I SA/Go 156/26

I SA/Go 156/26 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2026-07-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /przewodniczący sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
art.13zzo ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2026 poz 143
art.145§1 pkt 1 lit. a), art 200 w zw. z art. 205§2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2026 r. sprawy ze skargi W. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] zs. w [...] z dnia [...]r. nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej też: skarżąca, strona, spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej: organ, Dyrektor) z [...] lutego 2026 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: organ I instancji, Kierownik) z [...] sierpnia 2024 r. odmawiającej przyznania skarżącej pomocy.
Z akr sprawy i z decyzji Dyrektora wynika następujący stan faktyczny.
Strona [...] czerwca 2024 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: BP ARiMR) złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który
w okresie od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych (dalej: wniosek
o pomoc). W sekcji XI załączniki wskazała, że przedłożyła:- 12 sztuk kopii faktur potwierdzających sprzedaż w okresie od [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. pszenicy oraz jęczmienia, podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż jak również podmiotom skupującym zboża w związku
z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, to jest Firmie FJ ul. [...] (dalej: Firma FJ).
Następnie w [...] sierpnia .2024 r. spółka złożyła zmianę do wniosku o pomoc w której oświadczyła, że jest średnim przedsiębiorstwem oraz, że jest przedsiębiorstwem powiązanym. W załączeniu przedłożyła formularze powiązań m.in. z Firmą FJ, Firmą F. Sp. z o.o., T.Sp. z o.o., P. Sp. z o.o., F.Sp. z o.o., Firma F.Sp. z o.o., M. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o., F.2 Sp. z o.o., F.3 Sp. z o.o., F.4 Sp. z o.o., S. [...] Sp. z o.o., S. Sp. z o.o.
W oparciu o przepisy Rozporządzenia RM oraz dołączone do wniosku o pomoc załączniki organ I instancji zweryfikował wniosek Strony. W wyniku tej weryfikacji Kierownik Biura Powiatowego ustalił, że Strona poprawnie złożyła wniosek wraz
z wymaganymi załącznikami tj, fakturami VAT potwierdzającymi sprzedaż zbóż zgodnie z § 13zzo ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187- dalej Rozporządzeniem RM). Jednakże z załączonych do wniosku o pomoc faktur wynika, że spółka dokonała sprzedaży zboża do Firmy FJ.
Organ I instancji wskazał, że jak wynika z ogólnodostępnej bazy danych CEiDG Firma FJ jest jedynym wspólnikiem spółki i jest to sprzedaż do współwłaściciela gospodarstwa rolnego tego producenta.
W konsekwencji powyższego Kierownik decyzją z [...] sierpnia 2024 r. odmówił przyznania pomocy. W uzasadnieniu wskazał na § 13zzo ust. 2 Rozporządzenia RM, które wykluczają spółkę z możliwości otrzymania pomocy z uwagi na fakt, że podmiot skupujący zboże J. F. jest jedynym wspólnikiem spółki, a tym samym jest. to sprzedaż do współposiadacza gospodarstwa rolnego.
Strona na powyższe orzeczenie wniosła odwołanie.
Dyrektor po przeanalizowaniu akt sprawy decyzją z [...] stycznia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika.
Strona nie zgadzając się z powyższym wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: Sąd, WSA), który wyrokiem z 29 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Go 90/25 uznał skargę Strony za zasadną i uchylił decyzję Dyrektora.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że organy ARiMR nie wyjaśniły kogo można uznać za "współposiadacza" gospodarstwa i czy w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 336 Ustawy Kodeksu Cywilnego, czy ewentualnie inne przepisy.
Następnie wskazał, że pojęcia współwłasności oraz współposiadania nie są, jak zdaje się sugerować treść decyzji tożsame, a wyjaśnienie znaczeń powinno znaleźć się
w akcie.
Następnie wskazał, że nie dokonano analizy treści przepisów Ustawy Kodeksu Spółek Handlowych i nie uargumentowano dlaczego majątek taki jak gospodarstwo spółki jest w posiadaniu czy też stanowi własność jej wspólników. Kolejno wskazał, że nieuzasadniony jest wniosek organu odwoławczego wskazujący, iż Firma FJ oraz spółka tworzą jedno gospodarstwo rolne, taki wniosek nie wynika z żadnego zgromadzonego przez organ materiału dowodowego.
W ponownej decyzji, obecnie zaskarżonej Dyrektor stwierdził, że analizując sprawę wziął pod uwagę uzasadnienie ww. wyroku albowiem ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie organ, co wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Organ wyjaśnił, że szczegółowe warunki udzielenia pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych zostały określone w przepisach prawa krajowego tj. Rozporządzeniu RM oraz Ustawy z dnia
9 maj 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1363 – dalej: Ustawa o Agencji).
Następnie omówił istotę postępowania odwoławczego, zasadę dwuinstancyjności postępowania i obowiązki ciążące na organie odwoławczym.
Zwrócił uwagę na art. l0a ust. 1 Ustawy o Agencji, według którego - jeżeli przepisy Ustawy o Agencji lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań
w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.
W art. 10a ust. 1a Ustawy o Agencji określono, że w postępowaniach, o których mowa
w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Natomiast w ust. 1b art. 10a wskazano, że strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Dyrektor wskazał, że analizując ww. przepis należy wskazać, że w kpa zostały sformułowane zasady postępowania administracyjnego (ogólne i tzw. szczególne), jednakże w świetle art. 10a ust. 1 a Ustawy o Agencji nie wszystkie te zasady mogą być w pełni stosowane w postępowaniu regulowanym przedmiotowym Rozporządzeniem RM. Jak już wskazano, w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy organy administracji publicznej stoją "na straży praworządności", działają na podstawie
i w granicach prawa, co oznacza obowiązek ustalenia przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Ponadto z art. 10 a ust. 1 pkt 2 Ustawy o Agencji wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący "rozpatrzyć" cały materiał dowodowy. Ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 Kpa nakazujący organom administracji publicznej podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli jak również zrezygnował z wyrażonej w art. 7 Kpa zasady postępowania dowodowego nakładający na organ obowiązek wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego:
Organ zaznaczył, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.
W pierwszej kolejności wskazał, że na podstawie § 13zzo ust. 1 Rozporządzenia RM
w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472; 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy; 4) który w okresie od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą; 5) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w Ustawie o Planie Strategicznym.
W § 13zzo ust. 2 Rozporządzenia RM wskazano, że pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu: 1) który dokonał sprzedaży pszenicy. żyta. jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom: a) prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub b) skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego: 2) będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.
Z kolei, § 13zzo ust. 3 Rozporządzenia RM stanowi, że pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej; 1/ w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 12.
W § 13zzo ust. 6 Rozporządzenia RM wskazano, że wniosek o którym mowa
w ust. 3 pkt 1, zawiera: 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1; 2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość.
W § 13zzo ust. 7 Rozporządzenia RM zaznaczono, że do wniosku, o którym mowa
w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż
w okresie od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
W § 13zzo ust. 8 Rozporządzenia RM uregulowano wysokość pomocy, o której mowa
w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych: 1) do której producent rolny złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027;
2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych wynikającej z dokumentów, o których mowa w ust. 7, i liczby: a) 5,4
- w przypadku pszenicy, b) 3,7 - w przypadku żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych.
