I SA/Gd 601/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-11-05
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek akcyzowynabycie wewnątrzwspólnotowesamochód osobowypodstawa opodatkowaniawartość celnakoszty transportuuszkodzony pojazdwartość rynkowaorgan podatkowysąd administracyjny

WSA w Gdańsku oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora IAS określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia uszkodzonego samochodu osobowego, uznając prawidłowość ustalenia podstawy opodatkowania na podstawie wartości rynkowej, a nie zaniżonej ceny zakupu.

Skarżący zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia uszkodzonego samochodu osobowego. Organy podatkowe ustaliły, że zadeklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania (2.800 USD) znacząco odbiegała od średniej wartości rynkowej pojazdu (ok. 6.812,50 USD) oraz od ceny zakupu na aukcji (7.200 USD). Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że podstawa opodatkowania powinna być ustalona na podstawie wartości rynkowej, a nie zaniżonej ceny transakcyjnej, zwłaszcza gdy różnica jest znaczna i nieuzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę ze skargi L.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Spór dotyczył ustalenia podstawy opodatkowania. Skarżący zadeklarował podatek akcyzowy od nabycia samochodu marki M. za kwotę 2.343 zł, opierając się na cenie zakupu 2.800 USD. Organy podatkowe ustaliły jednak, że pojazd został wylicytowany na aukcji za 7.200 USD, a zadeklarowana przez skarżącego cena zakupu była niewiarygodna i znacznie odbiegała od średniej wartości rynkowej podobnych pojazdów w podobnym, uszkodzonym stanie (ok. 6.812,50 USD). Naczelnik US oszacował wartość celną pojazdu na 9.927,50 USD, a po doliczeniu cła (10%) i przeliczeniu na złotówki, określił podstawę opodatkowania na 45.368 zł, co skutkowało zobowiązaniem w wysokości 8.438 zł. Dyrektor IAS utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku akcyzowym, kwestionując ustalenia organów co do podstawy opodatkowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 104 ust. 8 i 9 ustawy o podatku akcyzowym. Sąd podkreślił, że w przypadku znacznego odbiegania zadeklarowanej podstawy opodatkowania od średniej wartości rynkowej, bez uzasadnionej przyczyny, organ ma prawo samodzielnie określić tę podstawę. Sąd podzielił ustalenia organów co do wartości pojazdu, uwzględniając cenę aukcyjną, koszty dodatkowe oraz fakt, że pojazd był uszkodzony. Sąd zaznaczył, że decydujące znaczenie ma wartość pojazdu, a nie jego cena transakcyjna, zwłaszcza gdy cena ta jest rażąco zaniżona i nie ma ku temu uzasadnionych podstaw ekonomicznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy ma prawo zakwestionować zadeklarowaną podstawę opodatkowania, jeśli znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny, i samodzielnie określić tę podstawę zgodnie z art. 104 ust. 8 i 9 ustawy o podatku akcyzowym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące określania podstawy opodatkowania, gdy zadeklarowana kwota jest rażąco zaniżona w stosunku do wartości rynkowej uszkodzonego pojazdu. Podkreślono, że decydujące znaczenie ma wartość pojazdu, a nie jego cena transakcyjna, jeśli ta ostatnia nie odzwierciedla rzeczywistej wartości ekonomicznej i nie ma ku temu uzasadnionych podstaw.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.a. art. 104 § ust. 6

Ustawa o podatku akcyzowym

Podstawa opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego to wartość celna powiększona o należne cło, z uwzględnieniem prowizji i kosztów transportu do miejsca objęcia procedurą celną, jeśli nie zostały uwzględnione w cenie.

u.p.a. art. 104 § ust. 8

Ustawa o podatku akcyzowym

Organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn, gdy znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny.

u.p.a. art. 104 § ust. 9

Ustawa o podatku akcyzowym

W przypadku braku odpowiedzi lub uzasadnienia przez podatnika, organ określa wysokość podstawy opodatkowania.

u.p.a. art. 100 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o podatku akcyzowym

Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju.

u.p.a. art. 101 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Obowiązek podatkowy powstaje z dniem przemieszczenia samochodu osobowego na terytorium kraju, jeżeli nabycie prawa rozporządzania nastąpiło przed przemieszczeniem.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.a. art. 104 § ust. 11

Ustawa o podatku akcyzowym

Definicja średniej wartości rynkowej samochodu osobowego jako średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju pojazdu tej samej marki, modelu, rocznika i przybliżonego stanu technicznego.

u.p.a. art. 105 § pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Określa stawkę podatku akcyzowego dla samochodów osobowych o pojemności silnika 2488 cm3 jako 18,6%.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 art. 70 § ust. 1 i 2

Unijny kodeks celny

Dotyczy wartości celnej towarów.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 art. 71 § ust. 1

Unijny kodeks celny

Dotyczy ustalania wartości celnej w przypadku importu.

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ogólne zasady prowadzenia postępowania dowodowego, dopuszczające wykorzystanie wszelkich środków dowodowych.

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności w postępowaniu podatkowym.

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do zebrania pełnego materiału dowodowego.

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawa opodatkowania powinna być ustalona na podstawie wartości rynkowej pojazdu, a nie zaniżonej ceny transakcyjnej, gdy różnica jest znaczna i nieuzasadniona. Organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące określania podstawy opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonego samochodu osobowego. Organy miały prawo korzystać z różnych źródeł dowodowych, w tym stron internetowych, do ustalenia wartości pojazdu i kosztów.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 187 § 1, 188) przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i niepodjęcie wszystkich niezbędnych działań. Zarzut naruszenia art. 104 u.p.a. przez zakwestionowanie ceny zakupu bez wystarczających ustaleń.

Godne uwagi sformułowania

Decydujące znaczenie ma kryterium wartości pojazdu, a nie jego cena. Wartość jest pojęciem ekonomicznym odnoszącym się do samochodu osobowego o określonych cechach technicznych. Wartość stanowi pojęcie zobiektywizowane ekonomicznie, będące pochodną cech towaru. Okoliczności nabycia wynikające np. z pertraktacji cenowych albo ze znajomości ze sprzedawcą nie stanowią przesłanki uzasadniającej określenie podstawy opodatkowania na poziomie innym niż wartość samochodu osobowego. Okoliczności te nie wpływają na wartość pojazdu, jedynie kształtują jego cenę. Celem przepisu art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a. jest niewątpliwie przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym i celowe zaniżanie ceny nabycia w stosunku do ceny rzeczywiście zapłaconej dla późniejszego zaniżenia należnych opłat i podatków bez konieczności kwestionowania rzetelności dowodu zakupu pojazdu.

Skład orzekający

Zbigniew Romała

przewodniczący

Małgorzata Gorzeń

sprawozdawca

Irena Wesołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonych samochodów osobowych, gdy cena zakupu jest rażąco zaniżona w stosunku do wartości rynkowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonego pojazdu i zastosowania art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a. Interpretacja wartości rynkowej może być przedmiotem sporu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego problemu w obrocie samochodami używanymi z zagranicy, gdzie organy podatkowe kwestionują zadeklarowaną cenę zakupu. Jest to istotne dla osób importujących pojazdy, ale nie zawiera przełomowych kwestii prawnych.

