Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gd 233/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Gd 233/26 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-05-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Marek Kraus /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 350
art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a, art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
§ 3 ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Specjalista Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 grudnia 2025 r. nr 2551/25 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2025 r. nr 2551/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie (dalej jako: "ZUS", "Zakład"), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s."), w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie") odmówił K. S. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona") umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 22 547,75 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne – za okres 05/2010-06/2011, 01-03/2012 w łącznej kwocie 15 604,20 zł, w tym z tytułu: składek – 9 204,20 zł, odsetek liczonych na 2 lutego 2018 r. – 6 400 zł,
b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres 05/2010-06/2011, 01-03/2012 w łącznej kwocie 6 943,55 zł, w tym z tytułu: składek – 4 090,55 zł, odsetek liczonych na 2 lutego 2018 r. – 2853 zł.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy.
2.1. Organ wskazał, że Strona podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z niepłaceniem składek na ubezpieczenia na koncie Skarżącej powstały zaległości.
Pismem z dnia 2 lutego 2018 r. Strona zwróciła się o umorzenie należności wynikających z tytułów wykonawczych według prawomocnego (z dniem 15 stycznia 2018 r.) postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku z 6 grudnia
2017 r. w sprawie umorzenia egzekucji jako bezskutecznej zgodnie z treścią uzasadnienia powołanego postanowienia.
W związku z toczącymi się w Sądzie postępowaniami w sprawach odwołań Skarżącej od decyzji określających wysokość zadłużenia, postanowieniem z dnia 26 marca 2018 r. zostało zawieszone postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd odwołań od decyzji ZUS.
W dniu 13 grudnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołania Skarżącej. Wyrok uprawomocnił się z dniem 3 marca 2023 r.
Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. Zakład poinformował Stronę o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.
Decyzją z dnia 22 sierpnia 2023 r. ZUS Oddział w Słupsku odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek. Dnia 14 września 2023 r. Skarżąca zwróciła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Następnie decyzją z dnia15 listopada 2023 r. ZUS Oddział Bielsko Biała utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 sierpnia 2023 r. Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
2.2. Wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję ZUS nr UP-852/2023 z dnia
15 listopada 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS nr 76/08/2023 z dnia
22 sierpnia 2023 r.
Uchylając decyzję Sąd wskazał, że organ winien w pierwszej kolejności zbadać, czy należności z tytułu składek są wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez Sąd, powinny zostać szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz - co istotne - potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Brak ustaleń w tym zakresie oznacza bowiem, że organ nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto Sąd stwierdził, że w przekazanych wraz ze skargą aktach administracyjnych brakuje szeregu dokumentów, do których odwołuje się Skarżąca. W aktach sprawy nie ma w m.in.; wniosku Skarżącej o umorzenie należności z dnia 2 lutego 2018 wraz załącznikami, wniosku z dnia 20 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami, oświadczenia majątkowego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 12 lipca 2023 r. z załącznikami. Brakuje także pisma Skarżącej z 14 lipca 2023 r. wraz z załącznikami.
Zdaniem Sądu, brak wszystkich dokumentów w aktach sprawy jest kolejnym naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skoro dokumenty jak twierdzi pełnomocnik ZUS znajdują się w aktach innych spraw, w związku toczącymi się postępowaniami sądowymi, to brak jest podstaw do uznania, że organ wydał decyzję w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy.
W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 22 sierpnia 2023 r. naruszają przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisy prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
2.3. Po ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS decyzją z dnia 12 grudnia 2025 r. nr 2551/2025 odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 22 547,75 zł, w tym:
a) ubezpieczenia społeczne – za okres 05/2010-06/2011, 01-03/2012 w łącznej kwocie 15 604,20 zł, w tym z tytułu:
- składek – 9 204,20 zł,
- odsetek liczonych na 2 lutego 2018 r. – 6 400 zł,
b) ubezpieczenie zdrowotne – za okres 05/2010-06/2011, 01-03/2012 w łącznej kwocie 6 943,55 zł, w tym z tytułu:
- składek – 4 090,55 zł,
- odsetek liczonych na 2 lutego 2018 r. – 2853 zł.
