Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gl 1112/23

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Gl 1112/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow
Paweł Kornacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Monika Krywow, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi R. T. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 22 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.15142.2019 ŁD.JJ.ZZ 01514207 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. R. T. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: DCOF lub wierzyciel) z 22 lipca 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. Pismem z 4 listopada 2021 r. skarżący wniósł zarzut dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z tytułu posiadania odbiornika RTV. Wskazał, że nie czuje się zobowiązany do uiszczania abonamentu, bo w obecnym miejscu zamieszkania tj. we W. przy ul. [...], nigdy nie miał zainstalowanych odbiorników RTV.
2.2. DCOF postanowieniem z 1 czerwca 2022 r., nr COF.OUR.6375.15142.2019 WR.WG.P 01514207 oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że 3 stycznia 2005 r. miała miejsce rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego na imię i nazwisko skarżącego, pod adresem: W., ul. [...].
Po zgłoszeniu tej rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna numer [...], stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników, która służyła do dokonywania opłat abonamentowych. DCOF zaznaczył, że świadczy o tym kopia dowodu wpłaty z 3 stycznia 2005 r. oraz kopia "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego".
Poza tym, z uwagi na to, że w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) skarżący posiadał status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych, skarżącemu został nadany, jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny [...].
DCOF zaznaczył również, że przedmiotowej rejestracji odbiorników skarżący nie zaprzecza, a jedynie stwierdza, że w obecnym miejscu zamieszkania tj. przy ul. [...], nigdy nie miał zainstalowanych odbiorników RTV.
DCOF wskazał, że zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190) posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1, o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia.
Następnie DCOF wskazał, że w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników RTV zobowiązany jest zgłosić ten fakt w placówce pocztowej i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe, jeśli odbiorniki posiada. Jeżeli zaistniały okoliczności, z powodu których zaprzestano używać odbiorników w momencie zmiany miejsca zamieszkania, należało dopełnić właściwych formalności ich wyrejestrowania w placówce pocztowej.
Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie przez skarżącego przedmiotowych odbiorników, a zatem skarżący nadal posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczenia opłat abonamentowych. Tym samym prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z 24 czerwca 2021 r. jest w pełni uzasadnione.
DCOF nadmienił ponadto, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z 25 lipca 2019 r. uznał za zasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) i orzekł o umorzeniu w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. DCOF dodał, że uznanie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia za uzasadniony nie powoduje jednakże umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych ciążących na zobowiązanym. Zaległości te mogą być dochodzone w kolejnym postępowaniu egzekucyjnym.
2.3. W zażaleniu skarżący podniósł, że w 2006 r. wyrejestrował odbiorniki RTV z mieszkania przy ul. [...], bezpośrednio po wyprowadzeniu się.
W obecnym miejscu zamieszkania tj. przy ul. [...], w którym zamieszkuje od września 2006 r. nigdy nie miał zainstalowanych odbiorników. Skarżący nie może ponosić ujemnych skutków braku takiego potwierdzenia, albowiem z uwagi na upływ czasu nie posiada potwierdzenia. W przypadku, gdy Poczta Polska posiada zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego powinna również być w posiadaniu informacji o wyrejestrowaniu odbiorników, czego jednak nie chce ujawnić. W takiej sytuacji skarżący jest zmuszony dokonać kolejnego wyrejestrowania.
Ponadto, zobowiązany wskazał, że nie ma podstaw prawnych do nadania w tej sprawie indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że taki numer mogli otrzymać tylko posiadacze imiennych książeczek wydanych na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które - zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zachowywały ważność nie dłużej niż do 13 grudnia 2008 r. Wobec tego nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego w oparciu o książeczki wydane na podstawie przepisów uchylonych przez ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, ze zm. – dalej: u.o.a.), było nielegalne, a tym samym prawnie bezskuteczne, gdyż z dniem wejścia w życie u.o.a. (16 czerwca 2005 r.) książeczki te przestały stanowić dowód zarejestrowania odbiorników.
