Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 753/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Gd 753/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień /przewodniczący/
Marek Kraus /sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 497
art. 83c ust. 1a w zw. z art. 83 ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lipca 2024 r., nr 370200.71.47.2024.RED w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2024 r. nr 370200.71.47.2024.RED Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej "k.p.a." oraz art. 83c ust. 1a w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497) – dalej "u.s.u.s.", po rozpatrzeniu wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez A. K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku (dalej: "organ pierwszej instancji") wydane dnia 13 maja 2024 r. nr 370200.71.47.2024.RED
w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej
w okresie od 27.12.2005r. do 31.12.2016r. A. K. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą A. K. I z siedzibą w C.
W dniu 13.05.2015r. ww. złożył wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa
w zakresie ubezpieczeń społecznych, wskazując, że działalność (na własny rachunek) prowadzona jest w Polsce, a praca najemna wykonywana jest na obszarze Słowacji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu 28.04.2016r. wydana została decyzja nr 2 (znak: OU370000/D/2016-001051/001), w której organ ustalił, iż od 01.02.2015r. A. K. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Od decyzji tej Skarżący złożył odwołanie wskutek którego, Sąd Okręgowy
w Słupsku wyrokiem z dnia 21.03.2017r., sygn. akt VU 484/16 odwołanie oddalił, uznając zasadnym stanowisko organu rentowego. Po złożeniu zaś apelacji, Sąd Apelacyjny
w Gdańsku wyrokiem z dnia 14.12.2017r., sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację Strony od orzeczenia pierwszej instancji. Tym samym decyzja z dnia z 28.04.2016r., z dniem wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stała się prawomocna.
Organ rentowy podał, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne wynika z przepisów art. 46 i 47 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 497). Przepis art. 46 tej ustawy określa podstawowe obowiązki ciążące na Stronie jako płatniku składek. Należą do nich złożenie deklaracji rozliczeniowej oraz opłacanie składek za każdy miesiąc kalendarzowy do 10 dnia następnego miesiąca.
Dokumenty rozliczeniowe nie zostały przez Skarżącego złożone oraz nie opłacił on wymaganych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.
W dniu 14.02.2019r. doręczono Skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w celu określenia wysokości należności z tytułu ww. należności za okres od 02/2015 do 12/2016.
W dniu 15.04.2019 r. organ wydał decyzję stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy od wskazanych powyżej okresów. Od decyzji, Skarżący złożył odwołanie do sądu powszechnego.
Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12.11.2019r., sygn. akt VU 589/19 oddalił odwołanie Strony. Z kolei, w wyniku wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego
w Słupsku, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17.11.2021r. sygn. akt III AUa 62/2020 apelację tę oddalił. Od wyroku Sądu Apelacyjnego złożona została kasacja do Sądu Najwyższego w Warszawie. Sąd Najwyższy postanowieniem z 13.04.2023r. sygn. akt II USK 126/22 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej. W następstwie powyższego, decyzja z 15.04.2019r. stwierdzająca po stronie Skarżącego zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r. stała się prawomocna i wykonalna.
W dalszej kolejności decyzją z dnia 18.06.2019r. nr 69/19 znak OU370300/D/2019-003448/001 organ ustalił, że Strona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, (niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), podlega obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego w okresie od 31.01.2014 r. do 31.01.2015r. Od decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym to odwołaniu powoływała się na fakt zatrudnienia na Słowacji. Rozpoznający odwołanie Sąd Okręgowy
w Słupsku wyrokiem z dnia 06.02.2020r. sygn. akt V U 1249/19 oddalił odwołanie.
Wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku uprawomocnił się od 14.02.2020r. Tym samym Skarżący stał się zobowiązany do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za 01/2015.
