I SA/Gd 293/26

I SA/Gd 293/26 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Zbigniew Romała /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 18, art. 64cd, art. 64e par 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 6, art. 7, art. 8 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.) Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2026 r. nr 2201-IEE.7192.2.402.2025.DK w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej jako "k.p.a." oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 64, art. 64b i art. 64cd ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia C. Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona") z siedzibą w G. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US") z dnia 26 listopada 2025r.
o odmowie zwrotu kosztów egzekucyjnych wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 września 2024 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Na postawie wystawionych w dniu 20 września 2024r. przez Wierzyciela
- Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (zwanego dalej: "Naczelnik US w S." lub "Wierzyciel") tytułów wykonawczych nr: [...],[...],[...] i [...] – zwanych dalej "tytuły wykonawcze", obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w imporcie, określonych decyzjami (kolejno) o nr-ach: [...],[...], [...] i [...] Naczelnik US wszczął egzekucję do majątku Skarżącej.
Postanowieniem z dnia 9 października 2024r., działając na podstawie art. 115 § 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny z urzędu zaliczył na zaległości objęte ww. tytułami środki pieniężne w łącznej kwocie 45.336,41 zł, które pozostały po podziale sumy uzyskanej
w egzekucji określonych należności [...], dochodzonych w oparciu o wystawione przez Naczelnika US w S., tytuły wykonawcze wymienione w postanowieniu organu. Na postanowienie to w terminie ustawowym Skarżąca złożyła zażalenie.
Dyrektor Izby, po zapoznaniu się ze zgłoszonymi w zażaleniu zarzutami, ostatecznym postanowieniem z dnia 28 listopada 2024r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, Naczelnik US dokonał zajęcia należącego do Spółki samochodu osobowego marki [...] (rok produkcji 2016). Protokół zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 10 października 2024r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 20 września 2024r. doręczono Stronie 10 października 2024r.
Nie zgadzając się ze wszczętą egzekucją Skarżąca pismami z dnia 16 października 2024 r. zgłosiła zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniając je w szczególności okolicznością, że roszczenie objęte tytułami wykonawczymi przestało istnieć z uwagi na fakt, że zostało uiszczone poprzez przymusowe wyegzekwowanie należności [...] wynikających z decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego G. z dnia 14 lipca 2023r., które zostały uchylone. W konsekwencji środki wyegzekwowane winny być zaliczone na zaległości objęte tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę zgłoszonych zarzutów.
Pismem z dnia 23 października 2024r. Naczelnik US przekazał zarzuty Strony Wierzycielowi celem wydania postanowienia, o którym mowa w art. 34 § 2 u.p.e.a. oraz postanowieniem z dnia 23 października 2024 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniami z dnia 28 lutego 2025r. Naczelnik US w S. oddalił
w całości zarzuty Spółki skarżącej.
Wskutek powyższego, 10 marca 2025r. Spółka wniosła zażalenia na postanowienia organu pierwszej instancji.
12 maja 2025r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. wydał postanowienia o nr - ach: [...],[...],[...],[...], w których utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika US w S. w sprawie oddalenia zarzutów.
Z uwagi na fakt, że pismem z dnia 16 lipca 2025r. Wierzyciel poinformował, iż postanowienia organu drugiej instancji stały się ostateczne, postanowieniem z 24 lipca 2025r. Naczelnik US, działając na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. podjął postępowanie egzekucyjne.
Mając na względzie, że zaliczona postanowieniem z dnia 9 października 2024 r. kwota nie wystarczyła na zaspokojenie w całości zaległości poddanych egzekucji, zawiadomieniem z dnia 30 lipca 2025r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia u dłużnika zajętej wierzytelności - Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w G. innych wierzytelności pieniężnych z tytułu "nadpłaty niepodatkowej – środki finansowe [...]". Odbiór zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności potwierdził 30 lipca 2025r.
