I SA/Ke 224/22

I SA/Ke 224/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Magdalena Chraniuk-Stępniak /przewodniczący/
Magdalena Stępniak /sprawozdawca/
Mirosław Surma
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77 par.1, 80, 8 par.1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
zał. nr 3 lp 2.2. pkt 3, art. 18 ust.1, art. 20 ust.1, art. 18b , art. 92a ust.1, ust.7, art. 92c,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par.1 pkt 1 lit. c, art. 135,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. P. kwotę 1037 (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 15 marca 2022 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 22 marca 2021 r.
nr [...] [...]/21 o nałożeniu K. P. kary pieniężnej
w wysokości [...] zł.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli, okazanych przez kierowcę dokumentów, dokumentacji fotograficznej pojazdu organ ustalił, że 4 lutego 2021 r. w P. Ś. (Dworzec Autobusowy) inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego poddali kontroli drogowej pojazd marki [...]
o nr rej. [...], którym kierował V. B. (obywatel [...]) wykonując krajowy transport drogowy osób na linii regularnej nr [...] w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy K. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Usługi Transportowe K. P.. Z ustaleń stwierdzonych podczas kontroli wynika, że kierowca wykonywał przewozy w ramach linii regularnej nr [...] zgodnie
z zaświadczeniem na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w relacji B. [...] w P. Ś. zgodnie
z okazanym rozkładem jazdy nr [...]. Kontrolujący stwierdzili, że kierowca nie rozpoczął przewozu w ramach linii regularnej nr [...] z początkowego przystanku
(tj. [...] w P. Ś.), pominął ten przystanek, co potwierdził w toku kontroli kierowca. Organ odwoławczy wskazał, że protokół kontroli z 4 lutego 2021 r. stanowi istotny dowód w postępowaniu administracyjnym. Został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń.
Z informacji z Wydziału Zarządzania Ruchem Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM) z 23 lutego 2021 r. dotyczącej nieprawidłowości w obsłudze autobusowej linii regularnej nr [...] w dniu 4 lutego 2021 r. wynika, że podczas przejazdu m.in. w ramach kursu nr [...]/213 (pojazd o nr ewide[...]), przystanek początkowy - [...] został pominięty. Jednocześnie wskazano, że operator dokonał zgłoszenia powyższego faktu do ZTM uzasadniając go awariami pojazdów.
W toku postępowania odwoławczego strona złożyła dodatkowe wyjaśnienia
i wnioski dowodowe: oświadczenie kierowcy z 9 lipca 2021 r. wraz z tłumaczeniem na język polski; str. 123 instrukcji obsługi SOR; biling telefoniczny z 4 lutego 2021 r.; kopię pisma Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego do ZTM
z 10 lutego 2021 r. (wniosek o przekazanie nieprawidłowości), kopia pisma z ZTM
z 23 lutego 2021 r. zawierającego ustalenia ZTM, zestawienie kar dla operatora Konsorcjum za okres 01.02.2021 r. - 10.02.2021 r.; wydruk - ostrzeżenie meteorologiczne zbiorcze nr [...] z 04.02.2021 r. dla powiatu P. Ś. pobranego ze strony IMiGW. Strona wskazała, że opisane zdarzenie z 4 lutego 2021 r. wypełniło przesłanki siły wyższej i stosownie do art. 189e k.p.a. nie podlega ukaraniu. W art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazano na okoliczność awarii w momencie odjazdu na przystanek początkowy, co spowodowało opóźnienie. Ponadto, zarzucono brak uwzględnienia faktu, że kierowca posługuje się językiem polskim jedynie na poziomie podstawowym, który uniemożliwił zrozumienie inspektorów podczas kontroli. Natomiast adnotacja
w protokole ("kierowca w zrozumiały sposób potwierdził powyższe ustalenia") nie była zgodna ze stanem faktycznym.
Zdaniem organu z zebranego materiału dowodowego wynika, że kierowca poruszał się autobusem z naruszeniem warunków określonych w zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w ramach linii nr [...] tj. pominął przystanek początkowy, tj. [...] w P. Ś., co jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości [...] zł zgodnie z lp. 2.2. pkt 3 załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym. W ocenie organu odwoławczego kara pieniężna w niniejszej sprawie została nałożona zasadnie. Organ odwoławczy przeanalizował twierdzenia strony zawarte w odwołaniu i wyjaśnieniach uzupełniających i przedstawione dowody i stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do zwolnienia strony z odpowiedzialności na podstawie art. 92c u.t.d.
