Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gl 164/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Gl 164/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1201/24 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 64e par. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 23 listopada 2023 r. nr 2401-IEE.7192.261.2023.15/BKZ/ UNP: 2401-23-264881 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor, organ nadzoru) z dnia 23 listopada 2023 r. o nr 2401-IEE.7192.261.2023.15/BKZ/ UNP: 2401-23-264881 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z dnia 23 maja 2023 r. nr [...], dotyczące umorzenia kosztów egzekucyjnych, wydane wobec G S.A. w K. (dalej: skarżąca, spółka).
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji prowadził wobec Spółki postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2012 r. w łącznej kwocie 2.450.446,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Skarżąca w oparciu o art. 64e § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) zwróciła się do organu egzekucyjnego (Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S.) z wnioskiem o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych opisanych we wniosku i ich obniżenie do wysokości 40.000 zł. Podniosła m.in., że naliczone koszty egzekucyjne są niewspółmierne do podejmowanych działań przez organ egzekucyjny. W ocenie spółki konieczność zapłaty kosztów egzekucji obliczonych na kwotę 772.101,60 zł z całą pewnością nie jest adekwatna do kosztów działań, podjętych faktycznie przez organ egzekucyjny.
2.2. Organ egzekucyjny postanowieniem z 21 czerwca 2019 r. odmówił spółce umorzenia kosztów egzekucyjnych we wnioskowanym zakresie.
W zażaleniu na postanowienie spółka zarzuciła w szczególności naruszenie przepisów: art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie istniały podstawy do częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych; art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej : k.p.a.) poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a.; art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez uznanie, że podatnik ubiega się o pomoc publiczną, w sytuacji kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc.
2.3. Organ nadzoru postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu podkreślił, że w sprawie nie wystąpiły ustawowo określone przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych, w tym nie zaistniała sytuacja, że za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny. Analizując istnienie przesłanki interesu publicznego organ zauważył, że w tej mierze należy uwzględnić takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa - jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Ponadto udzielenie wnioskowanej ulgi byłoby sprzeczne z interesem innych podmiotów gospodarczych, które regulują swoje zobowiązania w sposób terminowy, a w przypadku postępowań egzekucyjnych regulują opłaty z nimi związane.
2.4. Na postanowienie Dyrektora z dnia 20 września 2019 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła:
1) naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.e.a. i art. 84 Konstytucji RP, a także art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją RP, co wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14,
2) naruszenie art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie istniały podstawy do częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych, które w niniejszej sprawie zostały ustalone na poziomie 772.101,66 zł,
3) naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a.,
4) naruszenie art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez uznanie, że podatnik ubiega się o pomoc publiczną w sytuacji, kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
2.5. Wyrokiem z dnia 3 marca 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 1599/19 WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając za prawidłową ocenę organu co do możliwości udzielenia skarżącej pomocy de minimis. Sąd podzielił również ocenę organu nadzoru, że konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie spowodowała znacznego uszczerbku w majątku spółki. Sąd stwierdził, że oceniając zaistnienie przesłanki "interesu publicznego" nie można także tracić z pola widzenia charakteru i celu, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych, co niewątpliwie leży w interesie publicznym. Ustosunkowując się do argumentacji strony opartej na wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 Sąd podkreślił, że zarówno we wniosku o umorzenie, jak i w zażaleniu nie była podnoszona kwestia nieprawidłowego określenia wysokości kosztów egzekucyjnych wobec treści orzeczenia Trybunału. Kwestię tę podniesiono dopiero w skardze.
2.6. Wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt III FSK 2340/21 uchylił powyższy wyrok WSA w Gliwicach, stwierdzając, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a.
W ocenie NSA, w kontekście zarzutów i argumentacji skargi kasacyjnej poprawność i zasadność stwierdzenia przez organ braku przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny nie została należycie oceniona przez Sąd I instancji, co naruszało przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA przy tym wskazał, że ponownie rozpoznając skargę, Sąd pierwszej instancji winien odnieść się do jej zarzutów w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem poczynionych przez NSA wskazań.