W dniu 20.01.2021 r. Skarżący złożył wniosek o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego w związku z wykonywaniem pracy najemnej na Słowacji od 1.02.2014 r. do 31.01.2015 r. oraz pracy (na rachunek własny)
w Polsce. Z uwagi na wątpliwości, czy doszło do realnego zatrudnienia Strony, pismem
z 25.03.2021 r. organ zwrócił się w tej sprawie do instytucji słowackich, które potwierdziły, że spółka Prado s.r.o. nie rozpoczęła właściwego działania i jest w procesie organizacji. Osoby które przyjeżdżają na Słowację celem wykonywania czynności na rzecz tej spółki podlegają polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 13.04.2021 r. znak: 370000/70/2021-UBS-511-478, ustalone zostało wobec Strony polskie ustawodawstwo w zakresie zabezpieczenia społecznego na podstawie art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 883/2004 od 01.02.2014r. do 31.01.2015r.
Natomiast zawiadomieniem doręczonym w dniu 5.06.2020 r. organ zawiadomił A. K. o wszczęciu wobec niego postępowania w celu stwierdzenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 08/2014 do 01/2015. W wyniku powyższego w dniu 20.07.2020 r. organ wydał decyzję nr 370271DZPDZ20/000344, w której stwierdził wobec Strony zadłużenie z tytułu podanych wyżej składek za okres obejmujący od 08/2014 do 01/2015r. Od decyzji Strona złożyła odwołanie do sądu powszechnego. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 09.12.2020 r. sygn. akt VU 601/20 oddalił odwołanie, natomiast Sąd Apelacyjny w Gdańsku, sygn. akt III AUa 309/21 oddalił apelację wniesioną od wskazanego wyroku. W związku z tym, decyzja powyższa uprawomocniła się 28.09.2023r.
Na podstawie prawomocnych decyzji z dnia 15.04.2019r. oraz z dnia 20.07.2020 r. stwierdzających zadłużenie wystawione zostały w dniu 14.03.2024r. tytuły wykonawcze nr TW1370224000416-419 obejmujące nieprzedawnione należności za 01/2015 oraz za 05/2016. Tytuły wykonawcze za 01/2015 obejmowały należności za:
- ubezpieczenia społeczne 699,56zł (należność główna), plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,
- ubezpieczenie zdrowotne 279,41zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,
- Fundusz Pracy 58,20zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu
i koszty egzekucyjne.
Tytuły wykonawcze za 05/2016 obejmowały należności za:
- ubezpieczenia społeczne 713,35zł (należność główna), plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,
- ubezpieczenie zdrowotne 288,95zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu i koszty egzekucyjne,
- Fundusz Pracy 59,61zł (należność główna) plus odsetki do dnia wystawienia tytułu
i koszty egzekucyjne.
Dyrektor Oddziału ZUS w Słupsku będący jednocześnie wierzycielem w dniu 15.03.2024 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego Strony
w PKO BP. Tytuły i zajęcia rachunku bankowego Strona otrzymała dniu 02.04.2024 r.
2.2. W piśmie z 08.04.2024 r. wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego Skarżący wniósł zarzuty.
Postanowieniem z dnia 13.05.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Oddział
w Słupsku oddalił w całości jako bezzasadny zarzut:
- nieistnienia obowiązku tj. obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okres 01/2015r. i 05/2016r. - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.;
- wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia należności z tytułu składek za okres 01/2015r. i 05/2016r. - art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.;
- braku wymagalności obowiązku za okres 01/2015r. i 05/2016r. - art. 33 § 2 pkt 6 lit. "c"
w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. "a" i "b" u.p.e.a.
Na wstępie zaprezentowanego stanowiska podając treść art. 33 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ wskazał, iż podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m. in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (odroczenia terminu wykonania obowiązku), (rozłożenia na raty należności) (pkt 6 lit. c)).
Obowiązek "nieistnienia" oznacza, że nigdy on nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano lub nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana lub wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Dla ustalenia zatem istnienia obowiązku wierzyciel ma obowiązek rozpatrzyć kwestię istnienia decyzji stanowiącej podstawę egzekucji, a w konsekwencji zbadać czy zawiera ona konstytutywne elementy decyzji i czy została doręczona.
Brak wymagalności obowiązku natomiast oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Zarzut braku wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, może zaistnieć w przypadku: - wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, - przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ostatecznej, - uchylenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, - otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, - ogłoszenia upadłości.
