I SA/Go 253/20

I SA/Go 253/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /sprawozdawca/
Jacek Niedzielski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 298/21 - Wyrok NSA z 2021-09-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 153
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi "G" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo – akcyjna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do jego wniesienia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2020r., działając na podstawie art. 216 § 1, art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2, w związku z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz.U. z 2019 r., poz. 900
ze zmianami, dalej: O.p.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ( dalej: DIAS, organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] stycznia 2020r., od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego nr [...] oraz złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji: - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...].12.2019 r., nr [...] oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...].12.2019 r., nr [...]
G. spółka z ograniczona odpowiedzialnością S.K.A. (dalej: skarżąca, strona, spółka) wniosła skargę na wyżej wskazane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia [...] marca 2020 r.
W sprawie został przez organ odwoławczy ustalony następujący stan faktyczny.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego, określił w stosunku do firmy R. oraz przedstawiciela pośredniego Spółki G. wartość celną towaru oraz należną kwotę długu celnego podlegającą zaksięgowaniu. Decyzja była doręczana skarżącej przez pracownika tego organu w dniu 17 grudnia 2019 r., na okoliczność doręczenia została sporządzona notatka służbowa. Obecny w siedzibie spółki - Dyrektor Spółki G. A.S. odmówił przyjęcia tej decyzji uzasadniając odmowę brakiem osoby upoważnionej do odbioru pisma. Zdaniem organu decyzja została doręczona spółce w trybie art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej.
Spółka nie wniosła odwołania w ustawowym terminie, w wyniku czego decyzja stała się prawomocna z dniem 31 grudnia 2019 r. Pismem z [...] stycznia 2020 r., skarżąca złożyła odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, iż dowiedziała się o wydanej decyzji w dniu 24 stycznia 2020 r.
DIAZ postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UCS z [...] grudnia 2019 r., oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. Spółka we wniesionej do sądu skardze zaskarżyła postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucając:
1.Naruszenie art. 153 § 1 w związku z art. 151 § 1 zd. 1 i w związku z art. 223 § 2 pkt1 oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez przyjęcie, że osoba upoważniona do odbioru korespondencji przez skarżącego odmówiła przyjęcia decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2019 r. dokonując niedopuszczalnego w tym zakresie domniemania woli odmowy przyjęcia, co mogło mleć istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło organ odwoławczy do przyjęcia, że skarżący wnosząc odwołanie od decyzji 28 stycznia 2020 r. uchybił terminowi jego wniesienia liczonemu od 17 grudnia 2019 r., co w konsekwencji pozbawiło skarżącego możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organem II instancji,
2. Naruszenie art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 217 § 2 O.p. poprzez brak dostatecznych ustaleń organu w zakresie: a) stwierdzenia "funkcjonariusz poinformował stronę, iż w sytuacji odmowy przyjęcia decyzja uznana będzie jako doręczona w dniu próby jej doręczenia", b) stwierdzenia "pisma kierowane do Spółki G. odbierały różne osoby" - co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, stanowiąc dla organu jedną z przesłanek do stwierdzenia, że skarżący "odmówił przyjęcia decyzji" z [...] grudnia 2019 r. a więc skuteczne było przyjęcie fikcji doręczenia zgodnie z art. 153 §1 o.p.
3. Naruszenie art. 162 § 1 O.p. w związku z art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji z [...] grudnia 2019 r., gdyż - jak przyjął organ - skarżący nie uprawdopodobnił braku winy
w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od w/w. Uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania pozbawiając skarżącego - wobec uznania przez organ za prawidłowe doręczenie w/w decyzji z [...] grudnia 2019 r. - alternatywnej możliwości uzyskania ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przed organem II instancji.