W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że stan należności wykazany w sentencji niniejszej decyzji uległ zmianie, ponieważ w kwocie należności określonych decyzją nr 76/08/2023 z dnia 22 sierpnia 2023 r. niezasadnie zostały uwzględnione wpłaty, które wpłynęły po złożeniu wniosku o umorzenie. Z zadłużenia objętego wnioskiem o umorzenie obecnie na koncie płatnika figuruje należność za 03/2012, wcześniejsze okresy zostały pokryte z bieżących wpłat.
W stałych wydatkach związanych z utrzymaniem Strona wykazała:
- koszty z tytułu miesięcznych opłat -1615 zł - spory sądowe nieopłacone,
- opłaty eksploatacyjne - około 150 zł,
- dobrowolną składkę zdrowotną - 646,06 zł,
- pozostałe - około 1000 zł.
Strona wskazała, że posiada zobowiązania pieniężne od 2004 r. w łącznej kwocie około 500 000 zł, które nie są spłacane, posiada w ½ części mieszkanie położone w S. przy ulicy [...] oraz garaż położony w S. przy ulicy [...]. Z Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że Skarżąca nie posiada środków transportu. Prowadzone jest również postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS w Słupsku.
Dalej Zakład wskazał, że należności za okres od 08/2001 do 04/2010, 07/2011 do 12/2011, 04/2012 do 07/2013 uległy przedawnieniu i zostały odpisane z konta.
Dla pozostałych należności bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 24ust. 5f u.s.u.s. z uwagi na wydawane decyzje określające wysokość zadłużenia:
- dla należności za okres FUS i FUZ 05/2010-02/2011 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 04.04.2011 r. Decyzja 3700411DZP- DK11/1419 została doręczona 16.09.2011 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku 28.11.2018 r.,
- dla należności za okres FUS 03-04/2011 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone doręczenia 14.06.2011 r. Decyzja 3700411DZP- DK11/1420 została doręczona 16.09.2011 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku 28.11.2018 r.,
- dla należności za okres FUZ 03-04/2011 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone data doręczenia 14.06.2011 r., Decyzja 3700411DZP- DK11/1421 została doręczona 16.09.2011 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku 28.11.2018 r.,
- dla należności za okres FUS 05-06/2011 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 28.07.2011 r. Decyzja 3700411DZP-DK11/1422 została doręczona 16.09.2011 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku 28.11.2018 r.,
- dla należności za okres FUZ 05-06/2011 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 28.07.2011 r. Decyzja 3700411DZP-DK11/1423 została doręczona 16.09.2011 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku 28.11.2018 r.,
- dla należności za okres FUS i FUZ 01/2012 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 13.03.2012 r. Decyzja 3700411DZP-DK12/1034 została doręczona 12.04.2012 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu 03.03.2023 r.,
- dla należności za okres FUS i FUZ 02/2012 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 12.04.2012 r. Decyzja 3700411DZP-DK12/2291 została doręczona 24.09.2012 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu 03.03.2023 r.,
- dla należności za okres FUS i FUZ 03/2012 - wszczęcie postępowania [...] zostało doręczone 14.05.2012 r. Decyzja 3700411DZP-DK12/2292 została doręczona 24.09.2012 r., uprawomocniła się wraz z wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu 03.03.2023 r.,
Ponadto bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. z uwagi na wszczęcie postepowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że dnia 19 czerwca 2023 r. doręczono tytuły wykonawcze.
Dalej zwrócono uwagę, że wobec Skarżącej prowadzone było postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Słupsku, który postanowieniem z 6 grudnia 2017 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia jego bezskuteczności.
ZUS podkreślił, że wniosek Strony rozpatrzono w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., przy czym analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała, okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania.
Organ podkreślił, że przy rozważaniu przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s., należy wskazać, że wykładnia literalna tego przepisu prowadzi do wniosku, że konieczne jest, obok zaprzestania prowadzenia działalności, także ustalenie, że równocześnie:
1) brak jest majątku, z którego można egzekwować należności;
2) brak jest małżonka;
3) brak jest następców prawnych;
4) brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej.