Jak organ podał, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją z dnia 18.06.2019 r. nr 69/19 ustalono iż Strona, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność od 01.02.2015r. podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a nie słowackiemu. W toku postępowań toczących się
w podanym zakresie przed sądami powszechnymi, przeciwne twierdzenia Strony nie zostały uwzględnione. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 6.02.2020r. sygn. akt VU 1249/19 oddalił odwołanie. Wyrok uprawomocnił się 14.02.2020 r.
Z kolei, decyzją z dnia 20.07.2020r. organ stwierdził po stronie Skarżącego zadłużenie
z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi. Wskutek apelacji, Sąd Apelacyjny
w Gdańsku wyrokiem o sygn. akt III AUa 309/21 oddalił apelację Strony od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt VU 601/20. Decyzja uzyskała status decyzji prawomocnej z dniem 28.09.2023 r. i jest wykonalna.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika również, że decyzją
z dnia 28.04.2016 r. Stronie jako osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą od 01.02.2015r. ustalono obowiązek podlegania polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14.12.2017r. sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację Strony od orzeczenia Sądu Okręgowego w Słupsku. Decyzja z 28.04.2016r. – z dniem wydania ww. wyroku - stała się prawomocna. Natomiast decyzją z 15.04.2019r. organ stwierdził u ww. zadłużenie z tytułu składek objętych tytułami wykonawczymi. Także i tu Sąd Apelacyjny w Gdańsku sygn. akt oddalił apelację Skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 12.11.2019r. sygn. akt VU 589/19, w związku z czym decyzja Zakładu uprawomocniła z dniem 17.11.2021r. i jest wykonalna.
Należności objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą składek za 01/2015r. i 05/2016 r.
Zgodnie z ogólną zasadą zawartą w art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zapis art. 24 ust. 5-6 wyłącza przedawnienie należności w określonych przypadkach. Zgodnie
z art. 24 ust. 5f ustawy, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Organ podał, iż w analizowanej sprawie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu podanych wyżej składek dotyczą postępowań
w wyniku których doszło do wydania decyzji: 1) z dnia 18.06.2019r. nr 69/2019, gdzie termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 29.04.2019r. - doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszczęcie postępowania w celu wydania decyzji do dnia uprawomocnienia się do wyroku oddalającego odwołanie - do dnia 14.02.2020r., 2) oraz decyzji z dnia 20.07.2020r., gdzie termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 05.06.2020r. tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia wyroku oddalającego apelację tj. daty 28.09.2023r.
Po zastosowaniu okresów zawieszenia, składki za 01/2015r. przedawniłyby się
w dniu 24.03.2024 r.
Z kolei okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek za 05/2016 dotyczą prowadzenia postępowań dotyczących wydania decyzji z dnia 15.04.2019 znak 370271DZPDZ19/000130, w którym termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 14.02.2019r. tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęcia postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia 17.11.2021r. - daty wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.
Po zastosowaniu okresów zawieszenia składki za 05/2016r. przedawniłyby się
w dniu 15.03.2024 r.
Dodatkowo organ podał, iż w dniu 14.03.2024r. zostały wystawione tytuły wykonawcze i tym samym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione. W podanej zatem sytuacji zaistniała kolejna przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia wynikająca z art. 24 ust. 5b ustawy o u.s.u.s.
Postepowanie dotyczące należności, o których mowa wyżej toczy się od dnia 14.03.2024 r. i od wszczęcia postępowania nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (ZUS jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym).
W podanych okolicznościach organ stwierdził, iż wnioski płynące z analizy materiału dowodowego w sposób znaczący odbiegają od twierdzeń Skarżącego wskazanych
w zarzutach. Wymagane decyzje: zarówno o ustaleniu obowiązku podlegania właściwemu ustawodawstwu jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego zostały wydane, są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Organ nie stwierdził też żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uznaniem decyzji za nieistniejącą, czy za uznaniem obowiązku za nieistniejący. W jego ocenie, nie zaszła także konieczność wstrzymania wykonania prawomocnych decyzji, ani przesłanka wygaśnięcia zobowiązania w całości wskutek przedawnienia, bowiem należności skierowane do postępowania egzekucyjnego w dniu jego wszczęcia nie były przedawnione.