4. Ponadto skarżąca wniosła na podstawie art, 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu: oświadczenia M.Z., na okoliczność odbierania korespondencji kierowanej do skarżącego przez jedną osobę. W ocenie skarżącego dowód ten jest niezbędny do wyjaśnienia istotnej wątpliwości, jaką jest organizacja odbioru korespondencji u skarżącego i wykazania faktu, że odbioru pism nie dokonywały u skarżącego różne osoby, a dowód ten nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania od decyzji określającej wartość celną towaru
i należną kwotę długu celnego. Organ przyjął, że 17 grudnia 2019 r. pracownik skarżącego, A.S. "odmówił przyjęcia decyzji" wobec czego, jak i wobec sporządzenia stosownej adnotacji urzędowej, organ uznał ją za doręczoną w zgodzie z art. 153 § 1 O.p. Organ podkreślił, że to organy dokonują wyboru sposobu doręczenia decyzji zgodnie z art. 144 § 1 pkt 1 O.p. Dalej organ wskazał, że to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn uprawniających do przywrócenia terminu i że chodzi tu o przeszkody obiektywne a nie niedbalstwo strony. W tym kontekście organ zauważył, że z pisemnej adnotacji A.S. wynikał "stan wiedzy dyrektora Spółki, że przedmiotem doręczenia jest decyzja Naczelnika UCS". Dalej wyjaśniono, że "pisma kierowane do Spółki G. odbierały różne osoby" a "nieobecność takiej osoby powinna uruchomić procedurę zastępstwa", zaś obecny A.S. powinien pismo organu odebrać jako "odpowiedzialny za profesjonalne funkcjonowanie Spółki w sprawach celnych". Nie nastąpiło więc uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu na wniesienie odwołania. Skarżący podkreślił to o czym organ również wspomniał w zaskarżonym postanowieniu a mianowicie, że A.S. nie przyjął pisma organu "uzasadniając odmowę brakiem osoby upoważnionej do odbioru pisma".
Dalej skarżąca podniosła, że podstawę do uznania pisma za doręczone może stanowić wyłącznie osobista i wyraźnie wyartykułowana odmowa przyjęcia pisma przez jego adresata. Oświadczenia o odmowie przyjęcia pisma w imieniu adresata nie może złożyć inna osoba, w tym wymienione w art. 149 O.p. Niedopuszczalne jest domniemywanie odmowy." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. II FSK 2853/14). Zdaniem skarżącej z powyższego wynika,
że przy doręczaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. nie spełniono dwóch warunków, o których mowa w art. 153 § 1 O.p.: po pierwsze, skoro A.S. oświadczył, że nie jest uprawniony do odbioru pisma, to nie sposób uznać, że organ usiłował doręczyć pismo jego "adresatowi". Po drugie, organ dopuścił się niedopuszczalnego domniemania woli odmowy przyjęcia pisma, podczas gdy w sprawie niniejszej chodziło wyłącznie o wolę zapewnienia aby odbioru dokonała osoba do niego uprawniona, skoro takiej osoby nie było to organ powinien był postąpić zgodnie z procedurą wskazaną w art. 150 § 1 pkt 2 O.p. Skarżący domyśla się, że celem organu było niedopuszczenie do upływu przedawnienia (5 lat od zgłoszenia celnego z [...] grudnia 2014 r.), jednak ta okoliczność w żaden sposób nie wpływa na to czy osoba, której organ decyzję usiłuje doręczyć staje się do tego uprawnioną czy nie. Nie jest też obowiązkiem strony współdziałanie z organem w zapobieganiu tego przedawnienia, winno to wynikać wyłącznie ze staranności organu. Dalej skarżący wyjaśnił, że nie jest prawdziwe zawarte w zaskarżonym postanowieniu zdanie, że "funkcjonariusz poinformował stronę, iż w sytuacji odmowy przyjęcia decyzja uznana będzie jako doręczona w dniu próby jej doręczenia". Informacja taka nie została przekazana i z zaskarżonego postanowienia nie wynika nawet źródło tego stwierdzenia organu. Oprócz A.S. w chwili próby doręczenia obecni byli również zatrudnieni u skarżącego K.K., E.S. i K.K. i osoby te w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji będą mogły zeznawać jako świadkowie na okoliczność przebiegu tej próby doręczenia. Bezspornym w sprawie jest, że A.S. nie dysponował upoważnieniem do odbioru korespondencji. Organ wywodził jego uprawnienie do odbioru z innych okoliczności takich jak "powinność uruchomienia procedury zastępstwa" w razie braku osoby upoważnionej, odbieranie pism w imieniu skarżącego przez "różne osoby" oraz fakt, że A.S. jest "odpowiedzialny za profesjonalne funkcjonowanie Spółki w sprawach celnych".
