I SA/Gd 1572/19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27.05.2019r. oddalające skargę R.K. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonaną zawiadomieniem z dnia 4.04.2019r.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. działając jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku R.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22.11.2017r. nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku VAT za styczeń 2007r. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony R.K. dnia 8.12.2017r.

W oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 72 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy, tj. w A Sp. z o.o. w S., na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 04.04.2019r.

Zawiadomienie o zajęciu doręczono pracodawcy w dniu 08.04.2019 r., natomiast R.K. w dniu 16.04.2019 r. W odpowiedzi pracodawca poinformował organ egzekucyjny, że zobowiązany jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony, aczkolwiek zajęcie nie jest możliwe, gdyż pracownik otrzymuje wynagrodzenie minimalne.

Pismem z dnia 25.04.2019 r. (nadanym w dniu 27.04.2019 r. w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) R.K. wniósł na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę u pracodawcy, tj. w A Sp. z o.o. w S. zawiadomieniem z dnia 04.04.2019 r.

W ww. piśmie R.K. zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 72 § 1-4 i art. 32a § 1-3 u.p.e.a., wnosząc o uchylenie ww. środka egzekucyjnego i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. W ocenie skarżącego zawiadomienie jest nieprawidłowe pod względem formalnym, a środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu podlegającym umorzeniu na skutek zgłoszonych zarzutów oraz złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Po raz kolejny R.K. podniósł, że wraz z ww. zawiadomieniem nie otrzymał żadnego odpisu tytułu wykonawczego, a ponadto nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte. Ponadto, wskazał szereg okoliczności, które powinny skutkować wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia 27.05.2019 r. oddalił skargę R.K. na czynność egzekucyjną jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa przy dokonaniu zajęcia wynagrodzenia za pracę w A Sp. z o.o. w S.. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego przy zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały dokonane wszystkie czynności przewidziane przepisami prawa, zawiadomienie o zajęciu zawiera niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 08.12.2017 r. w trybie określonym w art. 44 K.p.a. Odnosząc się do wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny wskazał, że nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia z uwagi na uznanie wniesionej skargi za nieuzasadnioną.

Korzystając z przysługującego prawa, R.K. wniósł pismem z dnia 06.06.2019 r. zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie w całości skargi na czynność egzekucyjną - zajęcie wynagrodzenia za pracę, uchylenie w całości ww. czynności egzekucyjnej oraz wstrzymanie prowadzema postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne. W treści zażalenia R.K. zarzucił, podobnie jak w skardze z dnia 25.04.2019 r., że zaległość podatkowa objęta tytułem wykonawczym uległa przedawnieniu.

W uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie, w rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby podniósł m.in., że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego służy kontroli prawidłowości stosowania w postępowaniu środków egzekucyjnych zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności i stanowi samodzielną instytucję postępowania egzekucyjnego o charakterze uzupełniającym, komplementarnym wobec innych środków prawnych w tym znaczeniu, że nie może mieć zastosowania w sytuacjach, dla których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenie), żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego czy skargę do sądu powszechnego (por. przykładowo sprawy sygn.: II FSK 778/13, II FSK 1688/13, III SA/ Wa 3396/14, II GSK 1377/13).

Tym samym przedmiotem skargi na zajęcie wynagrodzenia za pracę może być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tej czynności (zajęcie nr [...] z dnia 04.04.2019r.).

Odnosząc się do formalnoprawnych kwestii wniesionej skargi, należy wskazać, iż organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt. 17 ww. ustawy, tj. egzekucja z wynagrodzenia za pracę (art. 72 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.

Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 72 ww. ustawy zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 04.04.2019r. nr [...] doręczono w dniu 16.04.2019 r. pracodawcy, który pismem z dnia 17.04.2019 r. poinformował o braku możliwości realizacji zajęcia z uwagi na otrzymywane wynagrodzenie minimalne.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do A Sp. z o.o. w S., organ egzekucyjny zawiadomił R.K. o zajęciu wynagrodzenia za pracę, doręczając w dniu 16.04.2019 r. w trybie art. 42 K.p.a odpis zawiadomienia przesłanego do pracodawcy. Odpis tytułu wykonawczego doręczono R.K. na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 08.12.2017 r. w trybie art. 44 K.p.a.