Konieczność łącznego wystąpienia tych wszystkich okoliczności jest uzasadniona w szczególności z uwagi na to, że umorzenie należności oznacza definitywną rezygnację z należnych składek, co zastrzeżone jest tylko dla przypadków wyjątkowych, jako że stanowi odstępstwo od reguły płacenia składek oraz od wyrażonej w art. 2a ust. 2 pkt 2 u.s.u.s. zasady równego traktowania, przejawiającej się w szczególności w obowiązku płacenia składek na ubezpieczenia społeczne.
Treść art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. wymaga zatem, obok zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, także stwierdzenia, że równocześnie występuje brak majątku, z którego można egzekwować należności, brak małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.
Wskazano, że Skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz, że aktualnie podlega do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z oświadczeniem jest Strona współwłaścicielką w ½ części nieruchomości. Nie występuje kryterium braku następców prawnych. Wykluczeniu podlega więc przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Obecnie wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
Zakład podkreślił, że postanowieniem z dnia 6 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Słupsku umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne z powodu nieściągalności zadłużenia Strony z majątku ruchomego i wierzytelności. Z uzasadnienia wynika, że w ramach podjętych czynności egzekucyjnych nie stwierdzono majątku trwałego oraz wierzytelności, z których można skutecznie prowadzić postępowanie egzekucyjne. Dnia 3 listopada 2017 r. spisano protokół o stanie majątkowym Skarżącej, z którego wynikało, że utrzymywała się ona ze wsparcia finansowego osób bliskich, nie posiadała majątku ruchomego przedstawiającego wartość handlową, akcji, obligacji, weksli ani innych praw majątkowych (w tym we władaniu osób trzecich), z których można by wyegzekwować zadłużenie. Brak było jednocześnie informacji na temat przychodów z umów cywilnoprawnych, praw autorskich i praw pokrewnych, praw do znaków towarowych i wzorów zdobniczych, dochodu z najmu, podnajmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, źródłach przychodów oraz wysokości dochodów z zagranicy. Strona figurowała w CEPiK jako posiadacz pojazdu Fiat [...] (rok produkcji 1988), jednak oświadczyła, że jego stan techniczny uniemożliwia użytkowanie - przedkładając dowód rejestracyjny pojazdu, w którym widniała data ostatniego badania technicznego 1 grudnia 1994 r. Według oświadczenia Strona była współwłaścicielką mieszkania oraz garażu - małżeńska wspólność majątkowa z byłym mężem (podział majątku w toku w postępowaniu sądowym). Podjęto także próby przeprowadzenia egzekucji z rachunków bankowych, ale okazały się bezskuteczne.
ZUS uznał, że w przypadku Skarżącej wystąpiła przesłanka do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o zapis art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., podkreślając jednocześnie, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2016r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z 24 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości.
Zdaniem Zakładu w niniejszej sprawie istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu należności. Jest nim fakt, że należności zostały pokryte z wpłat bieżących - z zadłużenia objętego wnioskiem o umorzenie obecnie na koncie Strony figuruje należność za 03/2012. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby z uwagi na trudną sytuację materialną Skarżąca była zmuszona do korzystania z zasiłków stałych lub okresowych wypłacanych przez ośrodek pomocy społecznej.
Umorzenie zadłużenia składkowego to definitywna rezygnacja z odzyskania zaległości z tytułu składek. Umorzenie uniemożliwia organowi odzyskanie zaległości w przypadku ewentualnej poprawy w przyszłości sytuacji materialnej rodziny dłużnika, czego nie można wykluczyć. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie obecnie należności z tytułu składek byłoby przedwczesne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 555/17).
Zatem korzystając z uznania administracyjnego Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wskazując, że ocenił sytuację Strony przez pryzmat przepisów prawnych nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia figurujących na jej koncie.
ZUS wskazał, że rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia przez Stronę zadłużenia pozbawiłaby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).
Zgodnie z oświadczeniem z dnia 13 lipca 2023 r. Skarżąca nie posiada żadnego dochodu, nie pracuje zarobkowo, utrzymuje się ze wsparcia finansowego od bliskich w kwocie około 2000 zł netto miesięcznie. Strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, od dnia 28 maja 1997 r. jest rozwiedziona.
