I SA/Ke 206/26

I SA/Ke 206/26 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-07-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-05-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Artur Adamiec /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak
Magdalena Stępniak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 622
art. 14c par. 1-2, art. 169 par. 1, art. 14h
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa
Dz.U. 2025 poz 163
art. 14 ust. 2 pkt 12
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2026 r. sprawy ze skargi A. F. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 marca 2026 r. nr 0112-KDIL2-2.4011.46.2026.1.MC w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
W interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego z 13 marca 2026 r., nr 0112-KDIL2-2.4011.46.2026.1.MC, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, rozpatrując sprawę z wniosku A. F. z 14 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej stwierdził, że nieprawidłowe jest stanowisko wnioskodawczyni w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
We wniosku wskazano, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W jej ramach wykorzystywała samochód osobowy, który stanowił środek trwały, został wprowadzony do ewidencji środków trwałych i podlegał amortyzacji. W 2025 r. doszło do szkody całkowitej w przedmiotowym pojeździe. W związku z powyższym wnioskodawczyni otrzymała odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia AC, odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia GAP, stanowiące uzupełnienie świadczenia z ubezpieczenia AC. Otrzymane świadczenia miały charakter kompensacyjny i dotyczyły wyłącznie utraty środka trwałego. Nie stanowiły one: rekompensaty za utracone korzyści, odszkodowania za przestój w działalności, zapłaty za niewykonane usługi lub inne świadczenia. Pozostałości pojazdu (wrak) zostały następnie sprzedane odrębnie, a sprzedaż ta została udokumentowana fakturą VAT i rozliczona jako przychód z działalności gospodarczej.
W związku z powyższym wnioskodawczyni zadała pytanie: Czy otrzymane odszkodowanie z ubezpieczenia AC i GAP, wypłacone w związku ze szkodą całkowitą środka trwałego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, stanowią przychód z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Zdaniem wnioskodawczyni otrzymane odszkodowanie z tytułu utraty środka trwałego (samochodu) nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). W doktrynie prawa podatkowego oraz w utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przychodem jest tylko takie świadczenie, które ma charakter definitywny, bezzwrotny i skutkuje realnym zwiększeniem aktywów netto podatnika. W przypadku otrzymania odszkodowania z tytułu utraty środka trwałego (samochodu), nie dochodzi do powstania nowego przysporzenia. Środki z polis stanowią jedynie ekwiwalent utraconego składnika majątku. Następuje jedynie zamiana aktywów z formy rzeczowej (pojazd) na formę pieniężną, co z punktu widzenia ekonomicznego jest zdarzeniem neutralnym. Orzecznictwo NSA podkreśla pierwszeństwo ekonomicznej wykładni przychodu nad jego literalnym brzmieniem. Formułuje uniwersalną zasadę zakazu podwójnego opodatkowania tej samej wartości ekonomicznej. Opodatkowanie odszkodowania (które służy odtworzeniu majątku już raz opodatkowanego przy nabyciu) stanowiłoby naruszenie spójności systemu podatkowego. Według wnioskodawczyni odszkodowania mają charakter celowy: AC służy pokryciu wartości rynkowej pojazdu w dacie szkody, a GAP pokrywa różnicę między wartością rynkową a kwotą pozostałą do spłaty w kontrakcie finansowym. W obu przypadkach środki te nie są substytutem przychodu z działalności (nie zastępują utargu), lecz są substytutem samego środka trwałego. W konsekwencji, jedyną czynnością skutkującą powstaniem przychodu podatkowego w opisanym stanie faktycznym jest sprzedaż pozostałości pojazdu (wraku), gdyż jest to realna transakcja zbycia składnika majątku. Natomiast otrzymane odszkodowania, jako świadczenia o charakterze restytucyjnym i wyrównawczym, pozostają poza zakresem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Uznając stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe organ wskazał, że w myśl art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 163 ze zm.), dalej "ustawa o PIT", wszystkie otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku przedsiębiorstwa, niezależnie od podstawy ich otrzymania, są opodatkowane podatkiem dochodowym. Tego rodzaju odszkodowania pozostają w bezpośrednim związku z działalnością gospodarczą. Przychód z tytułu otrzymanych odszkodowań należy zatem rozliczyć w ramach źródła przychodów, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, i wykazać w odpowiedniej ewidencji prowadzonej dla potrzeb tej działalności oraz opodatkować łącznie z pozostałymi przychodami z tej działalności, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla wybranej formy opodatkowania. Kwoty otrzymanych odszkodowań z ubezpieczenia AC i GAP, na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 12 cyt. ustawy podlegają zaliczeniu do przychodów jako otrzymane odszkodowania za szkodę dotyczącą składnika majątku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, jakim w przypadku wnioskodawczyni jest samochód osobowy.
W skardze do tut. Sądu A. F. zarzuciła powyższej interpretacji indywidualnej naruszenie:
I. prawa materialnego, tj.:
1. art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT poprzez:
• błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że każde odszkodowanie stanowi przychód podatkowy niezależnie od jego charakteru ekonomicznego;
• niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że odszkodowania AC i GAP wypłacone w związku ze szkodą całkowitą środka trwałego prowadzą do powstania przychodu, pomimo że mają one charakter wyłącznie restytucyjny i nie skutkują realnym przysporzeniem majątkowym,
II. przepisów postępowania, tj.:
2. art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez:
• nienależyte uzasadnienie interpretacji;
• brak odniesienia się do kluczowych argumentów skarżącej, w szczególności dotyczących ekonomicznego charakteru świadczeń;
• pominięcie przywołanego orzecznictwa sądów administracyjnych bez przedstawienia przyczyn jego nieuwzględnienia,
3. naruszenie zasady wyczerpującej oceny stanu faktycznego poprzez jego pominięcie i ograniczenie się do literalnego przytoczenia przepisu prawa.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniesiono, że w prawie podatkowym przychodem może być wyłącznie świadczenie, które ma charakter definitywny i prowadzi do realnego zwiększenia aktywów netto podatnika. W niniejszej sprawie doszło do utraty środka trwałego, otrzymane środki pieniężne stanowią jedynie jego ekwiwalent, nastąpiła wyłącznie zmiana formy majątku (z rzeczowej na pieniężną). Nie doszło zatem do powstania przysporzenia majątkowego. Szczególną rolę odgrywa odszkodowanie GAP, którego funkcją jest pokrycie zobowiązań finansowych związanych z utratą pojazdu. Środki te nie zwiększają majątku podatnika, służą wyłącznie wygaszeniu zobowiązania, nie prowadzą do wzbogacenia. Przedstawiona przez organ interpretacja art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT pomija charakter świadczenia, ignoruje jego funkcję ekonomiczną, prowadzi do opodatkowania zdarzeń neutralnych ekonomicznie. Opodatkowanie odszkodowania prowadzi do opodatkowania wartości, która została już wcześniej opodatkowana (przy nabyciu środka trwałego), nie stanowi nowego dochodu. Nawet gdyby przyjąć, że otrzymane odszkodowanie stanowi przychód, to powinno ono zostać zestawione z wartością utraconego środka trwałego, co prowadzi do neutralności podatkowej (braku dochodu).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji indywidualnej. Dodatkowo wyjaśnił, że nie jest zobowiązany do badania charakteru ekonomicznego wypłaconego odszkodowania. Omawiana regulacja w jej literalnym brzmieniu wskazuje bowiem wprost, że otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowią przychód podatkowy. Co do zasady, odszkodowania stanowią przysporzenie majątkowe podatników z tytułu wypłaconych środków pieniężnych. W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania organ wskazał, że zaskarżona interpretacja została wydana w indywidualnej sprawie i dotyczy przepisów prawa podatkowego oraz zawiera ocenę stanowiska skarżącej wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny oraz wskazaniem prawidłowego stanowiska w sprawie. Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji polega m.in. na tym, że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika).
Odnosząc się zaś do zarzutu pominięcia przywołanego przez skarżącą orzecznictwa organ wyjaśnił, że orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą wyłącznie konkretnych, indywidualnych spraw podatników podjętych w danym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i są wiążące tylko w tych sprawach. W świetle art. 87 Konstytucji RP nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Okoliczność, że organ nie podzielił stanowiska zaprezentowanego we wniosku nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 57a cyt. ustawy skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną interpretację indywidualną Sąd nie stwierdził zarzucanych jej w treści skargi uchybień, zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że zgodnie z art. 14c § 1 o.p. interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. Z kolei § 2 tej regulacji stanowi, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Sąd analizując treść zaskarżonej interpretacji nie dopatrzył się naruszenie przedmiotowych regulacji. Organ, po przytoczeniu przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, sformułował własną ocenę stanowiska skarżącej oraz przedstawił uzasadnienie prawne tej oceny. Wyjaśniono jakie elementy, wedle organu, przesądziły o uznaniu stanowiska wnioskodawczyni za nieprawidłowe, przytoczono przepisy, które w opinii organu mają zastosowanie w sprawie, a także wyjaśniono w jaki sposób należy je interpretować w świetle opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego.
Dodatkowo należy podkreślić, że co prawda organy winny dążyć do ujednolicenia praktyki interpretacyjnej w zbliżonych stanach faktycznych, to jednak każdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej stanowi odrębną sprawę, zaś podany we wniosku stan faktyczny jest dla organu podatkowego wiążący. Nie podlega on uzupełnieniu przez organ. Co najwyżej może on skorzystać z możliwości uczynienia tego stanu faktycznego jednoznacznym poprzez wezwanie wnioskodawcy do jego sprecyzowania w trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h o.p. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego jest jednoznaczny, zaś organ przede wszystkim był związany tym opisem, a nie był zobowiązany do szukania zbliżonych elementów ze stanami faktycznymi i zdarzeniami przyszłymi opisanymi w innych sprawach w przedmiocie wydania interpretacji. Podsumowując, zdaniem Sądu uzasadnienie interpretacji indywidualnej w pełni pozwala na odtworzenie stanowiska organu, które w sposób konkretny i rzeczowy odnosi się do argumentacji skarżącej. Sam fakt nieuwzględnienia tej argumentacji nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania przez organ interpretacyjny.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy odszkodowanie z ubezpieczenia AC i GAP, wypłacone w związku ze szkodą całkowitą środka trwałego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, stanowi przychód z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 14 ustawy o PIT? I tak, zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 (tj. pozarolniczej działalności gospodarczej), uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 12 cyt. ustawy przychodem z działalności gospodarczej są również otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej.
Niewątpliwie skarżąca wykorzystywała samochód, w którym doszło do szkody całkowitej i wypłaty odszkodowania z tytułu ubezpieczenia AC i GAP do prowadzonej działalności gospodarczej. Był on wprowadzony do ewidencji środków trwałych i podlegał amortyzacji. Treść art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT jest więc w takiej sytuacji jednoznaczna. Przepis ten nie wprowadza przy tym wprowadza obowiązku badania charakteru ekonomicznego wypłaconego odszkodowania. Nie zawiera też jakiegokolwiek ograniczenia, które pozwalałoby przyjąć, że do przychodów z działalności gospodarczej można zaliczyć wyłącznie odszkodowania z tytułu rekompensaty za utracone korzyści, odszkodowania za przestój w działalności, zapłaty za niewykonane usługi lub inne świadczenia. Otrzymane przez przedsiębiorcę odszkodowanie w ramach zawartej umowy ubezpieczenia jest powiązane z kosztami ubezpieczenia na wypadek konieczności poniesienia wydatków na naprawę samochodu, zakup innego w miejsce zniszczonego. Fakt, że wysokość odszkodowania może stanowić równowartość utraconego składnika majątku pozostaje bez znaczenia na kwalifikację odszkodowania otrzymanego od ubezpieczyciela, jako przychodu z prowadzonej działalności.
Treść art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT prowadzi do wniosku, że nie wszystkie odszkodowania stanowią przychód z działalności gospodarczej. Przychód taki stanowią wyłącznie odszkodowania "za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej". Ustawa nie definiuje pojęcia "majątku związanego z prowadzoną działalnością", dlatego też odwołując się do wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi o składniki mienia, których posiadanie wiąże się z faktem prowadzenia działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie bez wątpienia odszkodowanie wypłacone skarżącej dotyczy składnika majątku związanego z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.
W świetle powyższego, wobec bezzasadności podniesionych zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.