I SA/GD 1355/22

I SA/Gd 1355/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Marek Kraus /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 794/23 - Wyrok NSA z 2024-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 10, art. 27 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi V. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 października 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.231.2022.EW w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr 2208-SEE.711.1.61.2022.3, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 października 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), po rozpatrzeniu zażalenia V. S.A. z siedzibą w G. (dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka") na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej jako "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
2.1. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wszczął egzekucję administracyjną do majątku Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 7 listopada 2019 r., obejmującego zaległości z tytułu kwoty udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia w 2010 r. udogodnień dla osób niepełnosprawnych z wyłączeniem aparatów publicznych przystosowanych dla osób niepełnosprawnych i usługi publicznych aparatów samoinkasujących, wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez T. S.A. (aktualnie: O. S.A.) w kwocie należności głównej 607.600,90 zł (dalej jako "Dopłata"). W dniu 8 listopada 2019 r. ww. organ egzekucyjny zawiadomieniem dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez B. S.A. Odpis ww. zawiadomienia oraz odpis tytułu wykonawczego zostały doręczone Skarżącej w dniu 14 listopada 2019 r. W dniu 13 listopada 2019 r. ww. bank przekazał środki pozwalające na całkowitą realizację dokonanego zajęcia, co skutkowało zakończeniem egzekucji.
Pismem z dnia 21 listopada 2019 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oparte na art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), podnosząc: 1) zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wywołany naruszeniem art. 531 § 1 Kodeksu spółek handlowych (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), 2) zarzut częściowego nieistnienia obowiązku – w zakresie odsetek (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), 3) zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. w zakresie niewskazania wysokości należności pieniężnej – odsetek (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Jednocześnie Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego i zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania zarzutów.
W dniu 19 marca 2020 r. wierzyciel – Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako "Prezes UKE" lub "Wierzyciel") wydał postanowienie, w którym uznał ww. zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020 r., po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej, utrzymał ww. postanowienie z dnia 19 marca 2020 r. w mocy.
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2020 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku uznał zgłoszone przez Skarżącej zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku rozpoznania zażalenia Skarżącej na ww. postanowienie, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 28 września 2020 r. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Postanowienie Dyrektora IAS zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który to Sąd, wyrokiem z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1116/20, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 31 lipca 2020 r. oraz uchylił postanowienie Prezes UKE wydane dnia 5 czerwca 2020 r.
Z uwagi na zmianę przepisów dotyczących właściwości organów egzekucyjnych akta wraz z ww. prawomocnym wyrokiem zostały przekazane do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni, jako organu właściwego do rozpoznania zarzutów.
2.2. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2022 r. Naczelnik US uznał za nieuzasadnione zarzuty częściowego nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.
W uzasadnieniu ww. postanowienia organ pierwszej instancji zauważył, że w związku z ww. wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2021 r. Wierzyciel zobowiązany był powtórnie rozpoznać wniosek Skarżącej z dnia 3 kwietnia 2020 r. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem wierzyciela z dnia 19 marca 2020 r. W konsekwencji Prezes UKE postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 19 marca 2020 r. w sprawie stanowiska co do podniesionych zarzutów. Organ zwrócił uwagę na nowelizację ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że w związku z art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070, dalej jako "ustawa zmieniająca") przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organ związany był ostatecznym stanowiskiem Wierzyciela, wyrażonym w ww. postanowieniu z dnia 18 lipca 2022 r. Tym samym Naczelnik US nie posiadał uprawnień do prowadzenia postępowania wyjaśniającego ani do orzekania inaczej niż wierzyciel.
Organ pierwszej instancji powołał wybrane przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i odniósł się do poszczególnych zarzutów, przytaczając stanowisko Wierzyciela oraz konkludując, że zarzuty te podlegają w całości oddaleniu.
2.3. Dyrektor IAS, po rozpoznaniu zażalenia Skarżącej, postanowieniem z dnia 11 października 2022 r. utrzymał ww. postanowienie w mocy.
Organ drugiej instancji podzielił stanowisko Naczelnika US, zgodnie z którym z uwagi na art. 13 ustawy zmieniającej w sprawie zastosowanie znajdują przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 lipca 2020 r. W związku z powyższym rozpatrując zarzuty w zakresie częściowego nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanego organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem Wierzyciela, wyrażonym w postanowieniu Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r. Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza natomiast to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do orzeczenia inaczej niż wierzyciel. Również rozpatrując zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji Dyrektor IAS jest związany stanowiskiem wierzyciela.