Czy niska cena zakupu uszkodzonego auta z zagranicy zawsze oznacza niższy podatek akcyzowy? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 45 368 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gd 601/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska
Małgorzata Gorzeń /sprawozdawca/
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 143
art. 104 ust. 6,
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Specjalista Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi L.R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2025 r., nr 2201-IOA.4105.9.2025.4 w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), po rozpatrzeniu odwołania L. R. (dalej "Skarżący") od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (dalej "Naczelnik US") z dnia 18 marca 2025 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym w kwocie 8.438 zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
2.1. Skarżący w dniu 22 czerwca 2023 r. złożył deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki M. (nr VIN [...]), wskazując podstawę opodatkowania w wysokości 12.597 zł, stawkę podatku 18,6% i kwotę podatku akcyzowego do zapłaty 2.343 zł. Jako dzień powstania obowiązku podatkowego wskazano 9 czerwca 2023 r. Do deklaracji załączono kopie: rachunku z 28 kwietnia 2023 r., dokumentu "Salvage Certifikate of a Vehicle" i dokumentów dotyczących odprawy celnej, wraz z ich tłumaczeniami.
Naczelnik US sprawdził, że ww. samochód został wylicytowany 24 kwietnia 2023 r. na aukcji nr [...] za kwotę 7.200 USD. Naczelnik US ustalił i oszacował rzeczywiste koszty zakupu i sprowadzenia pojazdu z USA na terytorium Unii Europejskiej. Naczelnik US wezwał Skarżącego do złożenia korekty deklaracji i opłaty podatku. Skarżący odmówił złożenia korekty deklaracji, wskazując m.in. że nie dokonał zakupu na wskazanej aukcji. Pojazd został zakupiony z uszkodzeniem mechanicznym. Do pisma załączono rachunek zakupu pojazdu z 28 kwietnia 2023 r. wystawiony przez D. na kwotę 2.800 USD oraz potwierdzenie przelewu z 26 kwietnia 2023 r.
Postanowieniem z 12 września 2024 r. Naczelnik US wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym.
Skarżący wskazał, że pojazd sprowadził do Polski we własnym zakresie, część napraw została wykonana w serwisie M. oraz w innym serwisie, pozostałe części zakupiono m.in. na akcjach, ogłoszeniach, portalach i tzw. złomowcach, a paragony zostały zutylizowane. Znaczna część napraw dokonana była we własnym zakresie.
Przedstawiciel firmy C. potwierdził, że przedmiotowy pojazd został sprzedany 24 kwietnia 2023 r. na aukcji nr [...] za 7.200 USD.
2.2. Decyzją z dnia 18 marca 2025 r. Naczelnik US określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym w kwocie 8.438 zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu osobowego, niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Organ uznał, iż podstawa opodatkowania z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia ww. samochodu została zadeklarowana niezgodnie z art. 104 ust. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 143 ze zm., dalej "u.p.a."), a wartość celna zadeklarowana w procedurze dopuszczenia do obrotu w Holandii nie obejmuje należnej kwoty jaką Podatnik był zobowiązany zapłacić za pojazd wraz z kosztami jego sprowadzenia z USA. Naczelnik US ustalił, iż: auto zostało wylicytowane 24 kwietnia 2023 r. za kwotę 7.200 USD, w stanie uszkodzonym co potwierdza informacja na portalu, koszty aukcyjne wyniosły 877,50 USD, koszty transportu do portu w USA wyniosły 775 USD, fracht morski do Europy wyniósł 775 USD, prowizja wyniosła 300 USD. Koszt, jaki poniosła Strona w związku z zakupem oraz przywozem ww. pojazdu do miejsca objęcia procedurą celną, wyniósł 9.927,50 USD i organ kwotę tę uznał za wartość celną pojazdu, od której wyliczył cło w wysokości 10%. Wartość celna powiększona o należne cło wyniosła 10.920,25 USD. W konsekwencji organ określił podstawę opodatkowania w kwocie 45.368 zł oraz wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym w wysokości 8.438 zł.
2.3. W wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego, Dyrektor IAS decyzją z dnia 13 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ, przywołując treść art. 2 pkt 9, art. 100 ust. 1 pkt 2, art. 104 ust. 6 i 8, art. 106 ust. 2 i 3 u.p.a., art. 70 ust. 1 i 2, art. 71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, wskazał, że odwołanie jest niezasadne.
Przedmiotem nabycia był samochód uszkodzony, co w istotny sposób wpływa na jego wartość. Organ podkreślił, że wartość pojazdu wylicytowanego w trakcie aukcji nr [...] uwzględniała uszkodzenia tego pojazdu. Zdjęcia pojazdu na stronie https://[...] potwierdzają, że przedmiotem aukcji był pojazd uszkodzony. Organy nie kwestionowały uszkodzeń pojazdu. Naczelnik US zweryfikował ceny podobnych pojazdów na rynku amerykańskim. W tym celu pozyskał wydruki aukcji, które zakończyły się pod koniec kwietnia 2023 r. Na tej podstawie wskazał, że ceny sprzedaży takich modeli pojazdów o podobnym stanie technicznym wynosiły od 6.625 USD do 7.000 USD, a więc średnia cena wynosiła 6.812,50 USD.
Skarżący 28 kwietnia 2023 r. zakupił od firmy D. ww. pojazd za kwotę 2.800 USD. Naczelnik US ustalił, iż na dokumencie Salvage Certificate of a Vehicle załączonym do deklaracji wpisana jest firma D., z informacją, iż 24 kwietnia 2023 r. stała się właścicielem pojazdu. Na dokumencie tym widoczna jest naklejka z nr aukcji [...], tym samym nie ma wątpliwości, że firma D. wylicytowała ww. pojazd, a nabyty wewnątrzwspólnotowo przez Skarżącego jest tym samym pojazdem, który był przedmiotem aukcji nr [...] z 24 kwietnia 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, iż nielogiczne i nieuzasadnione ekonomicznie byłoby, aby samochód zakupiony 24 kwietnia 2023 r. na rynku amerykańskim za kwotę 7.200 USD już po 4 dniach od wylicytowania został sprzedany za kwotę 2.800 USD.
Dyrektor IAS stwierdził, że decydujące znaczenie ma kryterium wartości pojazdu a nie jego cena. Naczelnik US potwierdził u przedstawiciela firmy C. w Stanach Zjednoczonych, iż aukcja nr [...] z 28 kwietnia 2023 r. dotycząca samochodu osobowego marki M. o ww. nr VIN zakończyła się ostateczną ceną przebicia w wysokości 7.200 USD. Organ odwoławczy uznał, że rachunek zakupu pojazdu z 28 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że Strona nabyła przedmiotowy samochód za kwotę 2.800 USD jest niewiarygodny w zakresie ceny transakcyjnej. Naczelnik US dokonał własnych ustaleń w zakresie m.in. kosztów transportu i prowizji i szacując koszty transportu posłużył się kalkulatorem znajdującym się na stronie www.amerykacars.pl.
Naczelnik US określił podstawę opodatkowania zgodnie z art. 104 ust. 6 u.p.a., nie zakwestionował uszkodzenia pojazdu. Podstawę opodatkowania organ określił na podstawie ceny uszkodzonego pojazdu na rynku amerykańskim. Organ podatkowy dysponował wystarczającą ilością dowodów pozwalających na ustalenie prawidłowej podstawy opodatkowania w oparciu o art. 104 ust. 6 u.p.a. Po analizie całości materiału dowodowego, mając na względzie, że Strona w złożonej deklaracji wykazała zobowiązanie podatkowe w nieprawidłowej wysokości, organ określił prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego. Do wyliczenia wartości celnej ww. samochodu przyjęto kwoty: 7.200 USD - kwota wynikająca z aukcji, koszty aukcyjne 877,50 USD, koszty transportu do portu w USA 775 USD, fracht morski do Europy: 775 USD, prowizja 300 USD. Łączne koszty zakupu i transportu samochodu do miejsca objęcia pojazdu procedurą celną wyniosły 9.927,50 USD, która stanowi wartość celną ww. samochodu. Podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło: wartość celna - 9.927,50 USD, cło w wysokości 10% - 992,75 USD, co daje łączą wartość 10.920,25 USD. Organ za datę powstania obowiązku podatkowego przyjął dzień 9 czerwca 2023r., w którym kurs USD wynosił 4,1545 zł, a zatem wysokość podstawy opodatkowania wynosi 45.368 zł. Ww. pojazd posiada silnik o pojemności 2488 cm3, zatem zgodnie z art. 105 pkt 1 u.p.a. winien być opodatkowany 18,6% stawką podatkową. Wysokość zobowiązania podatkowego wynosi więc 8.438 zł.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 120, art. 121 oraz art. 187 § 1 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej "O.p.") przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, niepodjęcie wszystkich działań niezbędnych do zebrania pełnego materiału dowodowego i informacji niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawidłowego określenia wielkości podstawy opodatkowania oraz pominięcie, że podstawa opodatkowania wskazana przez stronę wynikała wprost z umowy kupna sprzedaży oraz nie odniesienia się organów do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie:
- art. 104 u.p.a. przez zakwestionowanie ceny zakupu samochodu, pomimo braku w tym zakresie wystarczających ustaleń.
4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Badając rozpoznawaną sprawę, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowało by koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
5.2. Istota sporu w poddanej sądowej kontroli sprawie dotyczy kwestionowania przez Skarżącego ustaleń wysokości podstawy opodatkowania w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, a w konsekwencji określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym.
Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 u.p.a., w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Obowiązek podatkowy w akcyzie z tego tytułu powstaje z dniem przemieszczenia samochodu osobowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju - jeżeli nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel nastąpiło przed przemieszczeniem samochodu na terytorium kraju (art. 101 ust. 2 pkt 1 u.p.a.).
Przepis art. 104 ust. 6 u.p.a. wskazuje, że podstawą opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego dopuszczonego wcześniej do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej zgodnie z przepisami celnymi, ale niezarejestrowanego na terytorium innego państwa członkowskiego jest wartość, o której mowa w ust. 1 pkt 3 (wartość celna samochodu osobowego powiększona o należne cło - w przypadku importu tego samochodu), z uwzględnieniem prowizji, kosztów transportu i ubezpieczenia, jeżeli nie zostały uwzględnione w cenie, ale zostały już poniesione do miejsca, w którym nastąpiło objęcie towarów procedurą celną.
Przepis art. 104 ust. 8 u.p.a. stanowi natomiast, że w przypadku gdy wysokość podstawy opodatkowania z tytułu m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy określi wysokość podstawy opodatkowania (art. 104 ust. 9 u.p.a.). Pojęcie średniej wartości rynkowej samochodu osobowego określone zostało jako wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty samochód osobowy (art. 104 ust. 11 u.p.a.).
Należy podkreślić, że określenie prawidłowej podstawy opodatkowania akcyzą samochodu osobowego dokonywane jest w dwóch etapach. W pierwszej kolejności należy ocenić, czy zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej, i czy różnica ta ma rzeczywiście uzasadnione przyczyny (art. 104 ust. 8 u.p.a.). Dopiero gdy – mimo wezwania – podatnik nie udzieli odpowiedzi, nie dokona zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub nie wskaże rzeczywistych przyczyn, które uzasadniają podanie jej w wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, właściwy organ może samodzielnie określić wysokość podstawy opodatkowania (art. 104 ust. 9 cyt. ustawy). Zatem zmiana podstawy opodatkowania jest uprawniona tylko wtedy, gdy różnica w podstawie opodatkowania jest znaczna, i gdy różnica ta nie ma uzasadnionej przyczyny. Istotnym jest, że przesłanki te muszą być spełnione łącznie, zaś dokonana w tym względzie analiza musi odpowiadać kryteriom wyżej opisanym.
