I SA/Gd 680/25

I SA/Gd 680/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus
Sławomir Kozik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 536
par. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych  przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej
Dz.U. 2024 poz 764
par. 15 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu  terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skargi K. R. na akt administracyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 czerwca 2025 r., nr 370000/71/2025-RED-8613MC w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi 1. uchyla zaskarżony akt, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 5 marca 2024 r. ustanowiono kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu B. i M. D., celem reprezentowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku. Jako osobę kuratora Sąd wskazał radcę prawnego K. R.
Zaskarżonym postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Słupsku (dalej: "ZUS"), działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536 ze zm.) w związku z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764 ze zm.), ustalił K. R. (dalej "Skarżąca") jako kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania wysokość wynagrodzenia na kwotę 177,12 zł, w tym podatek VAT.
Organ stwierdził, że nie ma aktu prawnego, który ściśle by regulował zasady wynagradzania kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. O przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora oraz jego wysokości decydować powinien organ administracyjny prowadzący postępowanie. Przy ustaleniu wynagrodzenia ZUS kierował się przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w określeniu wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony cywilnej, w którym stwierdzono, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych. Organ powołał się na § 9 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawych, zgodnie z którym w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznych przewidziano wynagrodzenie w kwocie minimalnej 180 zł. 40% stawki minimalnej to kwota 144,00 zł, którą należało podwyższyć o stawkę podatku VAT w wysokości 23%, zatem łączna kwota wyliczonego wynagrodzenia to 177,12 zł.
Przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zaskarżyła ww. akt w całości wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji względnie o zmianę zaskarżonego aktu i ustalenie wynagrodzenia kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym dla dwojga nieobecnych uczestników postępowania na kwotę 8.856 zł, w tym 1.656 zł tytułem podatku VAT w stawce 23% oraz o przyznanie zwrotu wydatków w kwocie 157,44 zł, w tym 29, 44 zł tytułem podatku VAT w stawce 23%, a w przypadku nieuwzględnienia zarzutu niekonstytucyjności przepisu § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej i orzekanie na tej podstawie, o ustalenie wynagrodzenia w wysokości dwukrotności stawki (2.880 zł) powiększonej o kwotę podatku VAT 23 % (662,40 zł) z tytułu wynagrodzenia kuratora dla każdego z uczestników (3.542, 40 zł x 2), łącznie: 7.084,80 zł. Ponadto wniesiono o nie obciążanie Skarżącej kosztami postępowania w przypadku nie uwzględnienia skargi i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów wysyłki skargi.
Wniesiono także o przeprowadzenie dowodu ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, w tym: korespondencji kuratora w sprawie 370000/71/2025-RED-8613MC (pisma z dnia 24 kwietnia 2025 r. - odpowiedzi na wezwanie, pisma z dnia 29 maja 2025 r. - wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w trybie art. 10 § 1 KPA, odwołania z dnia 29 lipca 2025 r. od decyzji) - na fakt nakładu pracy kuratora, w tym zapoznania się przez kuratora w dniu 28 maja 2025 r. w trybie art. 10 § 1 KPA z aktami sprawy w siedzibie ZUS Oddział w Słupsku oraz pisma kuratora z dnia 14 lipca 2025 r. - wezwania organu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa i zgłoszenia wniosku o wynagrodzenie i zwrot wydatków - na fakt wezwania organu, zgodnie z zawartym w Akcie pouczeniem, do usunięcia naruszenia prawa, w tym na fakt zgłoszenia wniosku o wynagrodzenie i o zwrot poniesionych w sprawie przez kuratora wydatków związanych ze sprawą.