2.7. Wyrokiem z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 921/21 WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora z dnia 21 czerwca 2019 r. oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu powyższego wyroku WSA podkreślił, że organy dokonały niepełnego wyjaśnienia istnienia przesłanki ważnego interesu publicznego (nie przesądzając zarazem, czy w odniesieniu do skarżącej została ona ziszczona). Zaznaczył, że co do zasady umorzenie kosztów egzekucyjnych jest uznaniowe, lecz uznanie to musi być poprzedzone rzetelnym, wszechstronnym i wnikliwym ustaleniem, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś samo uznanie nie może być zupełnie dowolne, oderwane od okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. W każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m.in. w przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. WSA zauważył, że skarżąca powołała się w skardze na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, jako na okoliczność, którą należało brać pod uwagę przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku i w którym TK orzekł, iż art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a nadto, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W ślad za stanowiskiem NSA Sąd I instancji zwrócił uwagę, że okoliczność, iż spółka nie powołała się na etapie postępowania administracyjnego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, a uczyniła to na etapie skargi do sądu administracyjnego nie może dezawuować samo w sobie argumentacji opartej na uzasadnieniu tego wyroku. WSA zaznaczył też, że spółka nie kwestionowała wysokości naliczonych kosztów postępowania egzekucyjnego, a jedynie argumentowała, odwołując się do uzasadnienia wyroku TK, że umorzenie kosztów egzekucyjnych we wnioskowanej wysokości stanowi ważny interes publiczny przejawiający się w doprowadzeniu do respektowania tegoż wyroku. Ponadto, zdaniem WSA stanowisko organu wyrażone w postanowieniu jest niepełne, gdyż nie wyjaśnia, dlaczego obniżenie kosztów egzekucyjnych do wysokości pozostającej w racjonalnym związku z kosztami funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, a w konsekwencji do zgodności z wartościami konstytucyjnymi, a taka jest - jak należy wnioskować ze skargi - intencja spółki, stanowiłoby niesprawiedliwe w stosunku do pozostałych podmiotów regulujących zobowiązania w sposób terminowy uprzywilejowanie.
Reasumując, WSA podzielił stanowisko skarżącej, że argumenty spółki powinny zostać uwzględnione przez organ w toku wykładni pojęcia "ważny interes publiczny", czego jednak zaniechano w poddanym kontroli postanowieniu, co stanowi o naruszeniu art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Sąd I instancji zobowiązał tym samym organ do dokonania pogłębionej analizy art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. w naszkicowanym wyżej kierunku, wskazując, że jeżeli w jej wyniku potwierdzone zostanie stanowisko spółki o istnieniu przesłanki "ważnego interesu publicznego", organ dokona wyboru jednej z możliwych konsekwencji decyzyjnych: udzieli wnioskowanej ulgi w zakresie wynikającym z wniosku albo odmówi umorzenia kosztów egzekucyjnych.
2.8. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2022 r., wydanym w wykonaniu wyroku WSA w Gliwicach o sygn. I SA/Gl 921/21, organ nadzoru uchylił w całości postanowienie Naczelnika z dnia 21 czerwca 2019 r. o odmowie częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych i ich obniżenia do kwoty 40.000 zł oraz przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
2.9. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, Naczelnik postanowieniem z dnia 23 maja 2023 r.:
- umorzył w części koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 99.072,80 zł, powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 listopada 2018 r. dot. zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2012 r. - koszty egzekucyjne w kwocie 47.649,50 zł, tytułu wykonawczego o nr 2471-SEW1.723.3199.2018 dotyczącego zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2012 r. - koszty egzekucyjne w kwocie 51.423,30 zł;
- odmówił umorzenia w części kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 81.579,70 zł i ich obniżenia do wysokości 8.000,00 zł, powstałych w postępowaniu egzekucyjnym w łącznej kwocie 188.652,50 zł, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 listopada 2018 r. nr od 2471-SEW1.723.3198.2018 do 2471- SEW1.723.3201.2018, dotyczących zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: 1-4/2012 r. w łącznej kwocie 2.450.446,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.
Jako podstawę prawną Naczelnik podał m.in. art. 123 § 1 k.p.a. [Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.] oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 64 e § 1, § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, z późn. zm.]; a także art. 64e § 4 pkt 1 u.p.e.a.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Naczelnik stwierdził m.in., że w sprawie nie znajduje zastosowania przesłanka nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r. Nie zachodziła nadto przesłanka z art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., gdyż koszty egzekucyjne zostały już wyegzekwowane. Wskazał, że skuteczna realizacja zastosowanych środków egzekucyjnych – zajęcie rachunków bankowych - przyczyniła się do wyegzekwowania dochodzonej należności, kończąc tym samym postępowanie egzekucyjne.
Z kolei na stronach 24 – 38 postanowienia Naczelnik odniósł się do kwestii oceny przesłanki wykazania przez zobowiązanego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, dokonał też oceny przesłanki ważnego interesu publicznego oraz odniósł się do kwestii uznania administracyjnego.