Odnosząc się po kolei do tych stwierdzeń skarżący wskazał, że nie wie z czego organ wywodzi "powinność uruchomienia procedury zastępstwa" w razie braku osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Przecież takim sytuacjom służy wskazany wyżej art. 150 § 1 pkt 2 o.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się jedynie, że jeśli już dochodzi do odbioru, to strona powinna zapewnić aby odbioru dokonywała osoba uprawniona (tak choćby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., I FSK 1665/15), ale nie jest to jednoznaczne obowiązkowi, aby osoba upoważniona zawsze była obecna. Obowiązek taki dotyczy jedynie profesjonalnych pełnomocników (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. I FSK 554/14), ale taki w niniejszej sprawie nie występował. Co więcej, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. II GSK 1599/17) znalazło się nawet stwierdzenie: "Gdyby, jak twierdzi skarżąca, K.S. nie udzielono umocowania do odbioru pism Spółki, winna ono odmówić przyjęcia takiej korespondencji, udzielając stosownych wyjaśnień i informacji", co całkowicie odpowiada postawie przyjętej w niniejszej sprawie przez skarżącego.
W zakresie odbioru pism "przez różne osoby" u skarżącego organ przywołał "panią M.N., panią M.Z. oraz osobę, której nazwiska które nie sposób odczytać". Skarżący wyjaśnił, że M.N. i M.Z. to jest ta sama osoba, która zmieniła nazwisko na skutek wstąpienia w związek małżeński. W tym zakresie skarżący na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu: oświadczenia M.Z., na okoliczność odbierania korespondencji kierowanej do skarżącego przez jedną osobę. W ocenie skarżącego dowód ten jest niezbędny do wyjaśnienia istotnej wątpliwości, jaką jest organizacja odbioru korespondencji u skarżącego i wykazania faktu, że odbioru pism nie dokonywały u skarżącego różne osoby, a dowód ten nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Dalej spółka podniosła, że pisma u skarżącego odbiera parę różnych osób,
co nie przesądza jeszcze, że odbioru dokonują wszystkie, dowolne osoby. Aby wykazać, że A.S. nie jest dowolną osobą organ wskazał, że jest on "dyrektorem Spółki" "odpowiedzialnym za funkcjonowanie w sprawach celnych". Jednak drugie z tych pojęć jest również ogólnikowe a pierwsze wręcz mylące. Skarżący prowadząc działalność jako agencja celna nie wyodrębnił jej organizacyjnie spośród innego rodzaju działalności, faktycznie zatem jedynym "dyrektorem Spółki" jest jej prezes M.R. i to on faktycznie byłby uprawniony do odbioru pism zawierających decyzje administracyjne. Natomiast samo zaangażowanie w sprawy celne nie jest równoznaczne z upoważnieniem do odbioru korespondencji. Organ nie wskazuje również, aby A.S. kiedykolwiek (w szczególności w sprawie niniejszej) dokonywał odbiorów korespondencji. W cytowanym wyżej wyroku NSA z 26 czerwca 2019 r. przyjęto uprawnienie do dokonywania odbiorów korespondencji wbrew stanowisku skarżącego, ale tam argument stanowił właśnie fakt wielokrotnego uprzedniego odbioru korespondencji przez tę samą osobę. Reasumując, organ przyjmując uprawnienie A.S. do odbioru wbrew dyspozycji art. 151 § 1 zd. 1 O.p. bezprawnie posłużył się fikcją doręczenia określoną przez art. 153 § 1 O.p. Ponieważ zaś żadnych innych prób doręczenia organ nie dokonywał, to nie sposób uznać, aby decyzja została kiedykolwiek skutecznie skarżącemu doręczona, a zatem nie weszła do obrotu prawnego i obecnie już nie może wejść ze względu na upływ terminu przedawnienia. Stąd uprawniony jest wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. i stąd uprawnione było złożenie przez skarżącego odwołania dopiero pod koniec stycznia 2020 r.