Organ odwoławczy nie dał wiary oświadczeniu kierowcy z 9 lipca 2021 r.
Z protokołu kontroli nie wynika, aby podczas kontroli kierowca zgłaszał jakiekolwiek uwagi co do przebiegu kontroli, w tym braku rozumienia języka polskiego. Co więcej, zastrzeżeń w tym zakresie nie zgłaszano również w toku postępowania. Jednocześnie protokół kontroli wraz załącznikiem do protokołu zostały podpisane, a tym samym kierowca potwierdził ustalenia dokonane podczas kontroli. Tym samym ustalenia dokonane podczas kontroli były prawidłowe.
W ocenie organu odwoławczego skarżący nie przedstawił w toku postępowania administracyjnego dowodów na powstanie okoliczności, które mogłyby obalić ustalenia organu I instancji. Strona jest podmiotem profesjonalnym i dlatego powinna działać
z zachowaniem należytej staranności. Skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na awarię pojazdu w dniu kontroli. Jednocześnie nie wskazano, by powyższe było spowodowane nieprawidłowym działaniem systemu ŚKUP. Powyższe nie zostało również wykazane przez stronę. Sama okoliczność trudnych warunków atmosferycznych w dniu kontroli w miejscowości P. Ś. nie oznacza, że pojazd, którym wykonywano przewóz mógł ulec awarii. W ocenie organu o ile warunki atmosferyczne bez wątpienia mogą wpływać na realizację wykonywanych przewozów, to strona jest przedsiębiorcą i w związku z tym powinna prowadzić działalność, żeby warunki atmosferyczne nie wpływały na prawidłową realizację przewozów.
Na powyższą decyzję K. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ja decyzji organu I Instancji oraz o umorzenie postepowania. Zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.1. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 7 Kpa i art. 77 § 1 Kpa, polegające na tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli instancyjnej organ odwoławczy utrzymała w mocy decyzje organu I instancji, podczas gdy w sprawie niedostatecznie rozpatrzono cały materiał dowodowy oraz nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi nie wyważono interesu publicznego oraz słusznego interesu strony.
1.2 art. 107 § 3, art. 6, art. 8 oraz art. 11 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji w szczególności z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a tym samym niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a w konsekwencji działanie poza granicami prawa, wbrew obowiązkowi organu do stania na straży praworządności.
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
tj.: art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w sprawie brak jest dowodów wskazujących, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których wystąpienie strona mogła przewidzieć.
W ocenie skarżącego z naruszeniem warunków określonych w posiadanym zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w zakresie ustalonej trasy przejazdów jak i wyznaczonych przystanków, o którym mowa w lp. 2.2.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym możemy mówić wyłącznie wówczas, gdy dany podmiot w sposób świadomy, zamierzony i z nastawieniem na osiągnięcie konkretnego celu dopuszcza się działań polegających na zmianie trasy przejazdu lub pominięciu przystanków określonych w rozkładzie jazdy. Tymczasem strona zgłosiła fakt pominięcia 4 lutego 2021 r. przystanku początkowego.
W zgłoszeniu strony nie ma mowy o tym, czego owa awaria dotyczyła,
tj. pojazdu czy systemu SKUP. Ma to o tyle istotne znaczenie w sprawie, że wady oraz błędy w działaniu systemu ŚKUP, zwłaszcza sytuacje, w których kierowca ręcznie musi zalogować się do systemu SKUP aby móc wykonać przejazd zdarzają się nader często i dotyczą wielu operatorów, z którymi ZTM podpisuje umowy, nie tylko strony postępowania. Wszystkie takie przypadki awarii systemu ŚKUP są zgodnie z umową zgłaszane do ZTM, gdyż operator bez uprzedniego zalogowania nie ma możliwości wykonania przewozu na danej linii, a ponadto brak zalogowania do systemu oznacza podstawę do nałożenia na operatora dotkliwej kary pieniężnej. Ponadto przy zgłoszeniach awarii ZTM nie nalicza kary za brak obsługi przystanku lub nalicza znacznie mniejszą karę. Oznacza to, iż sam organizator transportu (ZTM) ma świadomość możliwości wystąpienia sytuacji, w której z określonej przyczyny może dojść do pominięcia przystanku, dopuszcza taką możliwość i ją akceptuje. W ocenie skarżącego brak jest podstaw do twierdzenia przez organy, że pominięcie przystanku stanowiło przejaw chęci uniknięcia przez stronę kontroli, a powoływanie się na awarię stanowi jedynie linię obrony. Takie twierdzenia są całkowicie nieuprawnione. Organ nie dysponuje bowiem żadnymi dowodami, które pozwalają mu uznać, iż pominięcie przystanku nie nastąpiło w skutek awarii, a nosiło znamiona celowego działania mającego za zadanie uniknięcie kontroli.
