Orzeczenie · 2026-06-24

I SA/Gl 1471/25Przywrócenie terminu sd z2 podatek spadkowy 2

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Miejsce
Gliwice
Data
2026-06-24
NSAPodatkoweWysokawsa
podatek od spadkówdarowiznyzgłoszenie SD-Z2przywrócenie terminutermin materialnoprawnyzwolnienie podatkowedziedziczenieniepełnoletnośćOrdynacja podatkowaustawa o podatku od spadków i darowizn

Sprawa dotyczyła skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia po zmarłej babci. Skarżąca, będąc w chwili śmierci spadkodawczyni osobą niepełnoletnią, dowiedziała się o obowiązku złożenia deklaracji SD-Z2 dopiero po upływie ustawowego terminu. Organy podatkowe obu instancji uznały, że termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku) jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego, w związku z czym nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej. WSA w Gliwicach, kontrolując zaskarżone postanowienie, stwierdził, że nie narusza ono prawa. Sąd potwierdził, że termin z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem zawitym, którego uchybienie wywołuje skutek w postaci utraty prawa do zwolnienia podatkowego, niezależnie od przyczyn uchybienia. Sąd odrzucił argumenty skarżącej dotyczące możliwości zastosowania przepisów tzw. ustawy covidowej oraz zarzut naruszenia art. 4a ust. 2 u.p.s.d., wskazując, że badanie przesłanek z tego przepisu wykracza poza granice sprawy, a skarżąca, będąc już pełnoletnią, złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. W konsekwencji, WSA oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 i braku możliwości jego przywrócenia, nawet w przypadku niepełnoletności lub nieświadomości obowiązku podatkowego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi materialnoprawnemu w podatku od spadków i darowizn. Interpretacja przepisów dotyczących przywracania terminów procesowych nie ma zastosowania do terminów materialnoprawnych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, termin ten jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przywracania terminów procesowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchybienie 6-miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 skutkuje utratą prawa do zwolnienia podatkowego, co jest bezpośrednim skutkiem w sferze prawa materialnego. Termin ten jest terminem zawitym, a jego charakter materialnoprawny został potwierdzony w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

Czy w sytuacji, gdy podatniczka była niepełnoletnia w chwili śmierci spadkodawczyni i dowiedziała się o obowiązku podatkowym po terminie, można zastosować art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Badanie przesłanek z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wykracza poza granice sprawy, której przedmiotem jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Okoliczności te mogą być przedmiotem badania w toku ewentualnego postępowania podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu, że kwestia zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. nie mogła być rozstrzygnięta w postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu. Ponadto, skarżąca, będąc już pełnoletnią, złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, co sugeruje posiadanie wiedzy o dokonanej czynności.

Czy przepisy tzw. ustawy covidowej dotyczące przywracania terminów materialnoprawnych miały zastosowanie w niniejszej sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie miały zastosowania, ponieważ termin do złożenia deklaracji SD-Z2 nie biegł w okresie obowiązywania stanu epidemii.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że okres obowiązywania stanu epidemii, w którym mogły być stosowane przepisy dotyczące przywracania terminów materialnoprawnych, zakończył się przed upływem terminu do złożenia deklaracji SD-Z2 w niniejszej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 października 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2.

Przepisy (7)

Główne

O.p. art. 165a § § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten stanowi podstawę do oceny formalnej, a nie rozstrzygania kwestii mających źródło w przepisach prawa materialnego.

u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Określa 6-miesięczny termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego. Termin ten jest terminem prawa materialnego.

Pomocnicze

O.p. art. 162 § § 4

Ordynacja podatkowa

Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych. Oznacza to, że terminy materialnoprawne nie podlegają przywróceniu na podstawie tego przepisu.

u.p.s.d. art. 4a § ust. 2

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Przewiduje możliwość zastosowania zwolnienia, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, pod warunkiem zgłoszenia nabycia nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobnienia faktu późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

u.p.s.d. art. 4a § ust. 3

Ustawa o podatku od spadków i darowizn

Stanowi, że w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

t. j. art. 233 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. art. 15 zzzzzn2 § ust. 1 oraz ust. 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy te miały zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych powstałych w okresie obowiązywania stanu epidemii i nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. • Uchybienie terminowi skutkuje utratą prawa do zwolnienia podatkowego, niezależnie od przyczyn. • Przepisy ustawy covidowej nie miały zastosowania, gdyż termin nie biegł w okresie stanu epidemii. • Kwestia zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wykracza poza zakres sprawy o odmowę wszczęcia postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca argumentowała, że była niepełnoletnia i nieświadoma obowiązku podatkowego, co uzasadnia przywrócenie terminu. • Skarżąca powołała się na przepisy ustawy covidowej jako podstawę do przywrócenia terminu. • Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. poprzez brak rozważenia zastosowania tego przepisu.

Godne uwagi sformułowania

termin prawa materialnego • termin zawity • nie podlega przywróceniu • utrata prawa do zwolnienia • odmowa wszczęcia postępowania • ekonomika postępowania

Skład orzekający

Bożena Pindel

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Stuła-Marcela

członek

Monika Krywow-Milczarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 i braku możliwości jego przywrócenia, nawet w przypadku niepełnoletności lub nieświadomości obowiązku podatkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi materialnoprawnemu w podatku od spadków i darowizn. Interpretacja przepisów dotyczących przywracania terminów procesowych nie ma zastosowania do terminów materialnoprawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z dziedziczeniem i terminami, co jest istotne dla wielu podatników. Pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do terminów materialnoprawnych.

“Niepełnoletność nie usprawiedliwia uchybienia terminowi w podatku od spadków. Sąd wyjaśnia, dlaczego zgłoszenie SD-Z2 musi być złożone na czas.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst