Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gl 109/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Gl 109/26 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-07-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2026 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 listopada 2025 r. nr 2401-IEE.7192.591.2025.4.LF. UNP: 2401-25-293893 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi E sp. z o.o. w D (dalej: Spółka, Skarżący) jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz w związku ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2025 r., poz. 132 ze m. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., dalej: u.p.e.a.) postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor) z 25 listopada 2025 r., nr 2401-IEE.7192.591.2025.4.LF UNP: 2401-25-293893, utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (dalej: Naczelnik) z 30 września 2025 r. o nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. Naczelnik prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S.:
• 2 stycznia 2019 r. o nr 2471-SEW1.723.54.2019 i 2471-SEW1.723.64.2019, obejmujących nieuiszczony podatek od towarów i usług za sierpień 2013 r. Podstawę ich wystawienia stanowi decyzja z 9 października 2018 r. nr [...],
• 30 grudnia 2019 r. nr 2471-SEWl.723.3451.2019 obejmujących nieuiszczony podatek od towarów i usług za styczeń 2014 r. Podstawę jego wystawienia stanowi decyzja z 4 października 2019 r. nr [...].
Zawiadomieniami z 23 czerwca 2020 r., nr [...], [...], [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości Skarżącego położonych w D.
2.2. Pismem z 21 lipca 2025 r. Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego twierdząc, że dochodzone należności przedawniły się. Zdaniem Skarżącego:
1) nie wystąpił skutek, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U.2026.622, dalej: O.p.) tj. bieg terminu przedawnienia nie uległ zawieszeniu, albowiem zawiadomienie Spółki o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie spełniało wymogów z art. 70c O.p. - nie istniał związek między wszczęciem śledztwa a niewykonaniem zobowiązania podatkowego, zaś nastąpiło instrumentalne powołanie się przez organ na postanowienie Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. z 2 marca 2015 r. w sprawie wszczęcia postępowania przygotowawczego, jakoby z tym dniem, zdaniem organu wszczęto postępowanie w sprawie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez Spółkę, które wiązało się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego za lata 2013 i 2014, w sytuacji, gdy:
• z treści postanowienia Prokuratora z 2 marca 2015 r. nie wynika fakt wszczęcia śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez Spółkę, które wiązałoby się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego dotyczącego okresu od stycznia do grudnia 2013 r. oraz od stycznia do grudnia 2014 r. - jako że wszczęcie śledztwa "w sprawie podejrzenia zaistniałego w latach 2013 - 2014 na terenie Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Niemiec i innych państw Unii Europejskiej, procederu oszustw podatkowych" nie wskazuje na jakikolwiek związek ze Skarżącym oraz jego zobowiązaniami podatkowymi, tym bardziej, że odpowiedzialność karnoskarbową może ponosić tylko osoba fizyczna (zajmująca się sprawami gospodarczymi spółki, a nie spółka), a zgodnie z Uchwałą siedmiu sędziów NSA z 18 czerwca 2018 r. I FPS 1/18 dla wywołania skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z mocy prawą wobec podatnika powinny zostać spełnione dwa obowiązki informacyjne, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wiążące się z niewykonaniem tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.),
• postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2013 r. oraz od stycznia do grudnia 2014 r. wszczęte zostało przez organ podatkowy wobec Spółki dopiero z dniem 28 lipca 2015 r., w konsekwencji czego na dzień 2 marca 2015 r. realnie niemożliwe było wszczęcie postępowania karnoskarbowego, które dotyczyłoby ww. zobowiązań podatkowych za lata 2013 i 2014 ponieważ takie ustalenia miały miejsce dopiero po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego,
• jednocześnie organ podatkowy samodzielnie nie wszczął innego postępowania karnoskarbowego mogącego wywołać skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, albowiem jak wynika z treści zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych organ powołał się wprost na postanowienie Prokuratora z 2 marca 2015 r. o wszczęciu śledztwa,
• w aktach sprawy karnej sygn. [...] brak jest innego, niż powołanego wyżej, postanowienia wydanego w trybie art. 303 k.p.k, w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. z 2 marca 2015 r., z treści którego wynika związek podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przez przedstawicieli Skarżącego w związku z niewykonaniem zobowiązania podatkowego za lata 2013, 2014,
2. w zakresie zobowiązań w VAT za 2013 i 2014 r. nie wystąpiły inne okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, w szczególności wbrew twierdzeniom organu, w zakresie zobowiązania w VAT za 2013 r. nie wystąpiła przesłanka z art. 70 § 6 pkt 4 O.p. tj. zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia doręczenia zarządzenia zabezpieczenia tj. od 25 maja 2017 r. do 1 stycznia 2019 r. (przekształcenia postępowania zabezpieczającego w postępowanie egzekucyjne), albowiem decyzja zabezpieczająca, na podstawie której wydano i doręczono 25 maja 2019 r. zarządzenie zabezpieczenia tj. decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 19 maja 2017 r., nr [...] została uchylona w całości decyzją Dyrektora z 8 stycznia 2018 r., nr [...], co skutkowało zniwelowaniem skutków materialno-prawnych doręczenia zarządzenia zabezpieczenia tj. zawieszenia biegu terminu przedawnienia - por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 października 2022 r. I SA/Wr 741/21 (dowód: karta nr 23 akt).