W dniu 30 lipca 2025 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego
w G. tytułem realizacji zajęcia przekazał na konto organu egzekucyjnego środki pieniężne pozwalające na całkowitą spłatę dochodzonych zaległości. Przekazana kwota została w całości rozliczona i przekazana Wierzycielowi. Wierzyciel zaś po otrzymaniu wyegzekwowanej kwoty stwierdził nadwyżkę kwoty przekazanej nad należną i zwrócił na rachunek bankowy organu egzekucyjnego środki w łącznej wysokości 39.690,37 zł. Kwota ta w całości została zwrócona Spółce na rachunek bankowy przelewem z dnia 12 sierpnia 2025r.
W związku z powyższym organ egzekucyjny skorygował także kwotę kosztów pobranych w postępowaniu egzekucyjnym do kwoty 9.483,90 zł. Powstała nadwyżka kosztów w wysokości 3.969,04 zł została z urzędu zwrócona Spółce wraz z należnymi odsetkami w kwocie 18,50 zł naliczonymi na dzień zwrotu, tj. 18 sierpnia 2025r.
Pismem złożonym w kancelarii [...] Urzędu Skarbowego w S. dnia 22 sierpnia 2025r. zatytułowanym "Wniosek o ustalenie należności odsetkowej" Skarżąca zgłosiła m.in. żądanie umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o tytuły wykonawcze.
Naczelnik US w S. uznając się niewłaściwym do rozpoznania ww. wniosku przekazał go Naczelnikowi US. Z kolei, Naczelnik US pismem z dnia 16 września 2025r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku m.in. poprzez wskazanie, czy zawarte żądanie stanowi wniosek o udzielenie ulgi w spłacie, która nie stanowi pomocy publicznej, czy stanowi pomoc de minimis albo czy stanowi pomoc publiczną.
Pismem z dnia 18 września 2025r. Spółka odpowiedziała, że nie domaga się skorzystania z ulgi w spłacie, czy jakiejkolwiek pomocy publicznej albowiem obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi było pozbawione podstaw prawnych.
W związku ze złożonymi wyjaśnieniami, pismem z dnia 29 września 2025r. organ powtórnie wezwał Stronę o sprecyzowanie charakteru jej żądania poprzez podanie, czy stanowi ono: 1) wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych (art. 64e u.p.e.a.); 2) wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych (art. 64cd u.p.e.a.); 3) inny rodzaj żądania znajdujący odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W piśmie z dnia 29 września 2025r. Spółka wyjaśniła, że żądanie, którego dotyczy wezwanie stanowi wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64cd u.p.e.a., gdyż w jej ocenie wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem. Jednocześnie w pkt 2 tego pisma wskazała, że jedynie
w przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania Spółka opiera ewentualnie wniosek o art. 64e u.p.e.a., albowiem w jej ocenie za umorzeniem kosztów przemawia ważny interes publiczny, a nie sytuacja ekonomiczna Spółki. Nadto podała, że argumentację do wniosku szczegółowo przedstawiła w piśmie z 18 września 2025r.
W piśmie tym Skarżąca przede wszystkim wskazała na okoliczność, że "(...) nie było żadnych podstaw do wszczynania postępowania egzekucyjnego albowiem w tej dacie organ dysponował już nadpłatą podatku uiszczoną przez zobowiązanego w toku postępowania zabezpieczającego. Kwota nadpłaty wystarczyła w całości na zaspokojenie należności wynikających z tytułów wykonawczych (...)". Według Spółki kwota stanowiąca nadpłatę wynikała z "(...) uchylenia decyzji określających kwotę należności wynikającą z długu [...] zajęte wierzytelności podlegały zwolnieniu jako nadwyżka". Jednocześnie Spółka podniosła, że "(...) kwota [...] zł (a nawet większa [...] zł) pozostawała w dyspozycji organu już od dnia jej zajęcia. Ta data powinna być zatem przyjęta jako dzień zapłaty należności wynikających z ww. tytułów wykonawczych, a nie data dokonania zajęcia innych wierzytelności, bowiem od daty zajęcia w ramach postępowania zabezpieczającego dłużnik/zobowiązany stracił władztwo nad ww. środkami, które od tego dnia pozostawały w gestii organu, który tymi środkami rozporządzał".