2.3. Pismem z dnia 5.06.2024 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia 11.07.2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Oddział w Słupsku utrzymał
w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 13.05.2024 r.
W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że należności objęte tytułami egzekucyjnymi dotyczą składek za 01/2015 r. i za 05/2016r., z terminem wymagalności przypadającym odpowiednio na dzień 10.02.2015 r. oraz na dzień 10.06.2016 r.
Dalej organ przywołał treść art. 24 ust. 5 u.s.u.s. a następnie podał, ze zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Organ ustalił, iż na zasadach ogólnych składki za 01/2015r. przedawniłyby się
w dniu 11.02.2019r., za to składki za 05/2016r. uległyby przedawnieniu w dniu 12.06.2016r.
Przy zastosowaniu art. 24 ust. 5f ustawy okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek za 01/2015 dotyczą postępowań dotyczących w wyniku których wydana została decyzja z dnia 18.06.2019r. nr 69/2019 (gdzie zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło od dnia 29.04.2019r. do dnia 14.02.2020r.) oraz decyzji z dnia 20.07.2020r. (gdzie zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło od dnia 5.06.2020r. do dnia 28.09.2023r.). Po zastosowaniu okresów zawieszenia postępowania składki za 01/2015 przedawniłyby się w dniu 24.03.2024r.
Z kolei, okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek za 05/2016 dotyczą prowadzenia postępowań dotyczących wydania decyzji z dnia 15.04.2019, gdzie zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło od dnia 14.02.2019r. do dnia 17.11.2021r.). Po zastosowaniu okresów zawieszenia postępowania składki za 05/2016 przedawniłyby się w dniu 15.03.2024r.
Organ powtórzył informacje na temat wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących nieprzedawnione należności oraz skierowania ich do postępowania egzekucyjnego. Organ zwrócił uwagę, iż 14.03.2024r. zostało wszczęte wobec Strony postępowanie egzekucyjne na należności nieprzedawnione i od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Po dokonaniu ponownej analizy organ stwierdził, iż materiał dowodowy nie dał podstaw do twierdzenia przez Stronę, że skierowane do postępowania egzekucyjnego należności były przedawnione. Nie znalazł on również podstaw do uchylenia postanowienia
z dnia 13.05.2024r., gdyż jak wymienił:
- prawomocną decyzją z 18.06.2019r. 69/19 wobec Strony, jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą orzeczono obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 31.01.2014r. do 31.01.2015r. ,
- na wniosek Strony przeprowadzone zostało postępowania w kwestii ustalenia, czy w okresie od 01.02.2014r. do 31.01.2015r. ww. była zatrudniona na terenie Słowacji, w wyniku którego potwierdzono podległość Strony polskiemu systemowi zabezpieczenia społecznego w podanym okresie. Natomiast, jak organ wskazał, złożenie kolejnego wniosku o ustalenie ustawodawstwa po przegranych sprawach sądowych nie wstrzymuje wykonania prawomocnej decyzji z 18.06.2019r. nr 69/19.,
- prawomocną decyzją z dnia 28.04.2016r. ustalone zostało, że od 01.02.2015r. Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a praca świadczona na termie Słowacji ma marginalny charakter.,
- prawomocną decyzją z 20.07.2020r. organ stwierdził o obowiązku Skarżącego do opłacenia składek za 01/2015; z kolei 15.04.2019r. wydana została wobec ww. decyzja stwierdzająca zadłużenie z tytułu składek za 05/2015r..
- decyzje, zarówno ustalająca obowiązek podlegania, jak i decyzja stanowiąca podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego są wykonalne, zawierają wymagane konstytutywne elementy oraz zostały doręczone. Na wniosek Skarżącego od powyższych decyzji toczyły się postępowania przed sądami powszechnymi, które nie zostały uwzględnione. Tym samym organ nie stwierdził żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uznaniem decyzji za nieistniejącą, czy też za uznaniem obowiązku za nieistniejący.
- należności objęte tytułami wykonawczymi o nr TW1370224000414-419 w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego były nieprzedawnione, wymagalne i nie zostały umorzone.
