I SA/Gd 721/23

I SA/Gd 721/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 4, art. 3a, art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
§ 3 ust. 1 pkt 3
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 czerwca 2023 r. nr UP-387/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr 737/2023.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a.", art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.u.s.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku K. C. (dalej również: "skarżący", "wnioskodawca") uchylił decyzję tego organu z dnia 11 kwietnia 2023 r. w zakresie pkt. 2 tj. odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okres od września 2003 r. do grudnia 2003 r., luty 2004 r., kwiecień 2004 r., od marca 2005 r. do kwietnia 2005 r., od lutego 2006 r. do marca 2006 r. w kwocie 3.735,92 zł, w tym z tytułu: składek -1486,92 zł, odsetek - 2 249,00 zł, i na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 3a oraz art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek za okresy: od września 2003 r. do grudnia 2003 r., luty 2004 r., kwiecień 2004 r., od marca 2005 r. do kwietnia 2005 r., od lutego 2006 r. do marca 2006 r. w kwocie 3.726,28 zł, w tym z tytułu: składek -1.477,28 zł, - odsetek liczonych na 29 stycznia 2019 r. - 2.249,00 zł; a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję z dnia 11 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując m.in. na zapadły trzeci w tej sprawie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 751/22, uchylający decyzję z 5 maja 2022 r. i poprzedzającą ją decyzję z 28 grudnia 2021 r. Następnie stwierdził, że stan zdrowia wnioskodawcy i konieczność opieki nad przewlekle chorą żoną ma charakter trwały i pogłębiający się. Pomimo posiadania źródła dochodu (świadczenie emerytalne i dochód z pracy na 1/8 etatu), uwzględniając miesięczne wydatki (4.250,00 zł), jego wysokość nie jest wystarczająca do zaspokojenia potrzeb związanych z leczeniem – wnioskodawca wykazał, że z uwagi na brak środków finansowych musiał zrezygnować, m.in. z wymaganych operacji i wizyt lekarskich. Wobec powyższego zasadnym jest umorzenie należności za osobę ubezpieczoną będącą równocześnie płatnikiem tych składek, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną wnioskodawcy i jego żony.
Wskazano na oświadczenie wnioskodawcy, z którego wynikało, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która uzyskuje dochód w kwocie 1.975,00 zł netto. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 2.950,00 zł i koszty związane z leczeniem w wysokości ok. 1.300,00 zł miesięcznie. Zdaniem organu, podniesione okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem.
Wnioskodawca wykazał, że posiada zobowiązania pieniężne, które spłaca i z których prowadzona jest egzekucja komornicza w łącznej kwocie 466,00 zł miesięcznie. W ocenie organu, posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne bowiem zaciągane były przez wnioskodawcę świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, a przy tym skarżący godził się na ich ewentualne negatywne skutki. Przepisy, na podstawie których ZUS realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.
Aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi 5.661,58 zł i stanowi kwotę świadczenia emerytalnego wnioskodawcy po potrąceniach (3.158,88 zł) i wynagrodzenia za pracę (234,57 zł) oraz świadczenie emerytalne żony (2.268,13 zł) i kształtuje się na wyższym poziomie od minimum socjalnego ustalonego 31 marca 2023 r. na podstawie danych z GUS przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w IV kwartale 2022 r., które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 2.636,34 zł. Zatem w niniejszej sprawie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa.
Pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej i finansowej, skarżący nie korzysta z pomocy państwa, co doprowadziło organ do wniosku, że posiadane środki finansowe wystarczają jego rodzinie na bieżące utrzymanie. Podkreślono przy tym, że udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy dla społecznej dla osoby w rodzinie 600,00 zł.
Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie trudnych. Dlatego jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości egzekwowania długu, choćby w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne. Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia.
Ponieważ wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS stwierdził natomiast, że istnieją podstawy do umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek w oparciu o zapisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia za ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, z uwagi na trudną sytuację zdrowotną skarżącego i jego żony. Wobec powyższego organ postanowił umorzyć nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonego będącego jednocześnie płatnikiem składek za okres wskazane w sentencji.