2.2. Postanowieniem z 30 września 2025 r. o nr [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. o nr 2471-SEW1.723.54.2019 i 2471-SEW1.723.64.2019 z 2 stycznia 2019 r. i 2471-SEWl.723.3451.2019 z 30 grudnia 2019 r.
2.3. W zażaleniu na ww. postanowienie Skarżący podniósł, że Naczelnik odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie dokonał pełnej i rzetelnej oceny przedstawionej przez Skarżącego we wniosku z 21 lipca 2025 r. argumentacji oraz dowodów w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych. Kolejny zarzut dotyczył faktu, że organ egzekucyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na stanowisku wierzyciela (Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S.), bez samodzielnej weryfikacji prawidłowości ustaleń w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Tymczasem organ egzekucyjny zobowiązany był do samodzielnej oceny przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, także w zakresie przedawnienia.
2.4. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 30 września 2025 r.
Zdaniem Dyrektora w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem w tym przepisie należałoby upatrywać stawianego zarzutu przedawnienia dochodzonych należności, a mianowicie, że obowiązek wygasł z powodu jego przedawnienia.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że kwestia przedawnienia dochodzonych należności była przedmiotem badania przez Dyrektora:
• w decyzji z 25 listopada 2021 r., nr [...], w której Dyrektor uznał, że dochodzone należności nie przedawniły się. Złożona na ww. decyzję skarga, wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. I SA/GI 200/22 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalona. Od powyższego wyroku Skarżący złożył skargę kasacyjną, zatem wyrok ten nie jest prawomocny. Bieg terminu przedawnienia jest nadal zawieszony, a dochodzone należności nie przedawniły się,
• w decyzji z 15 czerwca 2021 r., nr [...], w której Dyrektor uznał, że dochodzone należności nie przedawniły się. Złożona na ww. decyzję skarga, wyrokiem z 2 marca 2022 r. I SA/GI 1220/21 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalona. Od powyższego wyroku Spółka złożyła skargę kasacyjną, zatem wyrok ten nie jest prawomocny. Bieg terminu przedawnienia jest nadal zawieszony, a dochodzone należności nie przedawniły się.