W związku z powyższym Dyrektor IAS odniósł się do poszczególnych zarzutów, podzielając stanowisko przedstawione przez organ pierwszej instancji i Wierzyciela.
Odnośnie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego), organ wskazał, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Przedsiębiorców dla Skarżącej w dniu 1 sierpnia 2019 r. dokonano wpisu informacji o podziale Spółki przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej (Skarżącej), stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 551 Kodeksu cywilnego (dalej jako "k.c."), na E. Sp. z o.o. – jako spółkę przejmującą. Podział spółki dzielonej nastąpił w trybie przewidzianym w przepisie art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeksu spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm., dalej jako "k.s.h."). Z planu podziału sporządzonego pomiędzy Skarżącą i E. Sp. z o.o. w dniu 29 maja 2019 r. wynika, że w ramach wydzielonej zorganizowanej części przedsiębiorstwa Skarżącej były świadczone dwie usługi pomocnicze, tj.: 1) działalność w zakresie procedury utylizacji zwracanych przez abonentów do Spółki urządzeń i akcesoriów abonenckich, jak również innych urządzeń technicznych wykorzystywanych w podstawowej działalności Skarżącej, które ze względów technologicznych lub biznesowych utraciły swoją użyteczność w prowadzonej działalności, 2) działalność w zakresie obsługi zobowiązań i wierzytelności związanych z Dopłatą do kosztów świadczenia usług wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez T. S.A. (aktualnie: O. S.A.) w latach 2006-2011. Szczegółowy opis majątku przenoszonego przez Spółkę zawiera załącznik do planu podziału, w którym wymieniono m.in. decyzje Prezesa UKE dotyczące Dopłaty do kosztów świadczenia usług wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez T. S.A. w latach 2006 – 2011, w związku z którymi powstają zobowiązania Spółki z tytułu Dopłaty. Uwzględniono także zobowiązania Skarżącej z tytułu Dopłaty, przy czym zostały ujęte zarówno te, które na dzień uzgodnienia planu podziału zostały określone w drodze decyzji Prezesa UKE ustalającej kwotę udziału Spółki w pokryciu Dopłaty za dany rok, jak i wszelkie przyszłe zobowiązania.
Organ powołał wybrane przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz art. 97 ustawy Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2019 r., poz. 2460 ze zm., dalej jako "P.t.") i stwierdził, że na rzecz E. Sp. z o.o., według planu podziału, nie zostały przydzielone składniki majątku służące do prowadzenia działalności telekomunikacyjnej. Dyrektor IAS uznał zatem, że nie może przychylić się do wniosku, jakoby na spółkę przejmującą przeszły obowiązki związane z Dopłatą, z uwagi na brak przejęcia majątku umożliwiającego uiszczenie zobowiązań w zakresie Dopłaty, które nadal spoczywają na Skarżącej. Tym samym wskazanie w tytule wykonawczym Skarżącej jako zobowiązanego uznano za prawidłowe.
W ocenie organu odwoławczego nie doszło także do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku w zakresie odsetek. Prawo telekomunikacyjne nie reguluje kwestii odsetek w zakresie Dopłaty. Nie można również stosować przepisów rozdziału VI Ordynacji podatkowej, gdyż dochodzona należność nie ma charakteru należności budżetowej Skarbu Państwa. Zdaniem organu zastosowanie znajdują zatem uregulowania zawarte w Kodeksie cywilnym, a w szczególności art. 481 k.c. Żądanie uiszczenia odsetek za opóźnienie od należności związane z Dopłatą zostało wobec tego uznane za zasadne.
