Pełny tekst orzeczenia I SA/Go 80/26

I SA/Go 80/26 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-04-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Dariusz Skupień
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (sprawozdawca) Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A spółka jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
P. Spółka Jawna z siedzibą w [...] (dalej: skarżąca, strona, Spółka) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS, Dyrektor, organ odwoławczy) z [...] grudnia 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: NUS, Naczelnik, organ I instancji) z [...] września 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W sprawie został przez organy ustalony następujący stan faktyczny i prawny.
Naczelnik przyjął do realizacji tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]: -/ [...]z [...] stycznia 2025 r., obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za okres: październik 2019 r., listopad 2019 r., styczeń 2020 r., [...] z [...] stycznia 2025 r., obejmujący dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w wysokości 100% za okres od września do grudnia 2019 r. i styczeń 2020 r., -/ [...] z [...] stycznia 2025 r., obejmujący zaległości z tytułu zwrotu nienależnie zwróconej nadpłaty lub podatku za wrzesień 2019 r., [...] z [...] czerwca 2025 r., obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 2018 r., [...] z [...] czerwca 2025 r., obejmujący dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów
i usług w wysokości 100% za okres od stycznia do grudnia 2018 r., -/[...] z [...] lipca 2025 r., obejmujący zwrot nienależnie zwróconej nadpłaty lub podatku za okres od stycznia do grudnia 2018 r., obejmujące zaległości w łącznej wysokości należności głównej: 14 359 898,30 zł.
W zakresie należności za 2018 r. oraz za wrzesień 2019 r. objętych tytułami wykonawczymi nr: [...] z [...] stycznia 2025 r., [...]z [...] czerwca 2025 r., [...]z [...] czerwca 2025 r., [...]z [...] lipa 2025 r., NUS prowadził postępowanie zabezpieczające, które z dniem wystawienia ww. tytułów wykonawczych przekształciło się w postępowanie egzekucyjne.
W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego organ egzekucyjny dokonał zajęć: a) wierzytelności z rachunku bankowego w [...]., na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2022 r., nr [...], b) innej wierzytelności pieniężnej przysługującej od P. W. "C., na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2022 r. nr [...] c) na podstawie protokołu z [...] lutego 2022 r. ruchomości: -/ [...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2006, [...], -/ [...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2017, nr rej. [...], -/ [...] samochód ciężarowy wielozadaniowy, rok prod. 2010, nr rej. [...], d) innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu podatku VAT za grudzień 2021 r., przysługującej od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] marca 2022 r. nr [...], e) innej wierzytelności pieniężnej
z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku, przysługującej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] f) innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądzonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 21 marca 2024 r., sygn. akt SA/Go 51/24, przysługującej od DIAS na podstawie zawiadomienia z [...] grudnia 2024 r. nr [...], g) innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądzonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 21 marca 2024 r., sygn. akt SA/Go 55/24, przysługującej od DIAS na podstawie zawiadomienia z [...] grudnia 2024 r. nr [...], h) wierzytelności z rachunku bankowego w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] kwietnia 2024 r. nr [...]
W wyniku dokonanych zajęć zabezpieczających NUS zabezpieczył środki pieniężne w łącznej wysokości: 905 519,84 zł.
Ponadto organ egzekucyjny dokonał również niżej wymienionych czynności, które okazały się nieskuteczne: -/ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego [...]S.A. w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2022 r. nr [...]-/ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...]S.A. w [...], na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...]S.A. w [...], na podstawie zawiadomienia [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skierowane do M.- zawiadomienie z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skierowane do T. Sp. z o.o., [...] - zawiadomienie z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skierowane do G.- zawiadomienie z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skierowane do P.sp. z o.o. [...]- zawiadomienie z [...] lutego 2022 r. nr [...], -/ raport nr [...] z [...] lutego 2022 r. o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęcia: -/ innej wierzytelności pieniężnej, na podstawie zawiadomienia z [...] lipca 2025 r.
nr [...]z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem WSA z 21 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Go 57/24 od DIAS, -/ innej wierzytelności pieniężnej, na podstawie zawiadomienia z [...] lipca 2025 r. [...]z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem WSA z 25 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Go 56/24 od DIAS, -/ innej wierzytelności pieniężnej, na podstawie zawiadomienia z [...] lipca 2025 r. nr [...]z tytułu zwrotu kosztów postępowania zasądzonych wyrokiem WSA z 21 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Go 52/24 od DIAS.
