Pełny tekst orzeczenia I SA/Gl 84/22

I SA/Gl 84/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/
Anna Rotter
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1334/22 - Wyrok NSA z 2023-02-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 54 par. 1, art. 33 par. 1, art. 54 par. 1, art. 67 par. 2, art. 80
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik - Bury, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] UNP: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 § 5 w związku z art. 166b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A sp. z o.o. w S. (dalej jako zobowiązana, Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako organ egzekucyjny) z [...] r., nr [...], o oddaleniu skargi z 17 października 2019 r. na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego z [...] r., nr [...] w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny wystawił w dniu 6 grudnia 2018 r. zarządzenia zabezpieczenia nr od 2471-SEW2.4253.32.2018/01 do 2471-SEW2.4253.32.2018/16 na podstawie decyzji własnej z [...] r., nr [...], o zabezpieczeniu należności w podatku od towarów i usług za okres sierpień 2015 r.-styczeń 2016 r. i marzec-grudzień 2016 r., a następnie nadał ww. zarządzeniom zabezpieczenia klauzulę o przyjęciu do wykonania.
Odpisy zarządzeń zabezpieczenia z 6 grudnia 2018 r. doręczono zobowiązanej w dniu 11 grudnia 2018 r.
Zawiadomieniem z 1 października 2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A., na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia. Zawiadomienie to doręczono B S. A. 1 października 2019 r., natomiast zobowiązanej 3 października 2019 r.
W odpowiedzi ww. Bank pismem z 9 października 2019 r. poinformował organ egzekucyjny o przyjęciu do realizacji przedmiotowego zajęcia, wskazując jednak, iż z uwagi na wystąpienie zabezpieczenia nie przekaże dostępnych środków na rachunku, lecz prosi o dalsze dyspozycje.
Pismem z 17 października 2019 r., działając w oparciu o art. 54 u.p.e.a., Spółka wniosła skargę na ww. czynność zabezpieczającą, wnosząc o uchylenie zajęcia i wstrzymanie postępowania do czasu rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji zabezpieczającej z [...] r. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie:
1) art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazań zawartych w odwołaniu od ww. decyzji organu z [...] r. wynika, iż organ niezasadnie przyjął, iż Spóła nieprawidłowo rozliczyła swoje obowiązki podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za badane okresy, w związku z czym zaskarżona decyzja winna zostać uchylona, a zaskarżona czynność nie ma oparcia w stosownych decyzjach;
2) art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie zabezpieczenia, które zmierza do wykonania obowiązku, którego faktyczna zasadność jest przez Spółkę kwestionowana;
3) art. 29 § 1 w związku z art. 166b i art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a., wobec braku istnienia przesłanki do wydania zarządzeń zabezpieczenia, w szczególności poprzez niewskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji;
4) art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zupełne pominięcie Państwa interesu podczas rozstrzygnięcia sprawy i uwzględnienie jedynie interesu fiskalnego, co doprowadziło do dysproporcji, która w państwie prawa nie może być zaakceptowana;
5) art. 7 § 2 w związku z art. 166b i art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a., poprzez zastosowanie zbędnego i zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec czego naruszono zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę celowości postępowania zabezpieczającego.
Postanowieniem z [...] r., organ egzekucyjny oddalił skargę z 17 października 2019 r. na ww. czynność zabezpieczającą z 1 października 2019 r.
Wobec doręczenia zobowiązanej ww. postanowienia wniosła ona zażalenie domagając się o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o uchylenie zaskarżonej czynności zabezpieczającej, a także o wstrzymanie postępowania do czasu rozpatrzenia złożonego przez nią odwołania od ww. decyzji zabezpieczającej.
Postanowieniem z [...] r., Dyrektor uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Przy piśmie z 23 marca 2020 r. organ egzekucyjny przekazał akta postępowania zabezpieczającego na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia z 6 grudnia 2018 r., w związku ze zmianą właściwości organu egzekucyjnego.
Postanowieniem z [...] r., organ egzekucyjny (zgodny z właściwością) oddalił skargę zobowiązanej na ww. czynność zabezpieczającą.
Pismem z 20 sierpnia 2021 r., Spółka wniosła zażalenie na www. postanowienie z [...] r., wnosząc o uchylenie zajęcia i wstrzymanie postępowania do czasu merytorycznego rozpoznania postępowania w sprawie podatkowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz Państwa stanowiska prezentowanego w toku kontroli wynika, że organ przeprowadzający kontrolę niezasadnie przyjął jakoby Państwo nieprawidłowo rozliczyli swoje obowiązki podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za badane okresy;
2) art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie zabezpieczenia, które zmierza do wykonania obowiązku, którego faktyczna zasadność jest przez Państwa kwestionowana;
3) art. 29 § 1 w związku z art. 166b i art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a., wobec braku istnienia przesłanki do wydania zarządzeń zabezpieczenia, w szczególności poprzez niewskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji;
4) art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez zupełne pominięcie interesu Spółki podczas rozstrzygnięcia sprawy i uwzględnienie jedynie interesu fiskalnego, co doprowadziło do dysproporcji, która w państwie prawa nie może być zaakceptowana;
5) art. 7 § 2 w związku z art. 166b i art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w związku z art. 8 k.p.a., poprzez zastosowanie zbędnego i zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec czego naruszono zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę celowości postępowania zabezpieczającego.
Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego Dyrektor stwierdził, że zawiera ono prawidłowe rozstrzygnięcie, bowiem zaskarżona czynność zabezpieczająca dokonana przez organ egzekucyjny ww. zawiadomieniem z 1 października 2019 r. nie narusza obowiązujących przepisów prawa.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie dokonano zabezpieczenia należności pieniężnych na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanych przez niego ww. zarządzeń zabezpieczenia z 6 grudnia 2018 r., poprzez zajęcie wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A. Organ egzekucyjny zastosował przewidzianą w ustawie "formę" zabezpieczenia należności pieniężnych, tj. zajęcie wierzytelności z Państwa rachunku bankowego. Do zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy dotyczące egzekucji z rachunku bankowego.
Oceniając prawidłowość dokonanej czynności pod względem wykonawczym Dyrektor nie stwierdził naruszenia przepisów prawa. W jego ocenie, czynności faktyczne podjęte przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanej "formy" zabezpieczenia należności pieniężnych były zgodne z prawem. Podstawę wystawienia ww. zawiadomienia z 1 października 2019 r. stanowiły ww. zarządzenia zabezpieczenia wystawione przez wierzyciela na Spółkę, których odpisy doręczono zobowiązanej 11 grudnia 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu z 1 października 2019 r. doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 1 października 2019 r., natomiast skarżącej 3 października 2019 r. Zawiadomienie o zajęciu z 1 października 2019 r. zostało przesłane do B S. A. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i zawiera wszystkie elementy oraz spełnia wymogi określone w przepisach u.p.e.a. Zawiadomienie z 1 października 2019 r. spełnia zatem wymogi określone w przepisie art. 67 § 2 pkt 1-5 i 7-9 u.p.e.a. z uwzględnieniem odrębności, o których mowa w art. 67 § 2a i § 2b u.p.e.a. Zawiadomienie to natomiast nie zawiera elementu wskazanego w art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a., bowiem przepis ten nie znajduje odpowiedniego zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym.
Odnosząc się natomiast bezpośrednio do zarzutów zażalenia Dyrektor wyjaśnił, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy, podnoszona uciążliwość zastosowanego środka zabezpieczającego nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego. W przedmiotowym postępowaniu zastosowane znajduje art. 54 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Uciążliwość zastosowanego środka zabezpieczającego w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia mogła być podnoszona w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., a więc w odrębnym postępowaniu. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi na czynność zabezpieczającą może być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonania takiej czynności. Nie jest natomiast możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego. Z tych samych względów ustalenia kontroli podatkowej, jak również zasadność wydania decyzji zabezpieczającej czy też zasadność wystawienia zarządzeń zabezpieczenia także nie podlegają ocenie w postępowaniu w sprawie skargi na czynność zabezpieczającą organu egzekucyjnego. Tym samym, podniesione zarzuty naruszenia: art. 45 § 1 u.p.e.a., art. 160 § 1 u.p.e.a., art. 29 § 1 w związku z art. 166b i art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a., art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., art. 7 § 2 w związku z art. 166b i art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a., zdaniem organu odwoławczego nie zasługiwały na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie nie stwierdziłem również żadnych przypadków uzasadniających wstrzymanie przedmiotowego postępowania zabezpieczającego do czasu rozpatrzenia zażalenia.
W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie:
- art. 45 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz stanowiska skarżącej prezentowanego w toku kontroli wynika, iż organ kontroli niezasadnie przyjął, jakoby Spółka nieprawidłowo rozliczyła swoje obowiązki podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za badane w toku kontroli celno-skarbowej okresy;
- art. 160 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zabezpieczenia, które zmierza do wykonania obowiązku, którego faktyczna zasadność kwestionowana jest przez Skarżącą;
- art. 29 § 1 w związku z art. 166b i art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wobec braku istnienia przesłanki do wydania zarządzeń zabezpieczenia, w szczególności poprzez niewskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez pominięcie interesu Spółki podczas rozstrzygania sprawy i uwzględnienie jedynie interesu fiskalnego, co doprowadziło do dysproporcji, która w państwie prawa nie może być zaakceptowana;
- art. 7 § 2 w związku z art. 166b i art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez zastosowanie zbędnego i zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wobec czego naruszono zasadę zaufania do organów podatkowych oraz zasadę celowości postępowania zabezpieczającego.
Pełnomocnik zobowiązanej wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, jej autor stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały jednak spełnione przesłanki do zastosowania zabezpieczenia na majątku Spółki.
Wskazał, że kwestia wykładni pojęcia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania była rozważana przez Trybunał konstytucyjny na gruncie art. 33 Ordynacji podatkowej - instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przed terminem płatności. W tym względzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12, wskazał na następujące możliwe przesłanki pozytywne uzasadniające zastosowanie instytucji zabezpieczenia: znaczna wysokość zaległości podatkowych wraz z odsetkami w porównaniu z dochodami podmiotu, gdy strona nie podejmuje starań w kierunku uregulowania zobowiązań; relatywnie niskie dochody podatnika w stosunku do przyszłego zobowiązania; ujawnienie w postępowaniu kontrolnym okoliczności, że podatnik dokonywał obniżenia podatku należnego na podstawie fikcyjnych faktur.
Zdaniem pełnomocnika w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły ww. przesłanki uzasadniające dokonanie zabezpieczenia. Ustalenia poczynione w toku ww. kontroli w zakresie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego mającego wpływ na zasadność zwrotu podatku zostały oparte na twierdzeniach zmierzających do potwierdzenia z góry założonej tezy o naruszeniu przepisów przez Spółkę, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje uzasadnionych podstaw do wyciągnięcia wobec Podatnika tak daleko idących wniosków.
Zarzuty kontrolujących sformułowane w ramach ww. kontroli zostały oparte na z góry założonej tezie o nieprawidłowościach po stronie Spółki, która to teza nie ma jednak odzwierciedlenia w rzeczywistości i w zgromadzonym materiale dowodowym. W opinii pełnomocnika zobowiązanej organ podatkowy dokonał błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i dopuścił się obrazy przepisów prawa podatkowego uznając, że okoliczności faktyczne dają podstawę do twierdzenia, iż faktury wystawione przez kontrahentów Spółki dokumentują transakcje, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i nie mogą być uwzględnione w prowadzonej przez Spółkę ewidencji dla celów podatku VAT, gdyż nie odpowiadają treści art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a. ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
W związku z powyższym dokonanie zabezpieczenia należało uznać za pochopne. bezpodstawne i szkodliwe dla Spółki. Spółka przedstawiła szereg dowodów potwierdzających, ż jej rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług były prawidłowe. Tym samym nie było podstaw do dokonania zabezpieczenia na rachunkach bankowych Spółki.
Autor skargi zaznaczył, że z art. 154 § 1 u.p.e.a. wynika, że przypuszczenie wierzyciela dotyczące ewentualnego utrudnienia bądź udaremnienia przyszłej egzekucji powinno być poparte konkretną okolicznością wskazaną w zarządzeniu zabezpieczenia wydawanym przez wierzyciela. Tymczasem Spółka wykazała, że w jej rozliczeniach brak było nieprawidłowości, a księgi podatkowe były prowadzone w sposób rzetelny. W toku kontroli przedstawiła w tym zakresie wyczerpujący materiał dowodowy.
Skoro w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zabezpieczenia zobowiązania podatkowego Spółki, organ prowadzący postępowanie zabezpieczające naruszył zasadę celowości prowadzenia postępowania zabezpieczającego.
Dokonanie zabezpieczenia, mimo niezaistnienia w sprawie przesłanek do dokonania zabezpieczenia, stanowi naruszenie art. 7 u.p.e.a. Tym samym brak jest podstaw by twierdzić, że zastosowanie zajęcia zabezpieczającego jest środkiem koniecznym do zapewniania skutecznej egzekucji. Dokonanie zajęcia zabezpieczającego wobec Spółki było zbędne i niezasadne, a nadto stanowi niepotrzebną i uciążliwą ingerencję w majątek Spółki. Dokonanie zabezpieczenia znacząco utrudnia prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej.
W ocenie skarżącej zabezpieczenie oparte zostało na przypuszczeniach i subiektywnej ocenie materiału dowodowego i nie istnieją żadne podstawy do przyjęcia, iż Spółka nieprawidłowo wywiązywała się ze swoich obowiązków w podatku od towarów i usług, w związku z czym dokonane zajęcie zabezpieczające, w przypadku uchylenia decyzji obejmujących zabezpieczenia, nie ma podstawy prawnej i dokonane zostało z naruszeniem przepisów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora wydane w przedmiocie odmowy uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne w postępowaniu zabezpieczającym.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.
Zaznaczyć należy, że skarga na czynności egzekucyjne, w świetle tego przepisu, służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. W orzecznictwie przyjmuje się, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 2972/17 i powołane w nim orzecznictwo).
Oznacza to, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka służącego ochronie praw zobowiązanego. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13). Również na tym etapie postępowania nie jest możliwe podnoszenie zarzutów dotyczących istnienia samego zobowiązania, czy też wadliwości postępowania stanowiącego podstawę do określenia tego zobowiązania w decyzji.
Stosownie do art. 1a pkt 19 u.p.e.a., ilekroć w u.p.e.a. jest mowa o zajęciu zabezpieczającym - rozumie się przez to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Zgodnie z treścią art. 155a § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego przez niego zarządzenia zabezpieczenia. Stosownie zaś do art. 164 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej przez zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości. W myśl art. 164 § 4 u.p.e.a., do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio m. in. przepisy o zajęciu egzekucyjnym rachunków bankowych. W postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d (art. 166b u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
Kwestię doręczenia zawiadomienia o zajęciu reguluje art. 67 § 1a u.p.e.a. stanowiąc, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Jednocześnie, zgodnie z art. 86b u.p.e.a., zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.
Z kolei w art. 67 § 2a tej ustawy wskazano, że jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:
1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;
2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;
3) zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
W przypadkach, o których mowa w § 1a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia (art. 67 § 2b u.p.e.a.).
Art. 67 § 2c u.p.e.a. zawiera delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia przez ministra właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, mając na względzie bezpieczeństwo posługiwania się dokumentami w postaci elektronicznej oraz sprawność i skuteczność egzekucji.
Ustawodawca w art. 67 § 2 ww. ustawy wskazał elementy jakie musi zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie to musi zatem zawierać:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Należy zauważyć, że w myśl art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W takim wypadku, stosownie do art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym., w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jak stanowi art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane, wierzyciel wystawił w dniu 6 grudnia 2018 r. zarządzenia zabezpieczenia w oparciu o decyzję własną z [...] r. o zabezpieczeniu należności w podatku od towarów i usług za okres sierpień 2015 r.-styczeń 2016 r. i marzec-grudzień 2016 r. Następnie, działając jako organ egzekucyjny, nadał tym zarządzeniom klauzulę o ich przyjęciu. Odpisy tych zarządzeń doręczono Spółce w dniu 11 grudnia 2018 r.
W oparciu o ww. zarządzenia zawiadomieniem z 1 października 2019 r., dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A. Zawiadomienie to doręczono B S. A. za pomocą systemu teleinformatycznego właściwego do zajęcia w dniu 1 października 2019 r. Spółce zaś w dniu 3 października 2019 r.
Powyższe zawiadomienie spełnia przy tym wymogi określone w przepisie art. 67 § 2 pkt 1-5 i 7-9 u.p.e.a. z uwzględnieniem odrębności o których mowa w art. 67 § 2a i § 2b u.p.e.a. Z uwagi na inny charakter czynności egzekucyjnej w postępowaniu zabezpieczającym, w zawiadomieniu tym nie wskazano kosztów egzekucyjnych (art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a.).
Należy także stwierdzić, że wobec faktu, że postępowanie zabezpieczające nie może prowadzić do wykonania przymusowego obowiązku, a jedynie zabezpieczyć wykonanie obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia Bank poinformował o przyjęciu do realizacji przedmiotowego zajęcia, wskazując, że z uwagi na wystąpienie zabezpieczenia nie przekaże dostępnych środków na rachunku, lecz prosi o dalsze dyspozycje.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że dokonana czynność była wadliwa.
Rację ma także organ, że z uwagi na przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie, kwestia uciążliwości środka egzekucyjnego mogła być podnoszona jedynie w zarzutach uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z ust. 2 pkt 2 tego przepisu wynika, że do egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy u.p.e.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 5 ustawy zmieniającej do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy u.p.e.a., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z tego powodu, w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Stosownie zaś do treści art. 33 § 1 pkt 8 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdza, że zmierzają one w istocie do podważenia decyzji z dnia [...] r., co jak już zostało wskazane, wykracza poza zakres rozpoznania skargi na czynność egzekucyjną. Stąd też nie zasługują one na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.