W niniejszym postępowaniu strona jest zdania, że kwota wykazana na dowodzie zakupu tj. 2.800 USD powinna stanowić podstawę opodatkowania. Organy twierdzą natomiast, że zadeklarowana podstawa opodatkowania została zaniżona w sposób znaczny w stosunku do średniej wartości rynkowej samochodów tożsamej marki i modelu oraz w zbliżonym stanie technicznym (uszkodzonym) oraz że strona nie wykazała uzasadnionej przyczyny tej różnicy. Sąd tą ocenę organów podziela. Trzeba bowiem przypomnieć, że organ pierwszej instancji zweryfikował ceny podobnych pojazdów na rynku amerykańskim, pozyskując w tym celu wydruki aukcji, które zakończyły się pod koniec kwietnia 2023 r. Na tej podstawie wskazał, że ceny sprzedaży takich modeli pojazdów o podobnym stanie technicznym (stan uszkodzony) wynosiły od 6.625 USD do 7.000 USD, a więc średnia cena wynosiła 6.812,50 USD. Tym samym, organ zweryfikował wartość pojazdu w państwie jego sprzedaży, a podnoszone w tym zakresie zarzuty są bezzasadne. Nie ma zatem wątpliwości, wbrew wywodom Skarżącego, że zadeklarowana przez niego podstawa opodatkowania (2.800 USD) znacząco odbiegała od wyliczonej przez organ średniej wartości rynkowej pojazdu, zasadnie zatem organ wszczął procedurę, o której mowa w art. 104 ust. 8-9 u.p.a. W konsekwencji organ określił podstawę opodatkowania uwzględniając w niej następujące kwoty: 7.200 USD – cena pojazdu wynikająca z aukcji (wartość potwierdzona przez firmę C.), 877,50 USD – koszty aukcyjne, 775 USD – koszty transportu do portu w USA, 775 USD – fracht morski do Europy i 300 USD – prowizja.
Jak wskazał Dyrektor IAS, w aktach sprawy znajduje się dokument z wysokością ostatniego przebicia na aukcji zawierający numer [...] (k. 12). Ten sam numer znajduje się na naklejce, którą umieszczono na dokumencie własności pojazdu (Salvage Certificate of a Vehicle, k. 4), w którym wskazano, że firma D. 24 kwietnia 2023 r. stała się właścicielem przedmiotowego pojazdu. Prawidłowo przyjęły zatem organy, że ww. firma wylicytowała przedmiotowy samochód i jest to ten sam pojazd, który Skarżący nabył wewnątrzwspólnotowo, a który był przedmiotem aukcji nr [...]. Zasadnie wskazuje organ, że w tej sytuacji nieprawdopodobne jest, aby przedmiotowy pojazd zakupiony za cenę 7.200 USD na aukcji, został następnie sprzedany Skarżącemu za kwotę 2.800 USD. Co istotne, organy nie kwestionowały stanu technicznego przedmiotowego pojazdu, wręcz przeciwnie określając podstawę opodatkowania uwzględniły fakt, że pojazd ten był w stanie uszkodzonym. Zasadnie zatem organ przyjął w podstawie opodatkowania kwotę 7.200 USD, za jaką pojazd został zakupiony na aukcji. Prawidłowo też organ uwzględnił w podstawie opodatkowania wysokość kosztów aukcyjnych, kosztów transportu oraz prowizji, przy czym wartości te nie były kwestionowane przez Skarżącego.
Zdaniem Sądu, za wystarczające dla prawidłowego określenia podstawy opodatkowania było ustalenie przez organy kosztów w oparciu o informacje ze stron internetowych. Wskazać należy, że ustalenie wartości pojazdu czy kosztów transportu pojazdu przez organ może nastąpić na podstawie wszelkich dostępnych środków dowodowych. Ustawodawca w przepisach u.p.a. nie ustanowił w tym względzie żadnych ograniczeń, a zatem za obowiązujące należy uznać ogólne zasady prowadzenia postępowania dowodowego określone w Ordynacji podatkowej. Wobec braku odmiennej regulacji szczególnej, skorzystanie przez organ z powszechnie dostępnych stron internetowych w dowodzeniu opisanej powyżej okoliczności jest zgodne z art. 180 § 1 O.p. Jeżeli natomiast, w ocenie podatnika, wartość ta powinna być inna, to rzeczą podatnika było te okoliczności wykazać. Wbrew formułowanym zarzutom to na podatniku spoczywał ten obowiązek. To przecież podatnik posiada najpełniejszą wiedzę na temat przeprowadzonej transakcji handlowej.
