Pełny tekst orzeczenia I SA/Gd 132/26

I SA/Gd 132/26 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń
Zbigniew Romała
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 17 § 1, art. 18, art. 104 § 1 - 2, oraz art. 107 § 2a i § 2b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Zbigniew Romała po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2025 r. nr 2201-IEE.7192.2.388.2025.2.AW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 grudnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1, art. 107 § 1 - 5, art. 124 § 1 – 2, art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej: k.p.a., art. 17 § 1, art. 18, art. 104 § 1 - 2, oraz art. 107 § 2a i § 2b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. (dalej: strona, Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach (dalej: Naczelnik US lub organ I instancji) z dnia 30 października 2025 r., którym organ ten odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia złożonych przez stronę zastrzeżeń z dnia 2 października 2025 r. (uzupełnionych pismem z 8 października 2025 r.) w trakcie sprzedaży z wolnej ręki ruchomości tj. samochodu osobowego marki [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Obwieszczeniem z 9 września 2025 r. Naczelnik US poinformował o sprzedaży z wolnej ręki ww. samochodu osobowego. W dniu 2 października 2025 r. Skarżący złożył pisemne oświadczenie wyrażające chęć zakupu ww. samochodu.
Postanowieniem z 2 października 2025 r. Naczelnik US stwierdził nabycie prawa własności ww. ruchomości przez innego oferenta.
W dniu 2 października 2025 r. Skarżący złożył zastrzeżenia co do trybu i formy przeprowadzenia sprzedaży. Zastrzeżenia te Skarżący uzupełnił pismem z dnia 8 października 2025 r.
Postanowieniem z 30 października 2025 r. Naczelnik US odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia złożonych zastrzeżeń.
W dniu 20 listopada 2025 r. Skarżący wniósł do Dyrektora IAS pismo zatytułowane zażalenie na postanowienie Naczelnika US z 30 października 2025 r. Jednocześnie w treści pisma Skarżący wskazał, że wnosi o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia na postawie art. 156 § 7 K.p.a.
Dyrektor IAS zakwalifikował ww. pismo jako zażalenie na postanowienie Naczelnika US z 30 października 2025 r.; rozpatrzenie złożonego pisma jako zażalenia spowoduje bowiem ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Ponadto Dyrektor IAS zauważa, że stwierdzenie nieważności postanowienia dotyczy jedynie aktów prawnych, które są ostateczne (co wynika bezpośrednio z art. 155 K.p.a.). Postanowienie Naczelnika US nie było ostateczne, dlatego przepisy o stwierdzeniu nieważności nie mają zastosowania w sprawie.
Na wstępie organ odwoławczy zauważa, że ww. samochód osobowy został wystawiony do sprzedaży w trybie sprzedaży z wolnej ręki, którą reguluje art. 108 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem: zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane w trybie wskazanym w art. 105 § 1 pkt 1-4, a w przypadku sprzedaży licytacyjnej – w drugim jej terminie, organ egzekucyjny sprzedaje z wolnej ręki po cenie określonej przez ten organ, jednak nie niższej od 1/10 ich wartości szacunkowej.
Organ odwoławczy podkreśla, że przepis ten nie odsyła do innych regulacji prawnych dotyczących licytacji ruchomości, w tym powołanego przez stronę przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a., regulującego możliwość wniesienia skargi do protokołu licytacji. Zgodnie z którym: § 2a. Zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia.
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, z literalnego brzmienia przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a. wprost wynika że skargę taką może wnieść m.in. uczestnik licytacji. Sprzedaż z wolnej ręki nie jest rodzajem licytacji a odrębną formą sprzedaży przewidzianą przez u.p.e.a. Nie ma zatem prawnej możliwości, przy sprzedaży z wolnej ręki, zgłoszenia skargi do protokołu, której wniesienie skutkowałoby obowiązkiem rozpoznania jej przez organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia jej zgłoszenia i wydania w tym zakresie stosowanego postanowienia.
Zdaniem organu odwoławczego, brak jest również możliwości merytorycznego rozpatrzenia pisma Skarżącego jako skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a. Skargę taką, zgodnie z ww. przepisem, może jedynie wnieść: wierzyciel niebędący jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku. Z powyższego przepisu wynika wprost, że skarga na czynność egzekucyjną przysługuje zobowiązanemu, którym strona nie jest. W sprawie Skarżący był jedynie uczestnikiem licytacji.
W konsekwencji, w opinii Dyrektora IAS, Naczelnik US zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Nie mógł bowiem merytorycznie rozpatrzeć wniesionego przez stronę podania. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organ odwoławczy podkreśla, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a została ograniczona do sytuacji oczywistego braku strony, a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego - do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny, należy rozumieć m.in. takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a.
Końcowo Dyrektor IAS wskazał, że zaskarżone postanowienie nie narusza zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zawiera wszystkie elementy wymienne w art. 124 K.p.a., w tym podpis wraz z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia. Podpis taki znajduje się na czwartej stronie zaskarżonego postanowienia, które zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej. Możliwość stosowania takiego podpisu wynika z art. 14 § 1a K.p.a.
Wskazany przez stronę wyrok odnoszący się do odręcznego podpisywania postanowienia dotyczy stanu prawnego, który nie przewidywał możliwości użycia kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
W opinii Dyrektora IAS, organ i instancji nie naruszył również art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wypowiedź organu co do wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Pozwoliło to na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wskazało ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny i określiło przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej.
W konsekwencji, Dyrektor IAS stwierdził, że Naczelnik US zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, zatem skarżone postanowienie utrzymał w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, Skarżący zarzucił:
1. nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 7 k.p.a.) polegającą na wydaniu postanowień bez podpisu osoby upoważnionej, względnie bez ważnego i weryfikowalnego kwalifikowanego podpisu elektronicznego, co stanowi brak obligatoryjnego elementu aktu administracyjnego i powoduje, że dokumenty te nie weszły do obrotu prawnego;
2. rażące naruszenie art. 28 k.p.a. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organy obu instancji, że skarżący nie był stroną postępowania egzekucyjnego, mimo że brał faktyczny i udokumentowany udział w czynnościach egzekucyjnych, jego interes prawny był bezpośrednio dotknięty czynnościami organu, i przysługiwało mu prawo wniesienia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 108 § 1 u.p.e.a., co narusza art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 61 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, które było nieważne z mocy prawa, a więc nie mogło być przedmiotem kontroli instancyjnej;
4. naruszenie zasad postępowania administracyjnego art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pominięcie dowodów potwierdzających status skarżącego jako strony, dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US; stwierdzenie nieważności tych postanowień, ewentualnie uznanie, że zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Naczelnika US do ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem statusu skarżącego jako strony postępowania, oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 132, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny.
Zauważyć należy, że ww. samochód osobowy został wystawiony do sprzedaży w trybie sprzedaży z wolnej ręki, którą reguluje art. 108 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane w trybie wskazanym w art. 105 § 1 pkt 1-4, a w przypadku sprzedaży licytacyjnej - w drugim jej terminie, organ egzekucyjny sprzedaje z wolnej ręki po cenie określonej przez ten organ, jednak nie niższej od 1/10 ich wartości szacunkowej. Przepis ten nie odsyła do innych regulacji prawnych dotyczących licytacji ruchomości, w tym powołanego przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a., regulującego możliwość wniesienia skargi do protokołu licytacji, zgodnie z którym zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia.
Ponadto, jak trafnie zauważa Dyrektor IAS, z literalnego brzmienia przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a. wprost wynika że skargę taką może wnieść m.in. uczestnik licytacji. Sprzedaż z wolnej ręki nie jest rodzajem licytacji a odrębną formą sprzedaży przewidzianą przez przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Nie ma zatem prawnej możliwości, przy sprzedaży z wolnej ręki, zgłoszenia skargi do protokołu, której wniesienie skutkowałoby obowiązkiem rozpoznania jej przez organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia jej zgłoszenia i wydana w tym zakresie stosowanego postanowienia.
Dyrektor IAS trafnie również zauważa, że brak było możliwości merytorycznego rozpatrzenia pisma jako skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a. Skarżący nie jest również uprawiony do wniesienia tego środka zaskarżenia. Skargę taką, zgodnie z ww. przepisem, może jedynie wnieść zobowiązany. Z powyższego przepisu wynika wprost, że skarga na czynność egzekucyjną przysługuje zobowiązanemu, którym Skarżący nie jest. W sprawie Skarżący był uczestnikiem licytacji.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie przewidują złożenia ww. środków zaskarżenia przez osoby, których interes prawny został naruszony. Fakt, że Skarżący brak udział w czynnością egzekucyjnych (licytacji ruchomości) nie świadczy, iż jest stroną postępowania egzekucyjnego.
W związku z powyższym, w rozważanej sprawie, Naczelnik US zasadnie odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Nie mógł bowiem merytorycznie rozpatrzeć wniesionego przez Skarżącego podania. Zgodnie bowiem z przywołanym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Analiza zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US prowadzi do wniosku, że nie naruszają zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zawierają wszystkie elementy wymienne w art. 124 K.p.a.:
1) oznaczenie organu administracji publicznej;
2) datę jego wydania;
3) oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu;
4) powołanie podstawy prawnej;
5) treść rozstrzygnięcia;
6) pouczenie, czy i w jakim trybie służy:
a) na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego,
b) od niego sprzeciw;
7) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia.
Za bezzasadny uznać należy również zarzut Skarżącego, że postanowienia te nie zostały podpisane. Zaskarżone postanowienia zostały podpisane podpisem kwalifikowanym, czego dowodem są załączone do akt sprawy raporty weryfikacji podpisów złożonych na obydwu postanowieniach. Możliwość stosowania takiego podpisu wynika z art. 14 § 1a K.p.a. Zgodnie z nim sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej. Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym. Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Zaskarżone postanowienie zostało przesłane do Skarżącego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Skarżący nie posiadał bowiem adresu do doręczeń elektronicznych. Możliwość taką przewiduje bowiem art. 39 § 2 pkt 1 K.p.a. W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych W usłudze PUH dokument elektroniczny zostaje wydrukowany i przesyłany listem do odbiorcy. Do zawartości przesyłki, w ramach PUH operator wyznaczony (Poczta Polska) dołącza potwierdzenie, że integralność i pochodzenie dokumentu wysłanego przez podmiot publiczny zostały zapewnione za pomocą środka identyfikacji elektronicznej (zgodnie z art. 46 ustawy o doręczeniach elektronicznych).
Podkreślić należy, że takiemu wydrukowi przysługuje domniemania autentyczności oraz wiarygodności. Oznacza to, że pochodzi od podmiotu, który sporządził dokument elektroniczny, a treść jest zgodna z tym dokumentem i z rzeczywistym stanem rzeczy. Przepisy zrównują mocą dowodową wydruków wykonanych przez operatora wyznaczonego i dokumentów, z których zostały wykonane (art. 47 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Wydruk wykonany z elektronicznego dokumentu urzędowego uzyskuje moc dowodową tego dokumentu.
Zatem, nie można zgodzić się z twierdzeniami Skarżącego, że oryginał pozostał w aktach sprawy. Został on bowiem wysłany do Skarżącego.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie było w okolicznościach kontrolowanej sprawy prawidłowe i nie naruszało wskazanych w skardze przepisów. Wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.