Odnosząc się do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów formalnych z art. 27 u.p.e.a., w szczególności art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie niewskazania kwoty odsetek, Dyrektor IAS wymienił elementy, jakie zawiera tytuł wykonawczy z dnia 7 listopada 2019 r. i stwierdził, że jakkolwiek w ww. tytule wykonawczym nie wskazano kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, to ten brak nie ma wpływu na wynik sprawy. Zarzut wadliwości postępowania egzekucyjnego oparty na brakach formalnych w tytule wykonawczym należy oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy zostanie wyegzekwowana prawidłowa kwota obciążająca zobowiązanego. Brak wskazania kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego mógłby mieć wpływ na wysokość wyegzekwowanej kwoty jedynie wtedy, gdy wystąpiłyby przerwy w naliczaniu odsetek. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności jednak nie występowały. Końcowo organ wskazał, że poddał ww. tytuł analizie również pod kątem spełnienia pozostałych wymogów z art. 27 u.p.e.a. i nie stwierdził w nim żadnych nieprawidłowości.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, zaskarżyła ww. postanowienie Dyrektora IAS, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu Skarżącej dot. błędu co do osoby zobowiązanego wywołanego naruszeniem art. 531 § 1 pkt 2 k.s.h.,
2) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu Skarżącej dot. częściowego nieistnienia obowiązku – w zakresie odsetek,
3) art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu Skarżącej dot. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a to brak wskazania wysokości należności pieniężnej – w zakresie odsetek,
- czego skutkiem było błędne uznanie zarzutów Skarżącej za nieuzasadnione i wydanie zaskarżonego postanowienia.
W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia Prezesa UKE z dnia 19 marca 2020 r. w przedmiocie stanowiska Wierzyciela w sprawie zarzutów, w którym Wierzyciel uznał zarzuty Skarżącej za nieuzasadnione, postanowienia Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r., w którym Wierzyciel po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie Prezesa UKE z dnia 19 marca 2020 r., oraz postanowienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2022 r., utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem. Jednocześnie Skarżąca wniosła o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca zaznaczyła, że sąd administracyjny jest zobowiązany w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zarzutów zobowiązanego zbadać legalność stanowiska wierzyciela, jako wydanego w granicach tej samej sprawy. Spółka ponownie podniosła, że nie jest już aktualnie podmiotem zobowiązanym do udziału w pokryciu Dopłaty za rok 2010 – w związku z dokonanym podziałem Spółki i przeniesieniem części majątku stanowiącej zorganizowaną cześć przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. na E. Sp. z o.o. – dlatego wystawienie wobec niej tytułu wykonawczego i prowadzenie egzekucji było bezpodstawne. W myśl planu podziału Spółki na E. Sp. z o.o. zostały przeniesione m.in. zobowiązania Spółki do pokrycia dopłaty do kosztu świadczenia przez T. S.A. usługi powszechnej w latach 2006-2011, ciążące na Skarżącej na mocy art. 97 P.t., będące przedmiotem obecnych lub przyszłych postępowań przed Prezesem UKE, wymienione szczegółowo w Załączniku nr V do planu podziału. W ww. Załączniku wymieniono m.in. dopłatę do kosztów świadczenia usługi powszechnej w 2010 r., co do której wydano decyzje Prezesa UKE z dnia 10 stycznia 2012 r., z dnia 11 kwietnia 2012 r., z dnia 29 czerwca 2017 r. i z dnia 27 czerwca 2018 r. Zobowiązanie do udziału w Dopłacie przeszło zatem ze Spółki na spółkę przejmującą. W związku z tym Skarżąca stwierdziła, że Wierzyciel nie zbadał rzeczywistej treści ww. planu podziału, w szczególności nie dokonał analizy zestawienia wydzielanych składników, w którym wyraźnie wskazane są urządzenia telekomunikacyjne wymienione szczegółowo w Załączniku nr V. Tym samym Wierzyciel błędnie i z nieznanych przyczyn przyjął, że urządzenia telekomunikacyjne nie mają związku z działalnością telekomunikacyjną lub obowiązkiem udziału w dopłatach do usługi powszechnej. Skarżąca podkreśliła również, że spółka przejmująca może prowadzić przy pomocy przypisanych jej składników majątku działalność komunikacyjną oraz że urządzenia telekomunikacyjne analogiczne do objętych planem podziału stanowią jedyną kategorię urządzeń telekomunikacyjnych, jaka należy do majątku Skarżącej.