Argumentacja zgłoszona we wniosku odnosiła się do kwestii istnienia
i wygaśnięcia obowiązku. Obowiązek objęty tytułami wykonawczymi w ocenie Skarżącej został wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W sprawie Wierzyciel dysonował środkami, które stanowiły nadpłatę i na mocy art. 76 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, zatem winny podlegać zaliczeniu z urzędu na zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi.
Mając na uwadze treść wniosku (ostatecznie sprecyzowanego w piśmie z 29 września 2025r., jako wniosek o zwrot kosztów egzekucyjnych), organ egzekucyjny przystąpił do rozpatrywania żądania.
Cytując treść przepisu art. 64 cd § 1 u.p.e.a. wskazano, iż dla prawidłowego rozpoznania wniosku Naczelnik US zwrócił się do Wierzyciela o informacje, czy
w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w podanym przepisie prawa
bowiem po zakończonej egzekucji nie wpłynęła do organu egzekucyjnego żadna informacja, z treści której wynikałoby, że egzekucja prowadzona w oparciu
o tytuły wykonawcze była niezgodna z prawem, czy też podlegała umorzeniu.
Wierzyciel w piśmie z 23 października 2025r. poinformował, że należności objęte przedmiotowymi tytułami, na dzień wszczęcia egzekucji, były wymagalne. Argumenty C. Sp. z o.o., na które wskazał organ egzekucyjny Spółka podniosła również
w zarzutach z dnia 16 października 2024r. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych. Zarzuty zostały w całości oddalone. Postanowienie w tej sprawie stało się ostateczne.
Po zbadaniu zaistnienia w sprawie okoliczności, o której mowa w ww. przepisie prawa, organ nie znalazł argumentów dla uwzględnienia wniosku, w związku z czym postanowieniem z dnia 26 listopada 2025r. Naczelnik US orzekł o odmowie zwrotu kosztów egzekucyjnych.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, Spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła zażalenie.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 19 stycznia 2026r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika US.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy zawarł ocenę, że Naczelnik US podjął prawidłowe rozstrzygnięcie odmawiając Skarżącej zwrotu kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...],[...],[...] i [...] z 20 września 2024 roku.
Procedurę zwrotu kosztów egzekucyjnych określa przepis art. 64cd u.p.e.a., który w § 1 u.p.e.a. stanowi, że, jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi.
Natomiast z art. 64cd § 3 u.p.e.a. wynika, że zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się na wniosek lub z urzędu niezwłocznie po dniu:
1) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;
2) wyegzekwowania lub wykonania obowiązku, w tym zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania tego obowiązku w egzekucji z nieruchomości - po dniu, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne;
3) uzyskania przez organ egzekucyjny informacji o uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego lub postanowienia o nadaniu temu orzeczeniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
Według art. 64cd § 1 u.p.e.a. warunkiem zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych, jest pobór tych kosztów egzekucyjnych w szczególnych okolicznościach danej sprawy. Mianowicie dotyczy to sytuacji w której "wszczęcie lub prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem". Pojęcie niezgodności z prawem nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, choć ma charakter uniwersalny. Katalog przypadków "niezgodności z prawem" pozostaje otwarty. W szczególności dotyczy sytuacji,
w których postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych (Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz pod red. Hauser, Wierzbowski 2021, wyd. 10/Talaga).
