Pełny tekst orzeczenia I SA/Gl 1694/20

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Bożena Suleja – Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.

UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Admninistracji Skarbowej w Katowicach (organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 § 2 i § 4 pkt 1, art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r., po rozpoznaniu zażalenia L. M. (dalej: zobowiązany, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...].

Powyższe postanowienie organu nadzoru zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] r. wierzyciel, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wystawił na zobowiązanego tytuły wykonawcze nr [...] i [...] obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne. Następnie w tym samym dniu wierzyciel, działając jako organ egzekucyjny, nadał tym dokumentom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zobowiązany odebrał odpisy tytułów wykonawczych w dniu [...] r.

W dniu [...] r. wierzyciel wystawił kolejny tytuł wykonawczy o nr [...], obejmujący składki na ubezpieczenie społeczne. Następnie w tym samym dniu wierzyciel, działając jako organ egzekucyjny, nadał tym dokumentom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zobowiązany odebrał odpis tytułu wykonawczego w dniu [...] r.

W dniu [...] r. wierzyciel wystawił następne tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], obejmujący składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Tego samego wierzyciel, działając jako organ egzekucyjny, nadał tym dokumentom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Zobowiązany odebrał odpisy tytułów wykonawczych w dniu [...] r.

Zawiadomieniami z dnia [...] r. nr od [...] do [...], [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia doręczono [...] r. za pośrednictwem systemu Ognivo.

Pismami z dnia 27 maja 2020 r. (wpływ do organu egzekucyjnego w dniu 29 maja 2020 r.) zobowiązany złożył skargi na zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego z dnia [...] r., zarzucając rażące naruszenie prawa oraz wniósł o ich uchylenie.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił skargi zobowiązanego na czynność organu egzekucyjnego z dnia [...] r., tj. zajęcie wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. (zawiadomienia o zajęciu nr od [...] do [...], [...]).

Na postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany złożył zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa. Zobowiązany wniósł o jego uchylenie.

Organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

Rozpatrując sprawę organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienionej w art. 1 niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Organ nadzoru wskazał, że w przedmiotowej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a. tj. egzekucję z rachunków bankowych. Działanie organu egzekucyjnego było zgodne z treścią art. 80 u.p.e.a., regulującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy określone w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

Organ nadzoru argumentował, iż zobowiązany w skardze na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nie kwestionował okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tego rodzaju czynności egzekucyjnych. Zarówno w zażaleniu, jak i w pismach zwanych "skargą" nie wskazał na czym miałoby polegać rażące naruszenia prawa, dlatego nie sposób odnieść się do tego zarzutu merytorycznie.

Organ nadzoru, analizując czynności organu egzekucyjnego podejmowane przy dokonaniu skarżonych zajęć, nie stwierdził uchybień formalnoprawnych, które skutkowałyby uwzględnieniem skarg oraz zażalenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu nadzoru, zarzucając mu rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który to wyjątek w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania.

Z tych też względów pomimo, że skarżący nie sformułował konkretnych zarzutów Sąd rozpoznał sprawę w aspekcie naruszenia prawa materialnego jak i procesowego.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia, podobnie jak organ nadzoru postanowienia organu egzekucyjnego, w oparciu o przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienionej w art. 1 niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skarg zobowiązanego na te czynności.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 69/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).

Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

W kontekście tych uwag, organ nadzoru prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.

W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych.

Sąd stwierdza, iż czynność ta została dokonana bez naruszenia prawa. Po pierwsze działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 80 u.p.e.a.

Przepis art. 80 § 1 u.p.e.a., w oparciu o który dokonano spornych zajęć stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W myśl § 2 art. 80 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Ponadto zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zastosowanie środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

Jak wynika bowiem z akt sprawy organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu nr od [...] do [...], [...] w dniu [...] r. opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, natomiast dłużnik zajętej wierzytelności tj. A S.A. zawiadomienie o zajęciu odebrał w dniu [...] r. Zgodnie z art. 86b u.p.e.a. zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału (egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych), przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.

Z kolei art. 67 § 1a u.p.e.a. stanowi, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Natomiast art. 67 § 2a u.p.e.a. określa, że jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.

Należy także zwrócić uwagę na treść art. 26e § u.p.e.a., regulującego kwestię opatrzenia podpisem lub pieczęcią elektroniczną pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej oraz wydruk pisma sporządzonego w postaci elektronicznej. Analiza zawiadomień o zajęciu z dnia 8 maja 2020 r. wykazała zastosowanie przez organ egzekucyjny wyżej omówionych przepisów prawa.

Organy obu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia nie naruszyły także przepisów postępowania.

Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostały dokonane bez uchybień. Skarżący zaś, zarzucając "rażące naruszenie prawa" nie przedstawił jakichkolwiek argumentów uzasadniających ten zarzut.

Sąd uznał zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. za nienaruszające prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.