W ramach prowadzonych postępowań, z uwagi na miejsce położenia składników majątku ruchomego - ww. pojazdów, organ egzekucyjny wystąpił z wnioskami
o dokonanie czynności w ramach pomocy prawnej do: -/ Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] celem egzekucji z ruchomości: [...] samochód osobowy kombi oraz [...] - zlecenie rekwizycyjne z [...] marca 2025 r. [...]Z informacji zawartych
w aktach sprawy wynika, że wartość obydwu pojazdów wynosi ok. 40 000,00 zł.,
-/ Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]celem egzekucji [...] samochód osobowy kombi - zlecenie rekwizycyjne z [...] marca 2025 r. nr [...]. Z informacji znajdujących się w aktach sprawy wynika, że organ rekwizycyjny [...] października 2025 r. przeprowadził sprzedaż egzekucyjną ww. pojazdu, w wyniku której uzyskano kwotę 75 101,00 zł brutto.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podjął szereg czynności zmierzających do ustalenia majątku strony. Z raportu
o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, sporządzonego [...] września 2025 r. przez poborcę skarbowego wynika, że w siedzibie Spółki nikogo nie zastano
i brak jakichkolwiek znamion świadczących o prowadzonej działalności gospodarczej. Również przeprowadzone analizy raportów z baz danych wspomagających pracę administracyjnych organów egzekucyjnych (Ognivo, e-ORUS, CRCM), oraz informacje zawarte w serwisie Ksiąg Wieczystych, Krajowym Rejestrze Sądowym, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, plików JPK, jak również analizy kontrahentów nie doprowadziły do ujawnienia składników majątkowych umożliwiających przeprowadzenie skutecznej egzekucji.
Wobec powyższego, organ egzekucyjny, biorąc pod uwagę wysokość dochodzonych należności, jak również wysokość kwot możliwych do uzyskania w wyniku sprzedaży ww. majątku, jak również brak innych składników majątku mogących stanowić przedmiot egzekucji, ustalił, że dalsze prowadzenie egzekucji w oparciu o wszystkie wystawione wobec stronę tytuły wykonawcze staje się bezprzedmiotowe
i ekonomicznie nieuzasadnione.
W związku z powyższym w realizacji organ egzekucyjny pozostawił tytuł wykonawczy nr [...]z [...] stycznia 2025 r., obejmujący zaległości z tytułu zwrotu nienależnie zwróconej nadpłaty lub podatku za wrzesień 2019 r., tj. należności do wysokości kwot możliwych do uzyskania w wyniku sprzedaży ww. pojazdów, natomiast w stosunku do tytułów wykonawczych o numerach: [...], organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2025 r. nr [...] umorzył, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność.
Po rozpatrzeniu złożonego przez Spółkę zażalenia, postanowieniem
z [...] grudnia 2025 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie NUS uznając, że postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne z powodu braku majątku lub źródła dochodu strony, z których możliwe jest wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające za umorzeniem przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
DIAS podał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest natomiast zobowiązany do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest w tym zakresie ograniczony terminem, co oznacza, że zastosowanie art. 59
§ 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia w świetle obiektywnych okoliczności, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne, oraz że środki takie nie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone.
Dalej wyjaśnił, że w myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. ustawodawca przyznał organowi egzekucyjnemu uprawnienie do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które uwarunkowane jest stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Oznacza to, że to do organu egzekucyjnego należy ocena "perspektyw" wszczętego postępowania egzekucyjnego i następnie dokonania wyboru w zakresie prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Użycie przez ustawodawcę w przepisie zwrotu "może być umorzone" oznacza, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego,
a jedynie taka możliwość. Fakultatywność umorzenia postępowania egzekucyjnego jest związana z celowością i ekonomiką postępowania egzekucyjnego i umożliwia jego racjonalizację. Uznaniowy charakter ww. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego nie oznacza jednak dowolności w działaniu organu, bowiem na organie właściwym w sprawie spoczywa szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia indywidualnych okoliczności każdej sprawy w celu dokonania wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęte rozstrzygnięcie.