W ramach powyższego organ egzekucyjny podnosił, że zaciągane przez spółkę pożyczki u większościowego akcjonariusza – A S.A. są traktowane jako jedno ze źródeł finansowania bieżącej działalności gospodarczej. Organ stwierdził, że spółka posiadała dostęp do środków finansowych na wynagrodzenie pracowników, które mogły też służyć na pokrycie części przeterminowanych zobowiązań. W związku z tym, wysokość opłat egzekucyjnych nie powinna stanowić dla zobowiązanej zaskoczenia. Naczelnik stwierdził, że obliczone wskaźniki dowodzą, iż działalność spółki jest rentowna, wynik finansowy ma tendencję wzrostową, a zapłata kosztów w kwocie 777.101,66 zł, która jest wprawdzie znaczącym obciążeniem finansowym, spowodowała chwilowe problemy finansowe związane z pobraniem środków z konta bankowego, czego skutkiem były problemy spółki z wywiązaniem się z zapłaty bieżących zobowiązań. Poniesienie ww. kosztów nie wpłynęło jednak na pogorszenie się sytuacji finansowej spółki za lata 2018 – 2022, w których wygenerowany został zysk.
W kwestii ważnego interesu publicznego Naczelnik podnosił, zwracając uwagę na plany inwestycyjne spółki, iż każdy podmiot prowadzący działalność na własny rachunek i własne ryzyko ponosi również finansowe konsekwencje swoich działań. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, wówczas budżet państwa a w konsekwencji całe społeczeństwo ponosiłyby skutki podejmowanych przez podmioty gospodarcze decyzji ekonomicznych. Zdaniem Naczelnika, w sprawie wziąć także należało pod uwagę okoliczności, związane z powstaniem zobowiązań podatkowych, od których naliczone zostały koszty egzekucyjne. Zaległości podatkowe nie wyniknęły z nagłych, losowych okoliczności, lecz stanowią skutek oszustwa podatkowego.
Naczelnik wskazał także, że dokonał przeliczenia kosztów egzekucyjnych, biorąc pod uwagę treść wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SKO 31/14. Zaznaczył, że ww. wyrok nie negował maksymalnej wysokości kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., czyli kosztów za zajęcie nieruchomości, wynoszących 8% kwoty egzekwowanej należności, jednak nie więcej niż 34.200,00 zł. Naczelnik zaznaczył, że za punkt wyjścia przy przeliczeniu kosztów egzekucyjnych przyjęto regulacje ustawy egzekucyjnej, dotyczące kosztów egzekucyjnych przy egzekucji z nieruchomości, przy czym czynność zajęcia rachunku bankowego jest mniej skomplikowana aniżeli zajęcie nieruchomości. Przeliczenie kosztów egzekucyjnych Naczelnik zawarł w tabeli na stronie 37 postanowienia, akcentując, że stwierdził w sprawie istnienie przesłanki ważnego interesu publicznego w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 99.072,80 zł.
Z kolei – z uwagi na brak istnienia przesłanek warunkujących udzielenie ulgi w części dotyczącej kwoty 81.579,70 zł kosztów egzekucyjnych – Naczelnik uznał, iż w tym zakresie wydać należało rozstrzygnięcie odmowne.
2.10. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o jego uchylenie w części, w jakiej odmówiono jej umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Strona zarzuciła naruszenie art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że nie zaistniały podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, a także art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a. Strona zarzuciła też naruszenie art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a to poprzez uznanie, że strona domaga się udzielenia pomocy publicznej w sytuacji, gdy nie są spełnione przesłanki do uznania za taką pomoc wniosku o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu w szczególności podnoszono, że zdaniem spółki w postępowaniu wykazano, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a organ dokonał błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Zajęcie egzekucyjne poważnie zagrażało realizacji kontraktu z T S.A., powodując realne odcięcie spółki od gotówki, co narażało zobowiązaną na zerwanie umowy i kary umowne. Pełnomocnik zaznaczył też, że zajęcie spłacone zostało dzięki wcześniej zawartej umowie faktoringowej z B. Wskazał nadto m.in., że przy zajęciu egzekucyjnym brak jest możliwości korzystania z kredytu na rachunku bieżącym. Pełnomocnik nie zgodził się też z tezą organów, iż wnioskowana pomoc stanowi w istocie tzw. pomoc de minimis, przy czym stwierdził, że spółka w szczegółowy sposób wyjaśniła swoje stanowisko, zgodnie z którym wniosek o obniżenie kosztów egzekucyjnych nie spełnia definicji wskazanej w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
2.11. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 23 maja 2023 r.
W uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia organ nadzoru przytoczył treść art. 64e § 2 u.p.e.a. i akcentował, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Zwrócił jednocześnie uwagę, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga oceny istnienia (bądź nieistnienia) przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, tj. poniesienia znacznego uszczerbku dla majątku skarżącej spółki oraz ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
Dyrektor przypomniał, że w badanej sprawie spółka w treści złożonego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych powołała się na zaistnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Mianowicie wskazywała, że uiszczenie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek dla jej sytuacji finansowej, która uległa znacznemu pogorszeniu ze względu na dokonane zajęcie i pobranie niewspółmiernie wysokich kosztów egzekucyjnych. Nadto zobowiązana powołała się na istnienie ważnego interesu publicznego poprzez zagrożenie realizacji kontraktu z T S.A., gdyż dokonane zajęcie egzekucyjne spowodowało odcięcie spółki od gotówki, a tym samym nie mogła realizować płatności dostawcom węgla.