Zaskarżonemu aktowi zarzucono naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) niewłaściwego zastosowania § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z którym w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym przewidziano wynagrodzenie w kwocie 180 zł, podczas gdy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o należności z tytułu składek i wysokość zadłużenia stawkę wynagrodzenia radcy prawnego ustala się na podstawie § 2 rozporządzenia (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2019 r., III UZP 9/19), wobec czego - przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu 39.569,12 zł zastosowanie powinien mieć przepis § 2 pkt 5 powołanego rozporządzenia,
2) zastosowania niekonstytucyjnego przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej i ustalenie wynagrodzenia w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 89/22 w dniu 23 kwietnia 2025 r. orzekł wyrokiem, że § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, rozporządzenie nie może obniżać stawki wynagrodzenia kuratora, jeśli nie ma do tego podstawy w ustawie, a praktyka jaka ukształtowała się po wydaniu w/w wyroku wskazuje na stosowanie stawek określonych rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych,
3) niezastosowania § 15 ust. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (w zw. z § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej - w przypadku nieuwzględnienia zarzutu o niekonstytucyjności tych przepisów) poprzez brak uwzględniania przy ustalaniu wynagrodzenia dla kuratora nakładu pracy kuratora (§15 ust. 3 pkt 1) powołanego postanowieniem Sądu Rejonowego w Chojnicach z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt III RNs 41/24 do reprezentacji i strzeżenia praw nieznanych z miejsca pobytu w toczącym się postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za długi płatnika ujawnionego w treści pism znajdujących się w aktach sprawy z wnioskami dowodowym, realizacji uprawnienia nieobecnych do zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 § 1 KPA, a w dalszym toku - złożeniu odwołania od decyzji organu, a nadto poprzez brak uwzględnienia wkładu pracy kuratora w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (§15 ust. 3 pkt 3). Nakład pracy kuratora był organowi znany - pisma kuratora wpłynęły do organu, akta sprawy zostały kuratorowi udostępnione w siedzibie Oddziału ZUS w Słupsku, wkład pracy kuratora w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy podlegał ocenie organu, naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
4) przedwczesnego wydania aktu - nie tylko przed złożeniem wniosku i wykazaniem wydatków poniesionych w sprawie, ale także jednocześnie z wydaniem decyzji, przed jej uprawomocnieniem się,
5) naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej poprzez wydanie Aktu w oderwaniu od stanowiska doktryny wskazującej na: niekonstytucyjność różnicowania wynagrodzenia radców prawnych świadczących pomoc prawną z uwagi na pełnioną pozycję, na ustalanie stawki wynagrodzenia radcy prawnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o należności z tytułu składek i wysokość zadłużenia na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2019 r., III UZP 9/19), w oderwaniu od wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r. nadto
6) wadliwego wskazania w sentencji aktu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - § 15 ust. 2, podczas gdy organ zastosował przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Po przedstawieniu argumentacji na poparcie stawianych zarzutów Skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią pouczenia 14 lipca 2025 r. wezwała ZUS do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Do skargi załączono zestawienie czynności.
W odpowiedzi na skargę ZUS reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu zaniżenia wynagrodzenia należnego kuratorowi ZUS wskazał, że nie ma akty prawnego, który ściśle by regulował zasady wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. Ustalił wysokość wynagrodzenia zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo ustalił Skarżącemu wynagrodzenie w kwocie 177,12 zł. (w tym podatek VAT), za czynności kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego.
Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego jej wynagrodzenia, przede wszystkim zarzucając niewłaściwe zastosowanie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zamiast § 2 tego rozporządzenia.
Rozstrzygając powyższą kwestię w pierwszej kolejności należy wskazać, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12 ( CBOSA), z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 930/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, CBOSA) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W wykonywanie obowiązków kuratora nie jest bowiem wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Dzięki udziałowi w postępowaniu kuratora, postępowanie w sprawie może się prawidłowo toczyć, co leży w interesie stron i w interesie publicznym. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności.
Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, złożony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., Sąd Rejonowy w Chojnicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z 3 marca 2024 r. sygn. akt [...] ustanowił Skarżącą będącą radcą prawnym, kuratorem dla B. D. i M. D.celem ich reprezentowania, jako nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich za długi spółki z o.o.
Oznacza to, że organem właściwym dla ustalenia i wypłaty wynagrodzenia jest organ prowadzący postępowanie zasadnicze, w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zaznaczyć należy, że przyznawanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. nie zostało unormowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych. Ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej powinno więc nastąpić w drodze analogii przez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536 ) dalej jako ,,rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r.’’. Taki pogląd prezentowany jest zarówno w orzecznictwie, jak również w doktrynie ( por. wyroki; WSA w Gdańsku z 19 sierpnia 2025 r. I SA/Gd 88/25, WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r., VIII SA/Wa 571/21, WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., III SA/Wr 270/24, P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34).
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
Z kolei ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
W niniejszej sprawie na zasadzie analogii należy także stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), które zostały wydane na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.
