Pełny tekst orzeczenia I SA/GL 1322/21

I SA/Gl 1322/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-08-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Krzysztof Kandut /przewodniczący/
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1970/22 - Wyrok NSA z 2024-01-19
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 2, art. 59 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 lipca 2021 r. nr 480000/71/2021/P-1721/IL w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2021 r. nr 480000/71/P-1625/2021/TW
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2021 r., nr 480000/71/2021/P-1721/IL, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu (dalej jako ZUS), działając na podstawie art. 83c § 1a i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej jako u.s.u.s.) oraz art. 33 § 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), po rozpoznaniu wniosku B. B. (dalej jako zobowiązana, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z 8 czerwca 2021r. w sprawie nie uznania za uzasadnione zarzutów w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4480021006067 do TW4480021006072.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismami z 19 kwietnia 2021 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w odniesieniu do tytułów wykonawczych o nr od TW4480021006067 do TW4480021006072.
W związku z wątpliwościami dotyczącymi charakteru złożonych pism, a tym samym sposobu ich załatwienia, ZUS (działając jako organ egzekucyjny) pismem z 28 kwietnia 2021 r. wezwał zobowiązaną do jednoznacznego wypowiedzenia się w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, poprzez wskazanie, którego zarzutu dotyczą pisma z 19 kwietnia 2021 r. zgodnie z nowym brzmieniem u.p.e.a. Jednocześnie pouczył, że w przypadku nie wypowiedzenia się zarzuty z 19 kwietnia 2021 r. zostaną rozpatrzone zgodnie z treścią art. 33 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a. (t.j. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części tj. przedawnienie).
Pismem z 21 maja 2021 r. zobowiązana wskazała, że w zarzutach z 19 kwietnia 2021 r. podniosła:
- przedawnienie obowiązku,
- niedopuszczalność egzekucji administracyjnej,
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,
- niespełnienie wymogów określonych w art. 27,
- wystąpienie innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że z uwagi na brak profesjonalnej wiedzy prawnej nie jest w stanie dokładnie doprecyzować treści żądania i ustosunkować się do niniejszego wezwania, dlatego wniosła Pani o uwzględnienie wszystkich żądań, które kwalifikują się w niniejszej sprawie zgodnie z art. 33 u.p.e.a. Dodatkowo zobowiązana podtrzymała w całości zarzuty z 19 kwietnia 2021 r., w których wniosła o uchylenie tytułu wykonawczego, umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania niniejszych zarzutów.
Postanowieniem z 27 kwietnia 2021 r. ZUS zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z 8 czerwca 2021 r. ZUS nie uznał za uzasadnione zarzutów zobowiązanej, tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, wygaśnięcia obowiązku w całości oraz braku wymagalności obowiązku w całości oraz braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b artykułu 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. w odniesieniu do należności objętych prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od TW4480021006067 do TW4480021006072. Ustalono, że należności objęte tytułami wykonawczymi o nr od TW4480021006067 do TW4480021006072 nie uległy przedawnieniu oraz upomnienia egzekucyjne zostały zobowiązanej doręczone osobiście.
Wobec doręczenia zobowiązanej ww. postanowienia, pismem z dnia 2 lipca 2021 r. zobowiązana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie ZUS odwołał się do treści art. 33 u.p.e.a. stwierdzając, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Na podstawie przeprowadzonego postępowania ZUS ustalił, że zgodnie z art. 24 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Tytuły wykonawcze o numerach od TW4480021006067 do TW4480021006072 obejmują składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 03/2020 do 12/2020 oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2020 do 12/2020. ZUS przedstawił zatem terminy przedawnienia dla każdej z ww. składek. Uznał zatem, że bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności wykazane w tytułach wykonawczych o numerach od TW4480021006067 do TW4480021006072 nie uległy przedawnieniu.
W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § u.p.e.a. ZUS ustalił, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnień egzekucyjnych i wskazał, że upomnienia te zostały osobiście odebrane przez zobowiązaną 1 marca 2021 r. Uznano przy tym, że organ egzekucyjny, przesyłając tytuły wykonawcze nie zobligowany do wykazania lub udowodnienia okoliczności doręczenia upomnienia egzekucyjnego. Natomiast był zobowiązany do wskazania w tytule wykonawczym daty doręczenia upomnienia lub podstawę prawną braku obowiązku doręczenia upomnienia, co też zostało uczynione.