Organ nadzoru stwierdził następnie, że Naczelnik ocenił odrębnie każdą z przesłanek wskazanych w art. 64e § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w kontekście ustalonego stanu faktycznego, w którym wykorzystano dane przedstawione przez spółkę. Zdaniem Dyrektora organ pierwszej instancji odniósł się szczegółowo do przedstawionej przez spółkę dokumentacji oraz dokonał wnikliwej analizy jej sytuacji finansowej, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym postanowieniu. Co istotne, Naczelnik wziął pod uwagę nie tylko dochody spółki, ale też jej majątek. Tym samym, organ nadzoru podzielił zapatrywanie organu egzekucyjnego, iż konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie spowodowała znacznego uszczerbku w majątku spółki.
Odnosząc się następnie do przesłanki "interesu publicznego" Dyrektor zwracał uwagę, iż nie można tracić z pola widzenia charakteru i celu, jakim służą koszty egzekucyjne, wpłacane przez zobowiązanych – co niewątpliwie leży w interesie publicznym. Funkcją tych kosztów jest bowiem pokrycie kosztów działania organu egzekucyjnego, nie zaś kreowanie dodatkowych dochodów organu egzekucyjnego.
W tych ramach Dyrektor stwierdził, że prawidłowo organ pierwszej instancji wyjaśnił pojęcie "ważnego interesu publicznego" w odniesieniu do sytuacji spółki oraz zasadnie uznał, iż jedynie częściowo w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Zdaniem organu nadzoru, kluczowe w niniejszej sprawie jest stanowisko WSA w Gliwicach, wyrażone w prawomocnym wyroku z dnia 18 października 2021 r. o sygn. akt I SA/Gl 921/21, które z kolei determinował wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r. o sygn. akt III FSK 2340/21. Jak wskazywał Sąd I instancji, umorzenie kosztów egzekucyjnych pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie zasadniczo nie jest sporne. Jednakże uznanie to musi być poprzedzone rzetelnym, wszechstronnym i wnikliwym ustaleniem, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, zaś samo uznanie nie może być zupełnie dowolne, oderwane od okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. W każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m.in. w przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie. Jednocześnie w ramach tej przesłanki organ powinien zbadać, czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną. Jak zaznaczył Dyrektor, było to istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy, ponieważ w skardze do WSA w Gliwicach spółka powołała się na wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 jako na okoliczność, którą należało brać pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Dlatego organ dokonując analizy przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi był zobligowany do uwzględnienia wskazań TK zawartych w powyższym wyroku, co też zdaniem Dyrektora uczynił. Organ egzekucyjny nie dopuścił bowiem, aby koszty egzekucyjne były nadmierne, wygórowane i stały się dla spółki jedynie dodatkową sankcją pieniężną za nieuregulowanie należności wobec Skarbu Państwa.
Następnie organ nadzoru wskazał, iż łączna kwota kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym wobec spółki postępowaniu egzekucyjnym wynosiła 188.652,50 zł. Naczelnik, biorąc pod uwagę wskazania zawarte zarówno w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt I SA/GI 921/21, jak również w wyroku TK o sygn. akt SK 31/14, dokonał ponownej analizy i przeliczenia powstałych kosztów egzekucyjnych -biorąc pod uwagę ważny interes publiczny spółki, wypełniając tym samym przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Jak wskazywał Dyrektor, w powyższym wyroku Trybunał nie negował maksymalnej wysokości kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., czyli kosztów za zajęcie nieruchomości, które wynoszą 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Zatem za punkt odniesienia do przeliczenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie przyjęto regulacje ustawy egzekucyjnej w zakresie kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości. Czynność zajęcia rachunku bankowego jest natomiast czynnością mniej skomplikowaną niż czynność zajęcia nieruchomości, zatem i nakład pracy organu egzekucyjnego jest mniejszy. Miarkując koszty egzekucyjne według zasady proporcjonalności, opłata manipulacyjna wyliczona w ten sposób wyniosła nie więcej niż 1/8 części kwoty 34.200,00 zł, tj. 4.275,00 zł, natomiast opłata za czynność w postaci zajęcia rachunku bankowego wyniosła maksymalnie 5/8 kwoty 34.200,00 zł, tj. 21.375,00 zł.
Ten sposób miarkowania ma w ocenie Dyrektora znaczenie dla kosztów egzekucyjnych naliczonych i wyegzekwowanych w przypadku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr 2471-SEW1.723.3198.2018 (za m-c styczeń 2012 r.) oraz o nr 2471-SEW1.723.3199.2018 (za m-c luty 2012 r).
W odniesieniu zatem do powyższego organ pierwszej instancji stwierdził istnienie przesłanki ważnego interesu publicznego w części dotyczącej umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 99.072,80 zł i w tej części umorzył koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2012 r., tj. koszty egzekucyjne podlegające umorzeniu w kwocie 47.649,50 zł oraz za miesiąc luty 2012 r. - tj. koszty egzekucyjne podlegające umorzeniu w kwocie 51.423,30 zł.
Tym samym, suma należnych od spółki kosztów egzekucyjnych uległa zmniejszeniu do kwoty 89.579,70 zł. Oznacza to, iż organ pierwszej instancji, biorąc pod uwagę zarówno wyrok TK, jak również istnienie ważnego interesu publicznego, udzielił zobowiązanej spółce ulgi w wysokości 52,52% wartości należnych kosztów egzekucyjnych. Zatem podnoszony przez spółkę argument, iż organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę ważnego interesu publicznego, nie znajduje uzasadnienia w tej sprawie. Organ wydając postanowienie miał również na uwadze, z jednej strony konieczność zapewnienia środków na funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego, z drugiej zaś - sprawiedliwą oraz proporcjonalną i adekwatną ingerencję w prawa majątkowe oraz obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Następnie organ nadzoru stwierdził, że Naczelnik, wbrew twierdzeniom spółki zawartym w zażaleniu o nieprawidłowym odniesieniu się do udzielenia wnioskowanej ulgi w ramach pomocy de minimis, odniósł się do argumentacji zawartej w pierwotnym wniosku z dnia 13 grudnia 2018 r., doprecyzowanym następnie w toku postępowania. Co więcej, organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący wykazał dopuszczalność udzielenia ulgi niestanowiącej pomocy publicznej. Taka też była zdaniem Dyrektora treść żądania sformułowanego przez spółkę.
Końcowo organ nadzoru wskazał, że w jego ocenie organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu działał zgodnie z regułami wyznaczonymi przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tj. zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, na każdym etapie postępowania zapewnił stronie czynny w nim udział. Wydanie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia niezgodnego z przekonaniami i oczekiwaniami strony nie oznacza, że organ ten naruszył zasady prowadzenia postępowania i nie uwzględnił interesu społecznego. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest bowiem przerzuceniem ekonomicznych skutków na całe społeczeństwo.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. Na powyższe postanowienie organu drugiej instancji z dnia 23 listopada 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, zaskarżając je w całości.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 64 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez oparcie zaskarżonego postanowienia na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją, co wynika z uzasadnienia wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14;
- art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r., poprzez uznanie, że nie istniały podstawy do częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 188.652,50 zł;
- art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle art. 64e § 2 u.p.e.a.;
- art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez uznanie, że spółka ubiega się o pomoc publiczną w sytuacji, kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej w pierwszej kolejności opisał stan sprawy. Następnie zaznaczył, że skoro w niniejszej sprawie doszło do pobrania kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisu art. 64 u.p.e.a., które nie zawierają stawki maksymalnej opłat za czynności czy opłat manipulacyjnych, zaś przepisy w tym brzmieniu Trybunał Konstytucyjny uznał za naruszające lub mogące naruszać Konstytucję ze wskazaniem warunków prowadzących do takiego naruszenia, a organ władzy ustawodawczej wyroku tego nie wykonał, to tym samym ważnym interesem publicznym, o którym mowa w art. 64e ust. 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej staje się respektowanie orzeczenia TK, a tym samym samej Konstytucji, na której przepisy i zasady powołał się Trybunał w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. SK 31/14. Ważnym interesem publicznym jest bowiem zachowanie stanu zgodnego z Konstytucją RP i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy władza ustawodawcza pozostaje w opóźnieniu z jego realizacją. Okoliczność ta może stanowić o zaistnieniu ważnego interesu publicznego rozumianego jako zachowanie ustawowych zasad porządku prawnego i nieobciążania podmiotów funkcjonujących w tym porządku ciężarami wynikającymi z przepisów, co do których orzeczono w określonym czasie niezgodność z Konstytucją. Ważnym interesem publicznym jest to, by organy państwa (władza wykonawcza), w ramach integralności tego systemu prawnego, podejmowały działania uwzględniające stwierdzone przez TK (władza sądownicza) uchybienia innego organu (władza wykonawcza).
Pełnomocnik stwierdził, że brak zachowania stanu zgodnego z Konstytucją RP oraz wyrokiem TK stanowi również naruszenie przepisu art. 6 k.p.a., wskazującego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Następnie pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że organy obu instancji wskazują, iż przesłanka braku możliwości poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej nie wypełnia pierwszej z ustawowych przesłanek do przyznania ulgi, prezentując stanowisko, że uszczerbek dla sytuacji zobowiązanego powinien być znaczny, tj. ponadprzeciętną istotną dolegliwość i przewyższające normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Zdaniem skarżącej teza organów prowadzi "do wysokości kosztów egzekucyjnych za zrealizowaną".
Pełnomocnik podnosił, że organ nie dysponuje dowolnością w podejmowaniu decyzji, a obowiązany jest do dokładnego rozważenia kwestii istnienia lub braku szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zdaniem pełnomocnika, z całą pewnością przesłanka "znacznego uszczerbku" nie jest równoznaczna z sytuacją, w której skarżąca zostaje całkowicie lub w większości pozbawiona swojego majątku w wyniku poniesienia kosztów egzekucyjnych. Wystarczy bowiem wykazać, że uszczuplenie majątku spowodowane egzekucją jest całkowicie nieproporcjonalne do wysiłku i zaangażowania organu w przeprowadzenie procesu egzekucyjnego.
Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że Naczelnik jedynie pobieżnie odniósł się do przesłanki znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej zobowiązanego, zupełnie wypaczając treść normy prawnej zawartej w przepisie art. 64e § 2 pkt 1 ustawy egzekucyjnej i dokonując analizy danych zupełnie nieadekwatnych dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki, gdyż:
- odniósł się do wyników finansowych za lata 2018-2022, pomijając kwestię, że wniosek dotyczył sytuacji na przełomie 2018 i 2019 r., co przełożyło się na sytuację i płynność majątkową spółki w grudniu 2018 r. oraz w 2019 r.;
- powołał się na wynik netto za 2022 r., co nie ma związku z sytuacją, która pojawiła się w wyniku zajęcia egzekucyjnego w 2018 r.;
- pominął fakt, że zajęcie zostało spłacone głównie dzięki wcześniej zawartej umowie faktoringowej z B, na mocy której wierzytelności spółki w momencie zajęcia nie były już one "własnością" podatnika tylko Banku. Środki ze sfinansowania faktur zostały przekazane przez Bank na zajęty rachunek i w głównej mierze kwota zajęcia egzekucyjnego została spłacona. Także i w tym zakresie spółka poniosła dodatkowe koszty finansowania.
Nietrafionym argumentem jest także, zdaniem pełnomocnika, powoływanie się na dostępność kredytu na rachunku bieżącym w kwocie 4,5 mln zł, gdyż przy zajęciu komorniczym brak jest możliwości korzystania z kredytu na takim rachunku.
Końcowo pełnomocnik stwierdził, że organy nie oceniły i nie rozważyły w sprawie całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.
Nie zgodził się też ze stanowiskiem organów, jakoby wnioskowana pomoc stanowiła pomoc de minimis, gdyż jego zdaniem wniosek skarżącej o obniżenie opłat egzekucyjnych nie wypełnia definicji określonej w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3.2. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
3.3. W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2024 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę pełnomocnik spółki podtrzymał stanowisko, zaprezentowane w skardze. Zaznaczył też, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wytycznym, zawartym w wyroku WSA w Gliwicach o sygn. akt I SA/Gl 921/21 oraz stoi w sprzeczności z wyrokiem TK o sygn. akt SK 31/14. Oparte zostało bowiem na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją RP.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem dokonana w granicach art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze. zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono przepisów prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego w stopniu skutkującym koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego.
4.2. Spór w sprawie koncentruje się wobec kwestii ziszczenia się przesłanek warunkujących możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej.
4.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 64e § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma zatem charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e ustawy egzekucyjnej określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Kontrola postanowienia podjętego w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się jedynie do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wymienionych w przepisie art. 64e § 2 ustawy egzekucyjnej przesłanek, jak również czy w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy jakim dysponował w danej sprawie, oraz nie można ingerować w samo rozstrzygnięcie organu, o ile zostało ono w sposób wyczerpujący umotywowane. Jak z tego wynika "uznanie administracyjne" nie oznacza pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Ponadto umorzenie kosztów egzekucyjnych jest przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyroki: WSA w Krakowie z 24.04.2013 r. I SA/Kr 203/13; WSA we Wrocławiu z 12.06.2019 r. I SA/Wr 612/18).
4.4. W rozpoznawanej sprawie we wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych wskazano na zaistnienie przesłanek z § 2 pkt 1 i 2 cyt. przepisu ustawy egzekucyjnej. Zdaniem skarżącej uiszczenie kosztów egzekucyjnych spowoduje znaczny uszczerbek dla sytuacji finansowej Spółki, która to sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu ze względu na dokonane zajęcie i pobranie niewspółmiernie wysokich kosztów egzekucyjnych oraz powołanie się na istnienie ważnego interesu publicznego poprzez zagrożenie realizacji kontraktu z T S.A. ( dalej T), gdyż dokonane zajęcie egzekucyjne spowodowało odcięcie Spółki od gotówki, a tym samym nie mogła realizować płatności dostawcom węgla.
Rozstrzygnięcie sporu wymaga zatem oceny istnienia (bądź nieistnienia) przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt. 1 i 2 ustawy egzekucyjnej, tj. poniesienia znacznego uszczerbku dla majątku skarżącej Spółki oraz ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.
W tym ramach zasadnie twierdzi organ nadzoru, że nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art. 64e u.p.e.a. chodzi o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być zatem wyłącznie obawa wystąpienia uszczerbku o charakterze istotnym, znacznym, czy też szczególnie dotkliwym, pozostającym jednocześnie w bezpośrednim związku przyczynowym z wymiarem kosztów egzekucyjnych. Taka sytuacja nie występuje w sprawie, ponieważ zobowiązana nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowego między ewentualnym znacznym uszczerbkiem dla swojej sytuacji finansowej, a wymiarem kosztów egzekucyjnych. Poniesienie kosztów egzekucyjnych stanowi dolegliwość, która jest odczuwalna w budżecie spółki, jednak zauważyć również należy, że nie każdy uszczerbek dla sytuacji finansowej strony uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. W art 64e u.p.e.a. chodzi bowiem o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem, majątkowym.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji szczegółowo odniosły się do przedstawionej przez Spółkę dokumentacji i dokonały wnikliwej analizy jej sytuacji finansowej, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu. Organ egzekucyjny wziął pod uwagę nie tylko dochody Spółki, ale również posiadany przez nią majątek. W konsekwencji trafna okazała się konkluzja Dyrektora, że konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie spowodowała znacznego uszczerbku w majątku Spółki.
4.5. Odnosząc się z kolei do przesłanki "ważnego interesu publicznego" powtórzyć należy za NSA (wyrok z 21.04.2010 r. II FSK 2111/08), iż pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, że tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza, że jest to taki interes, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa.
Zdaniem Sądu zasadnie twierdzi Dyrektor, iż oceniając zaistnienie przesłanki "interesu publicznego" nie można także tracić z pola widzenia charakteru i celu, jakiemu służą środki wpłacane przez zobowiązanych z tytułu kosztów egzekucyjnych, co niewątpliwie leży w interesie publicznym. Funkcją kosztów egzekucyjnych jest pokrycie kosztów działania organu egzekucyjnego a nie kreowanie dodatkowych dochodów organu egzekucyjnego. Koszty te nalicza organ egzekucyjny w wysokości określonej przepisami i pobiera je w trybie egzekucji administracyjnej. Natomiast obowiązek ich uiszczenia istnieje nie tylko wówczas, gdy należność została wyegzekwowana, ale również wtedy, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności.
Tym samym uwzględnienie wniosku Spółki stanowiłoby uprzywilejowanie skarżącej w stosunku do pozostałych podmiotów (regulujących zobowiązania w sposób terminowy) oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a w konsekwencji przerzucenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na państwo. Interes publiczny nie może być bowiem utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Należy także uwzględniać zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Mając na uwadze z art. 6 ustawy egzekucyjnej w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyroki NSA z 27.11.2013 r. II FSK 1637/13; i z 12.10.2017 r. II FSK 1543/17).
W konsekwencji, trafnie Dyrektor twierdzi, że w przedmiotowej sprawie częściowo została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e § 2 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej. Kluczowym w tym zakresie było stanowisko WSA w Gliwicach zawarte w prawomocnym wyroku z 18.10.2021 r. I SA/GI 921/21, które determinował wyrok NSA z 25.02.2021 r. III FSK 2340/21. Z orzecznictwa wynika, że organ w ramach przesłanki z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. powinien zbadać czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną (wyroki WSA w Krakowie z 11 stycznia 2017 r., I SA/Kr 1291/16; w Gliwicach z 26 lipca 2016 r., I SA/GI 135/16).
Oznacza to, że organ dokonując analizy przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi był zobligowany do uwzględnienia wskazań Trybunału Konstytucyjnego określonych w wyroku SK 31/14, co też uczynił nie dopuszczając tym samym, aby koszty egzekucyjne były nadmierne, wygórowane i stały się dla skarżącej jedynie dodatkową sankcją pieniężną za nieuregulowanie należności wobec Skarbu Państwa.
W kontekście podjętych rozważań nie można tracić z pola widzenia faktu, iż łączna kwota kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym wobec Spółki postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o tytuły wykonawcze z 28.11.2018 r. o nr od 2471-SEW1.723.3198.2018 do nr 2471-SEW1.723.3201.2018 w przedmiotowej sprawie wynosiła 188.652.50 zł. Natomiast biorąc pod uwagę wskazania zawarte zarówno w wyroku WSA w Gliwicach z 18.01.2021 r. I SA/GI 921/21, jak również wyroku TK z 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14, dokonał ponownej analizy i przeliczenia powstałych kosztów egzekucyjnych biorąc pod uwagę ważny interes publiczny Spółki wypełniając tym samym przesłanki art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Przypomnieć należy, iż w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny nie negował maksymalnej wysokości kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej, czyli kosztów za zajęcie nieruchomości, które wynoszą 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Zatem za punkt odniesienia do przeliczenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie przyjęto regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości (wyrok NSA z 20.12.2022 r. I GSK 3415/18). Zasadnie zatem Dyrektor podnosi, iż czynność zajęcia rachunku bankowego jest czynnością mniej skomplikowaną niż czynność zajęcia nieruchomości, zatem i nakład pracy jest mniejszy.
Sąd zaakceptował wyliczenie kosztów egzekucyjnych i ich miarkowanie według zasady proporcjonalności: opłata manipulacyjna wyliczona w ten sposób wyniosła nie więcej niż 1/8 część kwoty 34.200,00 zł tj. 4.275,00 zł, natomiast opłata za czynność w postaci zajęcia rachunku bankowego wyniosła maksymalnie 5/8 kwoty 34.200,00 zł tj. 21.375,00 zł. Ten sposób miarkowania ma znaczenie dla kosztów egzekucyjnych naliczonych i wyegzekwowanych w przypadku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 2471-SEW1.723.3198.2018 (za styczeń 2012 roku) oraz nr 2471-SEW1.723.3199.2018 (za luty 2012 roku).
Tym samym kwota należnych od Spółki kosztów egzekucyjnych uległa zmniejszeniu do kwoty 89.579.70 zł. Stwierdzam zatem, iż organ I instancji biorąc pod uwagę zarówno wyrok TK, oraz istnienie ważnego interesu publicznego udzielił ulgi w wysokości 52.52 % wartości należnych kosztów egzekucyjnych. Zatem podnoszony przez stronę skarżącą argument, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę ważnego interesu publicznego nie znajduje uzasadnienia w tej sprawie. Organ wydając to postanowienie miał również na uwadze z jednej strony konieczność zapewnienia środków na funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego, z drugiej zaś sprawiedliwą oraz proporcjonalną i adekwatną ingerencję w prawa majątkowe oraz obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zasada wynikająca z art. 7 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.) nakazuje bowiem organowi administracji publicznej kierować się nie tylko interesem społecznym, ale i słusznym interesem strony. Można zatem uznać, że obrona interesu indywidualnego i jej zakres sięgają do granic kolizji z interesem społecznym (por. wyrok NSA z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, Lex nr 9626).
Nie doszło zatem do naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 64 u.p.e.a. oraz art. 190 Konstytucji RP. Skarżąca nie wykazała, że doszło do wydania zaskarżonego postanowienia na przepisach sprzecznych z Konstytucją RP. Z uzasadnienia postanowienia organu I jak i II instancji wynika, iż wydane one zostały w oparciu o przepisy obowiązujące, które podyktowane były zarówno stanem faktycznym jak i prawnym sprawy oraz wytycznymi wynikającymi zarówno z wyroku WSA w Gliwicach z 18.01.2021 r. I SA/GI 921/21 wydanego w tej sprawie, jak również wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28.06.2016 r., sygn. akt SK 31/14. Ponadto dokonana została ponowna analiza i przeliczenie powstałych kosztów egzekucyjnych biorąc pod uwagę ważny interes publiczny Spółki, co wypełnia przesłanki art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a.
4.6. Dalej podnieść należy, że wbrew twierdzeniom skargi o nieprawidłowym odniesieniu się do udzielenia wnioskowanej ulgi w ramach pomocy de minimis, odniósł się do argumentacji zawartej w pierwotnym wniosku z 13.12.2018 r., doprecyzowanym następnie w toku postępowania (21.03.2019 r.,12.04.2019 r., 10.03.2023 r.) w przedmiocie ulgi na wezwania organu (12.03.2019r., 21.03.2019 r., 10.03.2023r.) i w sposób wyczerpujący wykazał dopuszczalność udzielenia ulgi niestanowiącej pomocy publicznej. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 107 ust. 1 TFUE poprzez uznanie, że skarżąca spółka ubiega się o pomoc publiczną w sytuacji, kiedy nie są spełnione przesłanki do uznania wniosku o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych za taką pomoc.
4.7. Zdaniem Sądu nie doszło także do naruszenia przez organy egzekucyjne w prowadzonym postępowaniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, albowiem organ egzekucyjny zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, na każdym etapie postępowania zapewniając czynny w nim udział. Skarżąca jednak z prawa określonego w art. 10 § 1 kpa nie skorzystała i nie wniosła żadnych uwag. Wydanie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia niezgodnego z przekonaniami i oczekiwaniami wnioskodawcy nie oznacza, że organ ten naruszył zasady prowadzenia postępowania i nie uwzględnił interesu społecznego.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
4.8. Skoro nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób uzasadniający wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji, a Sąd, działając na podstawie art. 134 p.p.s.a. nie dopatrzył się innych uchybień, skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.