W tym stanie rzeczy skarżący uznał za bezpodstawne twierdzenie, że użytkownik odbiorników RTV, który dokonał rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz z wcześniejszych aktów prawnych, poprzedzających u.o.a., pozostał abonentem zobowiązanym do uiszczania opłaty abonamentowej. Nie ma też podstaw do uznania, że nowymi przepisami nie anulowano złożonego wniosku o zarejestrowanie odbiorników, a jedynie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym oraz że wprowadzenie powyższej zmiany nie wymaga ponownego zarejestrowania odbiorników.
Skarżący zarzucił również brak powiadomienia go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w ustalonym ustawowo terminie. Wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. osoba, której nadano indywidualny numer identyfikacyjny, powinna zostać o tym powiadomiona. To, że przepis ten nie mówi o obowiązku doręczenia takiego powiadomienia za pokwitowaniem, jest bez znaczenia, gdyż kwestię tę reguluje ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. – dalej: k.p.a.) i to przepisy w nim zawarte należy stosować. Zgodnie z art. 39 k.p.a. zawiadomienie to winno zostać doręczone za pokwitowaniem. Zdaniem skarżącego trzeba też wziąć pod uwagę, że art. 6 ust. 4 u.o.a. nie zawiera upoważnienia do innego niż w k.p.a. uregulowania tej kwestii. Jeżeli więc zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie doręczono za pokwitowaniem, to o prawnej skuteczności nadania tego numeru nie może być mowy.
2.4. DCOF postanowieniem z 22 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.15142.2019 ŁD.JJ.ZZ 01514207 utrzymał w mocy własne postanowienie z 1 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu wskazał, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż 3 stycznia 2005 r. w Urzędzie Pocztowym W. zgłoszona została rejestracja odbiorników RTV, używanych pod adresem: ul. [...], [...] W..
Po zgłoszeniu rejestracji wydana została imienna książeczka radiofoniczna numer [...], stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników oraz służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Wierzyciel do postanowienia załączył kopie "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z 3 stycznia 2005 r. oraz dowodu wpłaty z imiennej książeczki radiofonicznej numer [...].
Zdaniem DCOF, powyższe stanowi dowód, że z dniem 3 stycznia 2005 r. skarżący został zarejestrowany w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. Zatem posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych, jak również uzyskał książeczkę radiofoniczną, która służyła do dokonywania wpłat za abonament RTV.
Wierzyciel podkreślił, że w wydanym w pierwszej instancji postanowieniu zasadnie wskazano, iż użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).
Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników.
Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych.
Od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.
Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników RTV lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.
Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika.
Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiorników RTV po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uprawnione było nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu ww. numeru została wysłana do skarżącego pismem z 3 września 2008 r. Duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z 3 września 2008 r. stanowiący dowód w sprawie, załączony został do postanowienia z 1 czerwca 2022 r.
DCOF zauważył, że w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych skarżący był obciążony obowiązkiem abonamentowym z uwagi na brak skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV w 2006 r. Rozporządzenie to nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia. Zatem zadość wymogom określonym w rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, co było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki.
DCOF zasygnalizował ponownie, że zgłoszonej rejestracji odbiorników RTV skarżący nie zaprzeczył, a jedynie wskazał, że nie dokonał rejestracji odbiorników pod obecnym adresem tj. przy ul. [...], we W.. Natomiast istotą w tej sprawie, wobec zgłoszonej rejestracji odbiorników RTV, jest wyrejestrowanie tych odbiorników. W ocenie skarżącego nastąpiło to w 2006 r., na co wcześniej oraz w chwili obecnej, skarżący jednak nie posiada potwierdzenia.
DCOF zaznaczył, że w przypadku kiedy abonent zgłaszał fakt zaprzestania używania odbiorników RTV do czasu wejścia w życie zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., pracownik placówki pocztowej obowiązany był zgłaszaną zmianę przyjąć. W przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia, w zależności od zaistniałego zdarzenia, odpowiednich odcinków, tj. "Z" (odcinek zmiany), "U" (odcinek wymiany książeczki) oraz "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdujących się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku 'W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta.
Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w przypadku kiedy abonent zgłaszał fakt zaprzestania używania odbiorników RTV, pracownik placówki pocztowej obowiązany jest zgłaszaną zmianę przyjąć. W przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany złożyć w placówce pocztowej "Formularz zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a pracownik placówki pocztowej potwierdzić dokument datownikiem urzędu pocztowego oraz swoim podpisem. Dokument winien zostać sporządzony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, które stanowią kopie oraz oryginał. Oryginał "Formularza zgłoszenia zmiany danych" otrzymywał abonent, a kopię przedmiotowego formularza pracownik placówki pocztowej odsyłał do właściwej komórki celem jego archiwizacji. Zatem, w ocenie DCOF, w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany.
Kwestia wyrejestrowania przez skarżącego odbiorników RTV została zbadana w toku postępowania egzekucyjnego, przeszukano zasoby archiwalne i zasoby systemowe. Stwierdzono jednoznacznie, że Poczta Polska S.A. nie posiada na dzień wydania postanowienia dowodu, który stanowiłby o dopełnieniu przez skarżącego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników w 2006 r. a skarżący nie przedstawił takiego dokumentu w toku prowadzonego postępowania. Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem w tych okolicznościach, fakt wyrejestrowania odbiorników powinien udowodnić (wykazać) zobowiązany, bowiem jak wskazano wyżej abonenci otrzymywali stosowne dowody potwierdzające ten fakt. W rozpatrywanej sprawie jedynie okazanie dowodu na okoliczność wyrejestrowania odbiorników RTV miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
2.5. W skardze zarzucono:
- błędne zastosowanie przepisów u.o.a., która to ustawa nie ma zastosowania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący w 2006 r. dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV, z mieszkania przy ul. [...], bezpośrednio po wyprowadzeniu się, a w obecnym miejscu zamieszkania tj. przy ul. [...], w którym zamieszkuje od września 2006 r. nigdy nie miał zainstalowanych odbiorników i w czasie obowiązywania u.o.a. nie dokonał rejestracji żadnego odbiornika;
- nieprzeprowadzenie przez organ postępowania w sposób szczegółowy i dokładny, niezbadanie czy stosowne zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zostało skarżącemu doręczone lub przynajmniej czy zostało wysłane na nowy adres;
- nieistnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej RTV poprzez brak udowodnienia istnienia obowiązku zapłaty;
- brak podstaw prawnych do nadania indywidualnego numeru indentyfikacyjnego;
- przedawnienie roszczeń wynikających z wystawionego tytułu wykonawczego z 24 czerwca 2021 r., obejmującego należność z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika, wystawionego przez wierzyciela za lata 2016 i 2017.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonych postanowień DCOF, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podał, że jego zdaniem DCOF nie dokonał wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności dotyczącej istnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Stanowisko organu nie zawiera niezbędnych informacji umożliwiających dokonanie oceny przez Sąd, czy jest ono prawidłowe w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Organ ograniczył własną argumentację do konstatacji, że skarżący nie udokumentował faktu wyrejestrowania odbiornika.
Wobec tego, skarżący podniósł, że w 2006 r. wyrejestrował odbiorniki RTV z mieszkania przy ul. [...], bezpośrednio po wyprowadzeniu się. W obecnym miejscu zamieszkania tj. przy ul. [...], w którym zamieszkuje od września 2006 r. nigdy nie miał zainstalowanych odbiorników. Skarżący nie może ponosić ujemnych skutków braku takiego potwierdzenia, albowiem z uwagi na upływ czasu nie posiada potwierdzenia. W przypadku gdy Poczta Polska posiada zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego winna również być w posiadaniu informacji o wyrejestrowaniu odbiorników, czego nie chce ujawnić.
Skarżący wskazał również, że nie ma podstaw prawnych do nadania w przedmiotowej sprawie indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że taki numer mogli otrzymać tylko posiadacze imiennych książeczek wydanych na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zachowywały ważność nie dłużej niż do 13 grudnia 2008 r. Wobec tego nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego w oparciu o książeczki wydane na podstawie przepisów uchylonych przez u.o.a. było nielegalne, a tym samym prawnie bezskuteczne, gdyż z dniem wejścia w życie u.o.a. (16 czerwca 2005 r.) książeczki te przestały stanowić dowód zarejestrowania odbiorników.
