I SA/Gd 814/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 19 lutego 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, określającą E Spółce z o.o. zobowiązanie w podatku od towarów i usług na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za okres od marca do grudnia 2012 r. Organ uznał, że wystawione przez spółkę faktury nie dokumentowały rzeczywistych świadczeń usług transportowych, a spółka miała świadomość uczestnictwa w fikcyjnym łańcuchu dostaw. Skarżąca podniosła zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych, wskazując na instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązań za okres od marca do listopada 2012 r., uznając przedawnienie z powodu instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego. W pozostałej części skargę oddalił, uznając, że w odniesieniu do grudnia 2012 r. postępowanie karne skarbowe nie było instrumentalne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2025 r. uchylił wyrok WSA w części oddalającej skargę i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na zbyt powierzchowną analizę instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego przez sąd pierwszej instancji. NSA podkreślił, że ocena ta wymaga wszechstronnej analizy okoliczności sprawy, a nie tylko stwierdzenia podejmowania czynności w postępowaniu podatkowym. WSA w Gdańsku, rozpoznając sprawę ponownie i związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zobowiązania za grudzień 2012 r. Sąd stwierdził, że organ podatkowy nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji wystarczających dowodów i chronologii czynności karno-procesowych wskazujących, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało instrumentalnego charakteru. Nakazał organowi ponowną ocenę tej kwestii w sposób wszechstronny, zgodnie z kierunkiem wyznaczonym przez NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego na bieg terminu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z VAT i Ordynacją podatkową. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy w kontekście uchwały I FPS 1/21 NSA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter instrumentalny, mający na celu jedynie niedoprowadzenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
WSA w Gdańsku pierwotnie uznał, że w odniesieniu do okresu od marca do listopada 2012 r. postępowanie karne skarbowe było instrumentalne, co skutkowało przedawnieniem zobowiązań. W ponownym rozpoznaniu sprawy, związany wykładnią NSA, WSA stwierdził, że organ podatkowy nie przeprowadził wystarczającej analizy, aby wykluczyć instrumentalny charakter wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co skutkowało uchyleniem decyzji w części dotyczącej grudnia 2012 r. i nakazem ponownej, wszechstronnej oceny.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ocena instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego wymaga wszechstronnej analizy okoliczności sprawy, a nie tylko stwierdzenia podejmowania czynności w postępowaniu podatkowym. WSA w ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że organ podatkowy nie przedstawił wystarczających dowodów i chronologii czynności karno-procesowych, aby wykluczyć instrumentalny charakter wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co jest niezbędne do prawidłowego zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Czy zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT za grudzień 2012 r. uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
WSA w Gdańsku, po uchyleniu przez NSA swojego poprzedniego wyroku, ponownie uchylił decyzję organu w części dotyczącej zobowiązania za grudzień 2012 r., wskazując na konieczność ponownej oceny kwestii przedawnienia w kontekście instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA zbyt powierzchownie ocenił instrumentalny charakter wszczęcia postępowania karnego skarbowego. WSA, związany wykładnią NSA, stwierdził, że organ podatkowy nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, co uniemożliwia rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia zobowiązania za grudzień 2012 r. na obecnym etapie.
Czy wystawienie faktur dokumentujących rzekomo nieistniejące usługi transportowe uzasadnia zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że zasadnie wymierzono kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za grudzień 2012 r., ponieważ faktury nie dokumentowały rzeczywistych usług, a spółka miała świadomość nierzetelności kontrahenta.
Uzasadnienie
Organ stwierdził, że spółka dokonała nabycia wewnątrzwspólnotowego paliwa i przemieściła je własnym transportem, a wystawione faktury nie dokumentowały rzeczywistych usług. Sąd uznał, że spółka miała co najmniej wątpliwości co do nierzetelności kontrahenta i brak jej było zwykłej przezorności.
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Zastosowanie przepisu w przypadku wystawienia faktur niedokumentujących zdarzeń gospodarczych, służących jedynie obniżeniu podatku VAT przez odbiorcę.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji administracyjnej.
Pomocnicze
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 221a § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada działania w zaufaniu do organów podatkowych.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wymóg uzasadnienia decyzji podatkowej, w tym zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
K.p.k. art. 303
Kodeks postępowania karnego
K.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu niedoprowadzenia do przedawnienia zobowiązań podatkowych. • Niewystarczająca analiza organu podatkowego co do braku instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu dotyczące braku świadomości lub możliwości podejrzewania przez spółkę fikcyjnego łańcucha dostaw paliwa. • Argumenty organu dotyczące braku minimum zwykłej przezorności i ostrożności po stronie spółki.
Godne uwagi sformułowania
Ocena instrumentalnego charakteru wszczęcia postępowania karnego skarbowego była zbyt powierzchowna. • O pozornym wszczęciu postępowania karnego skarbowego mogą przykładowo świadczyć: data wszczęcia postępowania karnego skarbowego bliska upływowi terminu przedawnienia danego zobowiązania podatkowego, zakres podejmowanych czynności dowodowych w postępowaniu podatkowym, wszczęcie postępowania karnego skarbowego przy oczywistym braku przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, istnienie negatywnych przesłanek procesowych, brak realnej aktywności organu postępowania przygotowawczego po wszczęciu postępowania karnego skarbowego. • Sposobem zweryfikowania, czy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. nie został zastosowany instrumentalnie jest zbadanie, czy jego wykorzystanie nie nastąpiło z naruszeniem wyrażonej w art. 121 O.p., zasady działania w zaufaniu do organów podatkowych.
Skład orzekający
Elżbieta Rischka
przewodniczący sprawozdawca
Irena Wesołowska
członek
Małgorzata Gorzeń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wpływu instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego na bieg terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z VAT i Ordynacją podatkową. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy w kontekście uchwały I FPS 1/21 NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego i potencjalnego nadużycia procedury karnej skarbowej przez organy podatkowe, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być narzędziem do obejścia przedawnienia podatkowego? Sąd analizuje instrumentalność działań organów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.