Wbrew zarzutom skargi, organ dysponował wystarczającymi ustaleniami dla zakwestionowania wartości zakupionego przez Skarżącego pojazdu. Organ uwzględnił wszystkie elementy mające wpływ na wartość rynkową pojazdu, w tym jego uszkodzony stan. Przypomnieć należy, że organ określał podstawę opodatkowania na podstawie art. 104 ust. 9 u.p.a., ponieważ bezspornie ustalił, że zadeklarowana przez Skarżącego podstawa opodatkowania bez uzasadnionej przyczyny odbiegała od średniej wartości rynkowej pojazdu tego samego modelu i w podobnym stanie technicznym. Bez znaczenia zatem pozostawało to, ile Skarżący faktycznie zapłacił za nabyty samochód.
Wskazać należy, że celem organów nie było kwestionowanie umowy kupna, do jakiej doszło między stronami, czy też ceny zakupu. Zamiarem ich było ustalenie przyczyn, dla których podana przez Skarżącego wartość podstawy opodatkowania odbiega od średniej wartości rynkowej zakupionego samochodu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, w niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma kryterium wartości pojazdu, a nie jego cena. Wartość jest pojęciem ekonomicznym odnoszącym się do samochodu osobowego o określonych cechach technicznych. Wartość stanowi pojęcie zobiektywizowane ekonomicznie, będące pochodną cech towaru. Dlatego okoliczności nabycia wynikające np. z pertraktacji cenowych albo ze znajomości ze sprzedawcą nie stanowią przesłanki uzasadniającej określenie podstawy opodatkowania na poziomie innym niż wartość samochodu osobowego. Okoliczności te nie wpływają na wartość pojazdu, jedynie kształtują jego cenę. Wartość ta, jako określana na zasadzie wyjątku od reguły wynikającej z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.p.a., nie będzie nawiązywała do kwoty, jaką nabywca zobowiązany jest zapłacić. Ma być ona wartością obiektywną, a taka siłą rzeczy, nie może ograniczać się jedynie do uwzględniania jedynie wyjątkowo korzystnych okoliczności dokonania zakupu, wynikających np. ze skutecznie przeprowadzonych negocjacji cenowych (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2016r., sygn. akt I GSK 1157/14, LEX nr 2081046).
Podsumowując, przepisy art. 104 ust. 8-9 u.p.a. stanowią podstawę do przyjęcia za podstawę opodatkowania wartość inną niż wycena wynikająca z umowy, a mianowicie średnią wartość na rynku krajowym, bez konieczności wykazania nierzetelności dokumentu nabycia. Zaznaczyć należy, że nabycie pojazdu w innym państwie za cenę niższą niż średnia cena w kraju nie jest naganne i nie uprawnia do każdorazowej i automatycznej zmiany podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym i wyrównania jej do podstawy jaką jest średnia wartość na rynku krajowym. Zmiana podstawy opodatkowania jest uprawniona tylko wtedy, kiedy różnica w podstawie opodatkowania jest znaczna i nie ma uzasadnionej przyczyny. Celem przepisu art. 104 ust. 8 i 9 u.p.a. jest niewątpliwie przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym i celowe zaniżanie ceny nabycia w stosunku do ceny rzeczywiście zapłaconej dla późniejszego zaniżenia należnych opłat i podatków bez konieczności kwestionowania rzetelności dowodu zakupu pojazdu.
W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania (art. 120, art. 121 oraz art. 187 § 1 i art. 188 O.p.). Organy podatkowe w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. A zatem - wbrew stanowisku strony skarżącej - zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów postępowania w takim zakresie, by naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI