Pełny tekst orzeczenia I SA/Gl 1516/25

I SA/Gl 1516/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-06-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący sprawozdawca/
Mikołaj Darmosz
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 54, art. 115
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 1 grudnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.610.2025.2.DJ UNP: 2401-25-299760 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 1 grudnia 2025 r. nr 2401-IEE.7192.610.2025.2.DJ UNP: 2401-25-299760, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 23 października 2025 r. nr [...] oddalające skargę K.W. na czynność organu egzekucyjnego tj. plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości opisanej w księdze wieczystej [...] dokonany w postanowieniu z 10 października 2025 r. nr [...].
W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: Naczelnik) prowadzi postępowanie egzekucyjne do nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] na podstawie dalszego tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 16 stycznia 2018 r. nr 1206-SEW.723.21.2018.
31 marca 2025 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z. odbyła się pierwsza licytacja ww. nieruchomości. Z licytacji tej sporządzony został protokół.
Wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o przybiciu na rzecz tego licytanta bezpośrednio po zamknięciu licytacji zostało wstrzymane z przyczyny określonej w treści art. 111 m § 3 u.p.e.a., tj z uwagi na fakt, że na dzień przeprowadzenia licytacji nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte skargi lub zażalenia wniesione przez K.W. (dalej: zobowiązany, skarżący) w toku postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. nr [...] udzielił przybicia nabywcy nieruchomości.
Postanowieniem z 9 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.217.2025.3.DJ Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie udzielenia przybicia. Skarga na to postanowienie została odrzucona postanowieniem WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/GI 744/25.
Naczelnik postanowieniem z 14 maja 2025 r. nr [...] orzekł o przyznaniu własności ww. nieruchomości na rzecz nabywcy. Dyrektor postanowieniem z 12 września 2025 r. nr 2401-IEE.7192.257.2025.21.DJ utrzymał w mocy to postanowienie. Pismem z 1 października 2025 r. zobowiązany wniósł skargę do WSA w Gliwicach na to rozstrzygnięcie.
Postanowieniem z 10 października 2025 r. nr [...] Naczelnik sporządził plan podziału kwot uzyskanych z egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z dokonanym podziałem uzyskanej kwoty w wysokości 279.200,00 zł oraz odsetek od tej kwoty za czas przechowywania uzyskanych środków na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego w wysokości 132,91 zł przyznano:
- kwotę 40.999,85 zł Naczelnikowi jako organowi egzekucyjnemu tytułem naliczonych kosztów egzekucyjnych,
- kwotę 238.333,06 zł wierzycielowi - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. tytułem zaległości podatkowej objętej tytułem wykonawczym nr 1206-SEW.723.21.2018 zabezpieczonej hipotecznie.
Pismem z 11 października 2025 r. zobowiązany wniósł skargę na plan podziału kwoty uzyskanej w toku egzekucji z nieruchomości. Skarga ta została oddalona postanowieniem Naczelnika z 23 października 2025 r. nr [...]
W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wniósł o:
1. uchylenie w całości postanowienia Naczelnika z 23 października 2025 r.;
2. uwzględnienie skargi z 11 października 2025 r. oraz uchylenie postanowienia o planie podziału z 10 października 2025 r. nr [...];
3. wstrzymanie wykonania planu podziału do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zażaleniowego;
4. umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 1206-SEW.723.21.2018 z 16 stycznia 2018 r., jako wszczętego po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2011 r.
W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł, że zobowiązanie podatkowe za 2011 r. uległo przedawnieniu, a tytuł wykonawczy z 16 stycznia 2018 r. został wydany po upływie tego terminu, co czyni go bezskutecznym jako podstawę egzekucji. Zdaniem strony w toku licytacji nieruchomości przeprowadzonej 31 marca 2025 r. doszło do szeregu poważnych naruszeń prawa oraz zasad uczciwości postępowania egzekucyjnego. Nastąpiło rażące zaniżenie ceny i brak ochrony interesu publicznego. Trzy działki warte około 600.000 zł zostały sprzedane łącznie za 270.000 zł, co oznacza zaniżenie wartości o ponad połowę. Urzędnicy egzekucyjni mieli obowiązek czuwania nad ochroną interesu Skarbu Państwa (art. 115 §1 u.p.e.a.), a mimo to dopuścili do sprzedaży poniżej wszelkich standardów rynkowych. W ocenie strony protokół z licytacji nie odzwierciedla rzeczywistego przebiegu czynności. Pominięto w nim zastrzeżenia dotyczące protokołu z 31 marca 2025 r. Zobowiązany odmówił podpisania protokołu jako niezgodnego z prawdą, lecz mimo to urzędnicy go zatwierdzili, co wypełnia znamiona przestępstwa z art. 271 §1 k.k. Protokół został stronie doręczony dopiero 25 września 2025 r., czyli po sześciu miesiącach od przeprowadzenia licytacji. Tak rażące opóźnienie narusza art. 8 i 9 k.p.a. oraz art. 111 § 1-2 u.p.e.a., a nadto pozbawiło stronę możliwości wniesienia zastrzeżeń i odwołań. Nieprzyznanie stronie racji przesądza o popełnieniu przestępstwa przez funkcjonariuszy publicznych Urzędu Skarbowego w Z., Urzędu Skarbowego w D. oraz Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, którzy poprzez swoje działania lub zaniechania dopuścili się rażącego naruszenia prawa, nadużycia uprawnień oraz poświadczenia nieprawdy w dokumentach urzędowych, czym wyrządzili znaczną szkodę majątkową zarówno zobowiązanemu, jak i Skarbowi Państwa.