Dalej Skarżąca wskazała, że brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej dla naliczania odsetek od Dopłaty. Ponadto, według art. 359 § 1 k.c. odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Tym samym naliczanie odsetek od sumy pieniężnej jest według kodeksu cywilnego sytuacją wyjątkową, więc przepisów umożliwiających to nie należy interpretować rozszerzająco. Skarżąca zwróciła także uwagę, że Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji co prawda występuje jako wierzyciel, jednak nie jest wierzycielem Dopłaty w znaczeniu cywilnoprawnym – jest nim O. S.A. Brak przy tym podstawy prawnej do przekazania przez Prezesa UKE ewentualnie wyegzekwowanych odsetek na rzecz ww. podmiotu. Jednocześnie, to O. S.A. przysługiwałoby ewentualne roszczenie w zakresie odsetek od Dopłaty, a zdaniem strony brak jest podstaw, by twierdzić, że cywilnoprawny wierzyciel żąda takich odsetek od Skarżącej. W ocenie Skarżącej Wierzyciel i organy nie odniosły się do powyższych okoliczności.
Końcowo Skarżąca ponownie podniosła, że niewpisanie w tytule wykonawczym kwoty odsetek, przy wskazaniu ich stawki i daty, od której należy je naliczać, stanowi jego brak formalny.
4. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 października 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 26 sierpnia 2022r. w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.
5.3. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość uznania za niezasadne zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 4 i 10 u.p.e.a., w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 7 listopada 2019 r. nr [...], tj. zarzutu egzekwowania częściowo nieistniejącego obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.
W związku z tym, że w skardze zawarty został również wniosek o uchylenie postanowienia Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienie Prezesa UKE z dnia 19 marca 2020 r., zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów wskazać należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) wyłączono możliwość zaskarżania postanowień wierzyciela w sprawie niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.) oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Uznano bowiem, że tego rodzaju postanowienia "mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej (postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów" (Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy Nr 1633 i 2538, VII kadencja Sejmu, s. 4). Postanowienia wydane na podstawie art. 34 § 2 u.p.e.a. nie posiadają charakteru rozstrzygnięcia w znaczeniu materialnym, ale są tylko elementem materiału dowodowego w sprawie wniesionych zarzutów, dlatego też mogą one zostać skontrolowane podczas badania postanowienia w sprawie rozpoznania zarzutu wydanego przez organ egzekucyjny.
Ustawodawca dokonując zmiany ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ww. zakresie nie przesądził o utracie przez postanowienia wierzyciela w przedmiocie zarzutów waloru wiążącego dla organu egzekucyjnego. W tym względzie nie doszło również do zmiany ustawy egzekucyjnej, bowiem zgodnie z art. 34 § 1 stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zmiana art. 3 § pkt 2 pkt 3 p.p.s.a. nie mogła pozbawić jednak zobowiązanego ochrony prawnej. Niewątpliwie fakt, że stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów określonych w pkt 1-5 oraz 7 art. 33 § 1 u.p.e.a. jest dla organu wiążące, mogłoby doprowadzić do iluzorycznej ochrony podmiotu wobec którego prowadzone było postępowanie. Z tego też względu by tę ochronę zapewnić, stanowisko wierzyciela musiało być poddane "weryfikacji" i odbywała się ona na etapie zaskarżania do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów.
Dopiero kolejną nowelizacją przepisów - ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 dalej jako ,,ustawa zmieniająca’’ ) przywrócono możliwość wnoszenia skarg m.in. na postanowienia wierzyciela w przedmiocie wnoszonych zarzutów. Przepisy te weszły w życie od 30 lipca 2020 r. i miały zastosowanie do postanowienia Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r. utrzymującego w mocy postanowienie wierzyciela wydanego w dniu 19 marca 2020 r.
Należy w tym miejscu wskazać, że w postanowieniu Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r. wydanego w niniejszej sprawie zawarto błędne pouczenie, zgodnie z którym na niniejsze postanowienie nie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując na treść przepisu art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Natomiast zgodnie ze wskazanym przepisem art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 tj. u.p.e.a. niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zatem powołany przepis przejściowy dotyczy niezakończonych postępowań egzekucyjnych, a nie postępowań sądowych dotyczących postępowań egzekucyjnych.
Przepis intemporalny dotyczący postępowań sądowych zawarty jest w art. 25 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań sądowych dotyczących postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 7 tj. p.p.s.a. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przepis ten nie ma zastosowania w kontrolowanej sprawie, bowiem niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy nowelizującej w związku ze złożeniem przez stronę skargi z dnia 16 listopada 2022 r.
