I SA/Gd 351/25

I SA/Gd 351/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Zbigniew Romała /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
ar. 54 par. 1, art. 67 par. 2, art. 79
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 24 marca 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.42.2025.DW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę
Uzasadnienie
Organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku M.P. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca) oraz do majątku jej męża na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 21 listopada 2024 roku wystawionego przez Wójta Gminy Szemud.
Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanej 11 grudnia 2024 roku wraz z wydrukiem zawiadomienia nr 2208-SEE.7110.123242641.2024.l.MDE z 26 listopada 2024 roku o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w trybie art. 43 K.p.a.
Pismem z 12 grudnia 2024 roku Zobowiązana wniosła skargę na skargę na zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej wnosząc o uchylenie zastosowanego środka.
Postanowieniem z 15 stycznia 2025 roku organ egzekucyjny oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, postanowieniem z 24 marca 2025 roku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 15 stycznia 2025 roku oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Dlatego też, wskazane przez Zobowiązaną w piśmie 12 grudnia 2024 roku okoliczności wychodzą poza jego zakres. Odrębnym pismem z 12 grudnia 2024 roku Zobowiązana wniosła w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 21 listopada 2024 roku zarzuty nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku. Wójt Gminy Szemud postanowieniem o numerze KP.3161.1.2025.P oddalił zgłoszone przez zarzuty.
W dalszych wywodach Dyrektor zauważył, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej: u.p.e.a.), Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy, tj. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej (art. 79 tej ustawy). W ocenie Dyrektora w przedmiotowej sprawie zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym organ egzekucyjny dopełnił wymogów wynikających z treści art. art. 79 § 1 - § 4 u.p.e.a.
W ramach podjętej czynności organ egzekucyjny doręczył dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie nr 2208-SEE.7110.123242641.2024.l.MDE z 26 listopada 2024 roku tego samego dnia, zaś Zobowiązanej doręczono jego wydruk wraz z odpisem tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano skarżonej czynności - prawidłowo i skutecznie 11 grudnia 2024 roku w trybie art. 43 K.p.a. (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nr [...] znajdującego się w aktach sprawy). Zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej nr 2208-SEE.7110.123242641.2024.l.MDE z 26 listopada 2024 roku zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 i art. 67 § 2a u.p.e.a., m.in. numer tytułu wykonawczego, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych.
Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego M.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 54 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 oraz 144 k.p.a.
Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanej na tę czynność.
Stosownie do treści art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego skarga, której podstawą jest m. in. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Stosownie do § 2 omawianego artykułu skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym oddala skargę na czynność egzekucyjną, bądź ją uwzględnia w całości albo w części (§ 4). Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (§ 5). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (§ 7).
Z powyższych regulacji wynika, że ustawodawca powierzył rozpoznanie skargi na czynności dokonane przez organ egzekucyjny, organowi który je dokonał i w wyniku ich zaskarżenia, przeprowadził ponowną analizę w zakresie poprawności i zasadności zastosowanego środka egzekucyjnego. Ustawodawca nie wykluczył przy tym ponownej weryfikacji zastosowanego środka egzekucyjnego przez organ nadzoru, wskazując w art. 54 § 5 u.p.e.a na możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w związku z wniesioną przez zobowiązanego skargą na czynność egzekucyjną.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA z: 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 - wszystkie powołane orzeczenia sądowe dostępne w bazieCBOSA. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a.- wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Z powyższego wynika, jak też trafnie uznały organy w niniejszej sprawie, że nie mogą być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną np. kwestie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy ocena prawidłowości jego prowadzenia. W postępowaniu skargowym, prowadzonym w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość czynności egzekucyjnych. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.
Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 3 ("Egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia o zajęciu zobowiązanego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób. Ponadto organ egzekucyjny wzywa organ rentowy, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, aby składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacania świadczeń, oświadczenia o rodzaju tych przeszkód oraz poucza organ rentowy o skutkach niezastosowania się do wezwań (§ 4).
Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego zostało dokonane prawidłowo. Jak słusznie wskazał Dyrektor, zawiadomienie zostało skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (26 listopada 2024 roku), jak i Zobowiązanej w trybie zastępczym (11 grudnia 2024 roku). Jednocześnie, stosownie do zapisów u.p.e.a., organ egzekucyjny wezwał organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanej, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Odpis tytułu wykonawczego, w oparciu o który dokonano przedmiotowego zajęcia doręczono Zobowiązanej 11 grudnia 2024 roku, co oznacza, że warunki wskazane w art. 79 u.p.e.a. zostały spełnione. Ponadto zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., w tym zasadnie odnosi się do kwestii związanej z przypisanymi w zajęciu egzekucyjnym kosztami egzekucyjnymi.
Ponownie należy podnieść, że przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza badanie tylko tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu i obejmuje badanie wyłącznie zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Tym samym w ramach postępowania skargowego można podnieść wyłącznie kwestie formalnoprawne. W szczególności postępowanie to nie obejmuje badania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia, czy też przesłanej jego umorzenia. Powyższe okoliczności nie mogły być zatem rozstrzygane w postępowaniu skargowym.
Należy dodać, że zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Czynność została zatem dokonana prawidłowo, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami.
Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze zarzutów prawa, co oznacza, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów ustawy egzekucyjnej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor w sposób należyty ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał prawidłowych ustaleń. Również ocena tak ustalonego stanu faktycznego oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego okazała się prawidłowa.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.