I SA/Gl 1245/25

I SA/Gl 1245/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-05-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 33 par. 1, art. 15
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 lipca 2025 r. nr SKO.FE/41.4/129/2025/10739 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 31 lipca 2025 r. nr SKO.FE/41.4/129/2025/10739 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO, Kolegium) po rozpatrzeniu zażalenia C sp. z o.o. w W. (dalej jako zobowiązana) na postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej jako wierzyciel, organ pierwszej instancji, Prezydent) oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, uchylił zaskarżone postanowienie i uznał wniesiony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Stan sprawy.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. [...] w W.(dalej jako organ egzekucyjny) prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za lata 2018-2021, wystawione na rzecz wierzyciela.
Zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej podnosząc, że upomnienia o nr: [...] z 9 sierpnia 2018 r., [...] z 26 września 2018 r., [...] z 24 października 2018 r., [...] z 17 stycznia 2019 r., [...] z 3 czerwca 2019 r., [...] z 11 lipca 2019 r., [...] z 12 sierpnia 2019 r., [...] z 29 sierpnia 2019 r., [...] z 4 października 2019 r., [...] z 6 listopada 2019 r., [...] z 6 lutego 2020 r., [...] z 24 września 2020 r., [...] z 26 lutego 2021 r., [...] z 8 lipca 2021 r., [...] z 29 września 2021 r., [...] z 31 listopada 2021 r., nie zostały skutecznie doręczone z uwagi na brak zarządu i kuratora o ustanowionej właściwej kurateli dla zobowiązanej. Tym samym zobowiązana powołała się na zarzut z art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Wskazała, że postanowieniem z 10 listopada 2020 r. Sąd Rejonowy K.-[...] w K. w sprawie o sygn. akt [...] ustanowił dla zobowiązanej kuratora w trybie art. 42 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm., dalej jako k.c.), tj. do podjęcia czynności zmierzających do powołania organów spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji.
Postanowieniem z 16 maja 2025 r. wierzyciel oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej uznając, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego skutecznie doręczono zobowiązanej upomnienia. Pełnomocnik zobowiązanej, który odebrał upomnienia (za wyjątkiem upomnienia [...] z 12 sierpnia 2019 r., które było podwójnie awizowane), legitymował się pełnomocnictwem z 17 maja 2017 r., obejmującym uprawnienie do odbioru korespondencji, także w przypadku braku zarządu. Pełnomocnictwo to nie zostało odwołane i obowiązywało w dacie doręczenia upomnień. Upomnienia zostały doręczone na adres siedziby spółki ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym. Pełnomocnik ten dysponował również notarialnym pełnomocnictwem z 28 grudnia 2012 r., obejmującym szerokie uprawnienia m.in. do reprezentacji w tym przed organami administracyjnymi i odbioru korespondencji. Ponadto, pełnomocnik od 2015 r. działał także na podstawie odrębnego upoważnienia wspólnika spółki, umocowującego go do reprezentowania ich interesów. Potwierdza to trwały związek z podmiotem i znajomość jego sytuacji organizacyjnej. Jednocześnie pełnomocnik od 7 grudnia 2015 r. był prokurentem samoistnym spółki. Nadto osoba ta pełni obecnie funkcję prezesa zarządu zobowiązanej.
Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej na postanowienie Prezydenta z 16 maja 2025 r., postanowieniem z 31 lipca 2025 r. SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i uznało wniesiony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako o.p.), pisma skierowane do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, które nie mają organów, doręcza się kuratorowi wyznaczonemu przez sąd. Organ uznał, że w dacie doręczenia spornych upomnień spółka nie miała organów a prokura wygasła, toteż doręczenia tych upomnień nie sposób uznać za skuteczne.