- ponadto, nie zachodzi konieczność wstrzymania wykonania prawomocnych decyzji stanowiących podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjne i tym samym nie zachodzi brak wymagalności z innej przyczyny.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, zaskarżył w całości wskazane powyżej postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku z dnia 11.07.2024 r., zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów postępowania - art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania
i rozpatrzenia w niniejszej sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie,
2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. poprzez brak uznania podnoszonego przez Skarżącego zarzutu przedawnienia egzekwowanych składek,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.
W związku ze sformułowanym zarzutem wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu rentowego na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a.
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Prezesa ZUS
utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
5.3. Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny prawidłowości rozstrzygnięcia wierzyciela - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, uznającego za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia wobec Skarżącego egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej obejmujących okres za 01/2015r. i 05/2016r.
Mając na uwadze tak zaistniałą kwestię sporną na wstępie należy wyjaśnić, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują natomiast przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej i do wierzyciela należy rozstrzygnięcie o oddaleniu bądź uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też stwierdzeniu niedopuszczalności zarzutu. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich skuteczne wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Natomiast w myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).
Skarżący jako podstawę wniesionych zarzutów wskazał; nieistnienie obowiązku art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oraz brak wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b) - art. 33 § 2 pkt 6 lit. c .
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych.
Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku ( por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/, zwaną dalej "CBOSA").
Wyjaśnić również należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu na; odroczenie terminu wykonania, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, lub np. wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej.
Obowiązek wynikający z decyzji (aktów indywidualnych) staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (przy założeniu, że decyzja nie określa terminu wykonania obowiązku) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.
Skarżący uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku podniósł, że organ ustalając właściwe ustawodawstwo w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej w Polsce przy jednoczesnym wykonywaniu pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy nie przesądził o istnieniu obowiązku, bowiem nie wydał decyzji określającej obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu powyższa argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, zagadnienie jakiemu ustawodawstwu podlega Skarżący stanowiło podstawę wszczęcia z wniosku Strony i przeprowadzenia postępowania przez organ rentowy. W jego trakcie ustalono, że na terenie Słowacji, Skarżący nie podlegał ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia. Ponadto, właściwy organ rentowy słowacki potwierdził o braku podlegania przez Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom.
W związku z powyższym ZUS decyzją z dnia 28 kwietnia 2016 r. orzekł, że Skarżący podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego. Zatem kwestia jakiemu ustawodawstwu podlega Skarżący stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu rentowego i w związku z wniesieniem przez stronę środka zaskarżenia decyzja ta została podana kontroli sądowej.
Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 21 marca 2017r., sygn. akt VU 484/16 oddalił odwołanie, uznając zasadnym stanowisko organu rentowego o podleganiu przez Stronę polskiemu ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia na terenie Polski pozarolniczej działalności gospodarczej na własny rachunek i wykonywania pracy najemnej na Słowacji. Po złożeniu przez Skarżącego apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017r., sygn. akt III AUa 888/17 oddalił apelację. Tym samym decyzja z dnia z 28 kwietnia 2016r., z dniem wydania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku stała się prawomocna.
W dniu 15.04.2019 r. organ wydał decyzję stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od 02/2015 r. do 12/2016 r. Od decyzji, Skarżący złożył odwołanie do sądu powszechnego.
Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 12 listopada 2019r., sygn. akt VU 589/19 oddalił odwołanie Strony. Z kolei, w wyniku wniesienia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 listopada 2021r. sygn. akt III AUa 62/2020 apelację tę oddalił. W następstwie powyższego, decyzja z 15 kwietnia 2019r. stwierdzająca po stronie Skarżącego zadłużenie z tytułu składek od 02/2015r. do 12/2016r. stała się prawomocna i wykonalna.
W dalszej kolejności decyzją z dnia 18 czerwca 2019r. nr 69/19 organ ustalił, że Strona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, (niemająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), podlega obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego w okresie od 31.01.2014 r. do 31.01.2015r. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 06 lutego 2020r. sygn. akt V U 1249/19 oddalił odwołanie. Wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku uprawomocnił się od 14 lutego 2020r. Tym samym Skarżący stał się zobowiązany do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za 01/2015.