W § 13zzo ust. 12 Rozporządzenia RM określono, że wysokość stawki, o której mowa w ust. 8, w przypadku sprzedaży zbóż, o których mowa w tym przepisie, w okresie od dnia: 1) [...] stycznia do dnia [...] marca 2024 r. przez producentów rolnych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą wynosi: a) 1080 zł na 1 ha powierzchni upraw pszenicy, b) 740 zł na 1 ha powierzchni upraw żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych;
2) [...] marca 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. przez producentów rolnych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą wynosi: a) 1620 zł na 1 ha powierzchni upraw pszenicy, b) 1110 zł na 1 ha powierzchni upraw żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych.
Organ stwierdził, że w oparciu o powyżej wskazane przepisy Rozporządzenia RM oraz dołączone do wniosku o pomoc załączniki ponownie zweryfikował wniosek strony. W wyniku tej weryfikacji ustalił, że poprawnie złożyła wniosek wraz
z wymaganymi załącznikami tj. fakturami VAT potwierdzającymi sprzedaż zbóż zgodnie z § 13zzo ust. 7 Rozporządzenia RM. Jednakże z załączonych do wniosku o pomoc faktur wynika, że spółka, której jedynym wspólnikiem jest J. F. dokonała sprzedaży zboża do Firmy FJ, której to właścicielem jest J. F.
Wobec powyższego zgodnie z §13zzo ust. 2 Rozporządzenia RM pomocy nie przyznaje
się producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub skupującym zboża, którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego.
Następnie Dyrektor wskazał, że w kontekście powyższego wykaże, że podmioty powiązane tj. spółka i Firma FJ są jednym przedsiębiorstwem, co zresztą zostało wskazane przez Stronę w zmianie do wniosku z [...] sierpnia 2024 r.
W załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.L.2022.327.1) – dalej: rozporządzeniem 2022/2472 określono definicje MŚP.
W art. 3 ust. 3 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472 określono "Przedsiębiorstwa powiązane", które oznaczają przedsiębiorstwa pozostające w jednym z poniższych związków: a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka; b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa; c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki; d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Jednocześnie określenie przedsiębiorstwa powiązanego zostało doprecyzowane
w kolejnych akapitach art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 poprzez wskazanie, że dominujący wpływ-nie występuje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w Ust.-2, również uznaje się za powiązane;
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.
Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku.
Należy zwrócić także uwagę na skorelowanie definicji przedsiębiorstwa powiązanego,
o której mowa w art. 3 ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 z pojęciem "jednego przedsiębiorstwa" na gruncie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013
z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz.U.UE.L.2013.352.9) - zwanego dalej rozporządzeniem 1408/2013.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 obejmuje ono wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane co najmniej jednym
z następujących stosunków: a) jedna jednostka gospodarcza posiada w drugiej jednostce gospodarczej większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków; b) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innej jednostki gospodarczej; c) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wywierać dominujący wpływ na inną jednostkę gospodarczą zgodnie z umową zawartą z tą jednostką lub postanowieniami w jej akcie założycielskim lub umowie spółki; d) jedna jednostka gospodarcza, która jest akcjonariuszem lub wspólnikiem w innej jednostce gospodarczej lub jej członkiem, samodzielnie kontroluje, zgodnie z porozumieniem
z innymi akcjonariuszami, wspólnikami lub członkami tej jednostki, większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków tej jednostki.
Jednocześnie jednostki gospodarcze pozostające w jakimkolwiek z powyższych stosunków, za pośrednictwem jednej innej jednostki gospodarczej lub kilku innych jednostek gospodarczych również są uznawane za jedno przedsiębiorstwo.
Ponadto powyższą definicję jednego przedsiębiorstwa należy odnosić do kontekstu wynikającego z punktu 4 Preambuły do. rozporządzenia 1408/2013, który stanowi m.in., że do celów reguł konkurencji określonych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarcza niezależnie od jest formy prawnej i sposobu finansowania.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że wszystkie podmioty, które są kontrolowane (prawnie lub de facto) przez ten sam podmiot, należy traktować jako jedno przedsiębiorstwo. W celu zagwarantowania pewności prawa i ograniczenia obciążeń administracyjnych przyjęto, że rozporządzenie powinno zawierać wyczerpujący wykaz jasnych kryteriów określających, w jakich okolicznościach co najmniej dwie jednostki gospodarcze z tego samego państwa członkowskiego należy uznać za jedno przedsiębiorstwo w oparciu o kryteria służące określeniu "powiązanych jednostek gospodarczych" w definicji małych 1 średnich przedsiębiorstw (MŚP), określonej na gruncie wcześniejszych regulacji wydawanych przez Komisję i tego tytułu już znanych organom publicznym. Kryteria te powinny również zapewniać, że poszczególni członkowie osób prawnych lub grupy osób fizycznych lub prawnych nie będą traktowani jako powiązani wyłącznie z tego powodu, w przypadku gdy prawo krajowe przewiduje, że tacy indywidualni członkowie mają prawa i obowiązki porównywalne z prawami i obowiązkami rolników indywidualnych, którzy mają status kierownika gospodarstwa rolnego, szczególnie w odniesieniu do ich statusu ekonomicznego, społecznego i podatkowego, pod warunkiem że przyczynili się do wzmocnienia struktur rolnych danych osób prawnych lub grup.
Dyrektor stwierdził, że kierując się powyższymi wskazaniami w kontekście art. 3 ust. 3 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472 oraz art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1408/2013 analiza przedmiotów działalności prowadzonej przez powiązane podmioty
w oparciu o dane wynikające z KRS oraz REGON doprowadziły go do wniosku, że działają one na tym samym rynku prowadząc działalność rolniczą w zakresie sprzedaży zbóż. Jednocześnie podmioty, które funkcjonowały w ramach stwierdzonych powiązań, spełniały warunki zakwalifikowania ich do jednego przedsiębiorstwa.
Organ wskazał, że analogiczne uregulowania określono w art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy
z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 278, dalej: u.p.d.o.p.), gdzie ustanowiono definicję podmiotu powiązanego, który oznacza: a) podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub b) podmioty, na które wywiera znaczący wpływ:- ten sam inny podmiot lub- małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub c) spółkę niemającą osobowości prawnej i jej wspólników, lub d) podatnika i jego zagraniczny zakład,
a w przypadku podatkowej grupy kapitałowej - spółkę kapitałową wchodzącą w jej skład i jej zagraniczny zakład.
Natomiast zgodnie z art. 11a ust. 2 ww. ustawy przez: wywieranie znaczącego wpływu,
o którym mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a i b, rozumie się: 1) posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%: a) udziałów w kapitale lub b) praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub c) udziałów lub praw do udziału
w zyskach lub majątku lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa
i certyfikatów inwestycyjnych, lub 2) faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub 3) pozostawanie
w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.