Zatem zastosowanie ma przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. nadanym ustawą nowelizującą, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Skarżąca przywołując w skardze art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. wywodzi, że Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie jest związany stanowiskiem wierzyciela i jest uprawniony do kontroli jego legalności.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Użyty w tym przepisie zwrot w "granicach sprawy, której dotyczy skarga" nie oznacza, że Sąd jest uprawniony do kontroli wszelkich rozstrzygnięć odnoszących się do danej sprawy. Sąd nie może mianowicie poddać kontroli takich rozstrzygnięć, które stały się lub mogły stać się przedmiotem sądowej kontroli zainicjowanej odrębną skargą. Skoro stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów może stać się przedmiotem sądowej kontroli zainicjowanej odrębną skargą, to sprawa zgodności z prawem stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów jest sprawą odrębną od sprawy zgodności z prawem postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Sąd dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli legalności postanowienia wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego dopuściłby się zatem naruszenia prawa.
Natomiast fakt błędnego pouczenia strony zawartego w postanowieniu Prezesa UKE z dnia 18 lipca 2022 r. może być przedmiotem oceny w odrębnym postepowaniu w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na to postanowienie.
Z powyższych rozważań wynika konieczność uznania za prawidłowe stanowiska organu egzekucyjnego, że podnoszone przez Skarżącą zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. należy uznać za niezasadne, bowiem zostały one uznane za niezasadne przez wierzyciela.
5.4. Dokonując oceny prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego co do uznania za niezasadny zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez brak określenia wysokości odsetek, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być także niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a., tytuł wykonawczy zawiera:
1. oznaczenie wierzyciela;
1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. poz. 868);
2. wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także NIP lub numeru PESEL, jeżeli zobowiązany taki numer posiada;
3. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4. wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5. wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6. wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7. datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
8. pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu;
9. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;
10. klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;
11. wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12. datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
13. datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
14. datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g.
W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje utrwalony pogląd, że na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy nie zawiera danych, o których mowa w art. 27 § 1 u.p.e.a., to taki zarzut podlega kwalifikacji na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Natomiast w sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy zawiera te dane, ale w ocenie zobowiązanego są one nieprawidłowe, co otwiera merytoryczny spór o tę prawidłowość, to tak sformułowany zarzut podlega kwalifikacji z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny w ramach zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie może zatem oceniać, czy treść tytułu wykonawczego jest zgodna ze stanem rzeczywistym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2017 r., III SA/Wa 332/16, wszystkie powoływane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako ,,CBOSA’’).
Stosownie do art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy musi zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji pieniężnej - totalnie określenie jej wysokości, także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłaconych należności w terminie oraz rodzaje i stawki tych odsetek. Z przepisu tego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że tytuł wykonawczy powinien zawierać treść podlegającego egzekucji obowiązku. Skoro do odsetek za zwłokę stosuje się przepisy działu III rozdziału 6 Ordynacji podatkowej, oznacza to, że stanowią one obowiązek podlegający egzekucji. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, o czym stanowi art. 53 § 4 i 5, art. 55 § 1 o.p. Konieczne jest więc ich wykazanie w tytule wykonawczym i precyzyjne określenie ich wysokości. Precyzyjne określenie wysokości odsetek oznacza konieczność uwzględnienia przerw w ich naliczaniu. Wierzyciel nie może bowiem w wyniku przymusowej realizacji obowiązku uzyskać należności wyższej niż należna ( por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2527/17, CBOSA ).
Wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ramach tego zarzutu nie mieści się zatem podważanie merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowej wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy naliczyć. Brakiem formalnym tytułu wykonawczego byłoby np. niewpisanie kwoty odsetek przy jednoczesnym wskazaniu ich stawki i daty, od której należy je naliczać (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1609/12, WSA w Gliwicach z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 453/15, z dnia 29 listopada 2021 r., CBOSA). Natomiast naliczenie w tytule wykonawczym odsetek za zwłokę za okres, w którym z mocy samego prawa odsetek takich nie nalicza się, oznacza żądanie wykonania nieistniejącego obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 442/10, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze zasadne jest zatem stanowisko Skarżącej, że brak wskazania w tytule wykonawczym kwoty odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu kwoty udziału w okryciu dopłaty świadczy, iż tytuł ten nie zawiera wszystkich elementów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
5.5. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265),