DIAS przypomniał, że Naczelnik postanowieniem z [...] września 2025 r.
nr [...], umorzył, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]: nr [...]z [...] stycznia 2025 r. nr [...]z [...] stycznia 2025 r. nr [...] z [...] czerwca 2025 r. nr [...]z [...]czerwca 2025 r. nr [...]z [...] lipca 2025 r.
Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało poprzedzone wnikliwym postępowaniem uwzględniającym wszelkie dostępne organowi czynności mające na celu ujawnienie składników majątkowych strony, umożliwiających doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku.
Organ I instancji, zestawiając informacje pozyskane z relacji poborców skarbowych, dostępnych baz danych a także z serwisów Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, a także analizy plików JPK, jak również informacji uzyskanych od kontrahentów, w kontekście wysokości ciążących na Spółce zaległości racjonalnie ocenił bezcelowość dalszego postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku skarżącej. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny ustalił bowiem, że Spółka nie posiada majątku, z którego mógłby zrealizować należności objęte ww. tytułami wykonawczymi. Zgodnie z informacją uzyskaną za pomocą systemu Ognivo, strona posiada rachunek bankowy w [...]. Z informacji udzielonych przez bank [...] czerwca 2025 r. i [...] lipca 2025 r. wynika, że dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie nie może zostać zrealizowane z uwagi na saldo zajętych rachunków, które wynosi 0 zł, a przesłane przez bank
[...] września 2025 r. zestawienie operacji na zajętym rachunku potwierdza brak obrotów na tym rachunku. Ponadto Spółka nie posiada innych otwartych rachunków bankowych, które mogłyby zostać zajęte. Dodatkowo z informacji zawartych
w bazach danych organu egzekucyjnego wynika, że spółka za lata 2022 i 2023 nie wygenerowała dochodu, a z ewidencji ksiąg wieczystych - że nie posiada żadnych nieruchomości.
Dyrektor wskazał, że jedyne ruchomości jakie skarżąca posiada to samochody: [...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2006, nr rej. [...],[...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2017, nr rej. [...],[...] samochód ciężarowy wielozadaniowy, rok prod. 2010, nr rej. [...], które zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z [...] stycznia 2025 r., nie objętego zaskarżonym postanowieniem.
DIAS uznał, że w świetle dokonanych ustaleń Spółka nie posiada majątku, z którego można by skutecznie wyegzekwować dochodzone zaległości. Analiza całokształtu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że dalsze postępowanie egzekucyjne nie pozwoli na zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]: -/ nr [...]z [...] stycznia 2025 r., -/ nr [...]z [...] stycznia 2025 r., -/ nr [...] z [...] czerwca 2025 r., -/ nr [...]z [...] czerwca 2025 r., -/ nr [...]z [...] lipca 2025 r.
DIAS wyjaśnił, że bezskuteczność egzekucji stanowi jednoznacznie o braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Dokonując oceny zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego w świetle ww. ustaleń, NUS,
w odniesieniu do przesłanki umorzenia określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., słusznie zatem orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w zażaleniu dotyczącego toczących się przed sądami administracyjnymi postępowań, które zdaniem Spółki wygenerują należne jej nadpłaty podlegające zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym Dyrektor wyjaśnił, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia Spółce nie przysługiwały żadne wierzytelności, w tym także z tytułu nadpłat. Natomiast posiadanie ewentualnych, przyszłych należności nie stanowi przeszkody w umorzeniu postępowania, bowiem organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania
w oparciu o stan faktyczny ustalony na moment wydania tego postanowienia.
DIAS podkreślił, że jeśli wolą strony jest, aby postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi
w sentencji tego postanowienia toczyło się nadal, Spółka powinna wskazać takie składniki majątku, których zajęcie możliwe jest już teraz.
Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnych konkretnych danych dotyczących kosztów prowadzenia egzekucji, DIAS wskazał, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku wskazywania kalkulacji potwierdzającej brak możliwości uzyskania kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Powołał się przy tym na treść wyroku NSA z 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III FSK 3423/21, zgodnie
z którym nie jest trafne oczekiwanie, że organ powinien sporządzać i prezentować zobowiązanemu kalkulację, z której wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wystarczające jest wykazanie tej okoliczności w jakikolwiek sposób i wyjawienie argumentacji w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie. W świetle postanowień art. 59 § 2 u.p.e.a. organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania.
W związku z powyższym, mając na uwadze, że z ustalonych okoliczności przedmiotowej sprawy wynika bezskuteczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowani zaległości Spółki w wysokości ponad czternastu milionów złotych, zarzut ten organ uznał za bezzasadny. Na obecnym etapie strona nie dysponuje majątkiem, w tym wierzytelnościami które mogłyby być przedmiotem skutecznej egzekucji i nie jest możliwe uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne.
Końcowo DIAS zaznaczył, że zaskarżone postanowienie Naczelnika, stosownie do art. 59 § 4 u.p.e.a., zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych. Dodał też, że w myśl art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 tej ustawy, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.
W skardze Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę uregulowań art. 59 § 2 u.p.e.a. Wniosła o uchylenie postanowienia DIAS oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika, a także
o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. W ramach postanowienia, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a., organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej.
Ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zdaniem skarżącej, organy nie wzięły pod uwagę szeregu przesłanek rzutujących na możliwość (a raczej jej brak) zastosowania uregulowań art. 59 § 2 u.p.e.a. na obecnym etapie postępowania. Wskazała, że nie można zasadnie twierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, a więc obiektywnie nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Organy winny bowiem wziąć pod uwagę, że przed sądami administracyjnymi toczą się obecnie postępowania dotyczące wielu wątków związanych ze zobowiązaniami podatnika, których dotyczyły tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzono umorzone zaskarżonym postanowieniem postępowanie egzekucyjne. Spory,
o których mowa, dotyczą uchylonej decyzji NUS w przedmiocie określenia Spółce przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego oraz zabezpieczenia na majątku Spółki, na podstawie której dokonano zabezpieczenia całego jej majątku, czym całkowicie sparaliżowano jej bieżące działanie. Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie, a po jej utrzymaniu decyzją [...] z [...] maja 2022 r., została ona zaskarżona do WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Sąd rozpoznając skargę uznał racje Spółki i orzeczeniem sygn. Akt I SA/Go 258/22 z 27 października 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy pismem z [...] grudnia 2022 r. wywiódł na ww. wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której termin rozpatrzenia pod sygnaturą I FSK 94/23 wyznaczono na [...] stycznia 2026 r.
Strona zaznaczyła, że przed WSA w Gorzowie Wielkopolskim zawisło też postępowanie ze skargi na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]sygn. [...] z [...] maja 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie określenia Spółce kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, wysokości zwrotu różnicy podatku na rachunek bankowy podatnika oraz ustalenia Spółce dodatkowej kwoty zobowiązania na podstawie art. 112c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Po rozpoznaniu tej sprawy, WSA w Gorzowie Wielkopolskim orzeczeniem z 13 stycznia 2026 r. uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponadto w toku są również sporne postępowania dotyczące postanowień Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...]dotyczące przedłużenia terminu zwrotu kwoty podatku od towarów i usług tj. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za okresy październik, listopad, grudzień 2019 r., styczeń i marzec 2020 r. w których to sprawach zarówno WSA w Gorzowie Wielkopolskim, jak też NSA w Warszawie negatywnie oceniły postępowanie organu podatkowego uchylając wszystkie dotychczasowe postanowienia.
W toku pozostaje również na etapie postępowania odwoławczego sprawa dotycząca zobowiązań Spółki za okres od września 2019 do stycznia 2020 r. z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego we [...] nr [...]z [...] grudnia 2024 r. która po utrzymaniu decyzji organu I instancji przez DIAS we [...] w wyniku skargi złożonej przez zobowiązaną Spółkę zawisłą obecnie przez WSA we Wrocławiu.
Skarżąca podkreśliła, że wszystkie ww. zobowiązania objęte były tytułami wykonawczymi realizowanymi w umorzonym postępowaniu egzekucyjnym. Równocześnie już w trakcie postępowania zabezpieczającego NUS zajął znaczne środki finansowe Spółki. Stąd – w ocenie strony – nie można wykluczyć,
że w przypadku pozytywnych dla Spółki rozstrzygnięć choćby tylko w niektórych
z ww. zobowiązań uwolnione zostaną środki, z których pokryć będzie można inne nie pokryte dotychczas zobowiązania, żeby nie wspomnieć o możliwości pozytywnych rozstrzygnięć w całym postępowaniu. Już tylko możliwość częściowych uwolnień środków, np. w zakresie zwrotu VAT powoduje, że nie można zasadnie twierdzić, że obecna sytuacja pozwala na uznanie, że doszło do definitywnego charakteru niemożności uzyskania dalszych środków na zaspokojenie Skarbu Państwa jako wierzyciela.