W obydwu decyzjach Dyrektor dokonał oceny - czy należności objęte decyzjami przedawniły się. Powołał fakty i dokumenty, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności, a wskazanych w decyzjach, a mianowicie na:
• wyciągi z postanowień o przedstawieniu zarzutu dokonane w ramach śledztwa sygn. akt [...] wobec B. B. (ówczesnego prokurenta Spółki) z 17 lutego 2017 r. oraz G. M. (ówczesnemu prezesowi Spółki) z 3 lipca 2017 r. w sprawie popełnienia przestępstwa skarbowego w zakresie podatku od towarów i usług między innymi za miesiące od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r.;
• adnotacja służbowa z 18 września 2018 r. spisana na okoliczność zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego na podstawie art. 70c O.p.;
• zawiadomienie z 18 września 2018 r., nr [...], [...] wystosowane do Spółki i jej pełnomocnika w trybie art. 70c O.p., w którym organ pierwszej instancji poinformował, że 2 marca 2015 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r., w związku z tym, że: "Prokuratura Apelacyjna w K. postanowieniem z 2.03.2015 r. sygn. akt [...] (obecnie prowadzone pod sygn. [...]) wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia w latach 2013-2014 m.in. przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez Skarżącą, które wiąże się z niewykonaniem przedmiotowego zobowiązania podatkowego". Ww. zawiadomienie skutecznie doręczono spółce 24 września 2018 r. oraz pełnomocnikowi 8 października 2018 r;
• w toku postępowania odwoławczego, pismem z 3 sierpnia 2020 r. Dyrektor zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w K. o podanie informacji na temat prowadzonego śledztwa o sygn. [...]., a w szczególności czy śledztwo jest nadal prowadzone oraz o przesłanie kserokopii postanowienia z 2 marca 2015 r. w sprawie wszczęcia śledztwa. Pismem z 31 lipca 2020 r. DIAS zwrócił się także do Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. o podanie informacji, czy w sprawie zobowiązań podatkowych określonych decyzją Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z 4 października 2019 r., podjęto czynności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p.. Pismem z 31 sierpnia 2020 r. organ ten poinformował m.in., że w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 2 stycznia 2019 r. oraz od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 30 grudnia 2019 r. Prokuratura Regionalna w K. pismem z 31 sierpnia 2020 r. udzieliła informacji, że śledztwo o sygn. [...] zostało wszczęte 2 marca 2015 r. i nadal pozostaje w toku, a dotyczy: "podejrzenia zaistniałego w latach 2013-2017 na terenie Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Niemiec i innych państw Unii Europejskiej, procederu oszustw podatkowych, polegającego na dokonywaniu transakcji o charakterze "karuzelowym" w ramach wewnątrzwspólnotowego obrotu katodami miedziowymi, katodami niklowymi, cynkiem i ołowiem, a w konsekwencji narażenia Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku VAT oraz podejrzenia prania brudnych pieniędzy, związanego z opisanym procederem.
Do ww. pisma z 31 sierpnia 2020 r. załączono:
- zarządzenie z 31 sierpnia 2020 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na udostępnienie i włączenie do akt postępowania odwoławczego przekazanych materiałów z akt postępowania o sygn. [...]; [...],
- kserokopię postanowienia o wszczęciu śledztwa 2 marca 2015 r., sygn. akt [...];
- kserokopię postanowienia o przedstawieniu zarzutu z 3 lipca 2017 r., sygn. akt [...], wydanego wobec G.M., który potwierdził ogłoszenie zarzutów własnoręcznym podpisem 5 lipca 2017 r.;
- kserokopię postanowienia o przedstawieniu zarzutu z 17 lutego 2017 r., sygn. akt [...], wydanego wobec B.B., która potwierdziła ogłoszenie zarzutów własnoręcznym podpisem 20 lutego 2017 r.
Następnie z uwagi na podjętą 24 maja 2021 r. uchwałę siedmiu sędziów NSA I FPS 1/21, Dyrektor pismem z 29 września 2021 r. zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w K. o podanie informacji na jakim etapie znajduje się śledztwo oraz czy skierowano akt oskarżenia i czy zostały dokonane inne czynności w ramach ww. postępowania mogące potwierdzić brak instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego, która pismem z 7 października 2021 r. sygn. akt [...] poinformowała między innymi, że śledztwo o sygn. j.w. nadal jest prowadzone i przedstawiła szczegółowe informacje w tym zakresie.
W świetle powyższego zobowiązania podatkowe określone decyzjami nie uległy przedawnieniu, ponieważ z dniem 2 marca 2015 r. bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. został skutecznie zawieszony, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w związku z wszczęciem śledztwa o sygn. akt [...], które nadal nie zostało zakończone. Wszczęcie ww. postępowania karnego (obejmującego swoim zakresem również działalność Spółki) nie ma charakteru instrumentalnego.
W kwestii wszczętego postępowania egzekucyjnego w zakresie zobowiązań podatkowych od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. stwierdzono, że nie ma ono wpływu na przedawnienie ww. zobowiązań, gdyż zostało wszczęte w okresie trwania zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Jednocześnie zwrócono się do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. o informację w temacie prowadzonego postępowania karnoskarbowego i pismem z 2 października 2025 r., sygn. akt [...] uzyskano odpowiedź, z której wynika, że śledztwo o sygnaturze j.w. obejmujące okres działalności Spółki w latach 2013 - 2017 - nie zostało do chwili obecnej zakończone, a tym samym bieg terminu przedawnienia nadal jest zawieszony.