Organ zaznaczył, że spółka we wniosku o pomoc określiła kategorię prowadzonego gospodarstwa, oświadczając, że prowadzi gospodarstwo, które
w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich
za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 327 z 21.12.2022 str. 1) spełnia kryterium średniego przedsiębiorstwa oraz po zapoznaniu się z przepisami załącznika nr I do rozporządzenia nr 2022/2472 zaznaczyła, że przedsiębiorstwo jest przedsiębiorstwem powiązanym. Do wniosku dołączyła Formularze powiązań z 13 podmiotami: Firmą FJ, Firmą F. Sp. z o.o., T.Sp. z o.o., P. Sp. z o.o., F.Sp. z o.o., Firma F. 1 Śp. z o.o., M. Sp. z o.o., G. Sp. z o.o., F.2 Sp. z o.o., F.3 Sp. z o.o., F.4 Sp. z o.o., S.Sp. z o.o., S.Sp. z o.o. W formie tabeli organ zobrazował powiązania wskazanych we wniosku podmiotów z osobą J. F. i jego żony A. F.
Dyrektor wskazał, że jak wynika z danych zawartych w KRS W. Sp. z o.o. została zarejestrowana [...] maja 2014 r. (data wpisu w KRS), a od momentu zawiązania spółki całość udziałów w spółce posiada J. F. Funkcję prezesa zarządu spółki pełniła A. F., małżonka J. F.. J. F. posiada względem spółki status beneficjenta rzeczywistego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644). Zgodnie z treścią tego przepisu prawa przez beneficjenta rzeczywistego rozumie się przez to każdą osobę fizyczną sprawującą bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad klientem poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta, lub każdą osobę fizyczną, w imieniu której są nawiązywane stosunki gospodarcze lub jest przeprowadzana transakcja okazjonalna, w tym:
a) w przypadku osoby prawnej innej niż spółka, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym podlegającym wymogom ujawniania informacji wynikającym z przepisów prawa Unii Europejskiej lub odpowiadających im przepisów prawa państwa trzeciego:- osobę fizyczną będącą udziałowcem lub akcjonariuszem, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej,- osobę fizyczną dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym tej osoby prawnej, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu, - osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie
przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji lub które łącznie dysponują więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym tej osoby prawnej, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień
z innymi uprawnionymi do głosu, - osobę fizyczną sprawującą kontrolę nad osobą prawną poprzez posiadanie uprawnień, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy
z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. Ui z 2021 r. poz. 217,2105 i 2106),
lub osobę fizyczną zajmującą wyższe stanowisko kierownicze w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych w tiret pierwszym-czwartym oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.
Organ przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt sprawy stwierdził, że
w sposób jednoznaczny potwierdzić należy, że spółki zawiązane przez J. F., w których udziałowcami są J. F. oraz żona A. F. oraz Firmę FJ należy uznać za powiązane (tak jak wskazała spółka w zmianie do wniosku), gdyż ww. osoby są wyłącznymi udziałowcami i zarządzającymi w przedmiotowych spółkach, a tym samym wywierają na nie znaczący wpływ. Wszystkie podmioty są kontrolowane (prawnie lub de facto) przez ten sam podmiot, w związku z czym należy traktować je jako jedno przedsiębiorstwo.
Organ wskazał, że w analizowanej sprawie należy wyjaśnić, kto jest uprawniony do otrzymania pomocy. W tym celu, odniesienie należy kierować do zapisu w § 13zzo
ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia RM, w którym wskazano, że pomoc przyznaje się producentowi rolnemu, któremu nadano numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy EP. Na mocy tego przepisu, numer identyfikacyjny nadaje się producentowi.
W art. 3 pkt 3 lit b ustawy EP wskazano, że przez producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych
z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U.UE.L.2021.435.1- dalej: rozporządzenie 2021/2115).
Następnie Dyrektor stwierdził, ze kolejną rzeczą, którą należy wyjaśnić, a mającą istotne znaczenie dla sprawy jest definicja gospodarstwa rolnego wskazana w art. 3
pkt 2 rozporządzenia 2021/2115, gdzie wskazano, że gospodarstwo oznacza wszystkie składniki wykorzystywane do działalności rolnicze i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
Jednocześnie w art. 3 pkt 1 w ww. rozporządzenia określono, że rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia.
Dyrektor wskazał, że w niniejszym przypadku z dokumentów będących w jego posiadaniu wynika, że J. F. jest wspólnikiem i posiada 100 % udziałów w spółkach: W., T., P., M., natomiast w spółkach: F., F.1, G. występuje dwóch wspólników tj. J. F. oraz jego żona A. F., natomiast w spółkach: F.2, 3,4 oraz S.i [...] wspólnikami są spółka G. oraz A. F. Dodatkowo w każdej z ww. spółek w zarządzie zasiadają wymiennie lub razem J. F. i A. F.
W kontekście powyższej analizy organ zaznaczył, że J. F. posiada w każdej z ww. spółek udziały w rożnych konfiguracjach.
Natomiast w spółce, w zakresie której rozpatrywana jest sprawa posiada 100% udziałów jest beneficjentem rzeczywistym oraz prokurentem więc jednoznacznie można stwierdzić, że występuje wywieranie znaczącego wpływu pomiędzy spółką a Firmą FJ, przez powiązania kapitałowe. J. F. bierze udział zarówno bezpośrednio jak i pośrednio w zarządzaniu spółką mając do dyspozycji 100% udziałów.
Ponadto występują powiązania osobowe poprzez pozostawanie przez J. F. w związku małżeńskim z A. F. będącą Prezesem spółki. Taka sytuacja utwierdza, według organu, że pomiędzy spółką a Firmą FJ zachodzą relacje określone w art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 pozwalające uznać je za "jedno przedsiębiorstwo".
Konieczność takiej wykładni ww. przepisu uzasadnia również preambuła do rozporządzenia nr 1408/2013, która w punkcie 4 wskazuje, że dla celów reguł konkurencji określonych w traktacie, przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania.
Dyrektor ponownie odwołał się do definicji podmiotu powiązanego, uregulowanej
w art. 11a ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.p. - oznacza podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub podmioty, na które wywiera znaczący wpływ: małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot. Natomiast zgodnie
z art. 11a ust. 2 ww. ustawy przez wywieranie znaczącego wpływu rozumie się
1) posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25% udziałów w kapitale lub praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających 3) pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.
Przytoczył także art. 3 ust. 3 załącznika nr I do rozporządzenia 2022/2472, zgodnie
z którym "Przedsiębiorstwa powiązane", pozostające w związkach: a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka, b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa.
Następnie powołał również art. 208 § 8 KSH, według którego umowa spółki może przewidywać, że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu, jak również przyznawać mu określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu, organ odwoławczy stwierdził, że osoba Pana J. F. wywiera znaczący wpływ na W. Sp. z o.o. posiadając 100 % udziałów oraz na Firmę F. J. F. której jest właścicielem.
Wskazał, że spółka jest przedsiębiorstwem powiązanym i należy je traktować jako jedno przedsiębiorstwo z Firmą FJ (art. 3 ust. 3 lit. b i c załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472), na co sama zresztą wskazała wypełniając zmianę do wniosku oraz dołączając do wniosku stosowne załączniki w zakresie powiązań. A jednocześnie wnioskuje o pomoc finansową producenta rolnego, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych do podmiotu powiązanego tj. tego samego przedsiębiorstwa.
Z jednej Strona wskazuje ona, że kupujący i sprzedający są podmiotami powiązanymi
i tworzą jedno przedsiębiorstwo a z drugiej strony wnioskuje o płatności za sprzedaż zbóż do podmiotu powiązanego tj. w ramach jednego przedsiębiorstwa.
Organ zaznaczył, że udzielanie pomocy publicznej służyć ma zapewnieniu konkurencyjności na wspólnym rynku, wyrównywania szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności, to pomoc nie może być kierowana do podmiotów, które takich trudności nie napotykają.
Wskazał, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której nadzór nad spółką sprawuje J. F. który jest beneficjentem rzeczywistym przedmiotowej spółki, jedynym wspólnikiem posiadającym 100% udziałów oraz prokurentem natomiast żona tj. A. F. pełni funkcje prezesa spółki.
Z powyższych zależności klaruje się obraz powiązań świadczący o współposiadaniu gospodarstwa, a zgodnie z art. 336 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2025 r., poz. 1071 - dalej Kodeksem cywilnym, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Należy również nawiązać do art. 195 Kodeksu Cywilnego, który wskazuje, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Dodatkowo zgodnie z art. 206 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
Zgodnie z art. 207 Kodeksu cywilnego pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.
Zdaniem organu, z powyższego przepisu, w odniesieniu do sprawy należy stwierdzić, że J. F. będąc jedynym wspólnikiem, beneficjentem rzeczywistym oraz jednocześnie prokurentem spółki czerpie korzyści finansowe przypadające proporcjonalnie do wielkości udziałów w spółce, które w przedmiotowym przypadku wynoszą 100 %.
W tej sytuacji warto przytoczyć art. 209 i art. 211 Ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeksu Spółek Handlowych (Dz. U. 2024 r., poz. 18 – dalej: KSH), który stanowi
o sprzeczności interesów i działalności konkurencyjnej.
Art. 209 KSH wskazuje, że w przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka zarządu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek zarządu powinien ujawnić sprzeczność interesów i wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw oraz może żądać zaznaczenia tego w protokole.
Natomiast art. 211 KSH mówi o tym, że członek zarządu nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani też uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej bądź uczestniczyć w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu. Zakaz ten obejmuje także udziały w konkurencyjnej spółce kapitałowej
w przypadku posiadania przez członka zarządu co najmniej 10% udziałów lub akcji tej spółki albo prawa do powołania co najmniej jednego członka zarządu.
Organ uznał, że w świetle ustalonych powyżej faktów należy w sprawie dojść do wniosku, że spółka wraz z J. F., A. F., Firmą FJ oraz innymi ww. spółkami tworzą jedno przedsiębiorstwo, którego prowadzona działalność rolnicza jest ukierunkowana na prowadzenie działalności roślinnej oraz na sprzedaż zbóż.
Od momentu zawiązania spółka od dnia [...] maja 2014 r. (data wpisu w KRS) funkcję prezesa zarządu spółki pełni A. F., jedynym wspólnikiem spółki jest J. F., który posiada względem niej status beneficjenta rzeczywistego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 1 marca 2018: r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r., poz, 644).
Zdaniem organu, w świetle powyższego oraz brzmienia art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013 należy stwierdzić, że mamy w niniejszym przypadku do czynienia z jednym przedsiębiorstwem, które jest kontrolowane przez J. F.
Organ uznał, że należy też się odnieść do przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r., o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U 2025 poz. 1714) - zwanej dalej ustawą OKiK. W art. 4 pkt 14 ustawy OKiK określono definicję grupy kapitałowej którą rozumieć należy jako wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę.
W związku z powyższym pod pojęciem grupy kapitałowej rozumie się jednostkę dominującą wraz z jednostkami zależnymi. Jednostką dominującą jest zaś osoba, spółka sprawująca kontrolę nad inną jednostką w szczególności w sposób określony
w art. 3 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia 2022/2472 oraz art. 2 ust. 2 Rozporządzenia 1408/2013.
Wobec przytoczonych regulacji prawnych organ podkreślił że struktury powiązań Ja. F.- jako właściciela Firmy FJ - wraz ze spółką, jak i innymi spółkami, należy odczytywać jako współposiadanie oparte na kontroli albowiem występuje bezpośredni oraz pośredni wpływ - władztwo J. F. nad firmą oraz spółkami. Na kanwie przytoczonych regulacji współposiadanie należy odczytywać w ten sposób, że podmioty nadrzędne kontrolują w sposób bezpośredni lub pośredni podmioty zależne.
Przekładając ww. wywody na okoliczności sprawy wskazał, że J. F. jest podmiotem dominującym, kontroluje bezpośrednio Firmę FJ jak i spółkę, tak więc ta sama osoba fizyczna sprawuje faktyczne władztwo nad tymi samymi składnikami majątku z dwóch tytułów organizacyjnych. A w takim stanie rzeczy mamy tu do czynienia z współposiadaniem. Rozdzielenie działalności na dwa odrębne podmioty ma charakter organizacyjny i nie prowadzi do powstania odrębnych ośrodków decyzyjnych. Decyzje produkcyjne, inwestycyjne i finansowe podejmowane są przez tą samą osobę fizyczną tj. J. F.
Organ analizując wykładnię przepisów § 13zzo Rozporządzenia RM, ustalając właściwe znaczenie fragmentu tekstu prawnego odnośnie współposiadania w związku
z dominującym wpływem J. F. oraz podmiotów powiązanych, jednego
przedsiębiorstwa oraz definicji grupy kapitałowej zaprezentowanych w decyzji stwierdził, że w ww. przypadku pojęcia te są tożsame. W ocenie organu Firma FJ oraz spółka to jednocześnie grupa kapitałowa i jedno przedsiębiorstwo.
Organ wskazał, że celem pomocy finansowej dla producentów rolnych którzy dokonali sprzedaży zbóż było ich wsparcie w sektorach podstawowej produkcji rolnej, co wynika z uzasadnienia projektu rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2024 r. (Dz. U.2024 poz. 657) zmieniającego z dniem 7 maja 2024 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa gdzie wskazano, że wsparcie rolników wynikające z rozporządzenia ma "charakter przejściowy, doraźny" i służy "zdjęciu nadwyżki zbóż z polskiego rynku", nałożyło też dodatkowe rygory formalne, jak choćby nie przyznawanie pomocy producentowi rolnemu, który sprzedał wskazane zboża podmiotom, które są współposiadaczami jego gospodarstwa. Przyznanie przedmiotowej pomocy ma zapewnić konkurencyjność na wspólnym rynku, wyrównanie szans gospodarczych dla przedsiębiorstw, które napotykają trudności, ta pomoc nie może kierowana do podmiotów wobec których stwierdzono, że tworzą jedno przedsiębiorstwo.
Dyrektor wskazał, że wyjaśnił, że spółka w której beneficjentem rzeczywistym jest J. F., dokonała sprzedaży zboża podmiotowi skupującemu zboże - Firmie FJ, której właścicielem jest J. F. (jednoosobowa działalność jest traktowana jako ta sama osoba fizyczna). W przypadku osoby fizycznej prowadzącej indywidualną działalność gospodarczą brak jest podstaw do wyodrębnienia/ rozgraniczania majątku "firmy" i majątku prywatnego jej właściciela, gdyż cały majątek, zarówno ten zaangażowany do realizacji przedsięwzięć gospodarczych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak i ten, który służy zaspokajaniu celów osobistych, należy do majątku danej osoby fizycznej (por. wyrok WSA w Warszawie
z 29 października 2024 r. sygn. V SA/Wa 213/24).
