Pełny tekst orzeczenia I SA/Gl 816/25

I SA/Gl 816/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-06-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Piotr Pyszny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 602/25 - Postanowienie NSA z 2026-01-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędziowie Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.132.2025.2/AZ UNP: 2401-25-100931 w przedmiocie skarg na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. o nr 2401-IEE.7192.132.2025.2/AZ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia skarżącej B. B. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor ZUS) z 13 lutego 2025 r., znak sprawy [...], nr [...], w sprawie oddalenia skarg B. B. z dnia 27 stycznia 2025 r. na czynność egzekucyjną z dnia 8 stycznia 2025 r. w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G., dokonanej zawiadomieniami nr [...] i nr [...].
Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dyrektor ZUS prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne w oparciu o własne tytuły wykonawcze z 7 stycznia 2025 r. nr TW1480025000182 oraz nr TW1480025000183, obejmujące zaległości z tytułu składek społecznych i składek zdrowotnych. Odpisy wymienionych tytułów wykonawczych doręczono skarżącej dnia 23 stycznia 2025 r. wraz z zawiadomieniami z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] i nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w G.
Pismami z dnia 27 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła skargi na dokonane przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej podnosząc bezprawne dokonanie zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w G. z tytułu zwrotów i nadpłat podatków, niedopuszczalność egzekucji, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz z ostrożności przedawnienie zobowiązania. W uzasadnieniu skarg skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych. Skarżąca zaznaczyła również, że od 2018 roku nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów, a więc nie jest obowiązana do ponoszenia kosztów, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia wniesionej skargi.
Postanowieniem z 13 lutego 2025 r., znak sprawy [...], nr [...] Dyrektor ZUS oddalił powyższe skargi. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana w sposób prawidłowy. Organ egzekucyjny, działając zgodnie z dyspozycją właściwych przepisów, przesłał do [...] Urzędu Skarbowego w G. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków z użyciem środków komunikacji elektronicznej stosownie do z art. 89a § 3 u.p.e.a. Nadto organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie o zajęciu z tytułu nadpłat i zwrotów podatków także do skarżącej. Przekazane zawiadomienia o nr [...] oraz [...] zawierały wymienione powyżej pouczenia dla dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienia zawierały także wymagane pouczenia dla zobowiązanej dotyczące m. in. środków zaskarżenia.
Dnia 7 marca 2025 r., B. B. wiosła zażalenie na wyżej wymienione postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 13 lutego 2025 r. zarzucając brak podstawy prawnej i faktycznej do jego wydania, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji administracyjnej.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że Dyrektor ZUS nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych, mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania. Wskazała również, że nie posiada żadnych źródeł dochodów. W ocenie skarżącej, naliczanie składek w przypadku zarejestrowanej, lecz faktycznie nieprowadzonej działalności, niewykazywanie żadnych dochodów z tego tytułu oraz nieświadczenie pracy przez pracowników i w konsekwencji nie zatrudnianie ich jest niekonstytucyjne. Dodatkowo skarżąca podniosła uciążliwość środków egzekucyjnych wskazując, że organ nie dokonał ostrożności, aby zabezpieczyć kwotę wolną od potrąceń stosując zbyt uciążliwe środki egzekucyjne.
Z uwagi na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 13 lutego 2025 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat w [...] Urzędzie Skarbowym w G. zawiadomieniami z 8 stycznia 2025 r. nr [...] i nr [...] nie zostało dokonane z naruszeniem przepisów ustawy. Organ nie dopatrzył się wad w zaskarżonym postanowieniu z 13 lutego 2025 r., które skutkowałyby jego uchyleniem. W ocenie organu postanowienie to zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Wskazano, iż organ I instancji dokonał oceny czynności egzekucyjnej przez pryzmat podnoszonych w skardze zarzutów i obowiązujących przepisów prawa, odnośnie zajęcia nadpłaty podatku i czynność ta dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę jej dokonania. Na poparcie swojej argumentacji organ przytoczył również analogiczne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt I SA/GI 1391/21, gdzie Sąd oddalił skargę B. B
Odnośnie do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ podkreślił, iż wykracza on poza zakres rozpatrzenia. Zgodnie bowiem z art. 54 § 3 u.p.e.a. w administracji zobowiązany wnosi skargę do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. W skardze tej zobowiązany określa zakres. Rozszerzenie tego zakresu na etapie zażalenia organ uznał za spóźnione.