Na podstawie dostępnych baz danych Zakład ustalił, że od dnia 22 marca 2019 r. Strona jest zgłoszona do ubezpieczeń jako osoba objęta dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym lub wolontariusz, niepodlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu, za którego składkę na ubezpieczenie zdrowotne dobrowolne finansuje korzystający, o którym mowa w przepisach o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej jest kwota określająca minimum socjalne. Dla gospodarstwa jednoosobowego emeryckiego minimum socjalne wynosi 1 897,97 zł (wg IPISS - minimum socjalne za II kwartał 2025 r.). Skarżąca nie określiła aktualnych źródeł utrzymania, natomiast wykazane w oświadczeniu z dnia 13 lipca 2023 r. wsparcie finansowe otrzymywane od osób bliskich zabezpiecza wartość minimum socjalnego.
Organ podkreślił, że Strona nie wykazała korzystania ze środków z pomocy społecznej w postaci zasiłków stałych, okresowych czy celowych dedykowanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej. Zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że Skarżąca znajduje się w sytuacji ubóstwa.
W ocenie Zakładu, w niniejszej sprawie istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych. Jest nim możliwość ewentualnej spłaty zadłużenia w przyszłości. Zauważyć należy, że pomimo osiągnięcia kilkanaście lat temu wieku emerytalnego Skarżąca nie zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego, zatem nie udowodniła, że podjęła wszelkie działania w celu polepszenia swojej sytuacji materialnej.
Podkreślono również, że instytucja prawna umorzenia zaległości służy wsparciu obywateli w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi, chorobą czy innymi niemożliwymi o przewidzenia zdarzeniami, tj. w sytuacjach, gdy status materialny zobowiązanych nie rokuje pozytywnie w kontekście spłaty ciążącego na nich zobowiązania, bądź też, gdy ewentualna próba ściągnięcia należności mogłaby w sposób negatywny odbić się na sytuacji osobistej zobowiązanych czy ich rodzin.
Jeśli zatem nie istnieją szczególne przesłanki natychmiastowego umorzenia zaległości, tj. osobie zobowiązanej nie grozi niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, niemożność odbudowania majątku po klęsce żywiołowej czy też konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny - trudno dopatrywać się przesłanek do umorzenia zaległości.
Jednocześnie Zakład zwrócił uwagę, że nie kwestionuje możliwego negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, ale jest to niewystarczające do umorzenia. Podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków", a zatem wyjątkowych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).
Strona wskazała w oświadczeniu, że posiada zobowiązania finansowe w kwocie około 500 000 zł (od 2004 roku), które nie są spłacane. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli także nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem nieopłaconych w terminie składek. Należy zauważyć, że ewentualne umorzenie należności z tytułu składek nie spowoduje znaczącej poprawy sytuacji materialnej Strony, gdyż pozostali wierzyciele będą w dalszym ciągu dochodzić swoich należności. Przepisy, w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów ZUS stwierdził, że Skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności wobec ZUS.
3. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji:
- na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 pkt 1 k.p.a., art. 123 § 1, § 2 k.p.a., art. 124 § 1, § 2 k.p.a. jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości – brak postanowień w/s wyłączenia ZUS O/Słupsk i przekazania sprawy do ZUS O/Słupsk Inspektorat w Chojnicach oraz w/s wyłączenia ZUS O/Słupsk i przekazania sprawy do ZUS O/Słupsk Inspektorat w Chojnicach oraz w/s wyłączenia ZUS O/Słupsk Inspektorat w Chojnicach i przekazania sprawy do ZUS O/Rzeszów Inspektorat w Przeworsku;
- na podstawie art. 156 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3, 4, 4a, 5, 6, ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w/s szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., wydanej z rażącym naruszeniem prawa; dowód: akta niniejszej sprawy, akta sprawy ZUS/O/Słupsk przed wydaniem wyroku WSA w Gdańsku w dniu 20.05.2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24, nadto akta sprawy WSA w Gdańsku sygn. akt 128/24.