W rezultacie uznał, że nie ma znaczenia okoliczność, że sprzedaż zbóż dokonana została przez spółkę, a zakup przez Firmę FJ, bowiem sprzedaż i zakup został dokonany w obrębie jednego przedsiębiorstwa, dokonała tego ta sama osoba, w tej samej siedzibie gospodarstwa prowadząc jedynie różne prawne formy działalności.
W ocenie organu ustalenia te prowadzą do jednoznacznego wniosku o konieczności uznania wskazanych powyżej jednostek gospodarczych za jedno przedsiębiorstwo
w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1408/2013.
Organ podkreślił, że przyznanie pomocy ma na celu wsparcie tylko tych podmiotów, które dokonały sprzedaży zbóż, wykluczając tych, którzy jednocześnie je skupowali i są współposiadaczami gospodarstwa. Zatem podmiot jednocześnie prowadzący działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa jest wyłączony
z pomocy, jeżeli jest współposiadaczem gospodarstwa od którego skupował zboża.
J. F. jako beneficjent rzeczywisty spółki oraz właściciel jednoosobowej Firmy FJ w okresie od [...] stycznia do [...] maja 2024 r. dokonał zarówno sprzedaży, jak
i zakupu zbóż. Wedle zaś normy określonej w § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, który jest współposiadaczem gospodarstwa który dokonał sprzedaży zbóż pomocy nie przyznaje się. Przepis wyraźnie wyklucza możliwość otrzymania pomocy w sytuacji, gdy wnioskodawca jest sprzedającym zboża oraz prowadzi działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż będąc jednocześnie współposiadaczem gospodarstwa z którego dokonano sprzedaży. A mając na uwadze, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją płatność nie może zostać przyznana.
Warunkiem przyznania wnioskowanej pomocy finansowej jest łączne spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w § 13zzo ust. 1 pkt 1-5 Rozporządzenia RM. Sama pomoc finansowa nazwana jest pomocą finansową dla producenta rolnego, który w okresie od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych.
W ocenie Dyrektora na tle ww. zależności w sposób wyczerpujący wyjaśnił przyczyny, dla których uznał, że Firma FJ oraz spółka tworzą jedno przedsiębiorstwo, jedną grupę kapitałową w związku z czym J. F. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego spółki.
Dyrektor, wobec ww. ustaleń na podstawie obowiązujących przepisów prawa stwierdził, że Kierownik wydając spółce decyzję o odmowie przyznania pomocy postąpił zgodnie
z przywołanymi przepisami prawa, a tym samym odwołanie nie może zostać pozytywnie rozpatrzone.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona reprezentowana przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie: 1/ przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sprzedaż zbóż przez spółkę
na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Firma FJ stanowi sprzedaż na rzecz "współposiadacza gospodarstwa" producenta rolnego, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten odwołuje się do pojęcia współposiadania gospodarstwa rolnego, a więc do kategorii prawa rzeczowego związanej z faktycznym władztwem nad rzeczą, nie zaś do relacji korporacyjnych, kapitałowych, organizacyjnych czy osobowych między odrębnymi podmiotami prawa, organ zastąpił zatem przesłankę ustawową "współposiadania" konstrukcją "jednego przedsiębiorstwa", "grupy kapitałowej" lub "podmiotów powiązanych", mimo że pojęcia te nie zostały użyte w § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM jako przesłanki negatywne przyznania pomocy; b) art. 336 k.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że J. F. wykonuje współposiadanie gospodarstwa rolnego należącego do W. sp. z o.o. wyłącznie na podstawie powiązań właścicielskich i osobowych, podczas gdy przepis ten wymaga ustalenia faktycznego władztwa nad rzeczą, a spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoba prawna posiada majątek odrębny od majątku wspólników i członków jej organów, zaś sam wpływ korporacyjny nie stanowi posiadania w rozumieniu prawa cywilnego, przy czym nawet ewentualne posiadanie zależne nie prowadzi do współposiadania ani nie pozbawia posiadacza samoistnego władztwa nad rzeczą zgodnie z art. 337 k.c., c) art. 12 KSH przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że jedyny wspólnik spółki z o.o. jest tożsamy ze spółką albo że przysługuje mu wprost współposiadanie rzeczy i praw należących do spółki, pomimo, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębną od wspólnika osobą prawną, a jej majątek jest majątkiem samej spółki, nie zaś majątkiem wspólnika, co z kolei oznacza, że samo posiadanie udziałów, nawet wszystkich, nie niweczy przywołanego uprzednio stosunku odrębności obu podmiotów; d) art. 195 k.c. oraz art. 206 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na utożsamieniu przez organ I instancji relacji korporacyjnych oraz powiązań właścicielskich ze stosunkiem współwłasności, a w konsekwencji na przyjęciu istnienia współwładztwa nad gospodarstwem rolnym, podczas gdy współwłasność wymaga istnienia wspólnego prawa rzeczowego przysługującego kilku podmiotom do tej samej rzeczy, którego w niniejszej sprawie nie wykazano, a majątek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoby prawnej pozostaje odrębny od majątku jej wspólników i członków organów, co wyklucza możliwość przypisania im statusu współwłaścicieli lub współposiadaczy wyłącznie na podstawie powiązań kapitałowych lub osobowych, e) art. 3 ust. 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z dnia 14 grudnia 2022 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wykorzystaniu definicji "przedsiębiorstw powiązanych" oraz "jednego przedsiębiorstwa" do rekonstrukcji pojęcia "współposiadacza gospodarstwa" na gruncie Rozporządzenia RM, mimo że definicje te mają charakter funkcjonalny i służą
wyłącznie ustalaniu statusu przedsiębiorcy oraz limitów pomocy publicznej, a nie określaniu stosunków rzeczowych w rozumieniu prawa cywilnego, co skutkowało niedopuszczalnym przeniesieniem pojęć między odmiennymi reżimami prawnymi bez podstawy normatywnej i doprowadziło do błędnego przyjęcia współposiadania gospodarstwa rolnego; f) pkt 2 ppkt 2 Komunikatu Komisji Europejskiej- Tymczasowe Kryzysowe Ramy Środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE C 101 z 17 marca 2023 r.), przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że skarżący oraz spółka stanowią "jedno przedsiębiorstwo" wyłącznie z uwagi na powiązania właścicielskie i osobowe,
w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu wyłącznie o fakt istnienia powiązań pomiędzy producentem a nabywcą, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności faktycznych świadczących o odrębności obu podmiotów, w tym w szczególności posiadania przez nie odrębnych danych identyfikacyjnych ujawnionych w rejestrach publicznych; prowadzenia przez nabywcę działalności gospodarczej również w innych, dodatkowych, stałych miejscach wykonywania działalności gospodarczej, poza stałym miejscem wykonywania działalności.
2. przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 153 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewykonaniu przez organ II instancji wiążącej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku WSA z 29 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Go 90/25, mimo że w treści wyroku Sąd jednoznacznie zobowiązał organ do wyjaśnienia znaczenia pojęcia "współposiadacza", rozróżnienia współwłasności i współposiadania, dokonania analizy przepisów Kodeksu spółek handlowych w kontekście odrębności majątkowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wykazania podstaw faktycznych i prawnych przyjęcia, że majątek spółki może pozostawać w posiadaniu jej wspólnika oraz że oba podmioty tworzą jedno gospodarstwo rolne, podczas gdy organ po ponownym rozpoznaniu sprawy nie usunął wskazanych uchybień, lecz ograniczył się do powtórzenia i rozbudowania uprzedniej argumentacji przez odwołanie do pojęć "jednego przedsiębiorstwa", "grupy kapitałowej" i "beneficjenta rzeczywistego", które nie mają znaczenia dla ustalenia posiadania w rozumieniu prawa cywilnego, czym w istocie uchylił się od realizacji wiążących wskazań Sądu i nie wykazał faktycznego współposiadania gospodarstwa, naruszając tym samym wynikający z art. 153 p.p.s.a. obowiązek związania organu oceną prawną i wskazaniami sądu w tej samej sprawie.
b) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, skutkującej przyjęciem, że J. F. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego spółki, mimo braku dowodów na faktyczne współposiadanie nieruchomości, urządzeń, infrastruktury, plonów lub innych składników gospodarstwa rolnego;
c) art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieodpowiadający wymaganiom tego przepisu, tj. bez należytego wskazania faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności lub mocy dowodowej, a także bez wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na kontrolę sądowo-administracyjną, uzasadnienie decyzji nie wykazuje bowiem z jakich konkretnych dowodów miałoby wynikać współposiadanie gospodarstwa przez podmiot skupujący, lecz prezentuje jedynie rozbudowaną argumentację prawnoporównawczą odwołującą się do regulacji dotyczących MSP, pomocy de minimis, podmiotów powiązanych, grup kapitałowych czy beneficjenta rzeczywistego, które nie zastępują ustaleń wymaganych przez § 13zzo ust. 2 pkt 1 rozporządzenia,
d) art. 6 k.p.a. przez oparcie rozstrzygnięcia na pozaustawowej konstrukcji normatywnej, zgodnie z którą "jedno przedsiębiorstwo", "grupa kapitałowa", "beneficjent rzeczywisty" oraz "współposiadacz gospodarstwa" mają w realiach niniejszej sprawy znaczenie tożsame, mimo że ukształtowane w ten sposób założenie nie wynika
z żadnego przepisu obowiązującego prawa i stanowi niedopuszczalne tworzenie nowej przesłanki negatywnej uzyskania pomocy w drodze wykładni rozszerzającej na niekorzyść strony.
Strona wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.) i rozstrzygnięcie co do Istoty sprawy przez przyznanie pomocy zgodnie z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia 1 stycznia 2024 r. Do dnia
31 maja 2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych. 2. rozważenie przez Sąd uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości na podstawie art. 135 p.p.s.a., 3. zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.,
4. rozpoznanie w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia przez Sad powyższego wniosku, wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji,
2. rozważenie przez Sąd uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
w całości na podstawie art. 135 P.p.s.a., 3. zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., 4. Rozpoznanie
w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. Ten ostatni przepis nie znajduje w sprawie zastosowania.
Na wstępie Sąd pragnie wskazać, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie, który wyrokiem
z 29 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Go 90/25 ocenił kontrolowaną decyzję Dyrektora
i postępowanie prowadzone na poprzednim etapie – uznając je za wadliwe. Wyrok tutejszego Sądu jest wyrokiem prawomocnym. Przypomnieć zatem należy, że stosownie do art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W realiach niniejszej sprawy kwestia sporna sprowadzała się i nadal sprowadza do wykładni § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM, który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji. Uściślając – spór dotyczy tego, czy organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania pomocy finansowej z uwagi na ziszczenie się przesłanki negatywnej wymienionej w tym przepisie.
Stosownie do treści tego przepisu - pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych podmiotom: a) prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż lub b) skupującym zboża w związku
z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą - którzy są współposiadaczami gospodarstwa tego producenta rolnego.
W ocenie Sądu, analiza motywów zaskarżonej decyzji czyni zasadnym stwierdzenie, że Dyrektor nadal nie wyjaśnił - w sposób wyczerpujący i jasny - przyczyn, dla których uznał, że J. F. jako jedyny wspólnik spółki [...]
Sp. z o.o., jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego tej spółki.
Dla przypomnienia, w wyroku z 29 maja 2025 r., Sąd w sposób jednoznaczny zaznaczył, że w treści § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM posłużono się
pojęciami "współposiadacz", "gospodarstwo" oraz "producent rolny". Uznał, że o ile
w zaskarżonej decyzji prawidłowo powołano się na definicje "producenta rolnego" oraz "gospodarstwa", zawarte w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności (Dz. U. z 2023 r., poz. 885), o tyle nie wyjaśniono, kogo można należy uznać za "współposiadacza" gospodarstwa i czy w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 336 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061), czy ewentualnie inne przepisy. Podkreślił, że pojęcia współwłasności oraz współposiadania nie są tożsame, a wyjaśnienie ich znaczeń powinno znaleźć się we wspomnianym akcie. Stwierdził brak analizy treści przepisów ustawy KSH i brak argumentów dlaczego, zdaniem organów majątek (taki jak np. gospodarstwo) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest w posiadaniu, czy też stanowi własność, jej wspólników.
Sąd za zupełnie nieuzasadnione uznał stwierdzenie organu, że Firma FJ oraz W. sp. z o.o. tworzą jedno wspólne gospodarstwo rolne. Stwierdził, że taki wniosek nie wynika z żadnego zgromadzonego przez organ dowodu (podkreślenie Sądu).
Z powyższego jasno wynika, że u podstaw wskazań i zastrzeżeń Sądu wobec wydanych wówczas decyzji leżało brzmienie przepisu stanowiącego podstawę ich wydania, brak prawidłowej wykładni pojęć w nim zawartych (podkreślenie Sądu) oraz
- w konsekwencji - niewłaściwa ocena zgromadzonego materiału dowodowego.
Braki te miały zostać usunięte w ramach ponownego postępowania.
Tymczasem, punktem wyjścia dla ponownie podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie była ani przytoczona wyżej treść przepisu, ani jednoznaczne wskazania Sądu. W ich miejsce przedstawił rozbudowaną analizę pojęć i sformułowań, które nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w tym przepisie, takich jak "podmioty powiązane" czy "jedno przedsiębiorstwo". Rozważania organu nie koncentrowały się więc na treści normy prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia ani na wytycznych Sądu, lecz na poszukiwaniu argumentów w innych aktach prawnych w celu uzasadnienia – jak się wydaje - wcześniej przyjętego założenia.
Organowi umknęło, że gdyby ustawodawca zamierzał w ramach przesłanki negatywnej nadać znaczenie wskazanym pojęciom, nadałby przepisowi odpowiednie brzmienie, wprost do nich nawiązujące (np. przez jednoznaczne i wprost odwołanie do "podmiotów powiązanych" czy "jednego przedsiębiorstwa").