Skargę na postanowienie SKO z 31 lipca 2025 r. wniósł Prokurator Rejonowy w R.(dalej jako Prokurator) podnosząc, że w sprawie zachodzi potrzeba ochrony praworządności. W skardze sformułowano następujące zarzuty:
1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 154 § 1 pkt 1 o.p. i art. 138 § 3 o.p. poprzez ich niesłuszne zastosowanie w sytuacji, gdy winny mieć zastosowanie stosowne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie doręczeń zobowiązanej upomnień i stwierdzenia braku jej reprezentacji;
2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie i uznanie, że zachodzi sytuacja braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, podczas gdy upomnienia takie zostały prawidłowo i skutecznie doręczone;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.), a to zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów polegający na dowolnej, nie zaś swobodnej ocenie dowodów i orzeczeniu na podstawie niewyczerpująco zebranego materiału dowodowego, iż podatnik jest osobą prawną bez organu reprezentującego;
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażający się w nieuwzględnieniu zasady równości i formułowaniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia interpretacji instytucji prokury sprzecznej z przyjętą linią orzeczniczą w tym zakresie.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi przywołano szereg orzeczeń sądowych prezentujących stanowisko, zgodnie z którym prokura nie wygasa na skutek odwołania zarządu, zatem upomnienia adresowane do zobowiązanej, odebrane przez prokurenta samoistnego, zostały skutecznie doręczone zobowiązanej.
Zobowiązana w obszernym piśmie z 5 stycznia 2026 r. zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie, nie podzielając żadnego zarzutu skargi. Podniosła, że SKO prawidłowo zastosowało w sprawie przepisy o.p. Upomnienia winny być doręczane kuratorowi. SKO dokonało prawidłowej oceny materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że zobowiązana była osobą prawną pozbawioną organu reprezentującego. W ocenie zobowiązanej organ uwzględnił aktualną linię orzeczniczą sądów administracyjnych w zakresie instytucji prokury i jej relacji do braku organu spółki. Zobowiązana wniosła o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że istotnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odwołał się do przepisów o.p., nie zmienia to jednak faktu, że w dacie doręczenia spornych upomnień zobowiązana nie miała organów, a prokura wygasła na skutek ustanowienia przez Sąd Rejonowy K.-[...] w K. kuratora dla zobowiązanej, toteż nie sposób uznać, że doręczenie spornych upomnień zostało dokonane w sposób skuteczny. Organ podtrzymał zatem przedstawione w zaskarżonym postanowieniu stanowisko odnośnie braku należytej reprezentacji w dacie doręczenia upomnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie zaskarżonego do sądu postanowienia może nastąpić w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone postanowienie pod kątem jego legalności Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało przez Prokuratora, co jest dopuszczalne w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organu z 31 lipca 2025 r., którym organ uchylił postanowienie Prezydenta z 16 maja 2025 r. oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i uznał wniesiony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei w myśl § 2 pkt 4 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Jednocześnie, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 18 u.p.e.a.).
Zatem, skuteczność doręczenia zobowiązanej upomnienia winna być oceniana przez pryzmat art. 40 k.p.a., który w § 1 stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, z kolei w § 2 stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 42 § 1 zd. 1 k.c. jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora.
Nadto zgodnie z art. 1091 § 1 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Jednocześnie, w myśl art. 1097 § 31 k.c. prokura wygasa wskutek ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c. (...).
Zgodnie z art. 1094 k.c., prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie (§ 1).
Prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie z członkiem organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej (§ 11).
W stanie fatycznym nn. sprawy, wpisem ujawnionym w rejestrze przedsiębiorców 7 grudnia 2015 r. A. D. został ustanowiony prokurentem samoistnym zobowiązanej. Wpis o sprawowaniu tej funkcji został wykreślony 28 lipca 2023 r. Na podstawie wpisu z 9 stycznia 2018 r. wykreślono z rejestru prezesa zarządu i zarazem jedynego członka zarządu zobowiązanej, zatem organ uprawniony do jej reprezentacji (zarząd) pozostawał nieobsadzony. Jednocześnie, funkcję prokurenta samoistnego wciąż sprawował A. D.. Umocowanie prokurenta pozostało skuteczne, ze wszelkimi tego konsekwencjami, także po odwołaniu zarządu, który prokurenta ustanowił (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 57/20, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie, art. 1097 § 2 k.c. wskazuje wprost pięć przypadków wygaśnięcia prokury oraz dwa stany faktyczne, gdy prokura nie wygasa. Jest to śmierć przedsiębiorcy i utrata przez niego zdolności do czynności prawnych. Tak więc, utrata przez spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury. Prokurent jest bowiem z mocy ustawy uprawniony do reprezentowania spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (wyrok NSA z dnia 28 września 2016 r., I GSK 331/16). Jeżeli spółka umocowała do działania w swoim imieniu prokurenta samoistnego, który jest uprawniony do jednoosobowego działania, a umocowanie to nie wygasa wskutek odwołania całego zarządu (art. 1097 k.c.), to nie zachodzą w składzie jednostki organizacyjnej braki uniemożliwiające jej działanie (postanowienie NSA z 17 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 475/16).
