I SA/Ke 258/26

I SA/Ke 258/26 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10 par. 1, art. 40 par. 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2026 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 14 maja 2026 r.
nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...]
z 20 listopada 2025 r. nr [...] orzekającą o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami S. P. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, T z powodu otrzymania informacji o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia.
W uzasadnieniu kolegium wskazało, że starosta 22 października 2025 r. otrzymał wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J.
z 17 października 2025 r. w przedmiocie skierowania S. P. na badania lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prokuratura Rejonowa prowadziła dochodzenie o przestępstwo z art. 226 § 1 k.k. w toku którego rozpoznano u strony ograniczone zaburzenia osobowości z cechami osobowości paranoicznej. Powyższa choroba charakteryzuje się nieufnością, podejrzliwością, okresowym niepokojem, zewnętrznym stępieniem afektu, przewagą reagowania emocjonalnego. Kliniczne objawy powyższego zaburzenia mogą zagrażać bezpieczeństwu komunikacyjnemu. W ocenie organu, mając na uwadze treść opinii biegłych, zachodziło uzasadnione podejrzenie, że zdolność strony do kierowania pojazdami mechanicznymi może być ograniczona, a w konsekwencji starosta wydał decyzję z 20 listopada 2025 r.
Wskazując na art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r., poz. 1226 ze zm.) kolegium podniosło, że zgromadzony niniejszej sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje
o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych strony do kierowania pojazdami. Bowiem oczywistym jest, że ww. zaburzenia rozpoznane u odwołującego stanowią istotne wyzwanie w kontekście bezpieczeństwa ruchu drogowego, co z kolei stanowi realne zagrożenie bezpieczeństwu ruchu drogowego i naraża jego uczestników na szkodę.
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, że decyzję skierowano do samego S. P. zamiast do jego pełnomocnika – M. P. - kolegium stwierdziło, że w sytuacji kiedy strona po otrzymaniu decyzji organu I instancji nie podnosiła faktu nieprawidłowości w doręczeniu tej decyzji
i wniosła w ustawowym terminie odwołanie, należy przyjąć, że doręczenie decyzji odwołującemu zamiast pełnomocnikowi było skuteczne. Strona ma prawo podjąć każdą czynność w sprawie z pominięciem pełnomocnika. W przeciwnym wypadku doszłoby do swoistego "ubezwłasnowolnienia" strony postępowania, która nie miałaby prawa do podjęcia samodzielnie (z pominięciem ustanowionego pełnomocnika) żadnej czynności w sprawie toczącej się z jej udziałem. Skuteczne wniesienie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji doręczonej stronie,
a nie jej pełnomocnikowi, wyłącza możliwość uznania doręczenia tej decyzji za nieprawidłowe. Zatem doręczenie decyzji stronie zamiast pełnomocnikowi nie wyklucza skuteczności wniesienia odwołania, jeśli strona skorzystała z tego prawa
w terminie. Organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie.
Na powyższą decyzję S. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej zmianę poprzez wydanie decyzji stwierdzającej brak podstaw do skierowania go na badania lekarskie. Wskazał, że sprawa "jest prawdopodobnie tylko i wyłącznie działaniem mającym na celu odegranie się na nim, nękanie go i utrudnianie mu funkcjonowania
w społeczeństwie". Odniósł się do sporządzonej opinii sądowo-psychiatrycznej. Zarzucił także naruszenie zasad postępowania administracyjnego podnosząc, że udzielił pełnomocnictwa w sprawie swojemu bratu, a więc decyzja winna zostać doręczone pełnomocnikowi co nie miało miejsca i to uchybienie ma istotne znaczenie. Podtrzymał też zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została
z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału
w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.)
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja orzekająca o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W świetle zaś art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Z momentem zaś ustanowienia pełnomocnika staje się on podmiotem wszelkich praw i obowiązków procesowych strony pozostających w zakresie pełnomocnictwa. Kompetencje pełnomocnika obejmują zarówno uprawnienia czynne jak i bierne strony postępowania. Pełnomocnik powinien być zatem adresatem wszystkich pism kierowanych do strony (art. 40 § 2 k.p.a.). Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracji obowiązkiem doręczania pełnomocnikowi wszystkich pism procesowych, w tym decyzji. W sytuacji, gdy za stronę działa pełnomocnik, doręczenie decyzji stronie nie ma znaczenia procesowego, a wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma.
Tylko skuteczne doręczenie pism pełnomocnikowi będzie wywierało skutki procesowe dla strony. Pominięcie natomiast przez organ administracji publicznej pełnomocnika jest wadą równoznaczną z niezapewnieniem udziału strony
w postępowaniu (por. np. wyroki NSA z 30 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 39/10;
z 21 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1375/08; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mimo bowiem, że ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony, to od momentu umocowania pełnomocnik w pierwszej kolejności staje się legitymowanym do realizacji czynności procesowych (do czasu ewentualnego cofnięcia pełnomocnictwa). Od chwili jego ustanowienia strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym.
W uzasadnieniu uchwały z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika,
z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212
w zw. z art. 239 o.p. także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie". Co prawda teza uchwały odnosi się postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, jednakże uwagi poczynione w uzasadnieniu uchwały expressis verbis mają charakter uniwersalny i odnoszą się do doręczenia stronie,
z pominięciem pełnomocnika, także innych aktów, w szczególności decyzji administracyjnych.
Z akt sprawy wynika, że skarżący 4 listopada 2025 r. udzielił pełnomocnictwa bratu M. P.. Pełnomocnictwo wpłynęło do Starostwa Powiatowego w K. 5 listopada 2025 r. Zakres udzielonego pełnomocnictwa obejmuje "reprezentowanie skarżącego przed organami administracji w sprawie
NR: [...] oraz podejmowania wszelkich działań w moim imieniu w tej sprawie w tym wykonania fotokopii akt." Pełnomocnikowi skarżącego nie doręczono jednak decyzji Starosty [...] z 20 listopada 2025 r.
nr [...] o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz zaskarżonej decyzji kolegium.
Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia organu administracji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.
Zaistnienie wyżej wykazanej kwalifikowanej wady postępowania ma charakter podstawowy i powoduje, że postępowanie przez organem zarówno pierwszej, jak
i drugiej instancji powinno być powtórzone. Uwzględnienie skargi z powodów omówionych naruszeń procesowych, powoduje że przedwczesne jest ustosunkowanie się do zarzutów dotyczących zasadności skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z tych względów sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.