W niniejszej sprawie nie dopatrzono się także uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, przewidziane dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Jest sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w § 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804).

Reasumując powyższe, Dyrektor Izby nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa w badanej sprawie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu zgłoszonego w ramach skargi na czynność egzekucyjną w przedmiocie naruszenia art. 32a § 1, § 2, § 3 u.p.e.a. organ zauważył, że ww. dyspozycja odnosi się do obowiązków wierzyciela i pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania skargowego. Podobnie, poza sferą merytorycznego badania zaskarżonej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy A Sp. z o.o. w S. pozostaje informacja o składanych wcześniej środkach zaskarżenia, tj. zarzutach na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8 i 10 u.p.e.a. i wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1,2,3,4,7 i 8 u.p.e.a.

Dyrektor Izby przedstawił również wyniki postępowań administracyjnych i sądowych, które w sposób nieuprawniony uznaje skarżący za pozostające w toku rozpoznania – strona 3 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Organ nie stwierdził również naruszenia art. 54 § 6 u.p.e.a., zgodnie z którym wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Zauważa się przede wszystkim, iż powyższy przepis prawa nie nakłada na ww. organy obowiązku wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Należy to do dyskrecjonalnych uprawnień organu, z których wobec uznania skargi na czynność egzekucyjną za nieuzasadnioną, nie skorzystał organ I instancji. Organ II instancji z uwagi na charakter rozstrzygnięcia nie dopatrzył się również podstaw do zastosowania ww. dyspozycji.

W świetle powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie, jako wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z ustawą - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie organu, zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 124 § 1 i 2 k.p.a.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej R.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o:

- uchylenie w całości zaskarżonego postanowienie oraz w całości poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 27.05.2019 r.;

- zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według wg norm przepisanych.

W treści skargi strona zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a, § 6 w zw. z art. 72 § 1 - § 4 i art. 32a § 1 - § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

- art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 18. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którego brzmieniem mającym zastosowanie w sprawie, zobowiązanemu przysługiwała skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego lub egzekutora. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt IIl SA/Wa 69/08, LEX nr 486251). W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, LEX nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, LEX nr 1783606).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty (zob. wyroki NSA: z dnia 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FSK 1324/18, LEX nr 3054795; z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 1370/17, LEX nr 2695758: i komentarze: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. Kijowskiego, wyd. II. LEX 2015; P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, wyd. VIII, WKP 2018).

Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek.

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.

Tym samym przedmiotem skargi R.K. na zajęcie wynagrodzenia za pracę u pracodawcy, może być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności jako jednego ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniała organ ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. – egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Natomiast zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.

Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 72 ww. ustawy zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 04.04.2019 r. nr [...] doręczono w dniu 08.04.2019 r. pracodawcy, który pismem z dnia 16.04.2019 r. poinformował o umowie o pracę na czas nieokreślony oraz że zajęcie nie jest możliwe, gdyż pracownik otrzymuje wynagrodzenie minimalne.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do A Sp. z o.o. w S., organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu wynagrodzenia za pracę, doręczając w dniu 16.04.2019 r. w trybie art. 42 K.p.a odpis zawiadomienia przesłanego do pracodawcy. Odpis tytułu wykonawczego doręczono R.K. na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 08.12.2017 r. w trybie art. 44 K.p.a.

W niniejszej sprawie nie stwierdził Sąd także uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, przewidziane dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Jest sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w § 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12.09.2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1804).

Reasumując powyższe, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów w badanej sprawie.

Jednocześnie należy podkreślić, że pozostałe zarzuty zawarte w skardze dotyczące innych aspektów postępowania egzekucyjnego pozostają poza zakresem tego postępowania, którego ramy zakreślają przywołane przepisy art. 54 i art. 72 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.