W tym stanie rzeczy za bezpodstawne trzeba uznać twierdzenie, że użytkownik odbiorników RTV, który dokonał rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz z wcześniejszych aktów prawnych, poprzedzających u.o.a., pozostał abonentem zobowiązanym do uiszczania opłaty abonamentowej. Nie ma też podstaw do uznania, że nowymi przepisami nie anulowano złożonego wniosku o zarejestrowanie odbiorników, a jedynie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym i że wprowadzenie powyższej zmiany nie wymaga ponownego zarejestrowania odbiorników. Przeciwko zasadności tych stwierdzeń - poza brakiem w u.o.a. przepisów prolongujących stosowanie przepisów wcześniejszych - przemawia brak w u.o.a. przepisu stanowiącego, że nie wymagają rejestracji odbiorniki zarejestrowane na podstawie przepisów, które u.o.a. uchyliła, a także okresowy brak procedur zarejestrowania i wyrejestrowania odbiorników, który był skutkiem luki czasowej między utratą mocy rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Skarżący zarzucił również brak powiadomienia go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w ustalonym ustawowo terminie.
Ponadto podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak jakiejkolwiek reakcji skarżącego na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Skarżący stwierdził, że strona nie jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Postępowanie w sprawach abonamentu RTV nie może być prowadzone na podstawie ogólnych stwierdzeń. Organ nie wskazał, jak odnotowuje informacje o wyrejestrowaniu odbiornika, jaka jest procedura i gdzie się sprawdza, czy abonent jest nadal zarejestrowany, czy też skutecznie wyrejestrował odbiornik. Z żadnych przepisów nie wynika też, że posiadacz sprzętu RTV musi bezterminowo przechowywać dowód wyrejestrowania.
2.6. W odpowiedzi na skargę DCOF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.).
4. Na wstępie rozważań dotyczących oceny zasadności podniesionego przez skarżącego zarzutu wskazać należy, że stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1; c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku; b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślić przy tym należy, że powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie.
W myśl art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Natomiast art. 34 § 2 u.p.e.a. określa jakiej treści postanowienie wierzyciel może wydać rozstrzygając o zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów tj.:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym; b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 u.p.e.a.).
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
5. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w sprawie zarzutów w postępowaniu zmierzającym do wyegzekwowania opłaty abonamentowej z tytułu używania odbiornika RTV. Złożony przez skarżącego (zobowiązanego) zarzut dotyczy nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Skarżący opiera go przede wszystkim na twierdzeniu, że w roku 2006 wyrejestrował odbiornik RTV spod adresu we W. przy ul. [...], skąd się wyprowadził, a następnie pod nowym adresem we W., przy ul. [...] nie posiadał już odbiornika RTV. Wskazuje jednocześnie, że nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV ponieważ upłynęło już dużo czasu i nie ma obowiązku bezterminowego przechowywania dokumentacji tego dotyczącej. Skarżący podnosi również, że wierzyciel nie doręczył mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a nawet nie miał podstaw do nadania takiego numeru.
Wierzyciel z kolei zwraca uwagę, że główny zarzut jest chybiony, gdyż do zgłoszenia rejestracji odbiornika RTV doszło, a następnie nie zaistniały jakiekolwiek zdarzenia, z którymi prawo wiązałoby zniesienie konieczności uiszczenia opłaty abonamentowej, w szczególności nie odnotowano, by skarżący zgłosił wyrejestrowanie odbiornika. Zarazem wskazuje, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie ma wpływu na istnienie wcześniej powstałego obowiązku w tym zakresie.
6. Wobec powyższego, kluczowego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem) a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku DCOF) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego. Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji prawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.
Sąd podkreśla w tej mierze, że skoro skarżący w zarzutach powołuje się na to, że w 2006 r. wyrejestrował odbiornik RTV, to jest oczywiste, że tym samym przyznaje, iż uprzednio go zarejestrował. Przecież brak rejestracji odbiornika, czyniłby bezprzedmiotowym wszelkie dywagacje na temat jego wyrejestrowania. Znajduje to potwierdzenie w stanowisku DCOF, który przyznaje fakt rejestracji odbiornika RTV przez skarżącego w dniu 3 stycznia 2005 r. i podaje w związku z tym, że skarżący na tę okoliczność otrzymał imienną książeczkę o numerze [...].