Dyrektor nie uwzględnił zażalenia.
Na wstępie wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt III FSK 558/24 przesądził, że zaległości podatkowe zobowiązanego za 2011 r. w dacie wystawienia tytułu wykonawczego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 16 stycznia 2018 r. nr 1206-SEW.723.21.2018 nie były przedawnione. Według korzystającej z powagi rzeczy osądzonej wykładni zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z 6 września 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 236/23, termin przedawnienia tej należności podatkowej, po odnotowaniu zawieszeń i przerw w biegu terminu przedawnienia, przypadał na 17 maja 2025 r.. Sprzedaż licytacyjna nieruchomości nastąpiła wcześniej, t.j. 31 marca 2025 r. Przed upływem terminu przedawnienia organ nadzoru, postanowieniem z 9 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.217.2025.3.DJ, ostatecznie rozpoznał zażalenie na postanowienie w sprawie przybicia. Postanowienie to jest już prawomocne, na skutek prawomocnego postanowienia WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/GI 744/25, którym odrzucono skargę na postanowienie z 9 maja 2025 r. nr 2401-IEE.7192.217.2025,3.DJ utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z 16 kwietnia 2025 r. nr [...], w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta.
Odnośnie meritum Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej mającymi zastosowanie w sprawie, organ egzekucyjny sporządza plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości niezwłocznie, gdy postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stanie się ostateczne.
Postanowieniem z 12 września 2025 r. nr 2401-IEE.7192.257.2025.21.DJ Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 14 maja 2025 r. nr [...] o przyznaniu własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz nabywcy. Zatem 12 września 2025 r. Naczelnik był uprawniony do wydania postanowienia zawierającego plan podziału kwoty uzyskanej z nieruchomości.
W podziale kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, oprócz wierzycieli egzekwujących, uczestniczą wierzyciele składający tytuł wykonawczy z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty i wierzyciele, którzy uzyskali zabezpieczenie powództwa, jeżeli zgłosili się najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości; osoby, które przed zajęciem nieruchomości nabyły do niej prawa stwierdzone w protokole opisu i oszacowania wartości nieruchomości lub prawa których zostały zgłoszone i udowodnione najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu własności; pracownicy co do stwierdzonych dokumentem należności za pracę, jeżeli zgłosili swe roszczenia przed sporządzeniem planu podziału.
W niniejszej sprawie jedynymi podmiotami, które mogły zostać uwzględnione w planie podziału byli: Naczelnik ze względu na powstałe w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym koszty egzekucyjne i Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. jako wierzyciel egzekwujący.
Analiza postanowienia z 10 października 2025 r. pozwoliła ustalić, że kwoty uzyskane w prowadzonej egzekucji zostały podzielone zgodnie z przepisami ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 115 u.p.e.a. z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:
1)opłatę manipulacyjną
1a) opłatę za czynności egzekucyjne;
1b) wydatki egzekucyjne;
1c) koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
1d) opłatę egzekucyjną od środków pieniężnych zapłaconych:
a) wierzycielowi,
b) organowi egzekucyjnemu albo wyegzekwowanych przez ten organ; le) koszty upomnienia;
2) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim; |
3) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności;
4a) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia powstałe w egzekucji należności celnej;
6) inne należności i odsetki, z zastrzeżeniem § 2a i 3.
Organ egzekucyjny prawidłowo więc pokrył w pierwszej kolejności własne koszty egzekucyjne, a pozostałą kwotę przyznał wierzycielowi hipotecznemu.
Wobec powyższego Dyrektor stwierdził, że plan podziału kwoty sporządzony postanowieniem z 10 października 2025 r. był prawidłowy, a zatem nie było podstaw do uwzględnienia skargi na tę czynność.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 59 i art. 70 O.p. oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ egzekucyjny i odwoławczy oparli swoje rozstrzygnięcia na nieprawdziwych ustaleniach, sprzecznych z dokumentami KAS i KIS, które potwierdzają wygaśnięcie zobowiązania z mocy prawa.