Przechodząc do oceny podniesionych zarzutów organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że cała podniesiona przez Spółkę argumentacja sprowadza się zasadniczo do twierdzenia, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych było prowadzone pomimo, że na dzień jego wszczęcia obowiązek nie istniał lub wygasł. Wierzyciel dysponował środkami w postaci nadpłaty, które winny z urzędu być zaliczone na zaległości objęte tytułami wykonawczymi. Skarżąca powyższe wywodzi z faktu, że zobowiązania objęte tytułami powinny być pokryte z przymusowo wyegzekwowanych należności wynikających z decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w G., które następnie zostały uchylone. Wyegzekwowane w tym postępowaniu środki stanowiły według Spółki nadpłatę i w sprawie powinna znaleźć zastosowanie dyspozycja art. 76 § 1 o.p.
Odnosząc się do powyższego Dyrektor Izby zauważył, że okoliczności te zostały zbadane przez Wierzyciela na etapie rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel zbadał argumentację wskazując ją jako nieuzasadnioną w powyższym zakresie.
Organ nie zgodził się z zarzutem, że cyt. "(...) wobec nieuwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej aktualnie organ jest związany stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. Gdyby w istocie tak było to regulacja przewidziana przez art. 64cd § 1 u.p.e.a. była zupełnie zbędna".
Jako organ egzekucyjny Naczelnik US nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi [art. 29 § 1 u.p.e.a.]. Do tego celu ustawodawca uprawnił Wierzyciela w ramach zarzutów
w sprawie prowadzenia egzekucji, natomiast zobowiązany podmiot takie zarzuty może zgłosić na etapie całego postępowania, a także do 30 dni od dnia wyegzekwowania
w całości obowiązku.
Spółka, jak wskazał organ, skorzystała z przysługujących jej uprawnień
w zakresie zgłoszenia zarzutów na etapie wszczęcia egzekucji. Argumentacja stanowiąca podstawę zgłoszonych zarzutów odpowiada argumentacji złożonej do wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych. Wierzyciel odmówił uwzględniania zarzutów, wobec tego organ egzekucyjny zobowiązany był do kontynuowania postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z dyspozycji art. 34 § 4 pkt 4 u.p.e.a.
W ocenie Dyrektora Izby, ustawodawca posługując się pojęciem "okaże się" miał na myśli sytuację, w której organ podejmie stosowną informację, która jest stwierdzona, a nie wymaga weryfikacji w zakresie prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W sprawie na żadnym etapie postępowania, w tym po zakończeniu egzekucji nie odnotowano wpływu informacji, z treści której mogłoby wynikać, że prowadzona egzekucja była niezgodna z prawem. Także na etapie zgłoszonego wniosku Spółka nie przedłożyła dowodów potwierdzających istnienie przesłanki warunkującej uwzględnienie żądania. Organ egzekucyjny zwrócił się także do Wierzyciela z zapytaniem, czy w sprawie po wyegzekwowaniu kosztów zaistniała sytuacja opisana www. przepisie prawa, w odpowiedzi na które Wierzyciel zaprzeczył. Dowiódł za to prawidłowości wszczęcia egzekucji w postępowaniu w sprawie zgłoszonych przez Spółkę zarzutów.
Organ podał, iż badanie przez Naczelnika US argumentacji Spółki na etapie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych prowadziłoby do kontroli rozstrzygnięć podjętych przez Wierzyciela na etapie zarzutów, co jest niedopuszczalne. Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym nie jest organem nadzoru
w stosunku do wierzyciela. Skutkuje to ostatecznie tym, że jako organ egzekucyjny jest związany wnioskiem wierzyciela w zakresie wszczęcia egzekucji do majątku zobowiązanego podmiotu, do momentu jego zrealizowania, zmiany bądź wycofania.
Końcowo odnosząc się do drugiego z zarzutów zgłoszonych tj. art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, że za umorzeniem kosztów przemawia interes publiczny" organ wyjaśnił, że żądanie zwrotu kosztów ostatecznie sprecyzowane zostało w piśmie z dnia 29 października 2025r. Dwukrotnie Spółka była wzywana do uzupełniania wniosku zgłoszonego w pkt 2 pisma z dnia 18 sierpnia 2025r.