Udzielona przez zobowiązaną prokura samoistna wygasła 10 listopada 2020 r., tj. z dniem wydania przez Sąd Rejonowy K.-[...] w K. postanowienia o ustanowieniu dla zobowiązanej kuratora w trybie art. 42 k.c., którym wyznaczony został adwokat I. K..
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że upomnienia wystawione przed datą wydania postanowienia o ustanowieniu kuratora, tj. upomnienie nr [...] z 9 sierpnia 2018 r., nr [...] z 26 września 2018 r., nr [...] z 24 października 2018 r., nr [...] z 17 stycznia 2019 r., nr [...] 3 czerwca 2019 r., [...] z 29 sierpnia 2019 r., nr [...] z 4 października 2019 r., nr [...] z 6 listopada 2019 r., nr [...] z 6 lutego 2020 r., nr [...] z 24 września 2020 r. zostały prawidłowo doręczone do rąk prokurenta zobowiązanej A. D.. Upomnienie nr [...] z 11 lipca 2019 r., zostało doręczone “adresatowi" 7 sierpnia 2019 r., podpisała się J. W.. Upomnienie nr [...] z 12 sierpnia 2019 r., zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją Poczty Polskiej S.A. nie podjęto w terminie. Upomnienia sprzed daty ustanowienia przez Sąd kuratora w trybie art. 42 k.c. zostały więc skutecznie doręczone zobowiązanej.
Nie można jednak przyjąć skuteczności doręczeń upomnień odebranych przez prokurenta samoistnego po dacie ustanowienia kuratora, tj. upomnienie nr [...] z 26 lutego 2021 r. oraz nr [...] z 30 listopada 2021 r. Z kolei w odniesieniu do upomnień nr [...] z 8 lipca 2021 r. oraz nr [...] z 29 września 2021 r. Sąd stwierdził niemożność oceny skuteczności ich doręczenia z uwagi na brak w aktach administracyjnych sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru tych upomnień, co wymaga uzupełnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Stwierdzić więc należy, że upomnienia z 26 lutego 2021 r. oraz z 30 listopada 2021 r. zostały doręczone osobie nieuprawnionej. Prokura wygasła bowiem w chwili ustanowienia kuratora, co wprost wynika z cytowanego wyżej art. 1097 § 31 k.c.
W konsekwencji powyższego, działanie organu polegające na konsekwentnym doręczaniu upomnień bezpośrednio zobowiązanej, również po ustanowieniu kuratora w trybie art. 42 k.c., było nieprawidłowe. Kurator stał się bowiem pełnomocnikiem ogólnym (przedstawicielem ustawowym) tej osoby (jednostki), umocowanym do działania w imieniu reprezentowanego i to jemu należało dokonywać doręczeń.
Zatem zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. okazał się zasadny, gdyż upomnienia sprzed daty wydania przez Sąd Rejonowy K.-[...] w K. postanowienia o ustanowieniu dla zobowiązanej kuratora, zostały prawidłowo doręczone zobowiązanej. Brak było zatem podstaw do uznania wniesionego zarzutu w całości.
Organ dopuścił się również naruszenia art. 154 § 1 pkt 1 o.p. oraz art. 138 § 3 o.p. poprzez ich niewłaściwe zatasowanie, w sytuacji gdy winny mieć zastosowanie stosowne przepisy k.p.a. w zakresie doręczeń zobowiązanej upomnień.
Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium weźmie pod uwagę dokonaną przez Sąd wykładnią ww. przepisów.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.