W ocenie skarżącego zobowiązanie za 2011 r. uległo przedawnieniu 31 grudnia 2017 r., co powinno być uwzględnione z urzędu. Organ nie miał więc żadnych uprawnień do egzekwowania zobowiązania po tej dacie. Zdaniem skarżącego nie istniała żadna podstawa do zawieszenia biegu przedawnienia, a zo-bowiązanie wygasło. Zignorowanie tego stanowiska stanowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Powoływanie się na wyrok NSA o sygn. akt NSA III FSK 558/24 w kontekście egzekucji jest nieuprawnione i stanowi wprowadzanie sądu w błąd.
Nadto skarżący wskazał na rażące naruszenia procedury licytacyjnej. W jego ocenie organ egzekucyjny nie zbadał zaniżenia wartości nieruchomości, a także nie odniesiono się do faktu, że zgłoszone zastrzeżenia nie zostały wpisane do protokołu, nie oceniono rzetelności przebiegu licytacji, nie wyjaśniono przyczyn, dla których protokół doręczono stronie dopiero po 6 miesiącach, co jest oczywistym naruszeniem zasady szybkości i przejrzystości postępowania.
W ocenie skarżącego twierdzenie organu, że "plan podziału był prawidłowy", nie stanowi uzasadnienia w rozumieniu art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem strony tytuł wykonawczy nr 1206-SEW.723.21.2018 został wystawiony wbrew prawu. Egzekucja była prowadzona na podstawie dokumentu nieważnego, po wygaśnięciu zobowiązania.
Wskazane uchybienia proceduralne i naruszenie prawa materialnego są na tyle poważne, że uzasadniają uchylenie zaskarżonych postanowień i umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o
1. uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 1 grudnia 2025 r.;
2.uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji z 23 października 2025 r.;
3. stwierdzenie nieważności tytułu wykonawczego nr 1206-SEW.723.21.2018;
4. umorzenie postępowania egzekucyjnego - art. 59 § 1 pkt 2 i 9 Ordynacji podatkowej;
5. zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z 1 grudnia 2025 r., którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 23 października 2025 r. nr [...] oddalające skargę na plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy,
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Jak wskazano m.in. w wyroku NSA z 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 4361/21 (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.
W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13; Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
W myśl art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Przepis ten nie daje jednak podstaw, aby w ramach skargi na czynność egzekucyjną zobowiązany mógł kwestionować dopuszczalność samej egzekucji (por. wyrok NSA z 22 stycznia 2026 r., sygn. akt III FSK 1479/24). W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie ma także podstaw do badania przedawnienia zobowiązania (por. wyrok NSA z 6 lutego 2026 r., sygn. akt III FSK 60/25).
Zarzuty skarżącego dotyczące przedawnienia, po upływie którego wystawiono tytuł wykonawczy, a także przebiegu licytacji i zaniżonej wartości nieruchomości nie mogły zatem odnieść żadnego skutku w niniejszym postępowaniu. Organ nadzoru dodatkowo wykazał, że WSA w Krakowie w prawomocnym wyroku z 6 września 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 236/23, przesądził, że termin przedawnienia dochodzonej zaległości oraz utrzymanie w mocy postanowienia w sprawie przybicia nastąpiło przed tą datą (stało się ono później prawomocne na skutek prawomocnego postanowienia WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/GI 744/25).
W ramach skargi na plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości nie można także kwestionować przebiegu licytacji oraz wysokości uzyskanej z niej kwoty pieniężnej.
Plan podziału wspomnianej kwoty kontroluje się jedynie według zasad określonych w art. 115 § 1 u.p.e.a. Stanowi on, że z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:
1) opłatę manipulacyjną;
1a) opłatę za czynności egzekucyjne;
1b) wydatki egzekucyjne;
1c) koszty egzekucyjne powstałe w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
1d) opłatę egzekucyjną od środków pieniężnych zapłaconych:
a) wierzycielowi,
b) organowi egzekucyjnemu albo wyegzekwowanych przez ten organ;
1e) koszty upomnienia;
2) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim;
3) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu;
4) należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, należności celne oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o ile nie zostały zaspokojone w trzeciej kolejności;
4a) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia powstałe w egzekucji należności celnej;
5) (uchylony);
6) inne należności i odsetki, z zastrzeżeniem § 2a i 3.
W niniejszej sprawie zaspokojeniu podlegały jedynie koszty egzekucyjne oraz dochodzona na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zaległość podatkowa. Prawidłowo więc uwzględniono kolejność wynikającą z przywołanego art. 155 u.p.e.a., pokrywając w pierwszej kolejności wspomniane koszty egzekucyjne, a pozostałą kwotę przyznając wierzycielowi hipotecznemu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, której zarzuty okazały się bezpodstawne.