Skarżąca wniosła alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji ze względu na:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- na wydanie decyzji z naruszeniem prawa, ponieważ zachodzą przyczyny określone w k.p.a. w związku ze spełnieniem warunków do umorzenia ww. zaległości w związku z art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3, 4, 4a, 5, 6, ust. 3a , ust. 4 u.s.u.s. oraz przepisu § 1, § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w/s szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., dowód: akta niniejszej sprawy, akta sprawy ZUS/O/Słupsk przed wydaniem wyroku WSA w Gdańsku w dniu 20.05.2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24, nadto akta sprawy WSA w Gdańsku sygn. akt 128/24.
Dalej wniesiono o dopuszczenie dowodu z akt postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji:
a) ZUS/O/Słupsk,
b) ZUS/O/Słupsk Inspektorat w Chojnicach,
c) ZUS/O/Rzeszów Inspektorat w Przeworsku.
Skarżąca wniosła również o dopuszczenie dowodu z akt sprawy ZUS/O/Słupsk poprzedniego postępowania przed wydaniem wyroku WSA w Gdańsku w dniu 20 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24, jak również o dopuszczenie dowodu z akt sprawy sygn. akt I SA/Gd 128/24 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. w/s uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Słupsk z dnia 15 listopada 2023 r. oraz poprzedzającej z dnia 22 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek Kancelarii Radcy Prawnego K. S. z wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt VII U 714/20 w łącznej kwocie 22.547,75 zł.
Końcowo Strona zwróciła się o zobowiązanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Rzeszów Inspektorat w Przeworsku:
- do wyjaśnienia treści pouczenia o uprawnieniach Skarżącej, wg którego środki odwoławcze od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Rzeszów Inspektorat w Przeworsku należy składać do ZUS O/w Gdańsku Inspektorat w Słupsku ul. Zwycięstwa 8, 76-200 Słupsk,
- do udzielenia odpowiedzi na skargę zgodnie z faktami i prawem, w tym wyjaśnienie treści decyzji (str. 5 – akapit drugi od dołu, str. 15 – akapit od dołu), w przedmiocie dokonywanych wpłat z tytułu zadłużenia, ponieważ Skarżąca nie dokonywała żadnych wpłat,
- jaki jest stan zadłużenia Strony,
- do przesłanie dokumentów postępowania poza otrzymanymi z ZUS/O/Słupsk Inspektorat w Chojnicach,
- przesłania Skarżącej dokumentów postępowania zakończonego decyzją z dnia 22 sierpnia 2023 r. przed wydaniem wyroku w dniu 20 maja 2025 r. przez WSA Gdańsk w sprawie sygn. akt I SA/Gd 128/24.
4. ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
5. W piśmie procesowym z dnia 19 maja 2026 r. Skarżąca podtrzymała skargę na decyzję ZUS z dnia 12 grudnia 2025 r.
Skarżąca do pisma dołączyła kserokopie dokumentów przesłanych wraz z pismem z dnia 15 maja 2025 r. złożonym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 128/24, na okoliczność, że w spornym okresie objętym skargą posiadała w P. S.A. umowę ubezpieczenia na życie i zdrowie opieka medyczna w okresie od 30 marca 2012 r. do 31 marca 2013 r. oraz, że korzystając ze świadczeń zdrowotnych nie objętych umową opłacała te świadczenia, jak również poza okresem objętym umową, w spornym okresie nie korzystała ze świadczeń ZUS.
Ponadto strona do pisma dołączyła odpisy dokumentów w sprawie z wniosku z 2018 roku o umorzenie należności objętych postępowaniem, otrzymane z ZUS Oddział w Słupsku w dniu 4 maja 2026 r., a których ZUS Oddział w Słupsku nie dołączył do akt sprawy o sygn. akt I SA/Gd 128/24 oraz do niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest zasadna.
6.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że doszło do naruszenia przepisów prawa, w stopniu który skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ZUS.
6.3. Na wstępie należy wskazać, że kwestia odmowy Skarżącej umorzenia, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ja również na ubezpieczenie zdrowotne za okres objęty niniejszym postępowaniem była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24 po rozpoznaniu skargi strony na decyzję ZUS z dnia 15 listopada 2023 r., nr UP-952/2023 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 22 sierpnia 2023 r., nr 76/08/2023.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Należy podkreślić, iż zgodnie z treścią wskazanego przepisu prawa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12 oraz z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 757/21 - wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej jako "CBOSA").