Reasumując, organ nie znalazł w zaskarżonym postanowieniu podstaw do jego uchylenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego, czy też do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
B. B. dnia 30 maja 2025 r. wniosła skargę na postanowienie DIAS z dnia 17 kwietnia 2025 r. zarzucając wymienionemu postanowieniu brak podstawy faktycznej i prawnej, a także błędną interpretację przepisów o egzekucji. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, iż w utrzymanym w mocy postanowieniu Dyrektora ZUS z dnia 13 lutego 2025 r. organ powołał się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w analogicznych sprawach, co według skarżącej nie może stanowić argumentu w rozpoznawaniu niniejszego postępowania. W ocenie skarżącej, obarczanie obowiązkowymi składkami osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej od 21 grudnia 2018 r., nieuzyskującej od tego czasu żadnych dochodów stanowiło naruszenie jej praw.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi ZUS oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wniosła również o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania skargi. Ponadto zwróciła się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu oraz o zwolnienie z kosztów w toczącej się sprawie.
Dnia 25 czerwca 2025 r. DIAS w odpowiedzi na skargę B. B. wskazał, iż podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i w dalszym ciągu nie podziela zdania skarżącej, bowiem zarówno postanowienie organu I jak i II instancji nie naruszają prawa. Tym samym organ wniósł o oddalenie skargi złożonej przez B. B.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków dokonano zgodnie z trybem wskazanym w art. 89 u.p.e.a. Zawiadomienia z 8 stycznia 2025 r. nr [...] i nr [...] zostały doręczone Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, w tym samym dniu, natomiast wydruki przedmiotowych zawiadomień doręczono skarżącej wraz z odpisami tytułów wykonawczych - 23 stycznia 2025 r. Sporządzone przez organ egzekucyjny zgodnie ze wzorem zawiadomienia o zajęciu spełniają wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów, określone w przepisach art. 67 § 1-2a oraz art. 26e § 1-4 u.p.e.a. Tym samym organ stwierdził, że opisana wyżej czynność dokonana została w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami regulującymi sposób oraz formę ich dokonania i brak jest podstaw do jej uchylenia.
W kwestii podnoszonego przez skarżącą argumentu, jakoby od 21 grudnia 2018 roku nie prowadziła działalności gospodarczej, organ wskazał, iż z danych znajdujących się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że działalność gospodarcza pod nazwą "B" B. B. (NIP: [...]) jest prowadzona nieprzerwanie od 6 marca 2002 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zajęcia przez Dyrektora ZUS innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. (zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z dnia 8 stycznia 2025 r. od nr [...] do nr [...]).
Według art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Zatem Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowanie egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
W realiach rozpoznanej sprawy tytuły wykonawcze z dnia 7 stycznia 2025 r. nr TW1480025000182 oraz nr TW1480025000183, obejmują zaległości z tytułu składek społecznych i składek zdrowotnych za wrzesień 2024r.
Należy także zauważyć, że stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to:
a) w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję:
- z pieniędzy,
- z wynagrodzenia za pracę,
- ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej,
- z rachunków bankowych,
- z innych wierzytelności pieniężnych,
- z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków,
- z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych,
- z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy,
- z weksla,
- z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej,
- z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,
- z pozostałych praw majątkowych,
- z ruchomości,
- z nieruchomości.
Porównanie treści art. 1a i art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny jest uprawniony do dokonywania czynności egzekucyjnych w sposób ograniczony, tj. jedynie poprzez do stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zajął przysługującą skarżącej inną wierzytelność pieniężną z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G.
Według art. 89 §1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72 – 85, poprzez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
Stosownie do art. 67 § 2 zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych;
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W konsekwencji Sąd stwierdza, iż zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z dnia 8 stycznia 2025 r. o nr [...] oraz o nr [...] wystawione zostały zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z 18 marca 2024r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024r., poz. 426) i zawierają wszystkie niezbędne elementy wynikające z ww. przepisów.
Powyższe zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w G. zostały doręczone skarżącej dnia 23 stycznia 2025 r. wraz z zawiadomieniami z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] i nr [...].
Sąd wskazuje, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Zatem w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko i wyłącznie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Co istotne, jak wynika z odpowiedzi na skargę, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "B" B. B. od 6 marca 2002r.
Stąd też Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) orzekł jak w sentencji.