Twierdząc inaczej organ naruszył również art. 223 § 2 pkt 1 O.p.,
a odmawiając przyjęcia odwołania skarżącego powołując się właśnie na upływ terminu na jego wniesienie - naruszył art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Niemniej, z ostrożności procesowej, skarżący sformułował również zarzut naruszenia art. 162 § 1 w związku z art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w ślad za złożonym przez siebie wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] stycznia 2020 r. Z uwagi bowiem na postawę organu, który 17 grudnia 2019 r. usiłował doręczyć decyzję i to w siedzibie skarżącego mimo braku obecności osób uprawnionych do odbioru, skarżący znajdował sią w błędnym przekonaniu, że żadna decyzja nie została wobec niego skierowana i żadna nie posiada skutku doręczenia. Nawet przyjmując, że A.S. dnia 17 grudnia 2019 r. wiedział, że organ usiłuje mu doręczyć decyzję, to nie znaczy, że A.S. (i w ogóle skarżący) wiedział o przyjęciu konsekwencji z art. 153 § 1 O.p. W rezultacie o jakiejkolwiek zaległości z decyzji skarżący dowiedział się dopiero 24 stycznia 2020 r. gdy jeden z kontrolerów skarbowych z Urzędu Skarbowego zadzwonił do głównej księgowej skarżącego z informacją, że do systemu administracji skarbowej wprowadzono decyzję i wynikającą z niej zaległość pieniężną.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Skargę należało uznać za niezasadną, albowiem zaskarżone postanowienie
w całości odpowiada prawu. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana
w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej jako: p.p.s.a.) nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym,
na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2019 r., oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia od tej odwołania.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia przepisem art. 228 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (§ 1 pkt 2), a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne (§ 2). Utrwalone w orzecznictwie i piśmiennictwie rozumienie tej normy prawnej wskazuje, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy. Dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki NSA z 14 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 590/12 i z 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1060/12, z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2338/13 - dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe powołane poniżej orzeczenia).
Brzmienie tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno nastąpić w przypadku ustalenia, że odwołujący przekroczył termin określony w art. 223 § 2 O.p. Zgodnie z treścią tego przepisu, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni
od daty doręczenia decyzji stronie. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej
i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Zgodne natomiast z art. 162. § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Podkreślić jednak należy, że skarżący w istocie kwestionuje prawidłowość doręczenia spornej decyzji w trybie art. art. 153 § 1 w związku z art. 151 § 1 zd. 1
O.p. poprzez przyjęcie, że osoba upoważniona do odbioru korespondencji przez skarżącą odmówiła przyjęcia decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2019 r., co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło organ odwoławczy do przyjęcia, że skarżący wnosząc odwołanie od decyzji 28 stycznia 2020 r. uchybił terminowi jego wniesienia liczonemu od 17 grudnia 2019 r.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 151 § 1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio. Natomiast z regulacji art.153 § 1 i § 2 O.p., wynika, że jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma doręczanego mu
w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją
o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją pozostawia się
