I SA/Łd 79/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Miasta P. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) odmawiające wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług. Miasto wnioskowało o możliwość odliczenia podatku naliczonego związanego z budową obiektu biblioteki, który następnie zostało wydzierżawione Miejskiej Bibliotece Publicznej (MBP) za czynsz znacznie niższy od poniesionych nakładów inwestycyjnych. Dyrektor KIS, po wcześniejszym uchyleniu jego postanowień przez WSA i NSA, ponownie odmówił wydania interpretacji, stwierdzając uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa (art. 5 ust. 5 u.p.t.u.). Organ powołał się na opinię Szefa KAS, która potwierdziła te przypuszczenia. Sąd administracyjny w Łodzi oddalił skargę miasta, uznając, że Dyrektor KIS prawidłowo zastosował przepisy dotyczące odmowy wydania interpretacji w przypadku podejrzenia nadużycia prawa. Sąd podkreślił, że niska stawka czynszu (ok. 0,33-0,40% wartości inwestycji rocznie), długi okres zwrotu nakładów (ok. 248-305 lat), powiązania między miastem a MBP (miasto jako organizator i dotujący) oraz brak poszukiwania komercyjnego dzierżawcy wskazują na potencjalnie sztuczny charakter transakcji, mający na celu osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów VAT. Sąd uznał, że Dyrektor KIS wykazał ustawowe przesłanki do zwrócenia się o opinię do Szefa KAS, a opinia ta potwierdziła zasadność przypuszczeń organu. W konsekwencji, sąd uznał postępowanie organu za prawidłowe i oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących nadużycia prawa w VAT, odmowy wydania interpretacji podatkowej w przypadku podejrzenia obejścia prawa, oraz oceny transakcji między jednostkami samorządu a powiązanymi z nimi instytucjami.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT w kontekście nadużycia prawa. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach bez elementów powiązań między stronami lub rażąco niskich stawek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Dyrektor KIS miał podstawy do odmowy wydania indywidualnej interpretacji podatkowej na podstawie art. 14b § 5b pkt 3 Ordynacji podatkowej, stwierdzając uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa (art. 5 ust. 5 u.p.t.u.) w sytuacji, gdy miasto dzierżawi obiekt budowlany instytucji kultury za czynsz znacznie niższy od poniesionych nakładów inwestycyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Dyrektor KIS miał podstawy do odmowy wydania interpretacji, a sąd administracyjny uznał tę decyzję za prawidłową.
Uzasadnienie
Niska stawka czynszu dzierżawnego (znacznie poniżej kosztów inwestycji i stawek amortyzacyjnych), powiązania między miastem a dzierżawcą (instytucją kultury), długi okres zwrotu nakładów oraz brak poszukiwania komercyjnego dzierżawcy wskazują na uzasadnione przypuszczenie, że celem transakcji jest osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów VAT, co stanowi nadużycie prawa.
Jaki jest charakter prawny i ekonomiczny umowy dzierżawy między miastem a powiązaną z nim instytucją kultury, w kontekście przepisów o nadużyciu prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa dzierżawy, mimo formalnego charakteru, może być uznana za pozorność lub formę ukrytego użyczenia, jeśli jej warunki ekonomiczne (niski czynsz) nie odzwierciedlają rynkowych relacji i służą głównie osiągnięciu korzyści podatkowych.
Uzasadnienie
Powiązania organizacyjne i finansowe między miastem a instytucją kultury, w połączeniu z rażąco niskim czynszem dzierżawnym, podważają rynkowy charakter transakcji i sugerują, że jej głównym celem jest uzyskanie korzyści podatkowych, co jest sprzeczne z celem przepisów o VAT.
Czy sąd administracyjny jest związany opinią Szefa Krajowej Administracji Skarbowej wydaną w trybie art. 14b § 5c Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny w orzecznictwie uznaje opinię Szefa KAS za wiążącą dla organu interpretacyjnego, a pogląd ten jest podzielany przez sąd rozpoznający sprawę.
Uzasadnienie
Dominujący pogląd w orzecznictwie NSA wskazuje na wiążący charakter opinii Szefa KAS dla organu interpretacyjnego, co oznacza, że organ ten powinien się do niej zastosować przy wydawaniu postanowienia. Sąd w niniejszej sprawie podzielił ten pogląd.
Przepisy (15)
Główne
O.p. art. 14b § § 5b pkt 3
Ordynacja podatkowa
Przesłanka do odmowy wydania interpretacji indywidualnej, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą stanowić nadużycie prawa.
O.p. art. 14b § § 5c
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu interpretacyjnego zwrócenia się do Szefa KAS o opinię w przypadku uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja nadużycia prawa jako czynności dokonanej w celu osiągnięcia korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oraz organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 5 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Skutki podatkowe czynności stanowiących nadużycie prawa są takie, jakie miałyby miejsce w przypadku odtworzenia sytuacji istniejącej w braku tych czynności.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Ustawa o samorządzie gminnym
Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 150
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 151
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (posiedzenie niejawne) w przypadku skarg na postanowienia.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu rozważenia argumentów stron na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy do uwzględnienia skargi przez sąd (naruszenie prawa materialnego, procesowego).
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek oddalenia skargi, jeśli nie zachodzą podstawy do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wiążący charakter prawomocnego orzeczenia dla innych sądów i organów państwowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niska stawka czynszu dzierżawnego (0,33-0,40% wartości inwestycji) jest nieuzasadniona ekonomicznie i może świadczyć o obejściu przepisów podatkowych. • Powiązania między miastem (organizatorem) a instytucją kultury (dzierżawcą) podważają rynkowy charakter transakcji. • Długi okres zwrotu nakładów inwestycyjnych (248-305 lat) wskazuje na brak ekonomicznego uzasadnienia transakcji. • Istnienie uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa, potwierdzone opinią Szefa KAS, stanowi podstawę do odmowy wydania interpretacji.
Odrzucone argumenty
Miasto argumentowało, że przysługuje mu prawo do odliczenia VAT naliczonego, a czynsz dzierżawny został ustalony na podstawie operatu szacunkowego. • Miasto kwestionowało zastosowanie przepisów o nadużyciu prawa i zarzucało naruszenie art. 153 p.p.s.a. (niezwiązanie oceną prawną z poprzedniego wyroku).
Godne uwagi sformułowania
uzasadnione przypuszczenie, że elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą stanowić nadużycie prawa • czynności, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy • powiązania natury prawnej, ekonomicznej i osobowej pomiędzy podmiotami biorącymi udział w schemacie optymalizacji podatkowej • niska kwota czynszu za użytkowanie budynku A. może być formą wsparcia przez Miasto jej działalności poprzez ograniczenie kosztów funkcjonowania MBP • perspektywa zwrotu w niemal 250 lat nie może zostać uznana za spełniającą kryterium rozsądnego okresu zwrotu nakładów
Skład orzekający
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
sprawozdawca
Ewa Cisowska-Sakrajda
przewodniczący
Teresa Rutkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadużycia prawa w VAT, odmowy wydania interpretacji podatkowej w przypadku podejrzenia obejścia prawa, oraz oceny transakcji między jednostkami samorządu a powiązanymi z nimi instytucjami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT w kontekście nadużycia prawa. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach bez elementów powiązań między stronami lub rażąco niskich stawek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak organy podatkowe i sądy analizują transakcje między podmiotami powiązanymi, szukając potencjalnego obejścia prawa podatkowego, nawet jeśli formalnie spełnione są wszystkie wymogi. Jest to przykład zastosowania ogólnej zasady zakazu nadużycia prawa w praktyce.
“Czy niska stawka czynszu za dzierżawę to sposób na obejście prawa podatkowego? Sąd analizuje transakcję między miastem a biblioteką.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.