Pełny tekst orzeczenia I SA/GL 1133/23

I SA/Gl 1133/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 816/24 - Wyrok NSA z 2024-10-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 152 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 27 czerwca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.234.2023.2/MSL UNP: 2401-23-143936 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi jest na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 27 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.234.2023.2/MSL UNP: 2401-23-143936, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej: Naczelnik) z 16 maja 2023 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24 października 2018 r., nr 2420-SEW.723.2826.2018.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec T. B. (dalej: Skarżący) na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 24.10.2018 r., nr 2420-SEW.723.2826.2018 obejmującego należności w podatku od towarów i usług za okres od 1.10.2013 r. do 31.12.2013 r., na podstawie nieostatecznej decyzji tego organu z 7.09.2018 r., nr [...], której nadano rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z 5.10.2018 r., nr [...]. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 19.11.2018 r. wraz z zawiadomieniami z 5.11.2018 r.:
- nr 2420-SEE.711.1058344.2018.l.ALAT, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. S. A. W odpowiedzi A. S. A. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, w postaci braku środków na rachunku bankowym, ponad kwotę wolną od zajęcia;
- nr 2420-SEE.711.1058345.2018.l.ALAT, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P. S. A. W odpowiedzi P. S. A. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia, w postaci braku środków na rachunku bankowym, ponad kwotę wolną od zajęcia);
- nr 2420-SEE.711.1058346.2018.l.ALAT, zajęcia wynagrodzenia za pracę w T. S.A., (zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 8.11.2018 r.). W odpowiedzi z 13.11.2018 r. T. S. A. poinformowała organ egzekucyjny o wysokości miesięcznego wynagrodzenia Zobowiązanego - kwoty wolne od zajęć.
W toku prowadzonego postępowania protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z 10.07.2019 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia samochodu osobowego marki Nissan Pathfinder, nr rej. [...]. Odpis protokołu doręczono żonie Skarżącego. Zawiadomieniem z 11.07.2019 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiadomił Starostwo Powiatowe w M. Wydział Komunikacji o zajęciu samochodu osobowego Nissan Pathfinder, nr rej. [...].
Pismem z 6.08.2019 r., nr [...], organ egzekucyjny zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. R.L. z zapytaniem czy samochód osobowy Nissan Pathfinder, nr rej. [...]został przez niego zajęty. W odpowiedzi Komornik wskazał, że przedmiotowy samochód został zajęty protokołem z 25.03.2019 r.
2.2. Pismem z 16.03.2023 r. Skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Powołując się na art. 33 § 2 pkt 6 lit. ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019, poz. 1438 ze zmianami w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, dalej: u.p.e.a.) wniósł zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku, z uwagi na brak przymiotu ostateczności decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia egzekucji. W treści uzasadnienia wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7.03.2023 r. I SA/Gl 545/22 uchylił decyzję Dyrektora z 22.02.2022 r. nr 2401-IOV1.4103.109.2021/LL (2401-IOV1.4103. 185.2018) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. W ocenie Skarżącego uchylona decyzja nie wywołuje żadnych skutków prawnych, brak jest zatem wymagalności egzekwowanego obowiązku.
Pismem z 19.04.2023 r., nr [...], organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień poprzez wskazanie, czy wniosek z 16.03.2023 r. stanowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (przy czym organ zaznaczył, że zarzuty zostały już rozpatrzone w odrębnym postępowaniu), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący doprecyzował, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Zawiadomieniem z 20.04.2023 r., nr [...], organ egzekucyjny poinformował Skarżącego, że wszelka korespondencja w sprawie wniosku z 16.03.2023 r. kierowana będzie do ustanowionego przez niego pełnomocnika za pomocą środków komunikacji elektronicznej (dowód: karta nr 11 akt).
2.3. Postanowieniem z 16.05.2023 r., nr [...], Naczelnik, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24.10.2018 r., nr 2420-SEW.723.2826.2018. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego za pośrednictwem ePUAP-16.05.2023 r.
2.4. Pismem z 22.05.2023 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24.10.2018 r., nr 2420-SEW.723.2826.2018. W uzasadnieniu Skarżący powołał wyrok WSA w Gliwicach z 7.03.2023 r. I SA/Gl 545/22, którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora z 22.02.2022 r. nr [...] ([...]) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. Wobec uchylenia decyzji Dyrektora, w ocenie Skarżącego, postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku.
2.5. Zaskarżony postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 24.10.2018 r., nr 2420- SEW. 723.2826.2018. Zaskarżone postanowienie doręczono Skarżącemu 10.07.2023 r.
W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że w sytuacji uchylenia przez Sąd decyzji organu odwoławczego, decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, do czasu uprawomocnienia się wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, chociaż nie wywołuje skutków prawnych na podstawie art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) (o ile oczywiście Sąd nie postanowi w wyroku inaczej, co w tej sprawie nie miało miejsca). Odróżnienia wymaga jednak "wstrzymanie wykonalności" uchylonej decyzji na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a., a więc wynikające z przepisów ustawy wstrzymanie skutków prawnych tej decyzji, od utraty przez uchyloną decyzję bytu prawnego. O ile wstrzymanie skutków następuje już po wydaniu wyroku przez Sąd, o tyle utrata bytu prawnego następuje dopiero po uprawomocnieniu się wyroku. W niniejszej sprawie wyrokiem z 7 marca 2023 r. I SA/Gl 545/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylił decyzję Dyrektora z 22 lutego 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.109.2021/LL (2401-IOV1.4103. 185.2018) UNP: 2401-21-040542 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. A zatem uchylona została jedynie decyzja organu odwoławczego, a nie decyzja organu pierwszej instancji, która istnieje nadal w obrocie prawnym i której nadano rygor natychmiastowej wykonalności (utrzymany w mocy przez Dyrektora postanowieniem z 13 marca 2019 r., nr 2401-EW1.4253.84.2018.8 UNP: 2401-19-057014). Uchylenie ww. decyzji nie oznacza definitywnego unicestwienia określonego tą decyzją zobowiązania podatkowego. Uchylenie decyzji powoduje jedynie, że od tego momentu nie wywołuje ona skutków procesowych i materialnych, a stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wyrok ten nie jest prawomocny, albowiem od wyroku tego Dyrektor wniósł skargę kasacyjną.
