I SA/Gl 532/20

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art.. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 111l ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a") po rozpoznaniu zażalenia R. L. (dalej jako "zobowiązany" lub "skarżący"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi zobowiązanego na czynność poborcy skarbowego w toku pierwszej licytacji nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w C., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny wystawił wobec zobowiązanego tytuły wykonawcze ( w dniu [...] r. o nr [...], [...], [...] oraz w dniu [...] r. o nr [...], [...], [...], [...], [...]) i nadał im klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu odpowiednio w dniach [...] r. oraz [...] r.

W toku czynności egzekucyjnych prowadzonych wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 110c u.p.e.a., dokonał zajęcia nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego, stanowiącej lokal mieszkalny położony w C. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w C., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Wraz z ww. zawiadomieniem skierowane zostało do zobowiązanego wezwanie, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. Jednocześnie organ egzekucyjny złożył do sądu rejonowego właściwego do prowadzenia księgi wieczystej ww. nieruchomości wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji.

W toku egzekucji z przedmiotowej nieruchomości zajętej ww. zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny poprzez publiczne obwieszczenie datowane na dzień [...] r. zawiadomił o pierwszej publicznej licytacji ww. nieruchomości – wyznaczonej na dzień [...] r. Zawiadomienie to zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r.

Pismem z dnia 21 czerwca 2019 r. złożonym osobiście przez zobowiązanego w dniu 24 czerwca 2019 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. tytułami wykonawczymi oraz o zawieszenie egzekucji w oparciu o te tytuły, w tym wstrzymanie licytacji ogłoszonej na dzień [...] r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w sprawach zakończonych wystawieniem ww. tytułów wykonawczych, po przeprowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego znaleziono nowe dowody w postaci dokumentów źródłowych CMR. Wskazał przy tym na prowadzenie na terenie Węgier tożsamego postępowania co wobec niego, tj. wobec kontrahenta, które zostało umorzone. W wyniku tego postępowania dokumentacja została zwrócona do Polski, w związku z czym ją przedłożył do wniosku. Zwrócił się także o wystąpienie do węgierskich organów o przedłożenie dokumentacji źródłowej dotyczącej tego kontrahenta a wskazującej, że podatek od towarów i usług został zapłacony.

W dniu [...] r. o godzinie 1000 w siedzibie organu egzekucyjnego została wywołana pierwsza licytacja przedmiotowej nieruchomości pod nadzorem kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej organu egzekucyjnego. Do licytacji przystąpiło trzech licytantów. Licytacja została zamknięta tego samego dnia o godzinie 1030. Z przedmiotowej licytacji został sporządzony protokół, który został podpisany przez obecnych licytantów, kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej oraz dwóch pracowników komórki egzekucyjnej.

W dniu [...] r. organ egzekucyjny (przy piśmie z dnia [...] r.) przekazał organowi nadzoru akta egzekucyjne sprawy wraz z ww. pismem zobowiązanego o wznowienie postępowania celem rozpoznania tego pisma w części dotyczącej wniosku o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnej – licytacji nieruchomości ogłoszonej na dzień [...] r. Jednocześnie wniosek o wznowienie został przekazany do właściwej komórki organu podatkowego.

Pismem z dnia [...] r. organ egzekucyjny przekazał zobowiązanemu odpis protokołu licytacji nieruchomości, które skarżący odebrał w dniu [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ nadzoru odmówił wszczęcia postepowania w sprawie wniosku zobowiązanego o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w postaci pierwszej licytacji nieruchomości.

W dniu 4 lipca 2019 r. zobowiązany złożył pismo datowane na dzień 3 lipca 2019 r. o sprostowanie protokołu licytacji nieruchomości z dnia [...] r. w punkcie dotyczącym "obecni na licytacji złożyli następujące wniosku i oświadczenia", w której to rubryce wpisane zostało "brak wniosków" mimo że przed przystąpieniem licytacji zobowiązany przedłożył osobiście kierownikowi Działu Egzekucji Administracyjnej wniosek o wznowienie postępowania oraz o zawieszenie egzekucji. Wskazał, że po otrzymaniu odpisu protokołu odkrył, że w protokole nie została ujawniona informacja o złożonym przez niego wniosku. W związku z powyższym domaga się jego sprostowania poprzez umieszczenie brakującej adnotacji o przedłożeniu dokumentu wraz z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny, działając w trybie art. 56 u.p.e.a. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Odpis postanowienia został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] r.

Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie egzekucji.

Jednocześnie postanowieniem datowanym na [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną kierowania Działu Egzekucji organu egzekucyjnego.

Na postanowienie to zobowiązany wniósł w zażalenie żądając jego uchylenia i nadania biegu sprawie, a w szczególności wstrzymanie czynności egzekucyjnej do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o wznowienie postepowania.

W wyniku rozpoznania powyższych zażaleń organ nadzoru postanowieniami z dnia [...] r. uchylił postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ egzekucyjny zwrócił się do zobowiązanego do jednoznacznego doprecyzowania jego pisma z dnia 3 lipca 2019 r., w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Organ egzekucyjny odniósł się do treści pisma i pouczył zobowiązanego o treści właściwych przepisów.

Pismem z dnia 31 października 2019 r. zobowiązany poinformował organ egzekucyjny, że jego pismo z dnia 3 lipca 2019 r. stanowi skargę na czynność poborcy skarbowego, który nie umieścił w protokole licytacji istotnych informacji mających wpływ na czynność prawną wykonywaną przez poborcę skarbowego. Wskazał, że jak sam naczelnik wskazał, w protokole winien być odnotowany wniosek o wstrzymanie licytacji, a to z tego powodu, że wcześniej złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego tytułami egzekucyjnymi wobec dostarczenia niebudzących wątpliwości dokumentów, które nieznane były organowi w poprzednim postępowaniu, a jednocześnie dowodzą, że nie jest on dłużnikiem Skarbu Państwa. W ocenie zobowiązanego brak rozpoznania jego wniosku złożonego przed czynnością prawną – licytacją – prowadzoną przez kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej stanowi istotną wadę postępowania, która jego zdaniem czyni czynność bezskuteczną. Organy nie dopełniły wszelkich obowiązków mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego w sprawie ustalenia podatku od towarów i usług zakończonych tytułami wykonawczymi wskazanymi w protokole licytacji. W ocenie zobowiązanego należy sprostować protokół poprzez wskazanie, że pismo o wstrzymanie wykonania wraz z dokumentacją źródłową zostało złożone przed rozpoczęciem licytacji i stanowi integralną część protokołu, a następnie dopiero przeprowadzić czynność, na wynik której zobowiązanemu przysługiwać będzie skarga.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny oddalił skargę zobowiązanego jako bezzasadną.

Zobowiązany wniósł na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonej czynności wobec złożonych przez niego do kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej przed zakończeniem czynności stosownych wniosków. W dokumentacji czynności nie ma o tym informacji, a zatem jego zdaniem czynność ta nastąpiła z naruszeniem art. 111l u.p.e.a. i powinna zostać powtórzona.

Organ nadzoru utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał na treść art. 111d, art., 111f i art. 111l u.p.e.a. Wskazał, że w niniejszej sprawie pierwsza licytacja została wywołana w dniu [...] r. o godzinie 1000 przez starszego poborcę skarbowego i przeprowadzona w obecności kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej organu egzekucyjnego (komornika skarbowego). Tym samym przedmiotowa licytacja nie była prowadzona przez tego kierownika, a jedynie nadzorowana przez niego. Ponadto z protokołu licytacji wynika, że nikt z obecnych na licytacji nie zgłosił żadnych wniosków, ani też nie zgłaszał ustnie komornikowi skarbowemu skarg na czynność poborcy w toku licytacji. Przedmiotowa licytacja została zamknięta o 1030. Zdaniem organu nadzoru nie można twierdzić, że przedmiotem skargi na czynność poborcy skarbowego, o jakiej mowa w art. 111l u.p.e.a., mogą być "czynności" podejmowane przez komornika skarbowego, skoro ten nie prowadzi licytacji a ją jedynie nadzoruje.

