego. Akceptacja stanowiska skarżącej prowadziłaby w istocie do przyjęcia poglądu, że niecelowe jest prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy sporządzony w wyniku kontroli protokół stwierdza określone naruszenia prawa. Innymi słowy, jeśli podjęte w postępowaniu kontrolnym czynności ujawniły naruszenia przedsiębiorcy dopiero na etapie postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu jest stwierdzenie tego naruszenia i nałożenie kary w drodze decyzji.
Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie w trakcie kontroli organ uzyskał dostęp do dokumentacji przedsiębiorcy, w tym do danych cyfrowych wczytanych z kart kierowców i z tachografów. Dalsze czynności organu podjęte z urzędu w toku postępowania administracyjnego (w tym uzyskanie informacji od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) wykazały, że udostępnione materiały były fragmentaryczne, co uniemożliwiało przeprowadzenie kontroli w części. Nie można było ustalić w pełni tras kierowców, czasu pracy, przerw czy odpoczynków oraz prawidłowości obsługi tachografów cyfrowych zamontowanych w pojazdach przez wszystkich kierowców skarżącej wykonujących przewozy. Należy przy tym zauważyć, że strona pismem z 24 kwietnia 2023 r. została zawiadomiona o tych okolicznościach, oraz że prowadzone postępowanie administracyjne zostało rozszerzone w zakresie naruszenia określonego w lp. 1.6.
Zdaniem sądu przekazane przez stronę materiały wzbudziły słuszne i uzasadnione wątpliwości organu co do roli A. P. w przedsiębiorstwie skarżącej.
Analiza zapisów tachografów pojazdów prowadzonych przez A. P. wykazała, że były to fragmenty przewozów drogowych wykonywanych przez przedsiębiorcę do [...]. W opisanych przez organ I instancji na stronie 19 uzasadnienia decyzji przypadkach, A. P. przejmował pojazdy z bazy przedsiębiorcy, następnie prowadził je przez fragment trasy i przekazywał pojazdy kolejnym kierowcom – pracownikom S. S., którzy dalej wykonywali nimi przejazdy do [...]. Znamienne przy tym jest, że A. P. przejechał pojazdami przedsiębiorcy łącznie dystans prawie 14.000 km. Zawarł on wprawdzie (jako osoba prywatna) umowy ze skarżącą, jednakże ponieważ dotyczyły one ciągników samochodowych nieprzydatnych do prywatnego użytku, słusznie wzbudziły wątpliwości organu co do sensu ekonomicznego i celu ich zawarcia.
Niewątpliwie zatem fragmenty jazdy A. P. mogły być rozumiane jako wykonywanie przewozu w ramach przedsiębiorstwa C.-T. S. S. S.. Świadczy o tym skala tych przewozów oraz okoliczność, że stanowiły element trasy wykonywanej w ramach prowadzonej przez skarżącą firmy.
Prawidłowo zatem organ podważywszy wiarygodność przedłożonych umów najmu dążył następnie do wyjaśnienia kwestii mających wpływ na realizację przedmiotu kontroli. W tym celu podjął szereg czynności – wzywał do złożenia pełnej dokumentacji, podjął próbę przesłuchania w charakterze świadka A. P. oraz wezwał stronę do złożenia wyjaśnień.
Okoliczność, że A. P. realizował przejazdy w ramach prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa nakładał na nią obowiązek przedłożenia całości dokumentacji z tym związanej. Tymczasem w sprawie miała miejsce sytuacja, w której kontrolujący wezwali przedsiębiorcę do przedstawienia zapisów z karty kierowcy A. P.. Następnie pismem z 25 lutego 2023 r. organ wezwał S. S. do przedstawienia wszystkich dokumentów przewozowych związanych z przewozami międzynarodowymi wykonywanymi przez stronę w okresie od 1 sierpnia 2022 r. do 31 października 2022 r. Strona nie dopełniła tych czynności. Nie stawiła się również w organie, mimo wezwania z 27 marca 2023 r.
Zdaniem sądu, zachowanie takie prawidłowo organ zakwalifikował do naruszenia z lp. 1.6. Z przepisu art. 72 pkt 1 u.t.d. wynika, że kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a w szczególności udzielić ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazać dokumenty lub inne nośniki informacji oraz udostępnić dane mające związek z przedmiotem kontroli. Ponadto na podstawie art. 85 ust. 2 pkt 1 u.t.d., osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo do żądania od przedsiębiorcy i jego pracowników pisemnych lub ustnych wyjaśnień, okazania dokumentów i innych nośników informacji oraz udostępnienia wszelkich danych mających związek z przedmiotem kontroli. Mimo, że skarżąca została zobowiązana do przedstawienia stosownych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień, nie uczyniła tego w takim zakresie jaki pozwalał na dokonanie pełnej kontroli przestrzegania w przedsiębiorstwie przepisów prawa dotyczących czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców wykonujących zlecane zadania transportowe. Pomimo wezwań nie przedstawiono do kontroli żadnych dokumentów przewozowych dotyczących przewozów międzynarodowych (w szczególności do [...]), w związku z czym uniemożliwiono ustalenie, czy zapisy wykonywane przez tachograf na kartach kierowców są zapisami kompletnymi i zawierają wszystkie czynności faktycznie wykonywane przez kierowców prowadzących pojazdy. Nie było też możliwości pełnej kontroli prawidłowości obsługi tachografów cyfrowych zamontowanych w pojazdach użytkowanych przez stronę przez wszystkich kierowców, którzy wykonywali przewozy w kontrolowanym okresie.
Zachowania te wypełniają znamiona z lp. 1.6. W istocie bowiem organ nie przeprowadził, z przyczyn leżących po stronie przedsiębiorcy, kontroli rzeczonych materiałów. Naganność tego zachowania znalazła odzwierciedlenie w wysokości kary – [...] zł.
Zdaniem sądu, prawidłowe jest też stanowisko organu odwoławczego wskazujące, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z treścią pierwszego przepisu, nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 grudnia 2019 r. II GSK 3532/17 wyjaśnił, że właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje nie tylko przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy. Obejmuje ona bowiem przede wszystkim stały, wnikliwy nadzór nad zatrudnionymi pracownikami, wykrywanie naruszeń przepisów i stosowną, przewidzianą przepisami prawa pracy reakcję. By móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy.
Z kolei przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (...).
Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest zatem łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa w tym przepisie mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.
Co jednak istotne w sprawie, to przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zarówno określone w art. 92b ust. 1, jak i w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ciężar udowodnienia okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w tych przepisach spoczywa każdorazowo na podmiocie wykonującym przewóz drogowy, bowiem to on musi wykazać, a nie bez dowodów jedynie wskazać, że dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na powstałe naruszenia przepisów transportu drogowego, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi podać konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami. Dowody te powinny być zaś dostarczone lub przynajmniej wskazane przez przedsiębiorcę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1473/18).
Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących na spełnienie przesłanek wyłączenia jej odpowiedzialności. To zaś uzasadnia brak zastosowania w sprawie przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Podsumowując, podniesionymi w skardze okolicznościami skarżąca nie podważyła prawidłowości ustaleń dokonanych w zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a. Podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy – art. 77 § 1 k.p.a., oceniając go z zachowaniem zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji spełnia zaś wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo też zastosował przepis art. 92a ust. 1 w zw. z załącznikiem nr 3 lp. 1.6 u.t.d.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.