Konkludując, dochodzone zobowiązania były przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym oraz nie wzbudziły wątpliwości sądu administracyjnego pierwszej instancji, co wynika z wydanych, a powołanych wyżej przez ten sąd wyroków.
Ponadto zarówno w obecnie obowiązującym stanie prawnym w art. 34 § 1 u.p.e.a. jak i poprzednim w art. 34 § 1a u.p.e.a. ustawodawca zastrzegł, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Powyższe ma wpływ na całe postępowanie egzekucyjne. Wprawdzie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi samodzielną przesłankę do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego bez wiążącego stanowiska wierzyciela, niemniej jednak organ egzekucyjny (tym bardziej, jeżeli nie jest tożsamy z organem podatkowym) ma prawo i obowiązek zasięgnięcia informacji o losach postępowania zarówno podatkowego jak i karno-skarbowego (jeżeli takowe jest prowadzone), bowiem sam z urzędu takiej wiedzy nie posiada. Owszem organ egzekucyjny obowiązany jest samodzielnie ocenić - czy postępowanie egzekucyjne może być nadal prowadzone, czy dochodzona należność przedawniła się, ale nie może to wkraczać w sferę merytoryczną, czyli ocenę postępowania podatkowego, czy też karno-skarbowego - czego oczekują Państwo podnosząc zarzuty przeciwko postępowaniu, prowadzonemu przez Prokuratora.
Analizowanie prawidłowości decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, a mianowicie - czy należność nią objęta przedawniła się - oznaczałoby w konsekwencji badanie tego, co było już zbadane w tej decyzji. Kwestia prawidłowości decyzji wymiarowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Ordynacja podatkowa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 21 lutego 2014 r. II FSK 315/12, z 14 stycznia 2010 r. II FSK 1377/08 i II FSK 1378/08, z 12 lipca 2017 r. II GSK 3285/15, a także WSA w Krakowie w wyroku z 3 czerwca 2015 r. I SA/Kr 702/15).
Ponadto postępowanie egzekucyjne, winno zmierzać do realizacji obowiązku wskazanego w dokumentach stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji, a nie "zastępować" postępowania rozpoznawczego, zwykłego, czy też jednego z trybów nadzwyczajnych zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych (por. art. 3 - 7 u.p.e.a.), czy też polemizowania z ich ustaleniami. O ile w toku postępowania jurysdykcyjnego chodzi o wydanie autorytatywnie określającego prawa i obowiązki stron aktu administracyjnego, to w postępowaniu egzekucyjnym chodzi o wykonanie tak nałożonych obowiązków (por. R. Hauser, A. Skoczylas (red.). Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 179). Za niedopuszczalne należałoby uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy - a de facto takie są oczekiwania Spółki, bowiem domaga się ona ponownego badania przedawnienia należności objętej prowadzoną egzekucją. Na poparcie prezentowanego stanowiska Dyrektor przywołał wyroki WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2020 r. I SA/Sz 866/19 oraz w Poznaniu w wyroku z 18 grudnia 2019 r. I SA/Po 687/19, które jednoznacznie wskazują, że w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem.
Aktualnie bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności jest zawieszony, a tym samym nie mogło dojść do ich przedawnienia.
