Pełny tekst orzeczenia I SA/GD 720/20

I SA/Gd 720/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Krzysztof Przasnyski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 4900/21 - Postanowienie NSA z 2024-02-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61 a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 9 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na działanie organu egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1, art 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 54 § 5 w zw. z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.) dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia M. B., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 kwietnia 2020r., odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na działanie organu egzekucyjnego w postaci zmiany wysokości zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonanej zawiadomieniem z dnia 17 lutego 2020r.
Stan faktyczny przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia 4 października 2012r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił stronie zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. Postanowieniem z dnia 16 października 2017r. decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony za pomocą środków komunikacji elektronicznej w dniu 31 października 2017r. Tego samego dnia wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] oraz wszczęto wobec strony postępowanie egzekucyjne.
Zawiadomieniami z dnia 8 listopada 2017r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. oraz zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone stronie w dniu 17 listopada 2017r.
W związku z wniesieniem przez stronę w dniu 23 listopada 2017r. zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 29 listopada 2017r. wniósł o wstrzymanie realizacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zajętego świadczenia.
Postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów zostało ostatecznie rozstrzygnięte postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2020r.
W związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej decyzji z dnia 5 kwietnia 2018r. uchylającej decyzję organu I instancji w całości i ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. w kwocie 79.931,00 zł, w dniu 18 maja 2018r. wierzyciel wystawił zmieniony tytuł wykonawczy.
Organ egzekucyjny dokonał aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej w "A" S.A. (dot. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 8 listopada 2017r.), a w dniu 12 lutego 2020r. oraz w dniu 17 lutego 2020r. sporządził zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia egzekucyjnego dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Przedmiotowe aktualizacje zawiadomień wraz z odpisem zmienionego tytułu wykonawczego zostały odebrane przez stronę w dniu 4 marca 2020r.
Pismem z dnia 6 marca 2020r. strona złożyła skargę na działanie organu egzekucyjnego w postaci zmiany wysokości zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, dokonanego zawiadomieniem z dnia 17 lutego 2020r., zarzucając naruszenie przepisów art. 79 § 1 - 5 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 u.p.e.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wnosząc o uchylenie ww. czynności oraz wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przedmiotowej skargi.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2020r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na ww. działania.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2020r. strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, domagając się uwzględnienia w całości skargi, uchylenia działania organu egzekucyjnego, wstrzymania prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. W uzasadnieniu strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko zajęte w skardze z dnia 6 marca 2020r.
Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie podkreślając, że organ egzekucyjny podjął trafne rozstrzygnięcie w przedmiocie zgłoszonej przez stronę skargi. Zaskarżone działanie organu I instancji nie stanowi bowiem czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu w postaci zmiany wysokości zajęcia nie stanowi działania, o którym mowa w ww. artykule. Powyższe ma wyłączenie cel informacyjny wobec stron postępowania w wyniku zaistniałych zmian bądź zdarzeń nie stanowiących czynności egzekucyjnej. Zaskarżone działanie organu I instancji stanowiło czynność materialno-techniczną podejmowaną w ramach już zastosowanego środka egzekucyjnego nie skutkując zaistnieniem nowej czynności egzekucyjnej. Organ podkreślił, że ustawodawca zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. nie przewiduje środka zaskarżenia na ww. działanie organu egzekucyjnego.
Ponadto organ II instancji wskazał, że egzekucja prowadzona do majątku na podstawie zmienionego tytułu wykonawczego z dnia 18 maja 2018r. została zakończona w dniu 9 kwietnia 2020r. (w związku z wyegzekwowaniem całości dochodzonych należności), a wszelkie zastosowane środki egzekucyjne zostały uchylone. Zatem wniosek o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji odmawiającego wszczęcia postępowania w zakresie złożonej skargi na działania tego organu jest bezzasadny.
M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 czerwca 2020r. Wydanym w sprawie orzeczeniom organów obu instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;
2.art. 61a § 1 w zw. z art. 61 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 54 § 1, § 4, § 5, art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a.;
3.art. 15 zzs ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 31 marca 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 568),
4.art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym utrzymano w mocy rozstrzygnięcie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na działanie organu egzekucyjnego w postaci zmiany wysokości zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Spór w sprawie dotyczy w istocie ustalenia, czy zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia stanowi czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. oraz czy w związku z tym na takie zawiadomienie przysługuje skarga na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a.
Oznacza to, że w niniejszej spawie przedmiot kontroli Sądu ogranicza się jedynie do zbadania legalności orzeczenia odmawiającego wszczęcia postępowania we wskazanym zakresie. Pozostałe zaś kwestie podnoszone w skardze - odnoszące się do merytorycznych rozstrzygnięć, w tym do innych postępowań toczących się przed organami administracji publicznej oraz sądami administracyjnymi - nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu, albowiem wykraczają poza zakres niniejszej sprawy administracyjnej.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w pierwszej kolejności wskazać należy, że czynnościami egzekucyjnymi, stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie natomiast z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.).
Przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie nie jest całokształt sytuacji skarżącej związanej z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, lecz jedynie postanowienie organu nadzoru o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi na działanie organu egzekucyjnego w postaci zmiany wysokości zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
W orzecznictwie wielokrotnie wyrażono pogląd, że zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., a w konsekwencji nie przysługuje na nie skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. (por. wyroki: NSA z 7 grudnia 2011 r., II FSK 1784/10; WSA w Krakowie z 26 października 2017 r., I SA/Kr 905/17; WSA w Warszawie z 23 lutego 2016 r., III SA/Wa 989/15; WSA w Gliwicach z 21 sierpnia 2019 r., I SA/Gl 86/19, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela wyrażone tam stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 grudnia 2011 r. II FSK 1784/10 wyjaśnił, że administracyjne postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze cel tego postępowania określony w art. 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki przymusu, tj. środki egzekucyjne wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Z kolei czynności egzekucyjne, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., mają charakter wykonawczy, ponieważ są podejmowane w celu zastosowania środków egzekucyjnych. Czynnościami egzekucyjnymi będą zatem czynności faktyczne, dla których ważności u.p.e.a. przewidziała określony rygor i formę ich dokonania oraz dalsze czynności związane z realizacją środków egzekucyjnych. Nie będą natomiast czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Nie będzie zatem czynnością egzekucyjną zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia, o której wierzyciel jest zobowiązany zawiadomić organ egzekucyjny na podstawie przepisów wykonawczych.
Zawiadomienie ma jedynie informacyjny charakter, brak jest również odrębnego trybu postępowania uregulowanego w u.p.e.a., co wskazuje, że nie można zaliczać go do czynności o charakterze wykonawczym ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że jakkolwiek art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zawierający legalną definicję czynności egzekucyjnej nie wymienia enumeratywnie czynności egzekucyjnych, to jednak nie można przyjąć, że zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia zaliczyć należy do kategorii czynności egzekucyjnych podlegających zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a.
Z akt sprawy wynika, że w konsekwencji decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2018r. uchylającej decyzję organu I instancji w całości i ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. w kwocie 79.931,00 zł, w dniu 18 maja 2018r. wierzyciel wystawił zmieniony tytuł wykonawczy.
Organ egzekucyjny dokonał aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej w "A" S.A., przy czym aktualizacja dotyczyła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 8 listopada 2017r. Natomiast w dniu 12 lutego 2020r. oraz w dniu 17 lutego 2020r. organ ten sporządził zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia egzekucyjnego dokonanego u dłużnika zajętej wierzytelności - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.
Wyjaśnić przy tym należy, że wystawienie pierwotnego tytułu wykonawczego jest konsekwencją niewykonania przez zobowiązaną obowiązku, zaś wysokość tego obowiązku została ustalona wcześniej w postępowaniu przed wierzycielem i w tamtym postępowaniu mogła być przez stronę kwestionowana przy wykorzystaniu przysługujących środków zaskarżenia.
Zgodnie z treścią art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei art. 61a §1 k.p.a. wskazuje, że gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
"Inne uzasadnione przyczyny" wspomniane w art. 61a k.p.a. nie zostały skonkretyzowane przez ustawodawcę, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 999/14, publ. j.w.). Stąd też wszelkie inne kwestie, w tym dotyczące zasadności wystosowania kwestionowanego zawiadomienia, nie mogą być rozważane przez Sąd w niniejszej sprawie. Sąd, badając legalność podjętego przez organ rozstrzygnięcia, ocenia jedynie czy zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.
Skoro zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., to w konsekwencji skarżącej nie przysługiwała na nie skarga na czynności egzekucyjne z art. 54 u.p.e.a. Tym samym zasadnie - zdaniem Sądu - organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. art. 15zzs ust. 1 i 9 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm.) zasygnalizowania wymaga, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Z kolei zgodnie art. 15zzs ust. 9 w okresie, o którym mowa w ust. 1, organ lub podmiot może wydać odpowiednio decyzję w całości uwzględniającą żądanie strony lub uczestnika postępowania, zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, wyrazić stanowisko albo wydać interpretację indywidualną lub decyzję w sprawach, o których mowa w ust. 3 a. Ustawodawca w art. 15zzs ust. 9 ustawy o COVID-19 zawarł uprawnienie do wydawania decyzji korzystnych dla stron, w celu ochrony ich interesów.
Zdaniem Sądu powyższy przepis należy odczytywać literalne, więc w odniesieniu do decyzji. Z uwagi na powyższe przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, skoro żaden przepis ustawy o COVID-19 nie rozszerza stosowania art. 15zzs ust. 9 do postanowień. Tym samym zarzut w powyższym zakresie jest bezzasadny.
Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym u.p.e.a. i k.p.a. Postanowienie to zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., w tym zarówno uzasadnienie prawne jak i faktyczne.
Wobec powyższego należało uznać, że wskazywane w skardze zarzuty są bezzasadne.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.