Strona nie zgodziła się, wobec dotychczasowego wyegzekwowania znacznych sum pieniężnych, że koszty dalszego prowadzenia egzekucji wydatki na owe działania przewyższą wyegzekwowane środki.
Spółka podkreśliła też, że nie bez znaczenia pozostaje długotrwałe prowadzenie postępowania odwoławczego w sprawie głównej przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], co potwierdził WSA w Gorzowie Wielkopolskim orzeczeniem sygn. sygn. akt II SAB/Go 1/25 z [...] czerwca 2025r. w którym stwierdzono, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego. Orzeczenie to pozostaje nieprawomocne w związku ze złożeniem przez organ podatkowy skargi kasacyjnej do NSA, która to skarga zostanie rozpatrzona przez NSA 23 stycznia 2026 r. (sygn. I FSK 1503/25). W zaskarżonym postanowieniu wskazuje się również na zaprzestanie przez Spółkę faktycznej działalności gospodarczej, pozostając bez refleksji, że stało się to wymuszonym działaniem tegoż organu w wyniku długotrwałego prowadzenia sprawy przy jednoczesnym zabezpieczeniu i zablokowaniu wszelkich aktywów obrotowych i trwałych Spółki. W obliczu takiego stanu rzeczy była ona zmuszona całkowicie wygasić swoją działalność w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie sporu zarówno w sprawie głównej, jak i postępowaniach wpadkowych związanych z dokonanym zabezpieczeniem na majątku Spółki, realizowanym jednakże w ten sposób, że wbrew zapisom art. 160 § 1 u.p.e.a. pozbawiła Spółkę z korzystania z wszelkich środków, zarówno pieniężnych jak i rzeczowych, co było de facto równoznaczne z koniecznością zaprzestania działalności ze względu na brak możliwości dysponowania majątkiem. Spółka podkreśliła przy tym, że jedynie zawiesiła swoją działalność z ww. przyczyn i z tychże samych przyczyn nie dokonała jej likwidacji.
Zdaniem skarżącej w tym stanie rzeczy, zaskarżone postanowienie oparto na co najmniej przedwcześnie wyciągniętych wnioskach.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdza, że odpowiada ono prawu, co czyni wniesioną skargę niezasadną.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych zasadnie organy przyjęły, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego było bezskuteczne w rozumieniu art. 59 § 2 u.p.e.a., z uwagi na fakt, że Spółka nie posiada majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności
w wysokości przewyższającej koszty egzekucyjne, oraz że środki takie nie zostaną przez nią zgromadzone.
Na wstępie rozważań koniecznym jest wyjaśnienie, że generalną zasadą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Niemniej jednak, zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Na kanwie cytowanego przepisu zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu wielokrotnie zwracano uwagę na jego uznaniowy charakter
(zob. np. wyroki NSA: z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2827/16; z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 454/19; z 5 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 222/21). Analizowane unormowanie pozostawia bowiem organowi egzekucyjnemu swobodę co do rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ("postępowanie może być umorzone") w razie zaistnienia określonej tym przepisem przesłanki. Warunkiem skorzystania z art. 59 § 2 u.p.e.a. jest jednak dokonanie przez organ analizy skuteczności prowadzonej egzekucji, przy uwzględnieniu składników majątku i źródeł dochodów zobowiązanego, w kontekście wysokości kosztów egzekucyjnych. Przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego odnosi się do sytuacji, w której kontynuowanie egzekucji okazuje się bezcelowe
z uwagi na brak perspektyw na pozyskanie środków przewyższających koszty egzekucyjne (wyrok WSA w Warszawie z 26 października 2023 r., sygn. akt
III SA/Wa 605/23).
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przeprowadził szereg czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego, tj. Spółki.