2.5. W skardze Skarżąca (działając przez pełnomocnika), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I Instancji w całości, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ww. postanowieniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 18 upea w zw. z art. 70 § 6 pkt 11 art. 70c O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 11 2 upea polegające na:
I. zaniechaniu dokładnego samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia, wobec błędnego uznania, że kwestia ta była już przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu (wymiarowym), podczas gdy organ egzekucyjny powinien każdorazowo samodzielnie ocenić przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego,
II. przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów (tu: zgromadzonych w odrębnych postępowaniach podatkowych) prowadzące do powtórzenia wniosku organów w postępowaniu wymiarowym, że wszczęcie postępowania karnoskarbowego i zawiadomienie o tym Skarżącego, zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podczas gdy z materiału dowodowego nie wynikało, aby istniał związek pomiędzy wszczęciem postępowania karnoskarbowego a niewykonaniem zobowiązania podatkowego Skarżącego, gdyż:
a) określenie ram śledztwa w postanowieniu Prokuratury Apelacyjnej w K. z 2 marca 2015 r., sygn. [...] (dalej: "Postanowienie Prokuratury ") tj. wszczęcie śledztwa "w sprawie podejrzenia: zaistniałego w latach 2013 - 2014 na terenie Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Niemiec i innych państw Unii Europejskiej, procederu oszustw podatkowych", w żaden sposób nie wskazywało na występowanie jakiegokolwiek związku Skarżącego i jego zobowiązań podatkowych z tym śledztwem,
b) treść późniejszego zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c op tj. zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie śledztwa "w sprawie podejrzenia popełnienia w latach 2013-2014 m.in. przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez Spółkę" nie odpowiadała Postanowieniu Prokuratury, gdyż te w żaden sposób nie wskazywało na udział Skarżącego w procederze oszustw podatkowych (jak wyżej w pkt a),
c) zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c op tj. zawiadomienie z 18.09.2018 r., zostało doręczone Skarżącemu i jego pełnomocnikowi dopiero na krótko przed upływem biegu terminu zobowiązania podatku od towarów i usług za 2013 r. - zaś gdyby faktycznie istniał związek pomiędzy wszczęciem postępowania karnoskarbowego a niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Organ nie czekałby z przedmiotowym zawiadomieniem do końca terminu przedawnienia - ponad trzy lata,
d) do dnia dzisiejszego, a więc po przeszło 10 latach (!) od wszczęcia śledztwa, nie postawiono zarzutów jedynemu członkowi zarządu skarżącej spółki w latach 2013-2014 (W.M.), jak również nie złożono do właściwego sądu aktu oskarżenia przeciwko którejkolwiek z osób reprezentujących skarżącą spółkę,
co nie tyle mogło, ile miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem, że bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do zobowiązania za poszczególne miesiące 2013 i 2014 r. został zawieszony i do tej pory nie upłynął i w konsekwencji błędnym uznaniem, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego,
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 124 § 2 w zw. z art. 11 kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia postanowienia w sposób uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Organu, przejawiające się:
I. wewnętrzną sprzecznością twierdzeń — z jednej strony twierdzeniem, że Organ nie może badać kwestii przedawnienia, gdyż w ten sposób wkraczałby w merytoryczną ocenę postępowania podatkowego i karno-skarbowego, przy jednoczesnym twierdzeniu, że w świetle przedstawionych okoliczności, zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu, bo bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p.,
II. uzasadnianiem braku samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia, treścią art. 34 § 1a upea tj. tym, że skoro kwestia przedawnienia była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym (a później sądowoadministracyjnym), to zarzut przedawnienia był niedopuszczalny, podczas gdy Skarżący nie składał w niniejszej sprawie zarzutów, a wniosek o umorzenie postępowania wobec wygaśnięcia zobowiązania,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c op w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 2 upea w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z wadliwego przyjęcia, że bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych Skarżącego został zawieszony z uwagi na zawiadomienie Skarżącego o wszczęciu 2 marca 2015 r. postępowania karnoskarbowego, w sytuacji gdy zawiadomienie nie wywołało skutku w postacie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wobec braku związku pomiędzy wszczętym postępowaniem a zobowiązaniem podatkowym,
4. co skutkowało odmową umorzenia postępowania podatkowego, pomimo zaistnienia przesłanki jego umorzenia — wygaśnięcia zobowiązań podatkowych.
W uzasadnieniu pełnomocnik podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację przedstawioną w toku postępowania egzekucyjnego.
2.6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Uwzględnienie skargi następuje bowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
3.2. Spór w sprawie dotyczy zasadności wydania postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na podniesiony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułami egzekucyjnymi.
3.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), postępowanie egzekucyjne umarza się min., jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.
Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w ww. przepisie obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest bowiem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
3.4. Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności wskazane w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem w tym przepisie należałoby upatrywać stawianego przez Spółkę zarzutu przedawnienia dochodzonych należności, a mianowicie, że obowiązek wygasł z powodu jego przedawnienia.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że kwestia przedawnienia dochodzonych należności była przedmiotem badania przez Dyrektora:
• w decyzji z 25 listopada 2021 r., nr [...], w której Dyrektor uznał, że dochodzone należności nie przedawniły się. Złożona na ww. decyzję skarga, wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. I SA/GI 200/22 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalona. Od powyższego wyroku Skarżący złożył skargę kasacyjną, zatem wyrok ten nie jest prawomocny. Bieg terminu przedawnienia jest nadal zawieszony, a dochodzone należności nie przedawniły się,
• w decyzji z 15 czerwca 2021 r., nr [...], w której Dyrektor uznał, że dochodzone należności nie przedawniły się. Złożona na ww. decyzję skarga, wyrokiem z 2 marca 2022 r. I SA/GI 1220/21 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalona. Od powyższego wyroku Spółka złożyła skargę kasacyjną, zatem wyrok ten nie jest prawomocny. Bieg terminu przedawnienia jest nadal zawieszony, a dochodzone należności nie przedawniły się.
W obydwu decyzjach Dyrektor dokonał oceny - czy należności objęte decyzjami przedawniły się. Powołał fakty i dokumenty, które miały wpływ na bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności, a wskazanych w decyzjach, które Sąd przytoczył już wcześniej.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności zobowiązania podatkowe określone decyzjami nie uległy przedawnieniu, ponieważ z dniem 2 marca 2015 r. bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. został skutecznie zawieszony, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w związku z wszczęciem śledztwa o sygn. akt [...], które nadal nie zostało zakończone. Mając powyższe na uwadze, wszczęcie ww. postępowania karnego (obejmującego swoim zakresem również działalność Spółki) nie zostało wszczęte wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych za ww. okres, a co za tym idzie nie ma charakteru instrumentalnego.
W kwestii wszczętego postępowania egzekucyjnego w zakresie zobowiązań podatkowych od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. stwierdzono, że nie ma ono wpływu na przedawnienie ww. zobowiązań, gdyż zostało wszczęte w okresie trwania zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Jednocześnie zwrócono się do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. o informację w temacie prowadzonego postępowania karnoskarbowego i pismem z 2 października 2025 r., sygn. akt [...] uzyskano odpowiedź, z której wynika, że śledztwo o sygnaturze j.w. obejmujące okres działalności Spółki w latach 2013 - 2017 - nie zostało do chwili obecnej zakończone, a tym samym bieg terminu przedawnienia nadal jest zawieszony.
Ponadto zasadnie Dyrektor uznał, że inne zdarzenia powodujące zawieszenie i przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzenia zobowiązania podatkowego nie mają wpływu na bieg terminu przedawnienia w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy. Zawieszenie biegu termu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnego-skarbowego od 2 marca 2015 r. powoduje, że tego terminu nie można zawiesić z innej przyczyny, czy też przerwać w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego (wyrok WSA w Kielcach w wyroku z 9 listopada 2023 r. I SA/Ke 366/23)
W konsekwencji dochodzone zobowiązania były przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym oraz nie wzbudziły wątpliwości sądu administracyjnego pierwszej instancji, co wynika z wydanych, a powołanych wyżej przez ten sąd wyroków.
Ponadto zarówno w obecnie obowiązującym stanie prawnym w art. 34 § 1 u.p.e.a. jak i poprzednim w art. 34 § 1a u.p.e.a. ustawodawca zastrzegł, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Powyższe ma wpływ na całe postępowanie egzekucyjne. Wprawdzie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowi samodzielną przesłankę do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego bez wiążącego stanowiska wierzyciela, niemniej jednak organ egzekucyjny (tym bardziej, jeżeli nie jest tożsamy z organem podatkowym) ma prawo i obowiązek zasięgnięcia informacji o losach postępowania zarówno podatkowego jak i karno-skarbowego (jeżeli takowe jest prowadzone), bowiem sam z urzędu takiej wiedzy nie posiada. Jakkolwiek organ egzekucyjny obowiązany jest samodzielnie ocenić - czy postępowanie egzekucyjne może być nadal prowadzone, czy dochodzona należność przedawniła się, ale nie może to wkraczać w sferę merytoryczną, czyli ocenę postępowania podatkowego, czy też karno-skarbowego - czego strona skarżąca oczekuje podnosząc zarzuty przeciwko postępowaniu, prowadzonemu przez Prokuratora.
Zdaniem Sądu zasadnie twierdzi Dyrektor, że analizowanie prawidłowości decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, a mianowicie - czy należność nią objęta przedawniła się - oznaczałoby w konsekwencji badanie tego, co było już zbadane w tej decyzji. Kwestia prawidłowości decyzji wymiarowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Ordynacja podatkowa (tak NSA w wyrokach z 21 lutego 2014 r. II FSK 315/12, z 14 stycznia 2010 r. II FSK 1377/08 i II FSK 1378/08, z 12 lipca 2017 r. II GSK 3285/15, a także WSA w Krakowie w wyroku z 3 czerwca 2015 r. I SA/Kr 702/15).
Za niedopuszczalne należałoby uznać akceptowanie sytuacji, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy - a de facto takie są oczekiwania Spółki, bowiem domaga się ona ponownego badania przedawnienia należności objętej prowadzoną egzekucją. Na poparcie prezentowanego stanowiska Dyrektor przywołał wyroki WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2020 r. I SA/Sz 866/19 oraz w Poznaniu w wyroku z 18 grudnia 2019 r. I SA/Po 687/19, który wskazał, że "tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela zgodnie z treścią decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym i podlegającej wykonaniu, którą to decyzję jako identyfikację podstawy prawnej obowiązku wskazano w przedmiotowych tytułach wykonawczych. Sąd wyjaśnił, że stanowisko odnośnie przedawnienia należności zajął organ podatkowy rozpatrujący odwołanie. Wierzyciel, a co za tym idzie również organ egzekucyjny bada natomiast zgodność treści obowiązku opisanego w tytule wykonawczym z treścią obowiązku określonego orzeczeniem stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i w tej kwestii się wypowiada".
Powołane wyżej wyroki sądów administracyjnych jednoznacznie wskazują, że w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem (jakim jest niewątpliwie postępowanie podatkowe, postępowanie karno-skarbowe).
Reasumując, strona skarżąca nie wykazała naruszenia art. 34 § 1 pkt 2 u.p.e.a., art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP.
3.5. Zdaniem Sądu, mając na uwadze dotychczasowe rozważania, nie doszło do naruszenia podniesionych w skardze zarzutów prawa procesowego, tj. art. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 11 art. 70c O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 11 2 u.p.e.a. oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 11 k.p.a.
Zdaniem Sądu organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na stwierdzenie, że nie nastąpiło przedawnienie dochodzonych należności. Następnie Dyrektor dokonał oceny ewentualnego zaistnienia okoliczności przemawiających za uznaniem zarzutów Skarżącego za zasadne, co zostało wskazane i wykazane w skarżonym postanowieniu. Fakt, że Skarżący nie zgadza się z tą oceną twierdząc, że organ egzekucyjny, a za nim organ nadzoru winien samodzielnie zbadać i dokonać ustaleń stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia nie czyni skarżonego postanowienia wadliwym, a skargi zasadną. W skarżonym postanowieniu Dyrektor wskazał, dlaczego nie dokonuje samodzielnej oceny ewentualnego przedawnienia bądź zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Tym bardziej, że organ egzekucyjny obowiązany jest badać tę kwestię od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego czynniki, mające wpływ na zawieszenia bądź przerwanie biegu terminu przedawnienie należą do oceny organu podatkowego. Co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny obowiązany jest wykazać - czy po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie zaistniały okoliczności dające podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego tj. - czy nie nastąpiło przedawnienie dochodzonych należności. Zarówno organ I instancji jak i tut. organ jako organ nadzoru przeprowadziły w tym zakresie postępowanie wyjaśniające - czy dochodzone należności się przedawniły. Ustalony stan wskazuje, że bieg terminu przedawnienia dochodzonych należności jest nadal zawieszony, a przyczyny zawieszenia biegu terminu przedawnienia pozostają bez zmian - wszczęcie przez Prokuraturę Apelacyjną w K. postanowieniem z 2 marca 2015 r., sygn. akt [...] śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia w latach 2013-2014 m.in. przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego przez Spółkę. O fakcie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za okres od 01.01.2013 r. do 31.12.2014 r. od 2 marca 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. poinformował Skarżącego pismem z 18 września 2018 r. (dowód: karty nr 60 plik akt).
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.6. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.