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest więc obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, a dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Zatem jeśli dokonano rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika.
Zauważenia wymaga, że w zakresie omawianej materii istnieje już jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z 24 czerwca 2022 r., I GSK 1578/21; z 21 kwietnia 2022 r., I GSK 1475/21; z 18 stycznia 2023 r., I GSK 264/22; z 26 stycznia 2023 r., I GSK 558/22; z 13 września 2023 r., I GSK 1215/22). Wynika z niej, że stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (ust. 3 powołanego artykułu). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska S.A. Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże w świetle art. 5 ust. 1 i ust. 5-7 u.o.a., w przypadku dokonania rejestracji odbiornika RTV obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem (faktem) zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników. Stąd też zasadnie przyjął DCOF, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Podkreślenia przy tym wymaga, o czym będzie mowa także poniżej, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw regulujących tę materię, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Sąd zauważa, że to na skarżącym spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, iż wyrejestrował odbiornik RTV. Dowód taki jednak nie został przez niego przedstawiony.
Sąd stwierdza również, że nie ma podstaw, aby wymagać od wierzyciela prowadzenia jakiegoś dalszego postępowania dowodowego w celu poszukiwania dowodu wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV. Z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia (por. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., I OSK 2821/19). W tej kwestii zauważenia również wymaga, że jak podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika (por. wyrok NSA z 13 września 2023 r., I GSK 1215/22). Zatem regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument wyrejestrowania, gdyż wierzyciel (DCOF) ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności.
7. Jako niezasadną należy również uznać argumentację skarżącego związaną z nadaniem i przesłaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W tej mierze zauważenia wymaga, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie to weszło w życie 13 grudnia 2007 r.
Skoro zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem RTV – bo nie wykazał przecież faktu wyrejestrowania odbiornika, o czym była mowa powyżej – to, w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy, operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Zdaniem Sądu podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15; z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15; z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15; z 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19) prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla uznania skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki.
Zatem brak zwrotnego potwierdzenia doręczenia zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidulanego numeru identyfikacyjnego nie świadczy o nieskuteczności tej czynności. Przypomnieć należy, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Zatem sporny obowiązek nie przestał istnieć z uwagi na wejście w życie przepisów ww. rozporządzenia z 25 września 2007 r. Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Podnosząc nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat skarżący powinien był wykazać wyrejestrowanie tego odbiornika, czego nie uczynił (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r., I GSK 2271/18).
Sąd wskazuje również, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U. z 1960 r. poz. 307, ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M. P. Nr 41 poz. 264, ze zm.). W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2004 r. poz. 2531, ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. Skarżący zarejestrował odbiornik RTV w dniu 3 stycznia 2005 r., a aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa weszła w życie dopiero z dniem 16 czerwca 2005 r. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Zatem wbrew stanowisku skarżącego, obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które – tak jak skarżący - w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
8. Nie może być skuteczny zarzut skargi, że doszło do przedawnienia egzekwowanych należności abonamentowych. Po pierwsze, takiego zarzutu skarżący nie zgłosił w piśmie z 4 listopada 2021 r., będącym zarzutami w sprawie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. – a zatem wyznaczającym granice zainicjowanej wpierw sprawy administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej. Po drugie, Sąd wskazuje, że należności z tytułu abonamentu RTV mają charakter publicznoprawny a nie cywilnoprawny, bowiem obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a nie ma charakteru umownego. Zatem należności te podlegają egzekucji administracyjnej, przewidzianej dla należności pieniężnych. Tak więc na podstawie art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy obejmuje należności za okres od stycznia 2016 r. do października 2020 r. Termin przedawnienia najstarszej egzekwowanej należności upływał więc z dniem 31 grudnia 2021 r. Jednak przed upływem tego terminu doszło do zastosowania środka egzekucyjnego, co w myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia i rozpoczęciem jego biegu na nowo. Dlatego, zaskarżone postanowienie także i z tego powodu nie narusza prawa.
9. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę Sąd skargę oddalił.