Jednocześnie nie mając dowodów uzasadniających zajęte stanowisko organ odwoławczy zarzuca stronie, że to ona nie udowodniła faktu wystąpienia awarii pojazdu. W tym miejscu strona wyjaśnia, że jest autoryzowanym przedstawicielem serwisowym firmy SOR, wobec powyższego sama dokonuje stosownych napraw i nie może tym samym np. wykazać faktury z tytułu naprawy pojazdu po awarii dokonanej przez inny podmiot. Na uwagę zasługuje też specyficzna ocena przez organ odwoławczy pisma ZTM z 23 lutego 2021 r. Zdaniem organu stanowi ono bowiem dowód na pominięcie przystanku ale nie dowodzi, iż pominięcie to nastąpiło z powodu awarii pojazdu.
Organ podważa okoliczność wystąpienia awarii powołując się na dowód
w postaci protokołu kontroli i informacji w nim zawartych, podkreślając przy tym nadrzędne jego znaczenie w całym materiale dowodowym. Strona zwraca jednak uwagę, że protokół kontroli jest dowodem, który polega ocenie organów administracji tak jak każdy inny dowód.
Kolejną kwestią, którą strona zarzuca organowi jest pominięcie faktu występowania błędów w działaniu systemu ŚKUP, które stawiają pod znakiem zapytania skuteczność i dokładność działania systemu GPS montowanego przez ZTM w autobusach.
Organ odwoławczy ponadto nie odniósł się w sposób należyty do zarzutów strony w przedmiocie zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego. Tymczasem na ten materiał dowodowy składają się zdjęcia przystanku, które niczego nie dowodzą, ani niczemu nie zaprzeczają. W konsekwencji poza protokołem kontroli oraz pismem ZTM z 23 lutego 2021 r., które jak wykazano powyżej w żaden sposób nie dowodzi faktu popełnienia naruszenia (a przeciwnie potwierdza stanowisko strony o wystąpieniu awarii), organ nie posiada innych dowodów.
Zdaniem skarżącego wykazał on, że wykonując przewóz nie naruszył obowiązujących przepisów poprzez wykonywanie przewozu z naruszeniem warunków określonych w zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego dotyczących wyznaczonych przystanków. Wszelkie działania strony pozostawały bowiem w zgodzie z warunkami przewozu określonymi zarówno w przepisach ustawy o publicznym transporcie drogowym jak i w postanowieniach umowy
nr [...] z 31 sierpnia 2015r., która uregulowania ustawy precyzuje i dopełnia. Okoliczność istnienia ww. umowy zostały pominięte przez organ.
Skarżący zwrócił również uwagę na naruszenie przez organ reguł postępowania określonych w art. 35 § 3 K.p.a., dotyczących ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym, które powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Strona wniosła odwołanie 31 marca 2021 r. natomiast decyzja organu odwoławczego została wydana 15 marca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2021.137) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. Dz.U.2022.329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na skarżącego w związku ze stwierdzonym podczas kontroli naruszeniem obowiązku polegającym na wykonywaniu przewozu regularnego lub przewozu regularnego specjalnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków, określonym w treści
lp. 2.2. pkt 3 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U.2022.180 ze zm.) dalej "u.t.d.", które sankcjonowane jest karą pieniężną
w wysokości 3000 zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 tej ustawy wykonywanie przewozów regularnych wymaga uzyskania zezwolenia, w którym określa się w szczególności: warunki wykonywania przewozów, przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości w których znajdują się miejsca początkowe
i docelowe przewozów, a także miejscowości w których znajdują się przystanki. Załącznikiem do zezwolenia jest obowiązujący rozkład jazdy (art. 20 ust. la tej ustawy). W art. 18b ust. 1 ustawy określone zostały zasady wykonywania przewozów regularnych, wśród których wymieniono w pkt 3, że wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy, zaś w myśl pkt 7 przewozy regularne winny być wykonywane zgodnie z warunkami przewozu osób określonymi w zezwoleniu. Zgodnie z art. 18b ust. 2 ustawy podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się zabierania i wysadzania pasażerów poza przystankami określonymi w rozkładzie jazdy (pkt 3), jak również naruszania warunków przewozu określonych w zezwoleniu (pkt 5). Ustawa w art. 92a ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie jest uzależniona, wbrew twierdzeniom skargi, od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, zamiaru czy świadomego działania lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d. Z załącznika nr 3 lp. 2.2. pkt 3 do ustawy wynika, że wykonywanie przewozu regularnego
z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu
w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków podlega karze w wysokości 3000 zł.
Postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Oceniając postępowanie organu należy wskazać, że w toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności
i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Natomiast art. 80 K.p.a. wymaga od organu, aby ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona
Organ prawidłowo na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym informacji z Wydziału Zarządzania Ruchem Zarządu Transportu Metropolitalnego
z 23 lutego 2021 r. dotyczącej nieprawidłowości w obsłudze autobusowej linii regularnej nr [...] 4 lutego 2021 r. oraz protokołu kontroli ustalił, że kierowca V. B. (obywatel [...]), wykonując krajowy transport drogowy osób na linii regularnej nr [...] w imieniu i na rzecz skarżącego, zgodnie z zaświadczeniem na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego w relacji B. [...] w P. Ś. zgodnie z okazanym rozkładem jazdy
nr [...], nie rozpoczął przewozu w ramach linii regularnej nr [...] z początkowego przystanku (tj. [...] w P. Ś.), tj. pominął ten przystanek. Powyższe ustalenia nie zostały podważone przez skarżącego i nie są kwestionowane.
Spór w sprawie dotyczy zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Stosownie do powołanej regulacji nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte
w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. By uwolnić się od odpowiedzialności podmiot wykonujący przewozy musi wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza.
Skarżący wskazał, że nie miał wpływu na powstałe naruszenie z powodu awarii drzwi pojazdu, która mogła być konsekwencją trudnych warunków pogodowych (przymrozki i opady śniegu). Po usunięciu awarii, ze względu na opóźnienie niemożliwym było podjechanie na przystanek początkowy o godz. 16.26. Organ nie uznał natomiast przedstawionych okoliczności za przesłanki egzoneracyjne skutkujące umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia kary. W ocenie organu skarżący nie wykazał, że awaria miała miejsce. Ponadto kierowca nie sygnalizował awarii podczas kontroli.
Zdaniem sądu proces decyzyjny organu w tym zakresie narusza wymienione na wstępie zasady postępowania. Przy akceptacji tezy organu, że ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. powinien wykazać sam przedsiębiorca, należy zwrócić uwagę na stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w wyrokach powołanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W prawomocnym wyroku z 24 września 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 661/08 (CBOS) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał m.in., że:
"Obowiązkiem organu administracji jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika
z treści żądania strony, a organ winien podjąć stosowne działania, w tym również żądać od strony przedstawienia dokumentów na poparcie jej twierdzeń, w celu ustaleniu stanu faktycznego." Z kolei w wyroku z 4 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1607/16 (CBOS) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że: "Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy."
W niniejszej sprawie strona podjęła inicjatywę wykazania okoliczności uzasadniającej zastosowanie w sprawie ww. przepisu egzoneracyjnego. Szczegółowo do tej kwestii odniosła się w piśmie z 4 sierpnia 2021 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania. Co istotne dołączyła dowody potwierdzające, jej zdaniem, wystąpienie awarii drzwi pojazdu. Jeżeli organ uznał, że dowody te nie są wystarczające zobowiązany był, w świetle przywołanych tez orzecznictwa, do wezwania strony
o przedłożenie innych, dodatkowych dowodów. Co istotne strona awarię zgłaszała już do Wydziału Zarządzania Ruchem ZTM, o czym organ wiedział i nie skierował zapytania do tej instytucji o wyjaśnienia w tym zakresie.