Natomiast pismem doręczonym w dniu 5.06.2020 r. organ zawiadomił Skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania w celu stwierdzenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 08/2014 do 01/2015. W wyniku powyższego w dniu 20 lipca 2020 r. organ wydał decyzję nr 370271DZPDZ20/000344, w której stwierdził wobec Strony zadłużenie z tytułu podanych wyżej składek za okres obejmujący od 08/2014 do 01/2015r. Sąd Okręgowy w Słupsku wyrokiem z dnia 09.12.2020 r. sygn. akt VU 601/20 oddalił odwołanie strony, natomiast Sąd Apelacyjny w Gdańsku, sygn. akt III AUa 309/21 oddalił apelację wniesioną od wskazanego wyroku. W związku z tym, decyzja powyższa uprawomocniła się 28 września 2023r.
Na podstawie prawomocnych decyzji z dnia 15 kwietnia 2019r. oraz z dnia 20 lipca 2020 r. stwierdzających zadłużenie wystawione zostały w dniu 14.03.2024r. tytuły wykonawcze obejmujące należności za 01/2015 oraz za 05/2016.
W związku z powyższym bezzasadna jest argumentacja Skarżącego, o braku podstaw do określenia wysokości jego zadłużenia i prowadzenia następnie egzekucji. Jak wynika z akt sprawy decyzje określające wysokość zadłużenia z tytułu składek za wskazane okresy zostały wydane i były przedmiotem kontroli sądowej, a w związku z tym, że stały się ostateczne i prawomocne, organ był uprawniony wystawić w oparciu o te decyzje tytuły wykonawcze.
Również zarzut braku wymagalności obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący upatruje podstawy tego zarzutu w przedwczesnym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, bowiem w jego ocenie nie można uznać, że roszczenie organu jest wymagalne, w sytuacji gdy nie zostało jeszcze ostatecznie ustalone. Ponadto w jego ocenie w sytuacji uznania, że składki winien opłacać na terenie Słowacji, wszystkie dotychczas zapłacone kwoty powinny zostać przeksięgowane na zadłużenie, co również świadczy o braku istnienia egzekwowanego obowiązku.
Jak już wyżej zostało wskazane egzekucja jest prowadzona na podstawie ostatecznej decyzji, określającej wysokość zadłużenia Skarżącego z tytułu składek. Natomiast jej prawidłowość, była poddana kontroli sądów powszechnych, wobec tego kwestionowanie istnienia obowiązku wynikającego z tej decyzji, na etapie zarzutów na prowadzenie egzekucji jest nieuprawnione.
W związku z powyższym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz słowackiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, Skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu w przedmiocie zarzutów na prowadzenie egzekucji.
5.4. W ocenie Sądu z powyższych względów nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całości materiału dowodowego i pominięcie faktu, iż organ rentowy nie posiada decyzji określającej obowiązek odprowadzania składek na terytorium Polski w spornym okresie.
Z przyjętego w orzecznictwie stanowiska wynika, że ustalenie podmiotowi właściwego ustawodawstwa w praktyce oznacza ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt III USK 109/24 i powołane tam orzecznictwo, publ. LEX nr 3722758).
Natomiast egzekucja w niniejszej sprawie prowadzona jest na podstawie tytułów wykonawczych, wydanych w oparciu o ostateczne i prawomocne decyzje, w których określono kwoty należności za poszczególne okresy rozliczeniowe z tytułu zaległych składek; na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Poprawność wysokości określonych kwot zaległości z tytułu składek, jak i wysokość wyliczonych odsetek były przedmiotem sądowej kontroli, zakończonej powołanymi powyżej wyrokami.
Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej.
Z powyższego przepisu wynika, że "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, którego desygnatami są przede wszystkim składki, jak również, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Jeśli należności z tytułu składek nie zostaną opłacone w terminie, podlegają wówczas m. in. ściągnięciu w trybie przepisów
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zatem wystawienie tytułów wykonawczych i wszczęcie egzekucji w związku z brakiem realizacji płatności wynikających z powołanej decyzji nie stanowiło naruszenia zarzucanych przepisów postępowania.