Organ nie kwestionował przy tym obszernego stanowiska przedstawionego w decyzji z 11 kwietnia 2023 r., według którego należności objęte wnioskiem o umorzenie nie uległy przedawnieniu, wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o jej uwzględnienie, ponownie przedstawiając swoją sytuację, z odwołaniem się do dokumentów przedstawianych w toku postępowania administracyjnego. Zarzucając wadliwą ocenę materiału dowodowego wskazał, że wraz z pełnomocnikiem próbował dowiedzieć się, ile zobowiązań przez 15 lat zostało przez niego spłaconych. Urzędnicy ZUS nie potrafili przedstawić i dokładnie wyliczyć, co się stało ze spłaconymi należnościami. Podawano kilka różnych wartości znacznie różniących się od siebie. Kwoty bazowe zadłużenia pozostają bez zmian, natomiast rosną odsetki, które już wielokrotnie przewyższają zobowiązania bazowe.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2023 r. naruszają prawo w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydania przez organ decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.
Dokonując sądowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 751/22 uchylił decyzję ZUS z 5 maja 2022 r. i poprzedzającą ją decyzję z 28 grudnia 2021 r.
W związku z powyższym orzekanie w niniejszej sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."). Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16, CBOSA).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe.
Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018).
Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1393/21, CBOSA).
Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., I FSK 506/05; CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 751/22 wyraźnie wskazano, że kwestia umorzenia skarżącemu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych była już przedmiotem rozważań tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1955/19. W wyroku z dnia 18 lutego 2020 r. wskazano, że ZUS ma przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważyć szczegółowo kwestię przedawnienia zobowiązań skarżącego i rozważania te poprzeć stosownymi dokumentami dołączonymi do akt sprawy. W ten sam sposób organ miał rozważyć kwestię sytuacji rodzinnej strony, ze szczególnym uwzględnieniem stanu zdrowia żony skarżącego.
Podobnie w wyroku z dnia 20 lipca 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 409/21 Sąd wskazał, że w prowadzonym ponownie postępowaniu organ zgromadzi w aktach sprawy cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia istnienia okoliczności, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. W zakresie kwestii przedawnienia w szczególności organ zgromadzi tytuły wykonawcze, na podstawie których skarżący stał się dłużnikiem ZUS oraz potwierdzenia odbioru przez skarżącego adresowanych do niego pism w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w zakresie sytuacji zdrowotnej małżonki skarżącego organ ustali, czy i w jaki sposób skarżący sprawuje opiekę nad schorowaną małżonką, w szczególności pod kątem przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wyroku poprzednio wydanego w tej sprawie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 751/22 oraz wcześniejszych orzeczeń zapadłych w tej sprawie.
Kluczowym dla oceny, czy zalecenia zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku zostały wykonane jest ponowne przywołanie stanowiska Sądu, który wskazał, że: "w prowadzonym ponownie postępowaniu organ zgromadzi w aktach sprawy cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia istnienia okoliczności, na które powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. W zakresie kwestii przedawnienia w szczególności organ zgromadzi tytuły wykonawcze, na podstawie których skarżący stał się dłużnikiem ZUS oraz potwierdzenia odbioru przez skarżącego adresowanych do niego pism w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w zakresie sytuacji zdrowotnej małżonki Skarżącego organ ustali, czy i w jaki sposób Skarżący sprawuje opiekę nad schorowaną małżonką, w szczególności pod kątem przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.".
Rozpoznając ponownie sprawę organ był zatem obowiązany uzupełnić materiał dowodowy o wskazane elementy, ocenić ten materiał dowodowy i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, oraz ustalić czy i w jaki sposób skarżący sprawuje opiekę nad małżonką - na podstawie obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa i z uwzględnieniem ich zmian oraz poparcie tych ustaleń dokumentacją umożliwiającą Sądowi ich weryfikację.
W ocenie Sądu, poddane obecnie kontroli sądowoadministracyjnej decyzje zaleceń tych nie wypełniają w pełnym zakresie. Wprawdzie organ wypowiedział się w kwestii sytuacji życiowej skarżącego i jego małżonki oraz przedawnienia należności objętych wnioskiem o umorzenie, jednakże organ ponownie rozpoznając sprawę jedynie częściowo zastosował się do wskazań Sądu. Ponownie należy zwrócić uwagę, że kwestia przedawnienia miała zostać szczegółowo oparta na dokumentach, które miały znajdować się w aktach sprawy. Analiza decyzji i akt sprawy uzasadnia jednak stwierdzenie, że organ rozpoznając sprawę uchybił zaleceniom Sądu w powyższym zakresie. Jeśli chodzi o treść samej decyzji, to w ocenie Sądu kwestie te nie znajdują oparcia w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Organ bowiem powołuje się na dowody doręczenia, treść tytułów wykonawczych oraz wezwań przedegzekucyjnych, które miały wpływać na bieg terminu przedawnienia. Dokumenty te nie znajdują się w aktach sprawy, zatem decyzja w tym zakresie po raz kolejny wymyka się spod kontroli Sądu w niniejszej sprawie.
Organ nie zgromadził w aktach sprawy tytułów wykonawczych oraz dowodów ich doręczenia skarżącemu. Brak jest również dowodów odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...).
Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425).
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi winny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2008 r., VII SA/Wa 2170/07, LEX nr 355205; wyrok WSA we Wrocławiu z 29 listopada 2018 r., III SA/Wr 306/18, LEX nr 2593310; wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2018 r., I SA/Rz 400/18, LEX nr 2517902).
Wskazać także należy, że akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 54 § 2 p.p.s.a., oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06, LEX nr 453486, wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 979/18, LEX nr 2656135).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że przedłożone Sądowi akta administracyjne nie zawierają istotnych dokumentów źródłowych wskazanych w zapadłych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. I SA/Gd 751/22, I SA/Gd 409/21 oraz I SA/Gd 1955/19, które były niezbędne jako podstawa faktyczna do wydania przez organ zaskarżonej decyzji.
Wymaga podkreślenia, że Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego orzeczenie jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego uniemożliwia Sądowi pełną kontrolę zaskarżonej decyzji. Wskazać trzeba, że obowiązkiem organu jest przekazanie Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę kompletnych akt administracyjnych; rolą Sądu nie jest natomiast poszukiwanie akt w celu ich skompletowania. Niedopuszczalne jest, aby Sąd orzekał nie dysponując zebranymi i powoływanymi przez organy dokumentami, a w konsekwencji nie zapoznawszy się z nimi. W rozpoznawanej sprawie akta nie pozwalają ustalić pełnego stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji nie jest możliwa ocena kwestionowanych obecnie decyzji pod względem merytorycznym. Oznacza to, że zapadły one z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nakazujących respektowanie zasad: prawdy obiektywnej, zupełności materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazane powyżej nieprawidłowości postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją, obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczeń obu instancji.
Reasumując należy stwierdzić, że organ z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. przy wydawaniu decyzji ponownie dopuścił się we wskazanym wyżej zakresie naruszenia przepisów postępowania o charakterze tożsamym, jaki miał miejsce przy poprzednim rozpoznawaniu sprawy skarżącego pod sygn. akt I SA/Gd 751/22, I SA/Gd 409/21 oraz I SA/Gd 1955/19. W konsekwencji w ocenie Sądu, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkującego prawidłowym ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które to okoliczności mogłyby mieć istotny wpływ na treść podjętych przez organy rozstrzygnięć – stanowi o naruszeniu przepisów postępowania w sposób uzasadniający uchylenie obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie.
Na obecnym etapie sprawy aktualna pozostaje ocena, że ponownie rozpoznając sprawę ZUS winien uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej zakresie, co znajdzie odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy nie tylko rozważyć szczegółowo kwestię przedawnienia zobowiązań skarżącego, ale rozważania te poprzeć stosownymi dokumentami dołączonymi do akt sprawy. Z uwagi na powyższe uchybienia, organ ponownie rozważy kwestię sytuacji rodzinnej strony skarżącej, w kontekście przesłanek umorzenia należności składkowych, ze szczególnym uwzględnieniem stanu zdrowia żony skarżącego, wymagającej stałej opieki i rehabilitacji oraz ponownie zbada sytuację materialną skarżącego w kontekście wysokości obciążających zaległości, w tym naliczonych odsetek – co znajdzie dokładne odzwierciedlenie w zgromadzonym w aktach postępowania materiale dowodowym.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 11 kwietnia 2023 r.