Zdaniem Sądu, wykładnia oparta na założeniu racjonalności ustawodawcy prowadzi do wniosku, że użycie konkretnego terminu "współposiadacz gospodarstwa tego producenta rolnego" nie jest przypadkowe, lecz stanowi świadome odwołanie do określonej instytucji prawnej związane z posiadaniem gospodarstwa rolnego.
W konsekwencji niedopuszczalne jest zastępowanie tego pojęcia – bez wyraźnej podstawy prawnej – innymi kategoriami, takimi jak powiązania kapitałowe, osobowe czy koncepcja "jednego przedsiębiorstwa", jak uczynił to organ w niniejszej sprawie. Są to bowiem odrębne konstrukcje prawne, służące różnym celom i funkcjonujące w innych kontekstach normatywnych.
Koncepcja racjonalnego ustawodawcy jest jedną z podstawowych dyrektyw wykładni prawa. Oznacza ona, że interpretując przepis, należy przyjąć, że ustawodawca działał w sposób świadomy i celowy, a każde użyte przez niego słowo ma znaczenie.
W praktyce z tej zasady wynikają m.in. następujące reguły: nie wolno uznawać fragmentu przepisu za zbędny – skoro ustawodawca użył określonych słów, należy przyjąć, że chciał nadać im znaczenie; nie można dopisywać do przepisu warunków, których nie zawiera.
Co równie istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy, organ nadal opierał się na tym samym materiale dowodowym, który – jak wskazano powyżej – został już uprzednio oceniony przez Sąd i stał się podstawą do sformułowania zastrzeżeń. Sąd jednoznacznie wskazał, że twierdzenie organu, jakoby Firma FJ oraz spółka tworzyły jedno wspólne gospodarstwo rolne, jest całkowicie nieuzasadnione, albowiem taki wniosek nie wynika z żadnego zgromadzonego przez organ dowodu.
Należy podkreślić, że pojęcie "współposiadacza" w § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM nie zostało zdefiniowane w rozporządzeniu. Stąd trzeba je interpretować przez pryzmat art. 336 KC (posiadacz samoistny i zależny).
Ze wskazywanych przez organ okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że właściciel Firmy FJ ma 100% udziałów w spółce i Firma FJ. kupiła pszenicę oraz jęczmień od spółki. Niemniej, ten fakt nie czyni jeszcze Firmy FJ współposiadaczem gospodarstwa spółki. Pomoc jest dopuszczalna o ile Firma FJ nie włada faktycznie gospodarstwem spółki. Jednakże, żeby uznać z całą pewnością, że Firma FJ była współposiadaczem – musiałaby wykonywać faktyczne władztwo nad gospodarstwem .
Tak więc, aby zastosować § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM, organ powinien wykazać – zgodnie z zasadami postępowania dowodowego wynikającymi z art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a. – że Firma FJ jest współposiadaczem gospodarstwa spółki. W świetle art. 336 k.c. posiadanie oznacza faktyczne władanie rzeczą, a współposiadanie wymaga realnego, wspólnego wykonywania tego władztwa przez więcej niż jeden podmiot. O jego istnieniu mogą świadczyć w szczególności takie okoliczności, jak na przykład: dzierżawa gruntów przez Firmę FJ od spółki, korzystanie ze wspólnego parku maszynowego czy wykonywanie prac rolniczych przez pracowników jednego podmiotu na gruntach drugiego, decydowanie o uprawach, czerpanie pożytków.
Ciężar dowodu spoczywa w tym przypadku na organach - musi wykazać współposiadanie a nie tylko powiązania kapitałowe, osobowe – jak ma to miejsce
w niniejszej sprawie.
Organy administracji, kwalifikując dany podmiot jako współposiadacza gospodarstwa rolnego, zobowiązane są do szczegółowego wykazania podstaw takiego ustalenia oraz wskazania konkretnych okoliczności świadczących o istnieniu faktycznego władztwa nad gospodarstwem. Samo powiązanie organizacyjne, kapitałowe czy osobowe pomiędzy podmiotami nie może być utożsamiane ze współposiadaniem w rozumieniu prawa cywilnego.
Jeżeli więc Firma FJ stanowi odrębny podmiot, który ogranicza się do nabywania od spółki pszenicy i jęczmienia w ramach zwykłego obrotu gospodarczego, bez faktycznego władania jej gospodarstwem, to brak jest podstaw do przypisania jej statusu współposiadacza. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia znaczenia przesłanki ustawowej i naruszenia zasad wykładni prawa.
Jak wskazał WSA w wyroku z 10 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Go 106/25, sam fakt pozostawania wspólnikiem spółki nie powoduje automatycznie, że spółka ta jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego należącego do wspólnika.
Tym samym okoliczność, że właściciel Firmy FJ posiada 100% udziałów w spółce, nie przesądza sama przez się o istnieniu współposiadania gospodarstwa.
Zatem, w sytuacji gdy oba podmioty działają odrębnie, a transakcja sprzedaży określonych towarów (tu pszenicy, jęczmienia) jest rzeczywista – brak jest przeszkód do przyznania pomocy.
Dla przyjęcia kwalifikacji prawnej przyjętej przez organ konieczne jest wykazanie rzeczywistego wykonywania władztwa nad gospodarstwem przez Firmę FJ, a więc ustalenie konkretnych przejawów wspólnego posiadania.
Status wspólnika lub istnienie powiązań kapitałowych pomiędzy podmiotami nie jest równoznaczne ze współposiadaniem gospodarstwa w znaczeniu cywilistycznym.
Koniecznym jest przypomnienie, że Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to odrębna osoba prawna. Oznacza to, że ma własny majątek, niezależny od majątku wspólników, sama nabywa prawa i zaciąga zobowiązania, odpowiada za swoje długi własnym majątkiem, a nie majątkiem wspólników.
Co do zasady - Spółką kieruje zarząd – to on: reprezentuje spółkę na zewnątrz, podejmuje decyzje operacyjne, prowadzi jej sprawy.
Rola wspólnika - jest właścicielem udziałów, podejmuje ważne decyzje na zgromadzeniu wspólników (np. zmiana umowy spółki, podział zysku), nie zarządza na co dzień, chyba że zostanie powołany do zarządu. Wtedy jedna osoba może mieć dwie role jednocześnie wspólnika (właściciela udziałów), członka zarządu (osoby zarządzającej).
W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że zasługuje na uwzględnienie argumentacja podniesiona w skardze. W szczególności, rację ma skarżąca zauważająca, że wykładnia językowa § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca posłużył się pojęciem "współposiadacza gospodarstwa rolnego", które stanowi kategorię właściwą dla prawa rzeczowego i powinno być interpretowane zgodnie z jego znaczeniem ugruntowanym na gruncie prawa cywilnego, a nie przez odwołanie do konstrukcji charakterystycznych dla innych gałęzi prawa.
