I SA/Gd 249/26Preferencyjne rozliczenie podatkowe samotna matka małżeństwo
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gdyni odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 rok. Skarżąca wniosła o preferencyjne rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko, mimo że w roku podatkowym pozostawała w związku małżeńskim, który został zawarty w 2016 roku, a rozwiązany przez rozwód dopiero w 2025 roku. Podatniczka argumentowała, że samotnie wychowuje córkę z poprzedniego związku, a jej obecny małżonek nie sprawuje nad nią władzy rodzicielskiej. Organy podatkowe uznały, że skarżąca nie spełnia warunków do preferencyjnego rozliczenia, ponieważ art. 6 ust. 4c ustawy o PIT enumeratywnie wymienia osoby, które mogą skorzystać z tej ulgi, a pozostawanie w związku małżeńskim (nawet jeśli małżonek nie jest rodzicem dziecka) wyklucza możliwość zastosowania tej preferencji, chyba że spełnione są szczególne przesłanki dotyczące pozbawienia praw rodzicielskich lub odbywania kary pozbawienia wolności przez małżonka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpatrując skargę, podzielił stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że kluczowe znaczenie ma słowo "samotnie" oraz ściśle określony katalog osób uprawnionych do ulgi, który obejmuje osoby stanu wolnego (z pewnymi wyjątkami). Sąd uznał, że zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica, nawet jeśli dziecko pochodzi z innego związku, skutkuje ustaniem stanu samotności w wychowywaniu dziecka w rozumieniu przepisów podatkowych. W związku z tym, że skarżąca w 2022 roku pozostawała w związku małżeńskim, nie można jej było uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o PIT, co skutkowało oddaleniem skargi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla osób samotnie wychowujących dzieci, w szczególności w kontekście pozostawania w związku małżeńskim.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2022 roku i może być stosowane do podobnych stanów faktycznych w świetle aktualnych przepisów, które jednak mogą ulec zmianie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy podatniczka pozostająca w związku małżeńskim, ale samotnie wychowująca dziecko z poprzedniego związku, może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko na podstawie art. 6 ust. 4c ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatniczka nie może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia, ponieważ pozostawanie w związku małżeńskim wyklucza możliwość uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o PIT, nawet jeśli dziecko pochodzi z innego związku, a małżonek nie sprawuje nad nim władzy rodzicielskiej.
Uzasadnienie
Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o PIT enumeratywnie wymienia osoby uprawnione do preferencyjnego rozliczenia, wśród których kluczowe jest spełnienie warunków dotyczących stanu cywilnego. Zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica skutkuje ustaniem stanu samotności w wychowywaniu dziecka w rozumieniu przepisów podatkowych, niezależnie od tego, czy dziecko pochodzi z tego związku.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis ten enumeratywnie wymienia osoby, które mogą skorzystać z preferencyjnego rozliczenia jako osoby samotnie wychowujące dziecko. Kluczowe jest spełnienie warunków dotyczących stanu cywilnego, a pozostawanie w związku małżeńskim, nawet jeśli małżonek nie jest rodzicem dziecka, wyklucza możliwość zastosowania tej ulgi, chyba że występują szczególne okoliczności (np. pozbawienie praw rodzicielskich małżonka).
Dz.U. 2021 poz. 1128 art. 6 § ust. 4c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 2021 poz. 1128 art. 6 § ust. 4c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, która wymaga spełnienia warunków dotyczących stanu cywilnego.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4f
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wyklucza zastosowanie preferencyjnego rozliczenia do osoby wychowującej wspólnie z drugim rodzicem co najmniej jedno dziecko, w tym pod opieką naprzemienną.
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 220 § § 2
Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 3 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4d
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4f
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 12
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 26 § ust. 1 pkt 2 lit. b)
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 27 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 27b § ust. 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 2021 poz. 1128 art. 6 § ust. 4f
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wyłącza możliwość preferencyjnego rozliczenia w przypadku wspólnego wychowywania dziecka.
Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270 art. 5 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
t.j. Dz.U. 2026, poz. 143 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że pozostawanie w związku małżeńskim z osobą, która nie jest ojcem dziecka, nie pozbawia jej statusu osoby samotnie wychowującej dziecko, jeśli faktycznie samotnie wychowuje córkę z poprzedniego związku. • Argument skarżącej, że przepis art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. powinien być interpretowany szerzej, obejmując również sytuacje, gdy małżonek nie sprawuje władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.
Godne uwagi sformułowania
"Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w 2022 roku stronie przysługiwało prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoby samotnie wychowującej dziecko." • "Wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP." • "Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej." • "Fundamentalne znaczenie ma wyraz 'samotnie'." • "Zawarcie przez rodzica nowego związku małżeńskiego z osobą , która nie jest ojcem dziecka, przyjmująca na siebie prawa i obowiązki wynikające z faktu zawarcia małżeństwa, skutkuje ustaniem stanu samotności w wychowywaniu dziecka niezależnie od obowiązków obciążających rodziców biologicznych." • "Preferencja ta uzależniona jest bowiem - jak już wcześniej wyjaśniono - również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci)."
Skład orzekający
Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
przewodniczący sprawozdawca
Alicja Stępień
sędzia
Marek Kraus
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla osób samotnie wychowujących dzieci, w szczególności w kontekście pozostawania w związku małżeńskim."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2022 roku i może być stosowane do podobnych stanów faktycznych w świetle aktualnych przepisów, które jednak mogą ulec zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego, jakim jest ulga dla samotnych rodziców, a jej rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów dotyczących stanu cywilnego, co może być interesujące dla osób w podobnej sytuacji życiowej i zawodowej.
“Czy zawarcie nowego małżeństwa odbiera Ci status samotnego rodzica? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.