I SA/Gd 1413/22

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 21 października 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.256.2022.MT w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) po rozpoznaniu sprawy, w związku z zażaleniem M. P. (dalej: Strona), wniesionym pismem z dnia 7 września 2022 r. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik US) z dnia 29 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik US, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony, jako osoby trzeciej solidarnie odpowiedzialnej za zobowiązania P. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 24 i 26 maja 2021 r. oraz 2 czerwca 2021 r., obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, w podatku dochodowym od osób prawnych, w podatku od towarów i usług wraz z kosztami egzekucyjnymi.

Strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Dnia 18 sierpnia 2021 r. Naczelnik US wydał postanowienie, którym - w związku z wniesieniem przez Stronę zarzutów - zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2021 r. organ egzekucyjny uznał za niedopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku oraz oddalił pozostałe wniesione przez Stronę zarzuty. Dyrektor IAS w wyniku przeprowadzonego postępowania zażaleniowego postanowieniem z dnia 4 listopada 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2021 r. Naczelnik US uznał za niedopuszczalny zarzut nieistnienia obowiązku, oddalił zarzuty błędu co do zobowiązanego oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, oddalił zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz uznał zarzut wygaśnięcia obowiązku w części dot. należności z tytułu odsetek naliczonych od niezapłaconych w terminie należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 3/2015 r. objętej tytułem wykonawczym z dnia 26 maja 2021 r. oraz należności w podatku od towarów i usług za 6/2015 r. objętej tytułem wykonawczym z dnia 24 maja 2021 r. (oddalając ten zarzut w pozostałym zakresie dot. należności w podatku od towarów i usług za 12/2014 r. i 3/2015 r. objęte tytułem wykonawczym z dnia 24 maja 2021 r.).

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 3 grudnia 2021 r.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2022 r. Naczelnik US podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne, jednocześnie pouczając Stronę, że nie przysługuje od niego zażalenie.

Pismem z 7 września 2022 r. Strona złożyła zażalenie na ww. postanowienie.

Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 21 października 2022 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US zawiesił prowadzone wobec Strony postępowanie egzekucyjne w związku ze zgłoszonymi przez nią zarzutami. Następnie postępowanie to zostało podjęte w dniu 29 sierpnia 2022 r. w związku z ostatecznym rozpoznaniem zarzutów, tj. wydaniem przez Dyrektora IAS postanowienia z dnia 9 lutego 2022 r., którym - wskutek rozpoznania zażalenia - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 3 grudnia 2021 r. w przedmiocie uznania zarzutów w części i oddalenia zarzutów w pozostałym zakresie.

Postanowienie z dnia 29 sierpnia 2022 r. o podjęciu postępowania egzekucyjnego zawierało pouczenie, że nie służy na nie zażalenie. Dyrektor IAS zauważył, że w przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują obowiązku wydania postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami. Na mocy art. 34 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), organ egzekucyjny, po otrzymaniu od wierzyciela zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne. Przy czym, zgodnie z treścią art. 57 § 1 u.p.e.a. - stosowanego odpowiednio w postępowaniu zarzutowym na zasadzie art. 35 § 1 tejże ustawy - organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie wydaje zatem postanowienia, na które służyłoby zażalenie, a jedynie zawiadamia (informuje) zobowiązanego o tym fakcie. Wydanie natomiast przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie zmienia faktu, że na takie rozstrzygnięcie zażalenie nie przysługuje.

Z powyższych względów Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Strona zaskarżyła ww. postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu podniesiono, że organy administracyjne I i II instancji, wydając skarżone postanowienia naruszyły przepisy prawa. Zażalenie zostało wniesione prawidłowo i winno zostać rozpoznane merytorycznie. Kontrola przebiegu postępowania egzekucyjnego ma dla zobowiązanego kluczowe znaczenie, a do takich czynności bez wątpienia zalicza się postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, w związku z tym podjęcie postępowania było bezpodstawne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.

Sporne w niniejszej sprawie jest, czy Stronie przysługiwało prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygając powyższą kwestię należy zauważyć, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a., który stanowi, iż organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia.

Artykuł 57 u.p.e.a. reguluje więc zasady podjęcia zawieszonego postępowania. Czynność ta ma charakter obligatoryjny i zasadniczo jest konsekwencją ustania przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W żadnej z jednostek redakcyjnych tego przepisu nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia na wydane na tej podstawie postanowienie.