5.5. Wskazać należy, że w ramach zgłoszonych zarzutów na prowadzenie egzekucji, jak i w skardze złożonej do tut. Sądu, Skarżący podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku z tytułu przedawnienia.
Rozpatrując powyższą kwestię należy podkreślić, iż prowadzone wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem zakreślonym granicami tytułów wykonawczych obejmujących wymienione wyżej należności za okresy; 01/2015r. i 05/2016.
Na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych skutkiem upływu terminu przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 31 u.s.u.s.).
Według art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5 - 6.
Natomiast w art. 24 ust. 5a–5c i 5e–6 u.s.u.s. uregulowano przypadki przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia.
W niniejszej sprawie w sytuacji braku wystąpienia okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu, przedawnienie nastąpiłoby z dniem 11 lutego 2020 r. z tytułu składki za styczeń 2015 r. oraz z dniem 11 czerwca 2021 r. z tytułu składki za maj 2016 r.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w obecnie obowiązującym brzmieniu (zmieniony przez art. 1 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., Dz. U. z 2021 r. poz. 1621) bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez ZUS postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.
Z powołanego przepisu wynika, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu "od dnia wszczęcia postępowania", co niewątpliwie następuje wcześniej niż wydanie decyzji. Co istotne, dokonana - na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. - modyfikacja art. 24 ust. 5f u.s.u.s. nie zmieniła zasadniczej treści przepisu, co do momentu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Poprzednio obowiązująca treść również zakładała, że w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu "od dnia wszczęcia postępowania" do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W obu zatem brzmieniach tego przepisu bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu "od momentu wszczęcia postępowania" w sprawie wydania wskazanej w nim decyzji.
W treści zaskarżonego postanowienia organ wskazał, iż w analizowanej sprawie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu podanych wyżej składek dotyczą postępowań w wyniku których doszło do wydania; 1) decyzji z dnia 18.06.2019r. nr 69/2019, gdzie termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 29.04.2019r. - doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji do dnia uprawomocnienia się do wyroku oddalającego odwołanie tj. do dnia 14.02.2020r., 2) oraz decyzji z dnia 20.07.2020r., gdzie termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 05.06.2020r. tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia wydania wyroku oddalającego apelację tj. daty 28.09.2023r.
Organ stwierdził, że po zastosowaniu okresów zawieszenia, składki za 01/2015r. przedawniłyby się w dniu 24.03.2024 r.
Z kolei okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek za 05/2016 dotyczą prowadzenia postępowań dotyczących wydania decyzji z dnia 15.04.2019, w którym termin zawieszenia przedawnienia rozpoczął bieg od dnia 14.02.2019r. tj. doręczenia zawiadomienia o wszczęcia postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej zadłużenie z tytułu składek do dnia 17.11.2021r. - daty wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.
Organ uznał, że po zastosowaniu okresów zawieszenia składki za 05/2016r. przedawniłyby się w dniu 15.03.2024 r.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że akt administracyjny, który ustala podmiotowi obowiązek podlegania właściwemu ustawodawstwu, nie jest decyzją o charakterze prawotwórczym (konstytutywnym), lecz ustala on obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim. I tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 21 października 2015 r., II UZ 24/15 (LEX nr 1854105) oraz z dnia 6 września 2023 r., I UZ 6/23 (LEX nr 3602043), uznał, że sprawa o wydanie zaświadczenia na formularzu A1, określającego ustawodawstwo właściwe, jest sprawą o podleganie ubezpieczeniu społecznemu. Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2013 r., II UK 116/13 (OSNP 2014 Nr 5, poz. 73), przyjęto, że użyte w art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 oraz w art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009 sformułowanie "podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego" oznacza podleganie przepisom tworzącym w danym państwie członkowskim system zabezpieczenia społecznego przez spełnianie kryteriów przewidzianych w tych przepisach do objęcia systemem zabezpieczenia społecznego. Również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 6 lipca 2021 r., III AUa 1908/20 (LEX nr 3230513), przyjął, że postępowanie z odwołania od decyzji stwierdzającej podleganie polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych objęte jest dyspozycją art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, bowiem ustalenie właściwego ustawodawstwa w praktyce oznacza ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym w danym państwie członkowskim.