w aktach sprawy. W przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Regulacja art. 144 § 1 pkt 1 O.p. daje organowi możliwość dokonania doręczenia decyzji za pośrednictwem funkcjonariusza, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z akt administracyjnych organu wynika, że funkcjonariusz organu w dniu [...] grudnia 2019r., stawił się około godziny dziesiątej w siedzibę skarżącej spółki, zastał w niej A.S., który odmówił przyjęcia doręczanej decyzji, dokonując własnoręcznej adnotacji " W związku z nie obecnością osoby mogącej odebrać decyzję, nie przyjmuję decyzji ...". Przy czym obok daty [...].12.2019 została postawiona pieczątka o treści "Dyrektor mgr. inż. A.S." ( k. 104,105 akt adm.). W skardze zaakcentowano, że mylące jest twierdzenie organu iż A.S. jest osobą "odpowiedzialną za funkcjonowanie w sprawach celnych", albowiem skarżąca prowadząc działalność jako agencja celna nie wyodrębnił jej organizacyjnie spośród innego rodzaju działalności, faktycznie zatem jedynym
"dyrektorem spółki" jest jej prezes M.R. Wskazać jednak należy, że z załączonego do skargi odpisu z rejestru przedsiębiorców numer KRS [...] wynika, że w przypadku skarżącej uprawnionym do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw jest komplementariusz "G." spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komplementariusza reprezentuje prezes zarządu M.R., prokurent A.R. Z tego zapisu wynika, że M.R. nie jest " dyrektorem spółki", ponadto kodeks spółek handlowych nie posługuje się tym pojęciem. Należy zauważyć, że 16 stycznia 2018r. doszło do zaznajomienia się strony z materiałami zebranymi w postępowaniu celnym, wówczas za stronę działał "A.S.– Dyrektor firmy "G." spółka z o.o. S.K.A." dalej stwierdzono, że " Dyrektor A.S. wystąpił o wydanie z akt sprawy odpisów następujących dokumentów". Protokół została przez A.S. podpisany w pozycji przeznaczonej dla strony/pełnomocnika ( k. 28 akt adm.). Podobna sytuacja miała miejsce również [...] stycznia 2020r., z protokołu zaznajomienia strony z materiałami dowodowymi zebranymi w postepowaniu celnym wynika, że zapoznał się z nimi A.S.- Dyrektor Firmy "G." spółka z o.o. S.K.A. reprezentanta strony (...). Po zapoznaniu się z aktami sprawy reprezentant strony zawnioskował o wydanie odpisu dokumentu decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego Nr [...] z dnia [...].12.2019. Kopię żądanego dokumentu wydano zgodnie z wnioskiem"( k.118 akt adm.). Z powyższych dokumentów wynika, że A.S. występował wobec organów jako osoba upoważniona w tej sprawie celnej do działania za skarżącą, do odbioru w tym postępowaniu dokumentów dotyczącej skarżącej, a jego działania nie były przez skarżącą kwestionowane.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie, aktywny udział w postępowaniu jest co do zasady uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Zaniechanie jednak współdziałania z organem przy wyjaśnianiu sprawy może w pewnych sytuacjach rodzić zarzut nadużycia prawa (J. Parchomiuk, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, Warszawa 2018, s. 576).
WSA podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2019r., I FSK 1974/19, że działania i zaniechania stron postępowania nakierowane na celową odmowę odbioru kierowanej do nich korespondencji stanowią przykład nadużycia uprawnień procesowych i w demokratycznym państwie prawnym nie zasługują na ochronę. Obowiązkiem osób prawnych i jednostek organizacyjnych jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze możliwe (wyrok NSA z dnia 24 maja 2004 r., FSK 40/04, wyrok WSA
w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 232/16, zob. również wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 233/16). Z treści wniesionej skargi wynika, że w siedzibie spółki w chwili doręczenia oprócz A.S. obecni byli również zatrudnieni u skarżącej spółki K.K., E.S., K.K., nie było zatem żadnych przeszkód do zorganizowania przez spółkę do zastępczego odbioru korespondencji pod nieobecność M.Z. Regulacja z art.151§ 1 O.p. nie można stanowić przeszkody do prawidłowego, zgodnego z prawem działania organu. Podniesiona w skardze kwestia upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie może stanowić podstawy do odmowy przyjęcia korespondencji i to przez osobę, która brała czynny udział w postepowaniu, dokonując dla skarżącej odbioru wielu dokumentów, (w tym 30 stycznia 2020r. decyzji organu I instancji). Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie odrębnego pełnomocnictwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez osobę upoważnioną do odbioru pism należy rozumieć nie tylko osobę, która ma specjalne upoważnienie w tym zakresie, ale również każdą osobę, która ze względu na funkcję wykonywaną w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 685/14).