Ponadto należy zauważyć, że w myśl ogólnej normy postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako "k.p.a."), w związku z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tego względu analizując kwestię stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. rozważenia wymagało, czy przepisy u.p.e.a. stanowią inaczej.

Analizując kwestię, czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "stanowią inaczej" należy przyjąć, że skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uregulowana została kwestia instytucji zawieszenia postępowania, to przepisy kodeksu w tym zakresie nie mają zastosowania.

Jak wynika bowiem z analizy przepisów dotyczących instytucji zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartych Dziale I rozdział 4 u.p.e.a. ustawodawca przewidział środki zaskarżania poszczególnych czynności związanych z instytucją zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

W art. 56 § 3 u.p.e.a. jako formę procesową dla rozpatrzenia sprawy "zawieszenia postępowania" przewidziano wydanie postanowienia. W kolejnych przepisach tej instytucji wskazano konkretne rodzaje postanowień, na które służy zażalenie. W art. 56 § 4 u.p.e.a. przewidziano możliwość złożenia zażalenia na postanowienia o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania. W art. 58 u.p.e.a. przewidziano również możliwość złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych. W odniesieniu do postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania wymienionego w art. 57 § 1 tej ustawy nie wskazano żadnego środka zaskarżenia.

Oznacza to, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o "zawieszeniu postępowania" oraz na postanowienie o "odmowie podjęcia zawieszonego postępowania". Skoro w art. 56 § 4 u.p.e.a. posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to brak jest podstaw do tego, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot.

Z powyższego wynika, że ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał za zasadne poddanie kontroli instancyjnej jedynie tych postanowień, które skutkują wstrzymaniem toku postępowania, a więc postanowień o zawieszeniu postępowania lub o odmowie jego podjęcia.

Dodatkowo wskazania wymaga, że także w k.p.a. ustawodawca dopuścił w art. 101 § 3 k.p.a. możliwość złożenia zażalenia jedynie na postanowienia w sprawie: zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, co oznacza, że zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jak i kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego. Wyliczenie zawarte w art. 56 § 4 u.p.e.a. oznacza, że ustawodawca ograniczył prawo wniesienia zażalenia tylko do określonych w tym przepisie rodzajów postanowień. Nie może ulegać wątpliwości, że gdyby taka była wola ustawodawcy, to wprost unormowałby możliwość zaskarżenia również postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w cytowanym przepisie.

Wymieniając w art. 56 § 4 u.p.e.a. dwa rodzaje postanowień (o zawieszeniu i odmowie zawieszenia postępowania), a nadto wprowadzając w art. 58 § 3 tej ustawy zażalenie na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych, ustawodawca, wymienił konkretne rodzaje rozstrzygnięć dotyczących zażalenia w sprawie zawieszenia. Nie można zatem inaczej rozumieć pominięcia możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w art. 57 tej ustawy jako zabiegu celowego, wykluczającego możliwość wniesienia takiego środka zaskarżenia.

Brak było zatem podstaw prawnych do rozpatrzenia wniesionego zażalenia na postanowienie organu I instancji. W tej sytuacji Dyrektor IAS zasadnie zastosował przepis art. 134 k.p.a. i stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

Jak wynika przy tym z art. 134 k.p.a. - mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot) albo z przyczyn przedmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego).

Skoro zaś, jak wyżej wywiedziono, na postanowienie wydane na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. zażalenie nie przysługuje, należało uznać, że Dyrektor IAS nie naruszył prawa, orzekając o niedopuszczalności złożenia i rozpatrywania tego środka zaskarżenia.

Końcowo zasygnalizowania wymaga, że Sąd nie zgadza się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że organ I instancji błędnie oznaczył zaskarżone przez Stronę rozstrzygnięcie jako postanowienie, zamiast zawiadomienie. Powyższe rozważania nie miały jednak wpływu na treść zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie bowiem z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Stosownie do art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych.

Łączne zestawienie powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje wprost innej formy rozstrzygnięcia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Końcowo należy wyjaśnić, że w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie podlegają rozpoznaniu kwestie dotyczące prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami zarzuconymi w skardze.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł o oddaleniu skargi.