Ponadto należy wskazać, że w wyrokach Sądu Najwyższego prezentowane jest również stanowisko, iż "deklaratoryjna decyzja stwierdzająca, że dany podmiot jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy i ustalająca kwotę zaległości składkowych ma charakter porządkujący i jest decyzją ustalająca obowiązek opłacenia składek w konkretnej kwocie skierowaną do określonego płatnika i dlatego ma do niej zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej" ( por. wyroki SN z dnia 19 maja 2021 r., II USKP 53/21, publ. OSNP 2022 Nr 3, poz. 28 oraz z dnia 24 marca 2022 r., II USKP 115/21 publ. LEX nr 3412164).
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż przeprowadzone postępowanie zakończone wydaniem przez ZUS ww. decyzji skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. W związku z tym organ prawidłowo przyjął, że za wskazane okresy od dnia wszczęcia postępowania, do dnia uprawomocnienia się decyzji nastąpiło zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności.
Organ prawidłowo ustalił również, że postępowanie zakończone decyzją ZUS z dnia 15 kwietnia 2019r. stwierdzającą zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, w świetle podanego wyżej przepisu art. 24 ust. 5f u.s.u.s. skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia od dnia 14 lutego 2019r. do dnia 17 listopada 2021 r. - tj. dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania do dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia 15 kwietnia 2019 r.
Za słusznością przyjętego stanowiska przemawia również fakt, iż ww. decyzje są decyzjami deklaratoryjnymi.
Wobec powyższego, zarzut skargi dotyczący naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 24 ust. 4 i ust. 5f u.s.u.s. jest bezzasadny.
5.6. Natomiast dokonując oceny zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że ustawodawca w art. 24 u.s.u.s. za przyczynę zawieszenia biegu terminu przedawnienia przewidział również sytuację, gdy nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony – od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiła któraś z ww. czynności, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.).
Przez użycie pojęcia "pierwszej czynności" zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną
w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wskazać należy, że taką pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych jest wystawienie tytułu egzekucyjnego. Jednak należy podkreślić, że przywołany przepis stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie wskutek czynności, o której dłużnik został zawiadomiony, a contrario zatem samo podjęcie czynności egzekucyjnej bez zawiadomienia o niej dłużnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
Dokonując zatem wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. należy zwrócić uwagę, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia istotne są dwa elementy: - podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, - oraz powiadomienie dłużnika o tej czynności. Powyższe oznacza, że data zawiadomienia dłużnika o podjęciu wobec niego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek ma znaczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.06.2024 r., sygn. akt III FSK 1304/22, CBOSA).
Zaznaczyć należy, iż w treści zaskarżonego postanowienia organ jedynie wskazał na datę zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych należności w dniu 14 marca 2024 r. tj. w dacie wystawienia tytułów wykonawczych.
Natomiast brak jest stanowiska organu, czy zgodnie z treścią podanego wyżej przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z doręczeniem tytułów wykonawczych, względnie dokonaniem innych czynności, o których dłużnik został zawiadomiony przed upływem terminu przedawnienia. Okoliczność ta ma natomiast w podanej materii decydujące znaczenie.
Organ kwestię tę całkowicie pominął, w rezultacie Sąd nie mógł zweryfikować prawidłowości przyjętych przez organ ustaleń, a w konsekwencji skontrolować czy organ prawidłowo zastosował przepisy prawa tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
Brak ustaleń organu w tym zakresie skutkuje naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu administracji jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei, na podstawie art. 77 § 1 k.p.a., organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wyczerpujący sposób rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza dochodzenie do wyjaśnienia zdarzeń w sposób dokładny i obiektywny. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na ocenie całości materiału dowodowego.
5.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną oraz dokona oceny zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego w aspekcie biegu terminu przedawnienia celem ustalenia, czy w sprawie nastąpiło skuteczne zawieszenie biegu tego terminu w odniesieniu do dochodzonych należności, w związku z podjęciem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.
5.8. Biorąc zatem pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.