Stanowiska organu nie uzasadnia okoliczność, że kierowca nie sygnalizował awarii podczas kontroli. Z oświadczenia złożonego przez V. B. 9 lipca 2021 r. wynika bowiem, że nie mówi on po polsku, dlatego pytania kontroli i język prawniczy nie są dla niego zrozumiałe. Oświadczył ponadto, że próbował wyjaśnić po ukraińsku, że postój autobusu poza granicami przystanku był spowodowany awarią autobusu i problemem autoryzacji w układzie śląskiej mapy usług państwowych (SKUP), o czym powiadomiono spółkę. Wyjaśnił też, że awarie autobusów SOR zdarzają się dość często i w trybie roboczym o nich informuje się przewoźnika.
Organ ocenił przedstawione oświadczenie jako niewiarygodne. Stwierdził m.in., że z protokołu kontroli nie wynika, aby kierowca zgłaszał jakiekolwiek uwagi co do przebiegu kontroli, w tym braku rozumienia języka polskiego. Jednocześnie protokół kontroli wraz z załącznikiem do protokołu zostały podpisane.
Zdaniem sądu taka ocena oświadczenia kierowcy jest dowolna i narusza art. 80 K.p.a. Organ pominął okoliczność, że wprawdzie protokół i załącznik zostały podpisane przez kierowcę, ale drukowanymi literami, a w rubryce dotyczącej zastrzeżeń wpisano "ne mam problem", natomiast na załączniku zawarto adnotację cyrylicą. Powyższe dowodzi, że kierowca faktycznie może mieć problem w komunikacji językiem polskim. Wyjaśniałoby to brak adnotacji w protokole o przyczynach stwierdzonego naruszenia. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w analogicznych sprawach, podczas kontroli takich jak w niniejszej sprawie czy kontroli drogowych kierowcy składają spontaniczne wyjaśnienia czy rozpytywani podają przyczyny naruszeń. W niniejszej sprawie brak takich wyjaśnień kierowcy w protokole może świadczyć o problemach językowych ukraińskiego kierowcy. Z tych względów obowiązkiem organu było przesłuchanie kierowcy w obecności tłumacza.
Organ zbagatelizował ponadto podnoszoną przez skarżącego awarię systemu ŚKUP, stwierdzając jedynie, że z załącznika pisma ZTM z 23 litego 2021 r. wynika, że przewoźnik jako okoliczność wykonywania przewozu z pominięciem przystanki początkowego wskazał awarię pojazdu. Jednocześnie nie wskazał, by naruszenie spowodowane było nieprawidłowym działaniem systemu ŚKUP. Tymczasem
w wymienionym załączniku znajduje się zapis, że "kursu nie zrealizowano z powodu awarii". Skarżący zatem słusznie podnosi w skardze, że zapis ten nie precyzuje czego dotyczyła awaria. Kwestia ta powinna być wyjaśniona.
Wymaga wyjaśnienia, że faktycznie przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. dotyczy sytuacji szczególnych i wyjątkowych. Nie można jednak wymagać od strony rzeczy niemożliwych i czynić z tego przepisu martwej regulacji. Niewątpliwie awaria pojazdu, warunki pogodowe czy awaria systemu logowania (systemu ŚKUP) są okolicznościami niezależnymi od strony, na które może nie mieć wpływu. W świetle powyższego stwierdzenie organu, że "o ile warunki atmosferyczne bez wątpienia mogą wpływać na realizację wykonywanych przewozów, to strona jest przedsiębiorcą i w związku z tym powinna prowadzić działalność, żeby warunki atmosferyczne nie wpływały na prawidłową realizację przewozów", nie może zyskać akceptacji. Rzeczywiście rodzaj działalności gospodarczej prowadzonej przez przewoźników uzasadnia przypisanie im wyższej, niż standardowa, miary staranności. Staranność ta jednak nie może być konstruowana według jakiegoś abstrakcyjnego, praktycznie niemożliwego do spełniania wzorca, sięgającego granic absurdu.
Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji uwzględnią powyższe rozważania i uwagi sądu co do braków postępowania dowodowego w zakresie wystąpienia wskazywanych przez stronę okoliczności egzonercyjnych. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii podejmą stosowne rozstrzygnięcie.
Podsumowując, stwierdzone naruszenie przepisów postępowania skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji zapadła z takim naruszeniem prawa, które nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem II instancji. Działanie takie naruszałoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania. W związku
z powyższym, uchylenie w postępowaniu sądowym również rozstrzygnięcia organu
I instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania, w punkcie 2 sentencji wyroku, na które składają się wpis od skargi – 120 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 900 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (j.t. Dz.U.2015.1800 ze zm.).