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji (postanowienia) wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania. Dodatkowo, wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., są konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy (por. wyroki NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16 oraz z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt III FSK 63/21, CBOSA).
Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania", dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153).
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Gd 128/24.
W uzasadnieniu wyroku o sygn. akt I SA/Gd 128/24 Sąd wskazał, że zobowiązał pełnomocnika organu do nadesłania pełnych akt administracyjnych w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek – w szczególności: wniosku Strony z dnia 2 lutego 2018 r., z dnia 20 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 12 lipca 2023 r. z załącznikami a także pisma z 14 lipca 2023 r. z załącznikami.
W odpowiedzi pełnomocnik organu wniósł o przedłużenie terminu do wykonania zobowiązania uzasadniając tym, iż Skarżąca jest stroną w kilku postępowaniach przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Sprawy toczą się przed różnymi sądami, w związku z czym nie jest możliwe wykonanie zobowiązania w zakreślonym terminie.
Dalej Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, powinny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie.
Natomiast zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 54 § 2 p.p.s.a., oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu. Przepisy nie nakładają na sąd obowiązku zgromadzenia kompletnych akt postępowania w sprawie toczącej się przed nim, a tylko dokonanie oceny na podstawie akt przesłanych przez organ, a wyjątkowo uzupełnianych dodatkowymi istotnymi dowodami (zob. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1548/06, wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 979/18, CBOSA).
Sąd podkreślił w powołanym wyroku, że ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego może on zatem dokonywać tylko takich ustaleń faktycznych, które są niezbędne dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może natomiast dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem, bowiem sąd administracyjny nie może w tym zakresie wyręczać organu administracji.
Wobec powyższego sąd administracyjny ocenia, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym przez organy materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego.
Z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. dodatkowo wynika zakaz wyjścia przez sąd poza materiał znajdujący się w przesłanych do danej sprawy aktach, gdyż mogłoby to skutkować naruszeniem tego przepisu, przyjmując jakiś fakt za nie znajdujący żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Naruszenie określonej w tym przepisie zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną w sytuacji oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1469/16).
Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 128/24 stwierdził, że w przekazanych wraz ze skargą aktach administracyjnych brakuje szeregu dokumentów, do których odwołuje się Skarżąca. W aktach sprawy nie ma w m.in.; wniosku Skarżącej o umorzenie należności z dnia 2 lutego 2018 wraz załącznikami, wniosku z dnia 20 stycznia 2023 r. wraz z załącznikami, oświadczenia majątkowego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 12 lipca 2023 r. z załącznikami. Brakuje także pisma Skarżącej z 14 lipca 2023 r. wraz z załącznikami.
Zdaniem Sądu, brak wszystkich dokumentów w aktach sprawy jest naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skoro dokumenty jak twierdzi pełnomocnik ZUS znajdują się w aktach innych spraw, w związku toczącymi się postępowaniami sądowymi, to brak jest podstaw do uznania, że organ wydał decyzję w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy.
W rezultacie stwierdzonych uchybień Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii przedawnienia zaległości z tytułu składek, o których umorzenie wnosi Skarżąca. W sytuacji stwierdzenia, że należności te nie uległy przedawnieniu, na tle całościowo zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego organ zobowiązany został dokonać oceny wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek, w oparciu o wszystkie wymagane przepisami prawa przesłanki.
Natomiast ZUS ponownie rozpatrując sprawę dokonał oceny przedawnienia należności objętych wnioskiem stwierdzając, że należności za okres od 08/2001 do 04/2010, 07/2011 do 12/2011, 04/2012 do 07/2013 uległy przedawnieniu i zostały odpisane z konta. Wskazać jednakże należy, że pomimo stwierdzenia przedawnienia części należności również objętych uchyloną decyzją ZUS z dnia 15 listopada 2023 r. nr UP-852/2023 organ nie umorzył postępowania w tej części w sprawie z wniosku Skarżącej jako bezprzedmiotowego, na podstawie przepisu art. 105 § 1 k.p.a.