Organ nadzoru odwołał się do pism zobowiązanego z dnia 3 lipca 2019 r. oraz 31 października 2019 r. i stwierdził, że w jego ocenie, z pism tych wynika, iż zobowiązany nie był obecny na licytacji nieruchomości, bowiem opuścił salę przed jej wywołaniem. Tym samym skarga zobowiązanego została złożona w niewłaściwej formie oraz po zakończeniu licytacji, przez nieobecnego na licytacji zobowiązanego, który został o niej poinformowany i z tego względu była ona niedopuszczalna.

Ostatecznie poinformował, na marginesie, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia, bowiem w myśl art. 23 § 6 u.p.e.a. wstrzymanie wykonania może nastąpić jedynie z urzędu. Również złożenie wniosku o wznowienie takiej przeszkody stanowić nie może.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego uchylenie zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności poprzez uznanie, że jego skarga została wniesiona w niewłaściwej formie. Wskazał, że celem jego było przede wszystkim zawieszenie egzekucji, a w konsekwencji wstrzymanie licytacji z nieruchomości, która odbywała się niezgodnie z obowiązującym prawem w obliczu będącego w toku postępowania dotyczącego ustalenia czy jest dłużnikiem względem Skarbu Państwa. Wskazał, że będąc przekonany, że samo wniesienie pism o wznowienie postępowania i wstrzymanie egzekucji odniesie skute prawny, nie był obecny podczas licytacji na Sali. Wskazał, że w powyższym przekonaniu utwierdził go sam organ, który nie pouczył go, że dopiero wniosek zgłoszony ustnie o treści tożsamej ze złożonym wnioskiem do protokołu licytacji odnosi skutek. Tym samym podczas jego nieobecności licytacja została przeprowadzona, a w protokole brak jest jakiegokolwiek śladu o złożonym przez niego wniosku. Zdaniem skarżącego takie postępowanie jest dla niego krzywdzące. Wskazał, że prowadzona wobec niego egzekucja jest bezprawna, a przeprowadzona licytacja bezpodstawna. Postępowanie wobec jego firm jest bowiem w toku. Złożył on odwołanie od decyzji organu nadzoru, w którym zarzucił brak poczynienia wszelkich starań oraz działań w celu uzyskania informacji pozwalających na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie organu nadzoru otrzymujące postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie skargi zobowiązanego na czynność poborcy skarbowego w toku licytacji nieruchomości należącej do skarżącego.

Rozpoznając niniejszą sprawę wskazać należy, że zgodnie z art. 110w § 1 u.p.e.a. zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej. Jednocześnie w myśl § 3 powołanego artykułu o licytacji organ egzekucyjny zawiadamia przez publiczne obwieszczenie, w którym podaje: 1) termin i miejsce licytacji; 2) oznaczenie nieruchomości, która ma być sprzedana, ze wskazaniem miejsca jej położenia i przeznaczenia gospodarczego oraz księgi wieczystej lub zbioru dokumentów ze wskazaniem sądu, w którym są prowadzone; 3) oszacowaną wartość nieruchomości i cenę wywoławczą; 4) firmę lub imię i nazwisko zobowiązanego; 5) wysokość wadium, jakie licytant przystępujący do przetargu powinien złożyć, z zaznaczeniem, że wadium składa się w gotowce albo w postaci czeku potwierdzonego wystawionego na organ egzekucyjny; 6) czas, w którym w terminie 14 dni przed dniem licytacji będzie wolno oglądać nieruchomość oraz przeglądać w urzędzie skarbowym akta postępowania egzekucyjnego; 7) wzmiankę, że prawa osób trzecich nie będą przeszkodą do licytacji i przyznania nabywcy własności nieruchomości bez zastrzeżeń, jeżeli osoby te nie wystąpiły wcześniej o wyłączenie nieruchomości lub jej przynależności spod egzekucji; 8) wyjaśnienie, że użytkowanie, służebności i prawa dożywotnika, jeżeli nie są ujawnione w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów i nie zostaną zgłoszone najpóźniej na 3 dni przed rozpoczęciem licytacji, nie będą uwzględnione w dalszym toku egzekucji i wygasną z chwilą, w której postanowienie o przyznaniu własności stanie się ostateczne. Zgodnie zaś z § 4 tego artykułu obwieszczenie o licytacji doręcza się: 1) uczestnikom postępowania; 2) właściwej jednostce samorządu terytorialnego oraz organom ubezpieczeń społecznych z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji; 3) osobom mającym prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.

