I SA/Gl 735/15

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Dorota Kozłowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor COF, wierzyciel) postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 z późn. zm., dalej: ustawa abonamentowa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po rozpoznaniu zażalenia R. K. (dalej: zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] nr [...], wydane z upoważnienia Dyrektora Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej, w którym zarzuty zobowiązanego uznano za nieuzasadnione.

Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentu RTV, przez zobowiązanego zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: organ egzekucyjny), pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r., nr [...], o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], sporządzonych za okres od stycznia 2009 r. do kwietnia 2014 r., w kwocie [...] zł oraz odsetki w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 15 lipca 2014 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w oparciu o przepisy wymienione w art. 33 u.p.e.a., polegające na:

1. nieistnieniu obowiązku,

2. przedawnieniu zobowiązania podatkowego.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Pełnomocnik zobowiązanego złożył w ustawowym terminie zażalenie na wydane postanowienie. W zażaleniu pełnomocnik zobowiązanego ponownie podniósł zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku, w związku z błędnym ustaleniem stanu faktycznego polegającym na błędnym przekonaniu wierzyciela, iż zobowiązany posiada odbiornik telewizyjny Ponadto pełnomocnik podniósł, że wierzyciel nie spełnił obowiązku wymienionego w rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w zakresie przesłania zobowiązanemu "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiowych/telewizyjnych", a zatem wierzyciel nie dokonał rejestracji odbiornika .

Dyrektor COF rozpoznając zażalenie stwierdził, że po raz pierwszy obowiązek dokonywania opłat abonamentowych został uregulowany ustawą z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. Nr 54, poz. 307 i z 1984 r. Nr 54, poz. 275). Ustawa ta uchylona została przez ustawę z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Od dnia 16 czerwca 2005 r. tj od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 z późn. zm.) powszechnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi abonamentu RTV, są wyłącznie przepisy tej ustawy. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, zgodnie z przepisem art. 2 ust. 3 ustawy abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Uprawnienie Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikającego wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, nie zależy od swobodnego wyboru Poczty Polskiej S.A. jako wierzyciela, lecz opiera się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez Pocztę Polską S.A. egzekucji.

Zobowiązany zgodnie z dokonaną rejestracją odbiorników RTV, miał obowiązek uiszczać opłatę abonamentową czego w okresie wskazanym w przedmiotowych tytułach wykonawczych nie czynił. Natomiast jako użytkownik odbiorników radiowo - telewizyjnych, w przypadku nie posiadania odbiorników RTV, był zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników RTV, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. W okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r., o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników RTV użytkownik (abonent), zgodnie z treścią § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), obowiązującego do 31 grudnia 2013 r., niezwłocznie powinien powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej. Analogicznie sytuacja wyglądała we wcześniejszych rozporządzeniach: Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r., Ministra Łączności z dnia 16 lipca

1993 r. Wszelkie zmiany należało zgłosić na odcinku "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych, w terminie 7 dni od dnia powstania zdarzenia.

Dalej wierzyciel podkreślił, że w dokumentacji Poczty Polskiej brak jest potwierdzenia wyrejestrowania odbiorników RTV przez zobowiązanego, jak również zobowiązany nie przedstawił dokumentu, że skutecznie wyrejestrował odbiorniki RTV. Natomiast na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Dyrektor COF dla uzasadnienia swojego stanowiska powołał się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/GI 376/13 oraz z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14.

Odnosząc się do zarzutu nieotrzymania przez zobowiązanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 24 lipca 2008 r., wierzyciel zauważył, iż powyższe zastrzeżenia podniesione zostało po raz pierwszy przed organem II instancji, na etapie zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, należy więc zarzut ten uznać za spóźniony. Zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wnosi się w terminie 7 dni od jego wszczęcia, do organu egzekucyjnego. Dlatego też nie jest dopuszczalne dokonanie merytorycznej oceny tego zarzutu.

Niemniej Dyrektor COF wyjaśnił, będąc zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz mając na względzie interes społeczny, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo a zebrane w sprawie dowody pozwoliły na ustalenie, że obowiązek co do należności objętych tytułami wykonawczymi istnieje. Zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników RTV. W dniu 24 lipca 2008 r. zostało do niego przesłane zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nadto ustalono, iż przesyłka zawierająca zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego nigdy nie została przekazana jako zwrotna do Poczty Polskiej S.A., przyjęto więc, że zawiadomienie zostało skutecznie przesłane do zobowiązanego.

Uzasadniając prawidłowość takiego działania Dyrektor COF powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, w którym Sąd stwierdził, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia".

W skardze na postanowienie Dyrektora COF, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącego zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., 85 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym ustalenia czy skarżący ma telewizor;

b) art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie przez organ o zamiarze zakończenia postępowania i zgromadzenia nowych dowodów tj. rzekomego zawiadomienia;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym sprawności odbiornika RTV.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że zaskarżone orzeczenie opiera się na dwóch podstawowych błędnych przesłankach. Skarżący w okresie objętym dochodzonym roszczeniem nie miał odbiornika telewizyjnego. Nigdy też nie doręczono mu listu z dnia 24 lipca 2008 r., w którym rzekomo nadano mu numer identyfikacyjny. Ponadto organ wykonujący zadania z zakresu administracji dołączył samodzielnie do akt postępowania nowe materiały nie zawiadamiając o tym strony - rzekome zawiadomienie z dnia 24 lipca 2008 potwierdzone za zgodność z oryginałem przez sam organ na dzień poprzedzający wydanie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor COF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Dodatkowo wskazał, że nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., gdy wierzyciel nie był zobowiązany do wydawania decyzji, o której mowa w art. 10 k.p.a. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2013 r., sygn. akt K 24/08, stwierdził, że obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, jednakże przepis art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej z tytułu opłat abonamentowych. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił także, iż obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i nie trzeba w tym celu wydawać decyzji, ani postanowienia.

Ponadto do obowiązków wierzyciela nie należy sprawdzanie sprawności urządzeń RTV.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postanowienie Dyrektora COF nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa - z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej - powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.

Kwestia opłat z tytułu abonamentu RTV była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548) orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy o opłatach abonamentowych wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przepis art. 7 ustawy abonamentowej zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej). Ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy abonamentowej).

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 33 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Należy podkreślić, że Poczta Polska, nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ani też nie dokonała z urzędu ponownej rejestracji posiadanych przez użytkowników odbiorników RTV, a jedynie, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na mocy § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Trzeba również wskazać, iż zgodnie z § 5 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przywołany przepis mówi zatem o "powiadomieniu" użytkowników, a więc przesłanie przez Pocztę Polską zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru),na prawidłowy adres abonenta czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Skarżący, będąc użytkownikiem zarejestrowanych odbiorników RTV został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w dniu 24 lipca 2008 r. Poczta Polska nie odnotowała zwrotu przesyłki listowej zawierającej zawiadomienie, co pozwoliło na przyjęcie, że zostało ono skutecznie przesłane skarżącemu.

Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/GI 518/14, że: "dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia."

Skarżący nie wyrejestrował także odbiorników RTV. Ciążył zatem na nim ex lege obowiązek uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązek ten wynika zatem z faktu zarejestrowania odbiorników RTV i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

Bezzasadny okazał się zatem zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a.).

Natomiast z art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej wynika domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Nie mniej do obowiązków wierzyciela nie należy sprawdzanie sprawności urządzeń RTV.

Za chybiony trzeba więc uznać zarzut autora skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej

Niezasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 85 k.p.a.

Trzeba także podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym art. 18 u.p.e.a. odsyła w sposób ogólny do stosowania k.p.a., a zatem wszystkich przepisów tej ustawy, bez wyjątku. Dlatego też każdorazowo należy dokonać oceny w zakresie możliwości odpowiedniego zastosowania norm prawnych zawartych w poszczególnych przepisach k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy k.p.a. mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je jedynie w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w u.p.e.a. Zatem rozwiązania wynikające z przepisów u.p.e.a. mają pierwszeństwo przed regulacjami k.p.a. Przepisy k.p.a. mogą jedynie mieć zastosowanie, jeżeli określone zagadnienie nie jest w ogóle uregulowane w tej ustawie bądź też nie jest uregulowane w sposób wyczerpujący.

Nie została naruszona zasada praworządności. Wierzyciel podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Ponadto zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie. Nie naruszył także treści art. 80 k.p.a. dokonując prawidłowej oceny dowodów. W realiach rozpoznawanej sprawy zbędne było także przeprowadzenie oględzin, o których mowa w art. 85 k.p.a., celem ustalenia czy skarżący posiada telewizor.

Zważywszy zatem na charakter postępowania chybiony jest także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Jak już wskazano wcześniej w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy k.p.a. nie wprost, ale odpowiednio, co podyktowane jest koniecznością "dopasowania" norm zawartych w tym akcie prawnym do odrębności postępowania egzekucyjnego jak np. faktu posługiwania się w postępowaniu egzekucyjnym formą postanowienia, a nie decyzji, odmiennym określeniem uczestników tego postępowania, ich uprawnień procesowych itp.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.