W istocie, w tej sprawie Dyrektor, dokonując interpretacji ww. przepisu, zastąpił ustawową przesłankę "współposiadania gospodarstwa rolnego" konstrukcjami właściwymi dla innych dziedzin prawa, takimi jak powiązane" czy "jedno przedsiębiorstwo", co stanowi przykład wykładni rozszerzającej prowadzącej do wykreowania dodatkowej, niewynikającej z przepisu przesłanki negatywnej "przedsiębiorstwo przyznania pomocy.
Zasadnie strona akcentuje, że organ nie wskazał przy tym jakiejkolwiek normy prawnej, która w analizowanym przypadku – ubiegania się o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który w okresie od dnia [...] stycznia 2024 r. do dnia [...] maja
2024 r. dokonał sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta lub mieszanek zbożowych - uzasadniałaby możliwość wykorzystania pojęć "przedsiębiorstw powiązanych" lub "jednego przedsiębiorstwa" do oceny przesłanki współposiadania
w rozumieniu § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM.
Analiza decyzji Dyrektora potwierdza też słuszność zarzutu, że dokonując ustaleń
w zakresie kwestii współposiadania gospodarstwa rolnego, oparł się wyłącznie na istnieniu powiązań osobowych pomiędzy podmiotami, całkowicie pomijając konieczność wykazania faktycznego władztwa nad rzeczą, które stanowi istotę posiadania
w rozumieniu prawa cywilnego.
Nie przeprowadzono żadnych ustaleń dotyczących rzeczywistego sposobu korzystania z gospodarstwa, zakresu władania jego składnikami ani podstawy prawnej takiego władztwa, ograniczając się jedynie do wskazania relacji korporacyjnych.
Co istotne - na etapie ponownego orzekania przez organ, materiał dowodowy nie został uzupełniony o jakikolwiek nowy dokument wskazujący na konkretne i nowe w tym zakresie ustalenia faktyczne. Przypomnieć należy, że WSA wyraźnie zwrócił uwagę, że stwierdzenie organu, że Firma FJ oraz W. sp. z o.o. tworzą jedno wspólne gospodarstwo rolne nie wynika z żadnego zgromadzonego przez organ dowodu.
Organ zatem w sposób nieuprawniony utożsamił powiązania kapitałowe, osobowe
z wykonywaniem władztwa nad rzeczą, co pozostaje w oczywistej sprzeczności
z konstrukcją posiadania.
Celnie podkreśla się w skardze, że przedmiotowy przepis odnosi się wyłącznie do relacji o charakterze rzeczowym, tj. sytuacji, w której producent rolny i nabywca pozostają względem siebie w stosunku współposiadania gospodarstwa rolnego, wymagającym wykazania faktycznego współwładztwa nad jego składnikami, nie zaś do relacji wynikających z powiązań kapitałowych, osobowych lub organizacyjnych pomiędzy odrębnymi podmiotami prawa.
Słusznie zarzuca się w skardze błędną wykładnię art. 336 k.c., przez całkowite pominięcie, że posiadanie oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą. Organ nie wykazał, aby J. F. jako osoba fizyczna wykonywał jakiekolwiek realne, materialne władztwo nad gospodarstwem rolnym należącym do spółki. W miejsce ustaleń faktycznych organ przyjął konstrukcję "współposiadania opartego na kontroli", która nie znajduje oparcia w przepisach prawa cywilnego.
Sąd podziela również stanowisko skarżącej w zakresie wadliwości odwołania się
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do koncepcji współwłasności (art. 195 i nast. k.c.), jak również pominięcia podstawowych zasad wynikających z przepisów KSH.
W szczególności tego, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi odrębny od swoich wspólników podmiot prawa, wyposażony w osobowość prawną i dysponujący własnym, odrębnym majątkiem. W konsekwencji majątek spółki nie może być utożsamiany z majątkiem jej wspólników ani osób pełniących funkcje w jej strukturze organizacyjnej, a odwoływanie się do konstrukcji współwłasności pozostaje niezgodne
z istotą i zasadami funkcjonowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Trafnie również skarżąca odwołuje się do art. 12 § 1 KSH, zgodnie z którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z chwilą wpisu do rejestru uzyskuje osobowość prawną, stając się odrębnym od swoich wspólników podmiotem prawa, posiadającym własny, autonomiczny majątek. Jak już wskazywano, konsekwencją tej zasady jest pełna odrębność majątkowa spółki i jej wspólników.
Oznacza to, że nawet jedyny wspólnik spółki – (tu) J. F. – nie jest właścicielem składników majątkowych należących do spółki, lecz wyłącznie podmiotem praw udziałowych wynikających z posiadanych udziałów. Prawa te nie dają mu bezpośredniego władztwa nad majątkiem spółki w rozumieniu prawa rzeczowego ani nie powodują utożsamienia jego majątku z majątkiem spółki.
Kończąc tę część rozważań Sąd zwraca uwagę, że powołany przez Dyrektora wyrok WSA w Warszawie z 29 października 2024 r. sygn. V SA/Wa 213/24 – dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego i innej sytuacji prawnej (skarżący w tej sprawie występował zarówno w charakterze indywidualnego rolnika, jak posiadającego dodatkową działalność gospodarczą. W stanie faktycznym nie występuje spółka kapitałowa).
Co do wniosku zawartego w skardze Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu dotyczącym odmowy przyznania pomocy przez ARiMR rola sądu administracyjnego jest kontrolna, a nie decyzyjna. Oznacza to, że sąd: bada, czy organ (ARiMR) prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego; sprawdza, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami proceduralnymi (m.in. czy wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności, oceniono cały materiał dowodowy i uzasadniono decyzję); ocenia, czy wykładnia przepisów przyjęta przez ARiMR jest zgodna z prawem. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a przedmiotem tej kontroli są m.in. decyzje administracyjne.
Jednocześnie sąd nie zastępuje organu administracji. Co do zasady nie przyznaje sam pomocy finansowej ani nie wydaje decyzji zamiast ARiMR. Jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, najczęściej: uchyla decyzję, przekazuje sprawę organowi do ponownego rozpoznania, wskazuje w uzasadnieniu, jak należy rozumieć przepisy i jakie okoliczności powinny zostać ponownie zbadane.
Po uchyleniu decyzji ARiMR ponownie rozpoznaje sprawę i jest związana oceną prawną oraz wskazaniami sądu co do dalszego postępowania.
W wyroku WSA w Warszawie z 15 września 2020 r., VII SA/Wa 992/20 wskazano, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa.
W wyroku NSA z 19 maja 2026 r., I OSK 1740/24 wyraźnie podkreślono, że rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy wskazane przez organ przesłanki uzasadniały wydanie decyzji, a nie poszukiwanie za organ dodatkowych okoliczności. Sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku instancji uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy.
Zwrócić też należy na art. 3 § 1 i art. 145 p.p.s.a. - przepisy te stanowią, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a w razie stwierdzenia naruszenia prawa zasadniczo uchylają decyzję, stwierdzają jej nieważność albo wydanie z naruszeniem prawa. Co do zasady nie wydają decyzji administracyjnej zamiast organu.
Wobec powyższego Sąd stwierdza, że organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni przepisu § 13zzo ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia RM.
Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego za zasadne w zakresie wynikającym z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika.
Na podstawie art. 153 P.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącej Kierownik jest zobowiązany, do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów dostępne są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa. gov.pl/.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie
art. 200 P.p.s.a.