Z uwagi na treść sprecyzowania żądania oraz na treść argumentacji wskazanej
w piśmie z dnia 18 września 2025r. organ egzekucyjny uznał, że wniosek ostatecznie sprecyzowany pismem z 29 września 2025r. mimo alternatywnego środka
w całości zostanie rozstrzygnięty w trybie art. 64 cd u.p.e.a., bowiem w pkt 2 wykonania wezwania Skarżąca wskazała, że alternatywnie wnosi o umorzenie kosztów, za czym przemawia ważny interes publiczny. Ustawodawca w tym trybie, tj. art. 64e u.p.e.a. nie przewidział dla zobowiązanych prowadzących działalność gospodarczą umorzenia kosztów z uwagi na interes publiczny. Zobowiązany zakwalifikowany jako podmiot prowadzący działalność może wnioskować o umorzenie kosztów wyłącznie jeżeli umorzenie takie nie stanowi pomocy publicznej, stanowi pomoc de minimis lub stanowi pomoc publiczną. W piśmie z 18 września 2025 roku Spółka wskazała, iż nie wnioskuje o przyznanie "jakiejkolwiek pomocy publicznej" i nie wykonała wezwania w zakresie uzupełniania braków formalnych. Nadto, powinna ona określić się jednoznacznie jakie żądanie zgłasza, bowiem to ona była Wnioskodawcą w sprawie.
W podsumowaniu Dyrektor IAS stwierdził, że podjęte zarówno przez Naczelnika US jak i tut. Organ rozstrzygnięcie były zgodne z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, nie naruszały również przepisów prawa.
Na opisane wyżej postanowienie Dyrektora Izby skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyła Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika
– adwokata. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 64cd § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację skutkującą uznaniem, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, podczas gdy był w obowiązku po wyegzekwowaniu kosztów egzekucyjnych do oceny czy wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, a tym samym do oceny wszelkich niezgodności z prawem.
2) art. 64cd § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 3 u.p.e.a., art. 31 ust. 3 Konstytucji RPoraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, że wszczęcie egzekucji i jej prowadzenie było niezgodne z prawem albowiem zobowiązany nie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku gdyż organ był w posiadaniu środków zobowiązanego wystarczających na pokrycie zadłużenia.
3) art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, że za umorzeniem kosztów przemawia interes publiczny
Na podstawie sformułowanych zarzutów wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 26 listopada 2025 r., o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego a także o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca oceniła, iż organ niewłaściwe zinterpretował złożone przez nią zażalenie zawężając jego zakres wyłącznie do naruszeń wskazanych w zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przepis art. 64 cd § 1 u.p.e.a. obliguje bowiem organ do rozważania wszystkich okoliczności sprawy celem ustalenia w pierwszej kolejności, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne bądź niezgodne z prawem.
Pierwszym warunkiem możliwości zastosowania wobec zobowiązanego egzekucji jest ustalenie, że ten "uchyla się od wykonania obowiązku". Stanowi tak art. 6 § 1 u.p.e.a. Uchylanie się zobowiązanego od wykonania obowiązku jest nie tylko przesłanką materialnoprawną zastosowania środków egzekucyjnych, ale i przesłanką podjęcia czynności zmierzających do ich zastosowania (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt: II FSK 1705/12)
Spółka wspomniała, iż Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno - Skarbowego
w G. decyzją z dnia 28 października 2022 r. określił przybliżoną kwotę należności [...] i podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł oraz orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na majątku C. Sp. z o.o. kwoty należności wynikających z długu [...] oraz kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów i odsetek za zwłokę.
Powyższa decyzja zapadła na skutek uchylenia pierwszej decyzji zabezpieczającej tj. decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego
w G. z dnia 13 czerwca 2022 r. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Gdańsku decyzją z dnia 11 października 2022 r.
Na podstawie obu ww. decyzji wydano zarządzenia zabezpieczenia i dokonano zabezpieczenia środków należących do Spółki poprzez zajęcie wierzytelności od kontrahentów, jak i z rachunku bankowego. Od tego czasu środki znajdowały się
w dyspozycji organu, a Skarżąca nie mogła z nich korzystać.
Finalnie okazało się, że zabezpieczenie Spółce środków było zupełnie bezpodstawne albowiem decyzje wymiarowe, na poczet których dokonano zabezpieczenia w przeważającej większość zostały uchylone, a postępowanie umorzone. Co również istotne, decyzja zabezpieczająca, na podstawie której doszło do wydania zarządzeń zabezpieczenia finalnie uznana została za wydaną z rażącym naruszeniem prawa co doprowadziło do stwierdzenia jej nieważności. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2024 r.
w sprawie III SA/Gd 622/23).
Tym samym organ był w posiadaniu środków Spółki przez trzy lata zupełnie bezpodstawnie.
Wszczęcia postępowania egzekucyjnego nastąpiło w czasie, gdy Spółce nadal nie zostały zwrócone nienależnie pobrane środki, a jednocześnie organ w drodze przymusu chciał doprowadzić do wyegzekwowania obowiązku z innej decyzji.
W świetle powyższego i na gruncie art. 6 § 1 u.p.e.a. zdaniem Spółki rozważyć należy, czy zobowiązany w istocie uchylał się od ciążącego na nim obowiązku. Spółka bowiem przez wszystkie lata rzetelnie rozliczała się ze swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Gdyby organ bezprawnie nie zajął jej środków to posiadałaby je
w takiej ilości, jaka wystarczyłaby na dobrowolne zaspokojenie tytułów wykonawczych objętych niniejszym postępowaniem.
Sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie doprowadziła do absurdalnych konsekwencji. Mianowicie Skarb Państwa nie zwracał środków należnych C.,
a jednocześnie żądał zapłaty dalszych świadczeń, choć od początku mógł zaspokoić się z tych, które nienależnie zatrzymywał.
W niniejszej sprawie to organ uniemożliwiał zobowiązanemu realizację obowiązku albowiem przetrzymywał środki, których nigdy nie powinien zająć. Skarżąca w tym miejscu wskazała na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014 r. w sprawie o sygn. akt: II FSK 1705/12, w której orzeczono, że: "Tylko wówczas, gdy zobowiązany świadomie zmierza do niewykonania ciążącego na nim obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, można przypisać mu uchylanie się od jego wykonania w rozumieniu art. 6 § 1 u.p.e.a."
Spółka podkreśliła, że "niezgodności z prawem", o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a. nie należy interpretować zawężająco. Przepis ten przyznaje dłużnikowi prawo do wyrównania uszczuplenia jego majątku spowodowanego działaniami egzekucyjnymi państwa wobec tegoż dłużnika zmierzającymi do wypełnienia przez niego obowiązku, który nie znajdował oparcia w przepisach prawnych. Zawężająca interpretacja tego przepisu byłaby niezgodna z konstytucyjnie chronionym prawem własności (art. 64 Konstytucji RP), które to prawo państwo jest zobowiązane szczególnie chronić (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP). (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt: III FSK 2957/21)
Niezależnie od powyższego nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, iż nie mógł on orzec alternatywnie w oparciu o art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a., a mianowicie poprzez ich umorzenie. Zdaniem Skarżącej, w niniejszej sprawie bez wątpienia istniał interes publiczny przemawiający za umorzeniem w całości koszów egzekucyjnych. Choć przesłanka interesu publicznego nie ma jednolitej definicji, i w każdym przypadku przesłankę tę należy oceniać indywidualnie. To w realiach niniejszej sprawy prowadzenie postępowania egzekucyjnego mającego na celu w zasadzie wyłącznie obciążenie dłużnika jego kosztami jest z całą pewnością sprzeczne z interesem publicznym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Przepis art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty a także na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi
w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Ponadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS
z dnia 19 stycznia 2026 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych.