Jednocześnie w myśl art. 111d § 1 pkt 1 u.p.e.a. w licytacji nie może uczestniczyć zobowiązany. Jednakże nie oznacza to, że nie może być on obecny podczas licytacji. Ograniczenie to oznacza, że zobowiązany nie może być licytantem, a zatem osobą przystępującą do licytacji.

Nadto zgodnie z art. 111f § 1 u.p.e.a. licytacja odbywa się ustnie. Jednocześnie w myśl 111l u.p.e.a. skargę na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji aż do jej zamknięcia zgłasza się ustnie komornikowi skarbowemu, który przyjmuje skargę do protokołu i natychmiast ją rozstrzyga, chyba że nie jest to możliwe. Rozstrzygnięcie komornika skarbowego ma moc postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że po pierwsze zobowiązany może być obecny podczas licytacji, choćby po to by czuwać nad jej przebiegiem. Skargę na czynność poborcy skarbowego w toku licytacji aż do jej zamknięcia może wnieść każdy, kto przebywa w miejscu licytacji i ma interes prawny w jej złożeniu. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie przewidział, że złożona skarga przyjmowana jest przez poborcę skarbowego i wpisywana do protokołu licytacji. Co więcej poborca skarbowy ma obowiązek jej rozpoznania natychmiast, chyba że nie jest to możliwe.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że obwieszczenie o licytacji nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego nie tylko została publicznie obwieszczona, ale również zobowiązany został poinformowany o tym fakcie odbierając korespondencję w dniu [...] r. Nie jest również kwestią sporną to, że będąc w organie egzekucyjnym w dniu licytacji zobowiązany opuścił salę, w której miała ona być przeprowadzona przed jej wywołaniem. W skardze do tutejszego Sądu skarżący wręcz przyznał, że nie był na niej obecny. Zatem w świetle powyższych regulacji, w szczególności art. 111l u.p.e.a. utracił on prawo do złożenia skargi na czynność poborcy skarbowego w jej toku. Mógł ją bowiem złożyć jedynie osobiście podczas jej trwania ustnie do protokołu. Tego jednakże nie zrobił. Złożenie skargi na tę czynność pisemnie, po zamknięciu licytacji powoduje, że podlega ona oddaleniu. Rację ma bowiem organ nadzoru, że złożona została ona w niewłaściwej formie.

Podnoszona przez skarżącego argumentacja dotycząca złożonego przez zobowiązanego wniosku o wznowienie postępowań zakończonych wystawieniem przedmiotowych tytułów wykonawczych oraz złożenia wniosku o wstrzymanie egzekucji nie może odnieść zamierzonego skutku z tej przyczyny, że skarga wymieniona w art. 111l u.p.e.a. dopuszcza możliwość badania jedynie tych czynności, które przynależą poborcy skarbowemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez niego czynności, a więc zgodnie z art. 111c § 2 u.p.e.a, wywołanie licytacji, podanie do wiadomości obecnych, po wywołaniu licytacji, takich informacji jak przedmiot licytacji, cenę wywoławczą, wysokość wadium, informacji o prawach i obowiązkach obciążających nieruchomość i innych, o jakim mowa w tym przepisie. Określony w art. 111l u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego, podobnie jak skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 § 1 u.p.e.a. Oba te środki mają charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie mogą mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak np. zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji. Zarówno skarga z art. 111l, jak i z art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego, w stosunku do innych środka zaskarżenia, a ich ograniczony zakres sprawia, że w ramach tych skarg nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1048/17). Skarżący natomiast w niniejszej sprawie domagał się w istocie ujawnienia w protokole czynności faktu, że złożył on przed licytacją ww. wnioski, tj. sprostowania treści tego protokołu, o czym świadczą jego pisma z dnia 3 lipca 2019 r. oraz 31 października 2019 r.

Z tego też względu należało uznać, że rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia odpowiada prawu, a skargę jako bezzasadną należało oddalić.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.