Ponadto na co wskazał organ odwoławczy Spółka G. posiada status upoważnionego przedsiębiorcy pozwolenia AEOC w zakresie uproszczeń celnych. Według uzyskanych pozwoleń jest wobec organu celnego zweryfikowanym przedsiębiorcą, partnerem administracji celnej, od którego winno się wymagać współpracy. Zatem organ odwoławczy słusznie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie regulacja z art.153 O.p.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ regulacji z art.162 § 1 i art.163 § 2 O.p. należy przypomnieć, że podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy
w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o jego przywrócenie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Pamiętać jednakże należy, że przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci - niedbalstwa. Za niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenie terminu. Jak podkreśla się w literaturze (por. np.
B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678) oraz orzecznictwie o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00).
Ze sporządzonej przez A.S. adnotacji na dokumencie z dnia [...] grudnia 2019 r., wynika, że uzyskał wiedzę o tym, że przedmiotem doręczenia jest decyzja Naczelnika UCS, dotycząca postępowania z, którego materiałami zapoznawał się [...] stycznia 2018r. Natomiast wbrew twierdzeniu skargi, doręczający nie ma obowiązku pouczać o skutkach odmowy przyjęcia pisma. W rozpoznawanej sprawie istotne jest, że pracownik skarżącej spółki uzyskał informację o wydanej decyzji, nie było zatem przeszkód aby skarżąca wniosła w terminie odwołanie. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest brak zawinienia oceniany w kategorii zachowania przez stronę zasad starannego działania, w tym przypadku prawidłowo zorganizowanego zastępstwa do odbioru decyzji oraz przekazywania informacji przez pracowników organowi zarządzającemu spółką o wydanej a nieodebranej decyzji. Kwestia organizacji wewnętrznej przedsiębiorcy dotycząca przekazywania informacji przez jego pracowników o wydanych przez organ decyzji nie jest przeszkodą niemożliwą
do przezwyciężenia, natomiast jest okolicznością w tym przypadku noszącą znamiona co najmniej winy nieumyślnej. To pracodawca odpowiedzialny jest za prawidłową organizację w zakładzie pracy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sprawą wewnętrzną skarżącej jest bowiem taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie spółki (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 8291/98, Lex nr 40385). Nie tylko zatem wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, Lex nr 56794).
WSA podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II FSK 731/10, że nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Strona bowiem ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p., zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych, bowiem wybór pracowników jak i ustanawianie pełnomocników jest sprawą wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie można przenosić na inne osoby fizyczne lub prawne. W świetle powyżej przedstawionej argumentacji nie sposób uznać zarzutów skargi za zasadne, gdyż nie została spełniona jedna z przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 O.p.
Sąd nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia M.Z., gdyż poza sporem pozostaje kwestia dokonywania odbioru korespondencji przez wskazaną osobę. Istota rozpoznawanej sprawy dotyczyła prawidłowości doręczenia decyzji oraz wystąpienia braku winy skarżącej spółki w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania. Ponadto wbrew twierdzeniu skargi, przedłożone oświadczeniu, nie zawiera stwierdzenia, że korespondencja kierowana do skarżącej jest odbierana przez jedna osobę. Nie wystąpiła zatem okoliczność z art.106 § 3 P.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe skargę na podstawie art.151 P.p.s.a. należało oddalić.