W związku z powyższym, Sąd w oparciu o podany wyżej przepis prawa rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, co z kolei odpowiada treści art. 120 p.p.s.a.
Kierując się z kolei opisanymi wyżej kryteriami, dokonując badania legalności postanowienia oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie tut. Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, w zaskarżonej decyzji uznał, że cała podniesiona przez Stronę skarżącą argumentacja sprowadzała się zasadniczo do twierdzenia, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...],[...] i [...] było prowadzone pomimo, że na dzień jego wszczęcia obowiązek nie istniał lub wygasł, gdyż zobowiązania objęte ww. tytułami wykonawczymi powinny być pokryte z przymusowo wyegzekwowanych należności wynikających z decyzji Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w G., które następnie zostały uchylone. Wyegzekwowane w tym postępowaniu środki według Strony skarżącej stanowiły nadpłatę i w sprawie powinna znaleźć zastosowanie dyspozycja art. 76 § 1 O.p. Zatem podstawę żądania zawartego wniosku stanowił art. 64cd u.p.e.a.
Tymczasem Strona skarżąca wnosiła alternatywnie, o umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. pozwalającym na umorzeniem tych kosztów gdy przemawia za tym interes publiczny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku organ przyznał, że żądanie zwrotu kosztów ostatecznie sprecyzowane zostało przez Stronę skarżącą pismem z 29 października 2025 r.
W piśmie z dnia 29 września 2025 roku Strona skarżąca wskazała, że opiera swe żądanie główne w oparciu o art. 64cd u.p.e.a. oraz ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia powyższego opiera wniosek o art. 64e u.p.e.a., albowiem w ocenie Strony skarżącej za umorzeniem kosztów przemawiał ważny interes publiczny.
Tymczasem w zaskarżonej decyzji rozpoznano sprawę jedynie w kontekście przepisu art. 64 cd § 1 u.p.e.a., zupełnie pomijając rozpoznanie sprawy w oparciu o art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Taka sytuacja stanowi naruszenie zasad określonych w art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., tj. działania na podstawie przepisów prawa, obowiązku podejmowania wszelkich czynności dla wyjaśnienia stanu faktycznego, załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Oczywiste jest, że wskazane zasady nie pozwalają organom administracyjnym na rozpoznanie sprawy wyłącznie na podstawie przepisów przez siebie uznanych za adekwatne, a pomijanie żądań opartych na innych przepisach wskazanych przez stronę.
Skoro więc strona wskazała alternatywne tryby zwrotu kosztów egzekucyjnych, to rzeczą organu odwoławczego było rozpoznanie żądanie Strony skarżącej zarówno
w trybie regulowanym w art. 64cd u.p.e.a., jak i wskazanym przez nią trybie uregulowanym w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Nie może stanowić podstawy do pomijania rozważania wniosku strony uznanie jego oczywistej bezzasadności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wskazał, że "ustawodawca w trybie, art. 64e u.p.e.a. nie przewidział dla zobowiązanych prowadzących działalność gospodarczą umorzenia kosztów z uwagi na interes publiczny", co jest stwierdzeniem nieprawdziwym, może wynikającym ze skrótu myślowego. Natomiast kwestie czy umorzenie stanowi pomoc publiczną, czy stanowi pomoc de minimis (art. 64e § 4 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) pozostaje do wyjaśnienia w ramach postępowania w trybie art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.
W związku z tym, przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, rzeczą organu odwoławczego będzie pełne jego rozpoznanie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zobowiązany był orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości.
O kosztach natomiast Sąd orzekł w pkt II, w oparciu o art. 205 § 2 ww. ustawy, zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 597 zł, na którą składają się: 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.