W szczególności dokonał ustaleń w oparciu o dane pochodzące z systemów (Ognivo, e-ORUS, CRCM), o informacje pozyskane z relacji poborców skarbowych oraz zawarte w systemie ksiąg wieczystych, Krajowym Rejestrze Sądowym, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, plików JPK, jak również analizy kontrahentów strony.
Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, że Spółka nie posiada majątku, z którego można by zrealizować należności objęte ww. tytułami wykonawczymi. Przeprowadzona egzekucja z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych okazała się niemożliwa do zrealizowania z uwagi na brak środków. Ponadto za lata 2022 i 2023 Spółka nie wygenerowała dochodu. Ponadto [...] września 2025 r. podczas prowadzonych czynności egzekucyjnych pod adresem Spółki, pracownik organu egzekucyjnego nie zastał nikogo, stwierdził też bark jakichkolwiek znamion świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej.
Z ewidencji ksiąg wieczystych wynika również, że skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości. Jedyne ruchomości jakie posiada to samochody: [...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2006, nr rej. [...],[...] samochód osobowy kombi, rok prod. 2017, nr rej. [...],[...] samochód ciężarowy wielozadaniowy, rok prod. 2010, nr rej. [...], które zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] stycznia 2025 r., nie objętego zaskarżonym postanowieniem.
W konsekwencji należało uznać, że skarżąca nie posiada majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności w wysokości przewyższającej koszty egzekucyjne, oraz że środki takie nie zostaną przez nią zgromadzone. Ustalenia dokonane w sprawie przez organy obu instancji są bowiem wystarczające.
W konsekwencji spełniona została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 2 u.p.e.a.
Podkreślenia wymaga, że powyższy przepis nie nakłada jednak na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia szczegółowo określonego co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nie chodzi tu bowiem o żadne matematyczne wyliczenia. Wystarczające jest natomiast wykazanie tej okoliczności w jakikolwiek sposób i wyjawienie argumentacji w uzasadnieniu postanowienia wydanego w sprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 943/23; wyroki NSA: z 28 września 2023 r. sygn. akt III FSK 479/23; z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1503/21; z 28 września 2023 r., sygn. akt III FSK 479/23; z 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1960/21; z 2 grudnia
2021 r., sygn. akt III FSK 4275/21).
Zaskarżone postanowienie czyni zadość powyższym wymogom. Organy dokonały bowiem szeregu czynności zmierzających do ustalenia źródła dochodu
i składników majątku Spółki, z których możliwe było prowadzenie egzekucji. Okoliczności te zostały przedstawione w rozstrzygnięciu, a wyprowadzone na ich podstawie wnioski utwierdziły organy w przekonaniu o bezskuteczności prowadzonej egzekucji.
W skardze Spółka podniosła natomiast, że nie można zasadnie twierdzić, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, a więc obiektywnie nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Powołała się w tym zakresie na prowadzone postępowania zarówno przed organami podatkowymi, jak i sądami administracyjnymi, które – w przypadku pozytywnych dla Spółki rozstrzygnięć – spowodują uwolnienie środków, z których pokryć będzie można inne zobowiązania.
Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że przesłanką działania Naczelnika w rozpatrywanym przypadku nie było ustalenie, że prowadzona egzekucja jest całkowicie bezskuteczna, w tym sensie, że brak jest jakichkolwiek wpływów z tego tytułu, ale stwierdzenie, że wartość egzekwowanych kwot jest na tyle znikoma, że nie przekroczy wysokości kosztów egzekucyjnych. Taka sytuacja odpowiada dyspozycji art. 59 § 2 u.p.e.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego (por. wyroki NSA z 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11, z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt
II GSK 2239/11 oraz z 9 listopada 2023 r. sygn. akt III FSK 642/22).
W tym kontekście zauważyć należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego
z uwagi na bezskuteczność egzekucji nie ma charakteru definitywnego. Słusznie Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu wskazał stronie na możliwość zastosowania art. 61 u.p.e.a. Stosownie do treści art. § 1 tego przepisu, w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Z jednej strony oznacza to, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na wskazanej podstawie nie prowadzi do definitywnego przekreślenia możliwości zaspokojenia wierzyciela. Z drugiej strony prowadzi do wniosku, że ocena zasadności umorzenia musi być dokonywana także przez pryzmat ekonomicznej celowości podejmowania dalszych czynności egzekucyjnych, w tym relacji pomiędzy przewidywanymi kosztami a możliwymi do uzyskania efektami egzekucji. W konsekwencji, żądanie kontynuowania postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy brak jest realnych perspektyw na uzyskanie kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, prowadziłoby jedynie do generowania dalszych kosztów, które obciążałyby wierzyciela.
Odnosząc się do konkretnych postępowań, stanowiących – w ocenie Spółki – ewentualne źródło pozyskania środków, z których będzie możliwe pokrycie innych zobowiązań, wyjaśnić należy, że w obrocie prawnym nadal funkcjonuje decyzja DIAS z [...] maja 2022 r. nr [...]wydana w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od [...]stycznia do [...] października 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę, kwoty zwrotu na rachunek bankowy za okres od stycznia do grudnia 2018 r. oraz odsetek za zwłokę od nienależnie dokonanego zwrotu, dodatkowego zobowiązania podatkowego za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. oraz zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami oraz kwotą dodatkowego zobowiązania podatkowego. Wyrokiem z 22 stycznia 2026 r. sygn. akt I FSK 94/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił bowiem wyrok tut. Sądu z 27 października 2022 r. sygn. Akt I SA/Go 258/22 uchylający powyższą decyzję DIAS. Sprawa będzie ponownie procedowana pod sygn. I SA/Go 142/26.
Ponadto wyrokiem z 13 stycznia 2026 r. sygn. akt I SA/Go 308/26 tut. Sąd co prawda uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]z [...] maja 2025 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] czerwca 2023 r. nr [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2018 r., ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Niemniej od powyższego wyroku Spółka wniosła skargę kasacyjną. Powyższy wyrok nie jest zatem prawomocny.
Co się zaś tyczy zobowiązań wynikających z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego we [...] z [...] grudnia 2024 r. nr [...], utrzymanej w mocy decyzja DIAS we [...], to zauważyć również należy, że w wyniku skargi złożonej przez zobowiązaną Spółkę, sprawa zawisła przed WSA we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 73/26), jednak dotychczas nie wydano jakiegokolwiek orzeczenia.
Co prawda postępowania dotyczące przedłużenia terminu zwrotu kwoty podatku od towarów i usług, tj. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za okresy październik, listopad, grudzień 2019 r., styczeń i marzec 2020 r., ostatecznie zostały prawomocnie zakończone przez WSA w Gorzowie Wlkp. (wyroki w sprawach o sygn. I SA/Go 51/24, I SA/Go 52/24, I SA/Go 56-57/24 uchylające postanowienia DIAS).
Z akt sprawy wynika jednak, że pismami z [...] lipca 2025 r. Naczelnik wezwał Dyrektora, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał skarżącej kosztów postępowania zasądzonych w powyższych wyrokach wydanych przez tut. Sąd. Co jednak istotne, organ na podstawie art. 61 u.p.e.a. może ponownie wszcząć postępowanie egzekucyjne, którego celem będzie wyegzekwowanie kwot wykazanych w postanowieniach zapadłych w powyższym przedmiocie. Na uwagę zasługuje fakt, że zobowiązania ciążące na Spółce – jak podał Dyrektor – wynoszą ponad czternaście milionów złotych. Natomiast organ inicjując postępowanie egzekucyjne musi mieć na względzie konieczność poniesienia kosztów egzekucyjnych. Przy założeniu, że kwota podlegająca zwrotowi wynikająca
z powyższych postanowień wynosi ponad 1.250.000 zł, to w gestii organu egzekucyjnego leży podjęcie decyzji co do celowości wszczęcia i prowadzenia przyszłego postępowania egzekucyjnego.
Końcowo zaakcentować trzeba, że organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA we Wrocławiu z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20). Natomiast celowość ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego musi uwzględniać okoliczność, że w przypadku gdy koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego pokrywa je wierzyciel (art. 64c § 4 u.p.e.a.).
Na gruncie analizowanej sprawy wystarczające było więc wykazanie przez organy obu instancji, że – w świetle całokształtu okoliczności i ustaleń – stan majątkowy Spółki nie rokuje nadziei na poprawę.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.