Natomiast stwierdzając brak przedawnienia w zakresie pozostałych należności organ wskazał na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5f oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s. tj. z powodu wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Jednakże organ do akt sprawy nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, w związku z tym nie jest możliwa kontrola Sądu prawidłowości decyzji w tym zakresie.
Natomiast w odniesieniu do pozostałych wskazań Sądu zawartych w wydanym wyroku WSA w Gdańsku, a dotyczących dołączenia do akt sprawy brakujących dokumentów stwierdzić należy, że organ tych wskazań nie wykonał, bowiem do akt sprawy nie dołączył żadnego dokumentu, również z pośród tych, które wymienione zostały w wydanym w sprawie wyroku.
Jedynie Skarżąca wraz z pismem z dnia 19 maja 2026 r. przesłała plik dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem, otrzymanych w dniu 4 maja 2026 r. z ZUS Oddział w Słupsku.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że w świetle powołanego wyroku WSA w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 128/24 obowiązkiem organu było uzupełnienie akt sprawy o wymagane dokumenty, czego organ nie uczynił. Fakt posiadania przez ZUS brakującej w aktach sprawy dokumentacji, potwierdziła Skarżąca składając szereg uzyskanych odpisów dokumentów, jednakże to rolą organu, a nie strony było uzupełnienie brakujących dokumentów w aktach sprawy. Brak wymaganej dokumentacji w aktach sprawy nie uprawnia do stwierdzenia, że organ ponownie oceniając wniosek Skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek dokonał tej oceny w oparciu o zebrany materiał dowodowy.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ nie wykonał wskazań zawartych w wyroku WSA w Gdańsku przez co naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. i w konsekwencji organ nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77, art. 80 i art. art. 105 § 1, art. 107 § 3, k.p.a.
6.4. Natomiast zarzuty skargi dotyczące niewłaściwości organu ze względu na wydanie decyzji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie były bezzasadne. Należy wyjaśnić, że kwestia utworzenia oddziałów zajmujących się umorzeniem składek wynika z wewnętrznej organizacji ZUS i nie ma wpływu na ustawowo uregulowane kompetencje do wydawania przez ZUS decyzji o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., ani na rozpoznawanie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, o których mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Natomiast w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. ustawodawca przewidział, że w sprawach dotyczących umarzania składek, od decyzji ZUS stronie przysługuje prawo wniesienia do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanych w pierwszej instancji przez ministra. Należy jednak uznać, że zawarte w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. sformułowanie dotyczące adresata wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, jakim jest Prezes Zakładu, ma charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt II GSK 782/12, CBOSA).
Z powołanych przepisów wynika ogólna reguła, iż decyzje wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego mogą działać prawidłowo umocowani dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Natomiast Prezes Zakładu działa w takim przypadku, jako organ Zakładu, powołany do reprezentowania Zakładu na zewnątrz, zgodnie art. 73 ust. 1 u.s.u.s. W ramach swoich kompetencji w zakresie kierowania Zakładem, na mocy § 2 ust. 2 Statutu Zakładu, Prezes Zakładu może także upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem, co do wydania jej przez właściwy organ, należy uznać, że była ona wydana na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., należała do właściwości rzeczowej Zakładu i była wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, mający w kwestii umorzenia składek kompetencje organu administracji publicznej. Decyzja ta mogła być podpisana przez osobę upoważnioną przez Prezesa Zakładu do działania w jego imieniu jako organu Zakładu. Zatem zarzuty skargi w tym zakresie były bezzasadne.
6.5. Reasumując w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, brak dokumentów w aktach sprawy oznacza, że organ wbrew treści art. 153 p.p.s.a. nie zastosował oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 128/24.
W konsekwencji brak jest również podstaw do uznania, że organ wydał decyzję w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy, przez co zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze wskazane naruszenia przepisów postępowania, przedwczesna jest ocena pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
6.6. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną i wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku oraz w prawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 128/24, w szczególności poprzez uzupełnienie akt sprawy o brakujące dokumenty.
6.7. Mając zatem na uwadze podane okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) uchylił zaskarżoną decyzję.