W odniesieniu do ostatniego zarzuty, tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b artykułu 33 § 2 pkt 6. u.p.e.a. ZUS stwierdził, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niedopuszczalność, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Innymi słowy, przepis ten dotyczy sytuacji, gdy występuje okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalno-podmiotowych lub przedmiotowych. Dokonując analizy merytorycznej sprawy ZUS nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. W jego ocenie nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze o numerach od TW4480021006067 do TW4480021006072 zostały wystawione w oparciu o deklaracje rozliczeniowe, a przed wystawieniem tytułów wykonawczych zostały prawidłowo doręczone upomnienia egzekucyjne.
Mając powyższe na uwadze ZUS postanowił utrzymać w mocy postanowienie z 8 czerwca 2021 r. o nr 480000/71/P-1625/2021/TW w sprawie nie uznania zarzutów.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązana zarzuciła brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych przez ZUS. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazała, że kierowane do niej pisma są dla niej niezrozumiałe i niejasne w swej treści. W ocenie skarżącej podniesione przez nią zarzuty są uzasadnione, a organ dokonał czynności w sposób bezprawny.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, jako naruszające prawo podlegały uchyleniu.
Zgodnie z treścią art. 33 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie zobowiązana wniosła zarzuty w terminie, co nie jest kwestionowane. Jednocześnie sprecyzowała je, w odpowiedzi na wezwanie ZUS w piśmie z dnia 21 maja 2021 r. podnosząc przedawnienie obowiązku, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, niespełnienie wymogów określonych w art. 27, wystąpienie innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Nie ulega wątpliwości, że jedynie część z tych zarzutów objęta jest normą art. 33 § 2 u.p.e.a. Zmiana treści art. 33 u.p.e.a. jaka miała miejsce w dniu 30 lipca 2020 r. na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) spowodowała, że wyeliminowano z katalogu zarzutów dotychczasowy zarzut wynikający z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., a dotyczący niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy. Okoliczność ta została wymieniona w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Oznacza to, że niezależnie od tego czy zobowiązany wniesie zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji w administracji, rolą organu egzekucyjnego jest zweryfikowanie, czy tytuł egzekucyjny spełnia wymogi określone w tym przepisie. Dopiero bowiem formalnie poprawnie wystawiony tytuł wykonawczy może być skierowany do egzekucji.
Zatem zarówno przed, jak i po wniesieniu zarzutów przez skarżącą ZUS był zobligowany do weryfikacji poprawności wystawienia tytułów wykonawczych. Przypomnieć bowiem wypada, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, powodujące, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja ta ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w toku postępowania egzekucyjnego wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zawiera art. 59 § 1 u.p.e.a., a wystąpienie jednej z nich obliguje organ do takiego właśnie zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Oceniając niniejszą sprawę Sąd stwierdza, że w przekazanych mu aktach administracyjnych znajdują się przedmiotowe tytuły wykonawcze o nr TW4480021006067 do TW4480021006072. Jednakże na tytułach tych w części E, pole nr 7 brak jest imienia i nazwiska, stanowiska służbowego i podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a występującego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Do tytułów tych nie dołączono także dowodu na ich wypełnienie w sposób elektroniczny. Powyższy brak czyni przedwczesnym dokonywanie oceny w zakresie zarzutów, w sytuacji w której nie jest wiadome, czy wierzyciel wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji, czy też nie. Powyższej konstatacji nie zmienia okoliczność, że podpis pracownika ZUS figuruje w części dotyczącej skierowania ww. tytułów wykonawczych do egzekucji.
Tymczasem zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela.
Z uwagi na to, że zgłaszając zarzut na postępowanie egzekucyjne zobowiązany sformułował wniosek o umorzenie tego postępowania, jak i podniesiono zarzut błędów w tytułach wykonawczych (nie spełnienia przez nie wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a.) organ załatwiając sprawę ponownie powinien wypowiedzieć się także w tej kwestii, uwzględniając zebrane w sprawie dowody i oceniając ich wpływ na kierunek rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd, mając na względzie zakres koniecznego do przeprowadzenia podstępowania, a także zasadę dwuinstancyjności postępowania, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).