Przepisy wskazanego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., nie określają wysokości stawek w sprawach orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Zdaniem Sądu najbardziej zbliżone rodzajowo będą sprawy dotyczące podleganiu ubezpieczeniom społecznym, dla których od 31 grudnia 2024 r. w § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. przewidziano stawkę minimalną wynoszącą 360 zł. Organ błędnie powołał się na stawkę przewidzianą w tym przepisie w kwocie 180 zł, tj. obowiązującą do 30 grudnia 2024 r., gdyż zastosowania znajdował przepis znowelizowany, obowiązujący od 31 grudnia 2024 r. przewidujący stawkę w wysokości 360 zł.
Przy czym nie ma racji Skarżąca, że zastosowanie powinien znaleźć § 2 pkt 5 powołanego rozporządzenia, gdyż przepis ten odnosi się do spraw, których przedmiotem jest należność pieniężna w określonej wysokości.
Decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej nie można zaliczyć do tej kategorii spraw, ponieważ odpowiedzialność ta powstaje po uprzednim powstaniu zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że zobowiązanie podatkowe już istnieje i w tym postępowaniu osoba trzecia nie ma możliwości ingerowania w zakresie tej należności. Natomiast w ramach tego postępowania osoba trzecia może kwestionować orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności ze spółką. W konsekwencji brak jest podstaw do stosowania przepisu odnoszącego się wartości przedmiotu zaskarżenia.
Przy czym ZUS nie zauważył, że Skarżąca była w istocie kuratorem dla dwóch osób. Wynagrodzenie winno być zatem odrębnie określone za pełnienie funkcji kuratora dla każdej z tych osób.
Wskazać należy, że kurator ustanowiony na podstawie art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 k.r.o. jest uprawniony do reprezentowania nieobecnego w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli nie ustaną przesłanki, na podstawie których doszło do ustanowienia takiego kuratora. Jeżeli zakres działania kuratora nie został ograniczony przez sąd opiekuńczy wyłącznie do działania w pierwszej instancji, to kurator jest uprawniony nie tylko do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, ale dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję ( zob. M. Fras ( re.), M. Hadbas ( red. ) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2023 ).
Powyższe uprawnienia kuratora związane są z reprezentowaniem każdego z dwóch wymienionych w postanowieniu z 5 marca 2024 r., nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego tj. M.D.i B. D.
Skoro Skarżąca została ustanowiony na podstawie powołanego postanowienia kuratorem, celem reprezentowania każdej z dwóch wymienionych osób, jako nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, winno to skutkować ustaleniem odrębnie wynagrodzenia zarówno za pełnienie funkcji kuratora dla M. D. jak i dla B. D., na co wskazuje również odrębny charakter procesowy tych osób (B. D. jako członek zarządu spółki z o.o. odpowiadający za jej zaległości z tytułu składek, M. D. małżonka członka zarządu).
Ponadto pomimo, że powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. określa wysokość wynagrodzenia kuratora wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego, określonych w przepisach wykonawczych, a organ uprawniony jest do jego określenia w obszarze wytyczonym tymi kwotami, to nie można uznać powyżej wskazanego owego wyższego ograniczenia (do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego) za prawidłowo określone w przepisach wykonawczych. Ustawa takiego ograniczenia nie zawiera, zatem zdaniem sądu takie ograniczenie zawarte w ww. rozporządzeniu jest bezpodstawne i nie może być stosowane.
Mieć należy również na uwadze, że ustalane przez organ wynagrodzenie nie może to być całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości, mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał oceny nakładu pracy kuratora, czy ilości i rodzaju czynności podjętych przez kuratora, które były konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji i nie wziął pod uwagę, że kuratelę sprawowano wobec dwóch osób.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżony akt z dnia 4 czerwca 2025 r., w sprawie przyznania wynagrodzenia kuratorowi w kwocie 177,12 zł.
Rzeczą organu będzie uwzględnienie oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku i orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla Skarżącej jako kuratora w kwotach odrębnych z tytułu reprezentowania każdego ze wskazanych, nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, z tytułu wykonywania obowiązków wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego z 5 marca 2024 r. o ustanowieniu kuratora dla nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, z powołaniem się na prawidłową podstawę prawną. Sąd nie jest przy tym władny rozstrzygać w powyższym przedmiocie i zastępować w ten sposób organ.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. Przy czym Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, gdyż kurator jest ustawowo zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).