2.6. W skardze osobistej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zaskarżając ww. postanowienie, zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. oraz art. 152 § 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiona została argumentacja zawarta również w zażaleniu z 22 maja 2023 r. W ocenie Skarżącego prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem decyzja Naczelnika z 7 września 2018 r., nr [...], na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy z 24 października 2018 r., nr 2420-SEW.723.2826.2018, utraciła przymiot decyzji ostatecznej, z uwagi na uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 7 marca 2023 r. I SA/Gl 545/22, decyzji Dyrektora z 22 lutego 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.109.2021/LL (2401-IOV1.4103.185.2018) ją utrzymującej.
Wobec ww. zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
2.7. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze, Dyrektor podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
2.8. W piśmie procesowym Skarżący, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, przywołał na jego poparcie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2023r. III FSK 1450/21).
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.3. W rozpoznanej sprawie kwestią sporną jest, czy organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne w przypadku wystąpienia sytuacji normowanej art. 152 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r. postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
3.4. Mając na uwadze powołane przepisy, zdaniem Sądu, nie zaszła wskazana przez Skarżącego przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r. w związku z art. 152 p.p.s.a. Nie można bowiem przyjąć, iż wskutek uchylenia wyrokiem WSA w Gliwicach z 7 marca 2023 r. I SA/Gl 545/22 decyzji Dyrektora z 22 lutego 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.109.2021/LL (2401-IOV1.4103. 185.2018) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. Dyrektor zobowiązany był do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu egzekucyjnego wy
Uchylona bowiem została jedynie decyzja organu odwoławczego, a nie decyzja organu pierwszej instancji, która istnieje nadal w obrocie prawnym i której nadano rygor natychmiastowej wykonalności (utrzymany w mocy przez Dyrektora postanowieniem z 13 marca 2019 r., nr [...]). Uchylenie ww. decyzji nie oznacza definitywnego unicestwienia określonego tą decyzją zobowiązania podatkowego. Uchylenie decyzji powoduje jedynie, że od tego momentu nie wywołuje ona skutków procesowych i materialnych, a stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku. Powyższy wyrok WSA w Gliwicach nie uzyskał przymiotu prawomocności, albowiem Dyrektor wniósł skargę kasacyjną do NSA.
Nie można zatem przyjąć, iż obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (art. 59 § 1 pkt. 2 u.e.a.).
3.5. Dalej wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 p.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyroki NSA z dnia 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15; z dnia 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17; z dnia 10 października 2017 r., II FSK 2825/17; z dnia 24 kwietnia 2018 r., II FSK 2561/17; z dnia 20 marca 2019 r., I GSK 870/18). Tym samym, jak podnosi się w orzecznictwie NSA, przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 2 lub art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W każdym z ostatnio przywołanych przepisów brak wymagalności obowiązku oznacza definitywne jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji (tak wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2021r. III FSK 3951/21). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie jego zawieszenia.
Zdaniem Sądu zajętego przez organy egzekucyjne i zaaprobowanego przez skład orzekający stanowiska nie zmienia powołany przez Skarżącego wyrok NSA w sprawie III FSK 1450/21, albowiem zapadł on w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Zapadł on bowiem w wyniku skargi kasacyjnego Dyrektora od wyroku tut. Sądu z 27 czerwca 2019 roku SA/Gl 534/19 w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w podatku od towarów i usług, uchylił zaskarżoną decyzję
Jak zasadnie zauważył w powołanym wyroku NSA istotnym przy rozstrzyganiu zasadności zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej była odpowiedź na pytanie, jakie skutki prawne dla postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich ma uchylenie decyzji wymiarowych wydanych wobec podatnika w świetle dyspozycji wynikającej z art. 152 § 1 p.p.s.a.
Zwrot normatywny "nie wywołuje skutków prawnych", zawarty w art. 152 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) jest szerszy od użytego w art. 61 § 3 tej ustawy sformułowania "wstrzymaniu wykonania" i może prowadzić do skutków prawnych dalej idących niż jedynie wstrzymanie wykonania uchylonego aktu.
3.6. Podsumowując dotychczasowe rozważania, w realiach rozpoznawanej sprawy, zasadnie twierdzi Dyrektor, że w sytuacji uchylenia przez Sąd decyzji organu odwoławczego, decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, do czasu uprawomocnienia się wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, chociaż nie wywołuje skutków prawnych na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a. (o ile oczywiście Sąd nie postanowi w wyroku inaczej, co w tej sprawie nie miało miejsca). Uchylenie ww. decyzji nie oznacza definitywnego unicestwienia określonego tą decyzją zobowiązania podatkowego. Uchylenie decyzji powoduje jedynie, że od tego momentu nie wywołuje ona skutków procesowych i materialnych, a stan ten trwa do chwili uprawomocnienia się wyroku. Powoływany przez Skarżącego wyrok WSA w Gliwicach nie uzyskał przymiotu prawomocności, albowiem Dyrektor wniósł skargę kasacyjną do NSA.
Reasumując, zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 152 § 1 p.p.s.a. okazał się bezzasadny. Sąd, procedując w granicach art.. 134 p.p.s.a. nie doszukał się innych naruszeń prawa materialnego ani procesowego.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.